Thời sự y học số 565 – BS Nguyễn Văn Thịnh

1. SỢ MỘT SỰ BIẾN DỊ CỦA VIRUS, CHÂU ÂU PHONG TỎA VƯƠNG QUỐC ANH
Nhiều nước châu Âu, trong đó có Bỉ, đã tạm ngừng những liên lạc hàng không và xe hỏa với Londres vì ở đây một chủng biến dị của covid, tiềm năng lây nhiễm hơn, đã được phát hiện.Bóng ma của một “Hard Brexit” đã chưa bao giờ có thể được cảm nhận như thế. Điều đó đã không ngăn cản coronavirus tăng tốc, cuối tuần này. Thủ tướng Bỉ, Alexander De Coo đã quyết định cấm chỉ những chuyến bay phát xuất từ Vương Quốc Anh sau những loan báo về sự khám phá một chủng mới của covid, được phát hiện ở Londres và ở miền nam của nước này. Một trong những đặc điểm của chủng mới là gây nhiễm nhanh hơn.
Sự cấm bay có hiệu lực vào lúc nửa đêm chủ nhật 20/12 và sẽ kéo dài 24 giờ. Vậy vào thứ hai 21/12 này một sự tái đánh giá biện pháp sẽ được thực hiện. Hội đồng bộ trưởng đã thông qua quyết định này vào sáng chủ nhật ” nhằm không cho con virus biến dị này du nhập vào lãnh thổ “, phó thủ tướng Georges Gilkinet đã xác nhận như vậy, đánh giá rằng virus chủng mới được phát hiện là “nguy hiểm hơn bởi vì dễ lây nhiễm hơn”.
Nước Bỉ đã lấy quyết định, hơi sau Hòa Lan và ngay trước Ý, Đức, Pháp…Các quốc gia hội viên của Liên hiệp châu Âu bàn bạc về khả năng một quyết định chung. Hơn bao giờ hết, Anh là một hòn đảo.
Sự cấm chỉ này cũng liên quan đến Eurostar. ” Không một chiếc tàu nào sẽ lưu thông vào ngày thứ hai 21/12 giữa Londres và Bruxelles. Chúng tôi lắng nghe một cách thận trọng những quy tắc do chính phủ ban hành “, một phát ngôn viên của Eurostar, Bérénice Decharneux đã xác nhận như vậy. Những con tàu đã chạy hôm chủ nhật 20/12 này nhưng chúng phải ít khách : ” Trước quyết định của Bỉ, Anh đã cấm các cư dân của vùng 4 (gồm Londres và miền nam của đất nước) rời vùng của mình. Điều này càng hiệu lực đối với những chuyến đi ra nước ngoài.” Chỉ có những cư dân thuộc những vùng khác của đảo, chỉ quá cảnh qua gare Saint-Pancrace, là được phép lưu hành.
Về hàng không, ” những chuyến bay sẽ bị hủy bởi các công ty hàng không “, Brussels Airport đã chỉ như vậy. Sự đình chỉ các chuyến bay từ Londres hiện chỉ được giới hạn trong 24 giờ, các nhà khoa học đang suy nghĩ về vấn đề này.
( A l’entrée du port de Douvres, dans le Kent, un panneau indique que la frontière franco-britanique est fermée)
Vương quốc Anh, bị cắt khỏi thế giới và thị trường chung châu Âu, 10 ngày trước khi kết thúc thời kỳ chuyển tiếp và trong khi các kíp thương thuyết tiếp tục cố tìm ra một deal về những quan hệ tương lai giữa đồng minh Anh và Liên hiệp châu Âu. Chỉ vài ngày trước Noel, châu Âu buộc phải đối phó một tình huống vừa đáng lo ngại vừa phi hiện thực, hậu quả của sự biến dị của Covid-19 làm cho virus lây nhiễm hơn nhiều và có lẽ nguy hiểm hơn, mặc dầu chưa có sự chắc chắn về điều đó. Londres đã rung chuông báo động, mà không thật sự dè chừng đến những hậu quả mà một lời nói gây lo sợ có thể gây nên. Liên hiệp châu Âu đã phản ứng lại : ” Như nhiều nước khác, chúng tôi đã áp dụng những biện pháp tức thời cuối tuần này để ngăn cản sự du nhập không được kiểm soát của con virus biến dị này “. Vào giai đoạn này, 20 nước hội viên đã đóng lại cửa biên giới đối với vương quốc Anh. ” Ý tưởng chắc chắn không phải để trừng phạt Londres vì Bexit, mà để tự bảo vệ lấy mình “. Thời gian và tầm cỡ của các biện pháp thay đổi tùy theo nước. Trong khi ở giai đoạn này Pháp, Đan Mạch, Thụy Điển hay Irlande đã chỉ thực thi các biện pháp trong 24 giờ, thì Đức và Hòa Lan đã ban hành những chỉ thị có hiệu lực trong 10 ngày, hoặc cho đến 31/12. Trong khi Berlin và La Haye đóng cửa đối với những du khách, thì Paris đã quyết định không những đóng cửa đối với các du khách mà còn đối với hàng hóa đi kèm.(Les rues d’Amsterdam se sont vidées alors que les Pays-Bas ont décidé de reconfiner)
Do nguyên tắc thận trọng, Bỉ đã cấm chỉ những chuyến bay phát xuất từ vương quốc Anh kể từ chủ nhật 20/12 vào nửa đên, ít nhất trong 24 giờ. Bỉ đã nhanh chóng theo bước của Hòa Lan, nước đầu tiên của châu Âu đã ban hành một sự cấm chỉ như vậy. Một cách cụ thể, tất cả ai đến Bỉ bằng máy bay hay xe hỏa từ nay không thể đi vào lãnh thổ của Bỉ. Những connexions ferroviaires Eurostars phát xuất từ nước Anh cũng tạm thời bị đình chỉ.
Các nhà khoa học có những ý kiến khác nhau
Thật vậy, các nhà khoa học không có cùng sự nhất trí về chủ đề này. Charlotte Martin, thầy thuốc chuyên về bệnh nhiễm trùng của CHU Saint-Pierre nói : ” Như thể việc tạm đình chỉ những liên lạc với nước Anh có thể thay đổi điều gì “.” Chúng ta quá kết nối với nhau để điều đó thay đổi bất cứ cái gì. Tôi nghĩ rằng chủng virus đã được đưa vào trong nhiều nước châu Âu. Virus luôn luôn đi trước chúng ta.”Đối với Charlotte Martin, ” điều quan trọng nhất, đó là dùng thời gian để định đặc điểm chủng mới này. Nếu nó lây nhiễm hơn, đó không phải là lần đầu. Vào lúc đầu của đại dịch, một chủng lây nhiễm hơn đã cho phép virus lan truyền một cách rất nhanh chóng trên toàn thế giới. Có lẽ đó là một cớ bổ sung để nói rằng phải chú ý trong những lễ lạc cuối năm. Thông điệp về những sự đi lại không thiết yếu rất ít được theo. Phải xem vấn đề như là một vấn đề thế giới chứ không phải vấn đề của mỗi nước “.
Về phía mình, Yves Coppieters tỏ ra nhất trí với việc áp dụng nghiêm khắc những quy tắc để đối đầu với sự biến dị của virus.” Những công dân Bỉ không nên du lịch đến những vùng cấp độ 4, ở miền Nam nước Anh và ở Londres. Phải có một sự kiểm soát hệ thống những người trở lại từ những vùng này để chắc chắn rằng không có một sự du nhập quan trọng của chủng biến dị vào đất nước chúng ta “, nhà dịch tễ học và giáo sư y tế công cộng của ULB đã khuyên như vậy.
(LE SOIR 21/12/2020)

2. VIRUS BIẾN DỊ ? THEO CÁC CHUYÊN GIA : KHÔNG CÓ LÝ DO ĐỂ HOẢNG SỢ VÀO LÚC NÀY
Hôm thứ bảy 19/12, giới hữu trách y tế Anh thông báo OMS rằng một dạng mới của coronavirus, được khám phá ở miền nam nước Anh, theo họ, có thể ” lan tràn nhanh chóng hơn “. Tiếp theo sau đó, thủ tướng Boris Johnson, đã thiết đặt một sự tái phong tỏa đứng trước sự gia tăng của các trường hợp, phần lớn xảy ra ở Luân Đôn và miền đông nam của nước Anh.(Dimanche 20 décembre, à Oxford Street, dans le centre de Londres, après les déclarations du premier ministre Boris Johnson, sur le renforcement des mesures sanitaires au Royaum-Uni).
Theo Boris Johnson, virus biến dị này là 70% gây nhiễm nhiều hơn. Thủ tướng Anh đã phải loan báo hủy lễ Noel và áp đặt một biện pháp hạn chế mức độ 4, nghĩa là một sự trở lại phong tỏa khẩn cấp ngày chủ nhật 20/12 và sự cấm chỉ những cuộc hội họp gia đình vào lễ Noel trong 3 vùng : Londres, miền đông nam và miền đông nước Anh. Khoảng 20 triệu người bị liên hệ. Một sự phong tỏa cũng đã được thiết đặt ở Pays de Galles ngày 20/12 và ở Bắc Ái Nhĩ Lan kể từ 26/12.
Virus biến dị này, đã xuất hiện vào tháng chín và được gọi là VUI 202012/01, không gây triệu chứng gây lo ngại hơn biến thể trước đây. Ngược lại ” nó có khả năng lây nhiễm 70% lớn hơn “, thủ tướng Anh Boris Johnson, vẻ mặt rầu rĩ trong cuộc họp báo hôm thứ bảy 19/12, đã giải thích như vậy. Rất nhanh chóng, virus biến dị này đang trở thành dạng nổi trội của bệnh Covid-19 ở Anh. Ở Londres, nó chiếm 28% của các trường hợp vào giữa tháng 11 và 62% tuần lễ của 7/12.
Ngày 3/12 (sau lần phong tỏa trước), chúng tôi không hiểu tại sao cùng những biện pháp hạn chế như những biện pháp được áp dụng ở những nơi khác nhưng không có cùng tác dụng ở Kent (đông nam của Anh), Johnson đã giải thích như vậy. Chỉ khi chúng tôi nhìn những dữ liệu về sự lây nhiễm mà chúng tôi đã hiểu. Tốc độ lan tràn của virus thay đổi một cách sâu đậm tiến triển của dịch bệnh. Số những trường hợp nhập viện mỗi ngày trong 3 vùng cấp độ 4 đã chuyển từ 400 lên 700 trong 3 tuần. Hôm chủ nhật 20/12, giới hữu trách Anh đã ghi nhận 36.000 trường hợp dương tính, một kỷ lục. Chủng mới ở “ngoài tầm kiểm soát”, Matt Hancock, bộ trưởng y tế đã cảnh báo như vậy.
Từ đó, các phương tiện truyền thông đại chúng lo sợ. Séquence này của Sars-CoV-2 phải chăng độc lực hơn ? Tính hiệu quả của các vaccin được phát triển cho đến nay phải chăng sẽ bị xét lại ? Còn quá sớm để rút ra những kết luận. ” Chúng ta không có một sự chắc chắn nào về năng lực truyền lớn hơn của biến thể này, mặc dầu ít nhất có những lý do để nghi ngờ. Mối liên hệ nhân quả được gợi lên bởi giới hữu trách Anh quốc, đối với tôi, dường như hơi vội vàng, mặc dầu, dĩ nhiên, ta có thể xem nó như một nguyên tắc thận trọng (principe de précaution) “, Simon Dellicour, chuyên gia về dịch tễ học ở Université libre de Bruxelles (ULB), đã chỉ như vậy.” Tuy vậy điều đó không có nghĩa là không nên điền tra tình huống. Nhiều nhóm nghiên cứu đã làm việc về vấn đề này.”
Một sự thận trọng được chia sẻ bởi nhà dịch tễ học và giáo sư y tế công cộng ở ULB, Yves Coppieters : ” Khi chính quyền Anh gán cho sự biến dị này 70% của sự gia tăng của những lây nhiễm, đó là một kết luận quá nhanh chóng. Tính chất lây nhiễm (contagiosité) chủ yếu là do sự tương tác giữa con người với nhau và do sự gần nhau giữa các cá thể. ” Còn về tính độc lực (virulence), không gì chỉ rằng chủng này gây nhiều biến chứng và tử vong hơn.Theo Yves Coppieters, épidémiologiste (ULB) ” đó là một giả thuyết “. Đối với nhà khoa học này, chưa có lý do để lo ngại. Sự tăng cao tỷ lệ lây nhiễm ở Anh tương quan với sự biến dị mới, nhưng đó không phải là một nguyên nhân. ” Chừng nào không có những dữ liệu, không nên gây hoảng sợ trong dân chúng. Đó là mot virus biến dị một cách tự nhiên. Có nhiều chục ngàn biến dị ở Anh, và điều đó không nhất thiết có nghĩa là tình hình nghiêm trọng hơn “, ông đã nhấn mạnh như vậy.
Tuy nhiên nhà dịch tễ học yêu cầu vẫn “rất thận trọng”. “Nước Bỉ phải tăng cường sự giám sát dịch tễ học của mình ở các biên giới và lập bản đồ (cartographier) tốt hơn những chủng khác nhau đang lưu hành ở Bỉ “, ông đã khuyến nghị như vậy. Phong tỏa Vương quốc Anh như Bỉ và Hòa Lan đang làm ” là một nguyên tắc thận trọng, Yves Coppieters đã nhấn mạnh như vậy… . Những điều đó không muốn nói rằng chủng này độc lực hơn “.
Biến dị của protéine spike.Nhưng ta biết gì về dạng mới này của virus ? Vào lúc này, ta không biết gì nhiều cả ! ” Chúng ta chỉ biết rằng tần số phát hiện của chủng này đã gia tăng mạnh trong ít ngày và rằng biến thể này là một phối hợp độc nhất của nhiều biến dị. Trong đó đặc biệt một biến dị ở protéine spike của bề mặt của virus, tương tự với một biến thể mới của Nam Phi, cũng được nghi liên kết với một năng lực truyền bệnh lớn hơn”, Simon Dellicour đã giải thích như vậy. Hiện diện ở bề mặt của virus, protéine spike hay spicule cho coronavirus hình dạng dựng đứng của nó. Cũng chính spicule này cho phép virus dính vào các tế bào người trước khi gây nhiễm chúng.Ngoài ra, tác dụng của các vaccin chống covid dựa vào spicule để phát khởi sự sản xuất các kháng thể. Vì lẽ này, báo chí lo ngại về khả năng yếu đi của tính hiệu quả của vaccin.Yves Coppieters nhấn mạnh : ” Sự biến dị này cần phải tương đối hóa. Trên séquence này của Sars-CoV-2, chỉ có một acide aminé bị biến đổi, 501, trên 1.253 acide aminé. Thế mà các vaccin với ARN messager và adénovirus tác động lên toàn thể protéine spike.”
Đối với Charlotte Martin, thầy thuốc chuyên về bệnh nhiễm trùng của CHU Saint-Pierre, còn quá sớm để nói rằng chủng mới này có thể ảnh hưởng các vaccin. ” Protéine spike phải bị biến đổi hẳn để tính hiệu quả của vaccin giảm.” Mục đích đầu tiên của mọi virus là có khả năng lây nhiễm càng nhiều có thể được, những biến dị xảy ra là những biến dị cố gia tăng tính lây nhiễm (contagiosité). Thế mà, nếu Coronavirus thay đổi hoàn toàn spicule của nó, nó có thể không còn bám vào các tế bào tốt như thế nữa. Trong khi vào lúc này, bất hạnh thay nó rất hiệu quả…”
Còn về tính hiệu quả của những điều trị được sử dụng cho đến nay không bị xét lại. ” Điều trị duy nhất được xem là có hiệu quả hiện nay để chống lại covid là Dexaméthasone. Đó là một điều trị kháng viêm chứ không phải chống virus. Vậy thì, dầu cho chủng của virus mà ta tấn công là gì, điều đó không quan trọng”, Charlotte Martin đã trấn an như vậy.
Ngoài ra đó không phải là lần đầu tiên mà những biến dị của Sars-CoV-2 được quan sát trên thế giới. Theo GS Vincent Bours, giám đốc của département de génétique humaine của ULiège, KULeuven và phòng thí nghiệm của Gand đã khám phá biến thể Anh trên lãnh thổ của Bỉ. Biến thể này cũng đã được phát hiện ở Ý.
(LE SOIR 21/12/2020)

3. TỔNG THỐNG EMMANUEL MACRON XÉT NGHIỆM COVID DƯƠNG TÍNH
Élysée đã loan báo hôm thứ năm 17/12 rằng tổng thống có xét nghiệm dương tính với coronavirus. Chủ tịch nhà nước được đặt cách ly trong 7 ngày.
Coronavirus vượt qua các cánh cửa của điện Élysée. Như một biểu tượng. Sau một năm 2020, được đánh dấu bởi dịch bệnh Covid-19, qua thông cáo phủ tổng thống của nước Cọng Hòa đã loan báo hôm thứ năm lúc 10 h 28 rằng Emmanuel Macron đã được “chẩn đoán dương tính”. Sau khi đã cảm thấy trong đêm những triệu chứng đặc trưng nhưng “nhẹ” của bệnh (ho, mũi chảy, đau mình mẩy), chủ tịch nhà nước vào sáng sớm đã được thực hiện khẩn cấp một test PCR. Cũng như vợ, Brigitte Macron, không có một triệu chứng nào và đã được thử nghiệm âm tính.” Theo những điều lệ y tế hiện hành có thể áp dụng cho tất cả mọi người, Tổng thống của nước Cộng hòa sẽ tự cách ly trong 7 ngày. Ông sẽ tiếp tục làm việc và đảm bảo những hoạt động của mình từ xa “, Élysée đã đảm bảo như vậy. Chung quanh tổng thống, người ta nghĩ den tưởng cách ly Macron ở résidence présidentielle de la Lanterne, cạnh Versailles, thời gian để thực hiện “quarantaine”.
Không chỉ có Emmanuel Macron mà những điều lệnh y tế được áp dụng. Tiếp theo sau loan báo, chính phủ và phần lớn hầu như tất cả đều tự cách ly. Thủ tướng ? Cas contact. Chủ tịch quốc hội ? Cas contact. Tổng thư ký của điện Élysée ? Cas contact….Hôm trước test PCR, Emmanuel Macron đã chủ tọa một Hội đồng quốc phòng rồi một hội đồng bộ trưởng. Buổi chiều, ông đã triệu tập một buổi họp chính trị trong salle des fêtes của điện Élysée để nói về những élection régionale sắp đến, về cuộc trưng cầu dân ý về khí hậu, và ligne droite cuối kỳ của nhiệm kỳ tổng thống 5 năm. Chung quanh bàn, 10 gương mặt của majorité présidentielle được mời đều đặn vào Palais, cho một “diner de travail”, trong đó ” khoảng cách, những geste barrière, sự mang khẩu trang” đã được tôn trọng, một người thân của chủ tịch nhà nước đã đảm bảo như vậy. Bữa ăn này tạo cơ hội cho những người đối lập với tổng thống tấn công ; họ đã rất nhanh chóng tố cáo sự không tôn trọng lệnh giới nghiêm, những geste barrière hay những bữa ăn có hơn 6 khách mời. Những người thân của Emmanuel Macron rất tức tối. ” Đó là một bữa ăn công tác, không phải là một soirée cocktail.
” Tổng thống không có vẻ bị bệnh chút nào cả, ông không ho, không có vẻ sốt”, một người tham dự đã đảm bảo như vậy. Còn thủ tướng Christophe Castaner khước từ bulletin de santé của Emmanuel Macron trước các caméra : ” Ông trong trạng thái bình thường, hoạt bác và những trao đổi không có một dấu hiệu nào rõ rệt….ông làm việc không khó khăn”. Vì thận trọng, nhiều khách mời, kể cả những người không bị xem là “cas contact” đã quyết định tự cách ly. Thủ tướng đã thực hiện một thử nghiệm đầu tiên với kết quả âm tính. Rất chu đáo trong việc tôn trọng những geste barrière, Jean Castex đã ăn tối mặt đối mặt với Emmanuel Macron. ” Sự lây nhiễm của tổng thống ít nhất cho thấy rằng trong thời kỳ dịch bệnh trở lại, những nguy cơ đúng là gia tăng ”
Emmanuel Macron tiếp tục đảm bảo các cuộc họp nhưng qua visioconférence. Thay vì được bao quanh bởi thủ tướng, các bộ trưởng ngoại giao và kinh tế, tổng thống đã xuất hiện đơn độc trên màn ảnh, với plateau-repas, một col roulé, và, điều cực hiếm, một khẩu trang KN95, tương đương với FFP2. ” Ông có những triệu chúng rất nhẹ”, ông có vẻ mạnh khỏe”, một cố vấn đã nói như vậy. Từ nay đến cuối tuần, ông sẽ phát biểu trên các mạng xã hội để cho tin tức và kêu gọi dân Pháp thận trọng trước những lễ cuối năm. ” Con virus này thật sự có thể đụng đến tất cả mọi người, đã vượt quá 18.000 trường hợp ngày 17/12, không phải là một huyền thoại “.
Từ khi coronavirus xuất hiện giữa cuối năm 2019 và đầu năm 2020, Emmanuel Macron đã đi qua giữa các nhọt nhỏ (gouttelettes) một cách nhiệm màu. Hiện diện ở Mulhouse vào tháng hai vừa qua, để phát động ở đó kế hoạch chống lại séparatisme islamite, ông đã lợi dụng cơ hội để dạo chơi trong khu phố bình dân Bourtzwiller. Vào thời kỳ đó, những geste barrière, khoảng cách vật lý và sự mang khẩu trang đã chưa trở thành lệ thường. Kết quả, tổng thống đã bắt tay những người vô danh và sờ những gương mặt không quen biết trong 20 phút mà không một giây phút nào tưởng tượng rằng ông chỉ ở cách vài mètre một cuộc tụ tập của những tín cồ cơ đốc, sau đó được biết là cluster đầu tiên của Pháp, và cửa vào của dịch bệnh trên lãnh thổ quốc gia.Chính qua các mạng xã hội mà Emmanuel Macon đã cho những tin tức đầu tiên về sức khoẻ của mình. ” Tôi muốn làm an lòng quý vị. Tôi khỏe, tôi có cùng những triệu chừng như hôm qua, nghĩa là mệt, đau đầu, ho khan”, chủ tịch nhà nước đã giải thích như vậy từ pavillon de la Lanterne ở Versailles, ở đây ông đã tự cách ly trong 7 ngày. Đây là cơ hội để ông gởi một thông điệp cho dân Pháp vào lúc mà họ chuẩn bị cữ hành lễ Noel trong gia đình. ” Hãy tiếp tục chú ý. Tôi rất được bảo vệ, tôi rất chú ý. Tôi tôn trọng những geste barrière, những khoảng cách vật lý, tôi đeo khẩu trang, tôi rửa tay bằng gel hydroalcoolique một cách đều đặn và, mặc dầu thế tôi đã bị con virus này.”
(LE FIGARO 18 & 20/12/2020)

4. CHÂU ÂU GẦN NHƯ BỊ PHONG TỎA KHẮP NƠI ĐỂ TRÁNH LÀN SÓNG THỨ BA
Sự lo ngại tăng thêm khi những lễ hội cuối năm đến gần. Đứng trước sự lo sợ của một sự dội ngược trở lại của đại dịch, cần phải làm cho cứng rắn hơn những biện pháp phong tỏa.(Les rues d’Amsterdam se sont vidées alors que les Pays-Bas ont décidé de reconfiner)
Hy vọng thấy những biện pháp phong tỏa dịu đi vào Noel dần dần mờ nhạt đi ở Bỉ. Những con số nhiễm coronavirus gây quan ngại và ngày càng làm lo sợ sự đi đến của một làn sóng dịch thứ ba. Ở những nước láng giềng cũng vậy, mối lo sợ một sự dội ngược dịch bệnh bắt buộc các chính phủ dự kiến một sự cứng rắn hơn của những biện pháp để chống lại coronavirus, khi họ đã không loan báo những hạn chế hà khắc trong sự đi lại của các công dân. Sự lo sợ đến độ OMS đã khuyến nghị hôm thứ từ 16/12 mang khẩu trang trong những buổi hội họp gia đình, cảnh giác chống lại một “nguy cơ cao” trở lại của dịch bệnh vào đầu năm 2021 ở châu Âu.
Những réveillon de Noel rõ ràng sẽ được giám sát cao khắp nơi trên cựu lục địa. Ở Vương quốc Anh, pub và các hiệu ăn đã bị buộc phải đóng cửa lần thứ ba kể từ lúc đầu đại dịch. Boris Johnson đã yêu cầu dân Anh chứng tỏ một sự “cực kỳ thận trọng “. Ở Tây ban nha, tình hình đã được gọi là “đáng lo ngại” bởi thủ tướng Pedro Sanchez, ông không loại trừ đề nghị những biện pháp hạn chế cứng rắn hơn đối với Noel. Ở Đức, sự loan báo đóng cửa những tiệm buôn “không thiết yếu” đã khiến dân chúng đổ ào vào các cửa hàng ở trung tâm Berlin. Từ Đan Mạch đến Pháp qua Ý hay Luxembourg, điều chứng thực giống nhau : phải hành động một cách cương quyết để cho Noel không loan báo một tháng giêng không thể kiểm soát được.
Ở Ý :
Chính phủ Conte đang dự kiến áp dụng một sự phong tỏa hà khắc và toàn diện, với sự cấm chỉ mọi sự đi lại, vào dịp lễ Noel, Năm mới và Epiphanie (lễ hiến thân), thậm chí trong tất cả thời kỳ từ 24/12 đến 6/12.
– giới nghiêm (từ 22 giờ đến 5 giờ) sẽ được duy trì
– sự mang khẩu trang là bắt buộc đối với tất cả mọi người, kể từ 6 tuổi
– những sự đi lại được cho phép cho đến 21/12 giữa tất cả các vùng được xếp loại ” zone à risque jaune”
– tất cả các cửa hàng được mở cửa ngoại trừ vài hiệu buôn trong vài trung tâm thương mãi. Những khách sạn được mở cửa.
– các bar và các tiệm ăn phải ngừng phục vụ trực tiếp vào lúc 18 giờ
– mỗi du khách từ nước ngoài phải đã thực hiện một test trong 48 giới trước khi đến.
Ở Đức :
Đức loan báo đã ghi nhận một số lượng kỷ lục những trường hợp tử vong do đại dịch, vào ngày đầu của sự tái phong tỏa một phần.
– Không giới nghiêm trong những vùng rất bị ảnh hương như Bavière (21 giờ đến 5 giờ). Các bang tự quyết định về những giờ giới nghiêm.
– Sự mang khẩu trang là bắt buộc trong tất cả các nơi kín hay có rất nhiều người qua lại
– Những sự đi lại phải được cho phép
– Những cửa hàng không thiết yếu lại bị đóng cửa từ 16/12. Vẫn được mở : cửa hàng thực phẩm, các hiệu sách, chợ, các hiệu thuốc, cac station-service, garage auto và vélo, ngân hàng, bưu điện và kiosque à journaux.
– Các tiệm ăn chỉ được cho phép bán plat-à-emporter. Tất cả các khách sạn bị đóng cửa đối với các khách du lịch
– Mọi người đến từ một vùng nguy cơ ở nước ngoài phải tự cách ly (quarataine) lúc trở về. Mỗi vùng có một quy tắc đặc thù cho những quarantaine.
Ở Pháp :
– giới nghiêm từ 20 giờ đến 6 giờ sáng. Lệnh giới nghiêm này sẽ đuoc giở bỏ buổi chiều 24/12 để cho phép các gia đình mừng lễ Noel (không hơn 6 người à table). Ngược lại lệnh giới nghiêm sẽ vẫn hiệu lực đêm năm mới. Các force de l’ordre sẽ được huy động để truy nã những lễ hội bí mật.
– sự mang khẩu trang được yêu cầu
– những sự đi lại lại được cho phép trong cả nước. Trái lại, hội đồng khoa học khuyên một sự tự cách ly (autoconfinement) 7 ngày trước lễ Noel. Các trẻ em có thể không đến trường ngày 17/12
– về việc mua sắm, những người Pháp có quyền với điều kiện mang khẩu trang và giữ khoảng cách xã hội. Tất cả các tiệm buôn đã mở cửa lại, kể cả những salon de coiffure. Các khách sạn được mở cửa.
– các bar, các tiệm ăn và những nơi thờ cúng vẫn đóng cửa.
– một quarantaine đã được thiết đặt cho những lễ lạc. Nó được áp dụng cho những résident của các nhà dưỡng lão. Nếu họ muốn di chuyển để thăm gia đình, họ sẽ phải chịu một tuần cách ly trong phòng
Ở Tây Ban Nha :
– Giới nghiêm được duy trì trên toàn bộ lãnh thổ,
– Sự mang khẩu trang vẫn bắt buộc ở những nơi công cộng, trong nhà và ở ngoài đường, như đó là trường hợp từ tháng bảy.
– Những sự đi lại sẽ được đặc biệt cho phép trong những ngày lễ Noel và năm mới để gặp gia đình và những người thân. Tối đa 10 người (kể cả trẻ em) được cho phép đối với diner và déjeuner de fete
– Tất cả các cửa hàng được mở, với những hạn chế về giờ
– Không một quarantaine nào được áp đặt với du khách nhưng một test PCR âm tính được yêu cầu
Ở Thụy Điển :
Một tập hợp các khuyến nghị quốc gia có hiệu lực vào thời kỳ lễ Noel và Nouvel An.
– Con số 8 : không hơn 8 người trong bulle sociale, không hơn 8 người ngồi bàn ở tiệm ăn
– Không giới nghiêm
– Không bắt buộc mang khẩu trang
– Không cấm du lịch
– Các cửa hàng và các khách sạn được mở, cũng như những thư viện nhưng nói chung những viện bảo tàng công và những piscine bị đóng cửa
– Các hiệu ăn có thể phục vụ rượu đến 22 giờ và đóng cửa lúc 22 giờ 30
– Không một quarantaine, test PCR hay những khai báo khác được đòi hỏi đối với dân châu Âu đi vào Thụy Điển
(LE SOIR 17/12/2020)

5. TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH TRÊN THẾ GIỚI

ĐỨC QUYẾT ĐỊNH TÁI PHONG TỎA VÀI NGÀY TRƯỚC NOEL
Sự phong tỏa giảm nhẹ của tháng 11 đã không mang lại kết quả. Berlin buộc phải kéo phanh.
Đó là một cuộc họp chớp nhoáng. Trái với những cuộc họp marathon của tháng 10 và 11, vào sáng chủ nhật 13/12 bà thủ tướng Angela Merkel và 16 ministre-présidents của các vùng đã nhất trí, chỉ trong một giờ, về những biện pháp hạn chế mới sẽ được áp dụng để chống lại sự lên trở lại đáng lo ngại của những trường hợp mới Covid-19, được quan sát trong những ngày qua ở Đức. Bằng cớ của sự quan trọng của tình hình. Angela Merkel đã xác nhận điều đó : từ 16/12 cho đến 10/1, Đức tái phong tỏa. Lần này, không phải phong tỏa nhẹ (confinement light) như vào tháng 11, nhưng những “biện pháp toàn bộ” (mesures globales) có thể áp dụng trên toàn lãnh thổ của đất nước.” Tôi thích rằng những biện pháp nhẹ hiệu quả hơn “, Angela Merkel đã bình luận như vậy. ” Chúng tôi cần một sự giảm các tiếp xúc khoảng 70% nhưng chúng ta đã, nhiều lắm, chỉ đạt 40%. Vậy các biện pháp phải được tăng cường… Chúng sẽ có một tác dụng và cho phép không làm quá tải các bệnh viện của chúng ta “, bà thủ tướng đã đánh giá như vậy.Vậy cần phải phanh lại, từ nay đến lễ Noel chỉ còn 10 ngày. Những quy tắc mới, bắt đầu hiệu lực từ 16/12, trước hết liên quan các cửa hàng buôn bán. Chỉ những tiệm buôn được cho là “đáp ứng với những nhu cầu hàng ngày của dân chúng ” sẽ vẫn được mở cửa. Được liệt vào trong loại này là những cửa hàng thực phẩm, những chợ họp hàng tuần, những siêu thị, những hiệu thuốc, các ngân hàng, các sở bưu điện, những station service nhưng cũng những pressing, những tiệm sửa xe đạp và những “nơi bán cây thông Noel”. Những tiệm hớt tóc, những salon de massage, de tatouage, bar, restaurant, các musée, cinéma và các nhà hát đã bị đóng cửa từ tháng 11.Tất cả những tiệm buôn không thiết yếu sẽ đóng cửa ngày thứ tư 16/12 và việc bán rượu ở ngoài bị cấm chỉ.
Cũng chấm dứt những lớp en présentiel trong các trường học, các cơ sở học đường có thể hoặc đóng cửa hoặc cho những bài giảng từ xa (cours à distance). Nếu các lớp mẫu giáo vẫn mở, cha mẹ được gọi để giữ các con ở nhà. Ngoài ra, đối với hai hộ gia đình, luôn luôn có thể hội họp, trong một giới hạn 5 người lớn (những người trên 14 tuổi), nhưng thủ tướng nhấn mạnh : ” Hãy tránh những cuộc gặp gỡ không cần thiết.”
Đối với Noel, từ 24 đến 26/12, hội họp không được phép hơn 5 người . Ngược lại không có ngoại lệ đối với réveillon của ngày đầu năm và những pháo hoa, tư hay công, sẽ bị cấm chỉ. Nếu những buổi lễ tôn giáo vẫn được cho phép, những phương thức sẽ được quyết định trong những ngày tới.
Một cố gắng bổ sung sẽ dành cho các nhà dưỡng lão, ở đây nhiều ổ nhiễm đã bùng nổ.Những viếng thăm sẽ được hạn chế một người mới tuần và nhân viên sẽ được xét nghiệm 2 lần mỗi tuần. (La Libre Belgique 14/12/2020)

ANH : ĐỨNG TRƯỚC COVID-19, LUÂN ĐÔN LẠI BÁO ĐỘNG TỐI ĐA
Giới hữu trách y tế Anh lo ngại về sự xuất hiện của một chủng virus mới.
Londres, 6 triệu dân, đã giở bỏ phong tỏa toàn quốc hôm 2/12. Hai tuần sau, hôm 16/12, vào nửa đêm, thủ đô Anh cũng như những vùng giáp giới (trong Essex và Hertfordshire), sẽ chuyển qua loại ” báo động tối đa”, được thiết đặt bởi chính phủ Boris Johnson : Londres, cũng như một phần lớn của miền bắc nước Anh trước nó, sẽ chịu một sự phong tỏa một phần nhưng hà khắc.
Pub, bar, các tiệm ăn, các rạp chiếu bóng, các rạp hát và các viện bảo tàng lại sẽ phải đóng cửa, các tiệm ăn có thể bán plat à emporter. Các cửa hàng không thiết yếu sẽ vẫn mở cửa, cũng như các trường học, mặc dầu một sự lộn xộn nào đó vẫn tồn tại trong những ngày qua, những quận của thủ đô, như quận Greenwich (ở đông nam Londres), đã yêu cầu tất cả các trường học chuyển qua cours en ligne trước lễ Noel, chống lại khuyến nghị của chính phủ.
Ngoài ra, ” Phải tránh những sự đi lại không cần thiết ngoài vùng báo động tối đa (zone d’alerte maximale) “, Matt Hancock, bộ trưởng y tế Anh, đã nói như vậy hôm thứ hai 14/12, trong một buổi tranh luận ở Chambre des communes. Những con số không tốt : sau khi đã lùi lại vào cuối tháng 11, rất có thể nhờ một tháng phong tỏa toàn quốc, những trường hợp nhiễm và nhập viện lại bắt đầu tăng cao, với thêm 14% trường hợp dương tính trong một tuần, và thêm 13% những nhập viện trong cùng thời kỳ.
Londres đã là tâm dịch trong làn sóng đầu tiên, vào mùa xuân. Nhiều vùng của đất nước (đông nam, tây nam) đã gần như hoàn toàn được tha miễn. Ngược lại, vào mùa thu, làn sóng thứ hai đã dồn dập từ phía bắc, lan tràn trong các thủ phủ đại học của Manchester, Liverpool hay Newcastle, rồi lây nhiễm Midlands, hơi ở phía nam hơn. Trong khi virus lùi lại trong những vùng này, từ nay chính Londres hay Kent, ở đông nam chuyển qua đỏ rực.
“Cẩn thận” vào lễ Noel
Chính phủ đã được giới hữu trách y tế báo động rằng một làn sóng thứ ba đe dọa vào tháng giêng năm 2021, nếu sự lơi lỏng những biện pháp được dự kiến cho lễ Noel vẫn được duy trì (từ 23 đến 27/12, những hạn chế đi lại sẽ được giở bỏ khắp nơi trong nước Anh, và 3 hộ khác nhau sẽ được cho phép họp mặt dưới cùng mái nhà).
Tình hình ở Londres dẫu sao cho thấy rõ rằng sự khởi đầu của chiến dịch tiêm chủng đã không làm biến mất sự đe dọa của dịch bệnh. Vương Quốc Anh đã là nước đầu tiên trên thế giới phát động chiến dịch tiêm chủng, hôm 8/12, bắt đầu bởi những người trên 80 tuổi và những nhân viên y tế.
Thông tin đáng lo ngại khác : một “biến thể mới” của coronavirus đã được nhận diện, có thể được liên kết với sự lan tràn rất nhanh của bệnh trong miền đông nam của Anh”, Matt Hancock đã cảnh báo như vậy. Khoảng 1000 trường hợp đã được phát hiện, ông bộ trưởng y tế đã xác nhận như vậy. OMS đã được báo cáo nhưng, vào lúc này, ” rất ít có khả năng rằng dạng mới này của virus không đáp ứng với vaccin”, ông đã trấn an như vậy. (Le Monde 16/12/2020)

HÒA LAN TÁI PHONG TỎA TRONG 5 TUẦN
Hôm 14/12, thủ tướng Hòa Lan, Mark Rutte, đã bỏ nụ cười và sự phấn khởi thường lệ, để loan báo cho các đồng hương của mình rằng vương quốc sẽ đi vào trong một thời kỳ phong tỏa mới kéo dài 5 tuần.”Than ôi, Hòa Lan sẽ đóng cửa trở lại”, ông đã giải thích như thế, gợi lên một biện pháp “không thể tránh được”. Cuộc khủng hoảng mà vương quốc đang trải qua được nhà cầm quyền đánh giá là “rất nghiêm trọng”, với một sự gia tăng cao những lây nhiễm mỗi ngày từ cuối tháng 11. Số lượng những lây nhiễm này gần sát ngưỡng 10.000 trong những ngày qua.
Đối với Mark Rutte, “virus lan tràn quá nhanh và trước hết đó là phải cứu một hệ thống bệnh viện trong tình trạng căng thẳng từ 3 tháng nay.”Phải làm thế nào để anh có thể có một giường để sử dụng nếu cần”, ông đã chỉ như vậy, trong khi ngoài kia những người biểu tình bày tỏ sự phản đối trước biện pháp phong tỏa mới này. Thủ tướng đã tiết lộ một kế hoạch có hiệu lực tức thời và sẽ được áp dụng ít nhất cho đến 19/1/21. Các trường học sẽ đóng cửa, các nhà trẻ chỉ được mở cho những người làm những nghề được cho là thiết yếu (trong y tế, cảnh sát hay vận chuyển). Những cửa hàng không thiết yếu sẽ đóng cửa, như tiệm hớt tóc hay những viện thẩm mỹ.
Chính phủ chủ trương làm việc ở nhà (télétravail) và khuyên các công dân không đi du lịch nước ngoài cho đến ít nhất giữa tháng ba. Các nhà bảo tàng, rạp hát, những nơi công cộng, các piscine và salle de sport sẽ lại đóng cửa và nếu các khách sạn vẫn mở cửa, họ không còn có thể phục vụ ăn uống nữa. Những nơi thờ cúng vẫn có thể tiếp cận.
Thủ tướng Mark Rutte kêu gọi các công dân : ” Hãy ở tại nhà !” Dầu sao họ sẽ chỉ còn có thể tiếp lại nhà hai người tuổi hơn 13, ba người ” hay nhiều hơn một chút” cho lễ réveillon de Noel. Ở bên ngoài, những tụ tập hơn hai người bị cấm chỉ.
Tình hình sẽ có thể được cải thiện vào năm 2021 và sự trở lại một cuộc sống bình thường sẽ có thể xảy ra xét vì sự đi đến của các vaccin, thủ tướng chính phủ đã kết luận như vậy. Ông yêu cầu các công dân nhẫn nại và chịu đựng. Chính quyền sẽ nhanh chóng phát động một chiến dịch thông tin về tầm quan trọng của sự tiêm chủng. (Le Monde 16/12/2020)

BỈ : NHỮNG CON SỐ NGHIÊNG VỀ PHÍA XẤU.
Bỉ hiện nay ở trong thế cân bằng y tế rất không ổn định. Từ nhiều tuần nay giảm nhờ những biện pháp phong tỏa được giảm nhẹ dần dần, những con số được ổn định một cách chậm chap và hiện nay chúng cho những chỉ dấu suy thoái dai dẳng. Nói một cách khác, chúng ta đang nghiêng về phía xấu.Tất cả điều này chưa nguy kịch cũng ngay cả chưa không thể đảo ngược, nhưng đủ gây lo ngại để gây sự chú ý của chính quyền và giới hữu trách y tế. Vào thứ tư 16/12 này, số lượng lây nhiễm trung bình mỗi tuần đã đạt 2.343 trường hợp. So với tuần qua, tỷ lệ gia tăng là 8,3% trong khi chỉ 6% hôm trước. Taux de reproduction hiện nầy đạt một trị số trung bình 0,977 trong khi ta biết rằng khi nó vượt quá 1, đại dịch lại có thể bộc phát.
Hiện nay chính ở vùng Flandre mà các chỉ số tăng lên, và chính xác hơn ở Flandre-Occidentale (+ 17% lây nhiễm trong một tuần), Flandre orientale (+ 16%), Anvers (+ 15%) và trong Limbourg (+ 15%). Về các vùng nói tiếng Pháp, tình hình ít căng thẳng hơn ngoại trừ tỉnh Namur (+ 23%) và Hainaut (+ 8%). Khó giải thích sự gia tăng này tập trung ở Flandre. Nằm kế cận với Hòa Lan, hiện đang bị một sự gia tăng mạnh của các lây nhiễm, là một giả thuyết, nhưng không chắc chắn. Những lây nhiễm tập trung ở những người hoạt động, hoặc những người 20-60 tuổi. (Le Soir 17/12/2020)

6. TÌNH HÌNH TIÊM CHỦNG TRÊN THẾ GIỚI

PHÁP : TIÊM CHỦNG KHÔNG BẮT BUỘC, CÓ THỂ BẮT ĐẦU CUỐI THÁNG 12
Hành pháp cũng dự kiến làm cho cứng rắn hơn chiến lược cách ly bệnh nhân.
Hành pháp đã chưa bao giờ phát biểu ý kiến một cách rõ ràng về chủ đề này.” Tôi sẽ không bắt buộc phải tiêm chủng “, Emmanuel Macron đã tuyên bố như vậy trong bài phát biểu hôm thứ ba 24/11. Trong những khuyến nghị được công bố 9/11, Bộ y tế cho rằng một sự bắt buộc sẽ ” không hợp thời vào giai đoạn đầu của chiến dịch tiêm chủng vi những kiến thức về các vaccin chống Covid-19 không khá rộng, và số lượng các liều có lẽ không đủ.
Vào lúc này, Commission européenne đã ký những thỏa thuận với 6 hãng dược phẩm, trong đó Moderna, Pfizer-BioNTech và AstraZeneca, để có một tổng cộng 1,9 tỷ liều, sẽ được phân phối giữa các nước thành viên tùy theo dân số. ” Những vaccin đầu tiên, với điều kiện những kết quả của những thử nghiệm lâm sàng, sẽ có thể được tiêm ngay khi được chuẩn nhận bởi giới hữu trách y tế có thẩm quyền “, Macron đã định rõ như vậy, hoặc cuối tháng 12 hay đầu tháng giêng năm 2021.
Trong khi, theo ý kiến ngày 9/7, hội đồng khoa học đánh giá rằng những đối tượng cần được tiêm chủng “ưu tiên trên hết” là những người có nguy cơ tiếp xúc nghề nghiệp (những nhân viên y tế), tổng thống đã chỉ rằng ” chúng tôi sẽ bắt đầu tiêm chủng những người yếu kém nhất, nghĩa là những người già nhất “. Sự theo dõi tiêm chủng sẽ được đảm bảo bởi một “ủy ban khoa học”, mà tính chất đã không được định rõ.
Không chi tiết hơn, ông đòi hỏi phải thành lập một “tập thể các công dân” (collectif de citoyens), sẽ cho phép “liên kết dân chúng một cách rộng rãi hơn”. Sự loan báo này hưởng ứng những gợi ý của hội đồng khoa học, từ mùa xuân thiết tha kêu gọi thành lập một instance citoyenne, ở đó bàn bạc về chính sách y tế. Tập thể này có thể góp phần tranh thủ sự tán thành của dân chúng vào chiến dịch tiêm chủng.
Với một sự giảm đồng thời số lượng những trường hợp Covid-19 mới, những nhập viện và những trường hợp được đưa vào ICU, từ nay phải cho rằng đỉnh dịch của làn sóng thứ hai đã được vượt qua ở Pháp, mặc dầu tình huống vẫn căng thẳng trong vài vùng, nhất là ở Auvergne-Rhône-Alpes, ở Bourgogne-Franche-Comté và ở Provence-Alpes-Côte d’Azur. Trong bài phát biểu vừa qua của tổng thống, 28/10, người ta đã ghi nhận 60.000 trường hợp mới Covid-19 mỗi ngày. Tuần qua theo bulletin épidémiologique được công bố bởi Santé publique France, ta chỉ còn đếm được 20.000. Trong đỉnh dịch của làn sóng thứ hai, 16/11, khoảng 33.500 người bị Covid-19 bị nhập viện, trong đó 4900 trong ICU. Một sự giảm chậm như thế đã bắt đầu, điều này cho phép dự kiến một sự nới lỏng những biện pháp ở bước được áp đặt từ tháng 10. (Le Figaro 26/11/2020)

HOA KỲ PHÁT ĐỘNG CHIẾN DỊCH TIÊM CHỦNG
Vaccin của Pfeizer đã được chấp thuận hôm thứ sáu 13/12 bởi chính quyền Mỹ.
Trong khi gần 300.000 người Mỹ đã gục ngã vì coronavirus từ đầu đại dịch và trong khi tình hình y tế không thể kiểm soát được trong nhiều tiểu bang, trong đó Californie, FDA (Food and Drug Adlinaistration), cơ quan liên bang cho phép thương mãi hóa thuốc, cuối cùng đã, bằng những thủ tục khẩn cấp, và sau gần 4 tuần chờ đợi, cho phép vào thứ sáu 13/12 này sự thương mãi hóa của vaccin của Pfizer để sử dụng khẩn cấp trên thị trường Hoa Kỳ. Trong báo cáo của mình, FDA đã nhấn mạnh rằng ” tiềm năng lợi ích ” được biết của vaccin (ở quy mô toàn thể) thắng những nguy cơ tiềm năng ở những người 65 tuổi hoặc hơn “. Vaccin sẽ được phân bố miễn phí cho các công dân Hoa Kỳ.
CDC (Centre for Disease Control), cơ quan có trách nhiệm phòng ngừa sự lan tràn của bệnh tật trên lãnh thổ quốc gia, đã hiệu chính một agenda de vaccination, theo đó sẽ được tiêm chủng trong thời gian đầu một nhóm “một”, lại được chia thành 3 nhóm phụ (sous-groupe), nhân viên y tế tuyến đầu và những bệnh nhân ở những cơ quan y tế như những nhà dưỡng lão (maisons de retraite) cấu thành nhóm thứ nhất. Những giáo viên và nhân viên của công nghiệp thực phẩm sẽ thuộc vào nhóm thứ hai, những người trưởng thành trên 65 tuổi cũng như những người có những bệnh mạnh tính sẽ được xử lý sau đó trong khung cảnh của nhóm thứ ba.
Trong thực hành, khoảng 50 triệu người Mỹ sẽ được tiêm chủng từ nay đến cuối tháng giêng. Còn 50 triệu khác sẽ được xử lý từ nay đến cuối tháng hai. Vaccin Moderna phải được chuẩn nhận trong một tuần nữa. Chính phủ Hoa Kỳ đã đặt mua 100 triệu liều, đưa tổng số của những liều được đặt mua bởi chính phủ liên bang lên 200 triệu đơn vị, vậy cho phép tiêm chủng 100 triệu người.
” Lịch sử ”
Được đóng hộp trong nhà máy Pfizer de Portage trong Michigan, sau khi đã được phủ bởi neige carbonique được sản xuất trong cùng tiểu bang, các vaccin đã được cho trong các xe tải của hai hãng vận tải quốc gia và đang được chuyển, hết sức an toàn, đến 50 tiểu bang cua Hoa Kỳ. Như thế khoảng 6 triệu liều đã được tiếp nhận. Một nửa sẽ được chuyển vào đầu tuần đến 616 vị trí quan trọng, và một nửa kia sẽ được phân phát trong 3 tuần. Tướng Gustave Perna, đứng đầu chiến dịch Warp Speed, được thành lập bởi chính quyền Trump, đã nói về ” đối tác công-tư lớn nhất của thời hiện đại “, chào mừng một ngày lịch sử. (La Libre Belgique 14/12/2020)

HOA KỲ PHÁT ĐỘNG CHIẾN DỊCH TIÊM CHỦNG ĐẠI TRÀ
Sandra Lindsay là người Mỹ đầu tiên nhận vaccin chống Covid-19, hôm thứ hai 14/12 : cô y tá của Nữu Ước đã lấy làm vui sướng ” thấy sự khởi đầu của sự kết thúc của một thời kỳ đau đớn đối với đất nước ” ; nhưng cô nhân viên y tế, chuyên khoa ICU, đã tức thì cảnh giác chống lại sự buông lỏng của những biện pháp phòng ngừa.” Phải mang khẩu trang và tuân thủ khoảng cách vật lý (distanciation physique) “, cô ý ta người Mỹ gốc Phi 52 tuổi này, trước những caméra de télévision ở Long Island Medical Center, một bệnh viện tuyến đầu trong làn sóng dịch mùa xuân, đã nhấn mạnh như vậy.
Hôm thứ hai 14/12, Hoa Kỳ đã đạt một kỷ lục mới : đất nước đã vượt qua ngưỡng 300.000 trường hợp tử vong. Từ nhiều tuần nay, số tử vong trung bình mỗi ngày lên đến 2500 nạn nhân và hơn 200.000 người bị lây nhiễm ; 110.000 bệnh nhân ở đơn vị điều trị tăng cường, tạo một áp lực chưa từng có lên nhiều bệnh viện của đất nước.
Đứng trước sự bộc phát trở lại này, lan tràn trên toàn lãnh thổ và được chống lại một cách khác nhau bởi những chính quyền địa phương, vaccin càng được mong chờ khi nó đã được hứa hẹn bởi Donald Trump vào đầu mùa thu, trước bầu cử 3/11. Sự phát động chiến dịch tiêm chủng, dự kiến thực hiện cho 3 triệu người trong những ngày đến, đã được chào đón trên Twitter bởi tổng thống Trump : ” Félicitaions aux Etats-Unis ; félicitation au monde”. Một sự can thiệp sau cùng của Trump đã tăng tốc vài giờ sự loan báo cho phép bởi FDA vaccin của Pfizer-BioNTech.
“Một trong những điều kỳ diệu lớn nhất”
Dự liệu giai đoạn này, tổng thống Hoa Kỳ, vài ngày trước, đã gán cho mình, một phần, sự thành công của các nhà khoa học, họ đã đạt mục tiêu trong một thời gian kỷ lục.” Dầu quý vị có thích Donald Trump hay không, điều này là một trong những điều kỳ diệu lớn nhất của lịch sử của y khoa hiện đại “, tổng thống đã đánh giá như vậy.
Từ đầu đại dịch, Donald Trump do dự áp đặt những biện pháp hạn chế như khoảng cách xã hội hay mang khẩu trang, ông ưa thích dựa trên vaccin hơn để chống lại dịch bệnh. Dưới sự lãnh đạo của ông, đất nước đã phát động chiến dịch “Ward Speed” vào tháng năm 2020, một chương trình đối tác công-tư, được xây dựng trong vài tuần và được tài trợ lên đến 14 tỷ dollar (11,5 tỷ euros). Được dành để kích thích các xí nghiệp đầu tư trong nghiên cứu, chương trình này đã góp phần tăng tốc sự khám phá và phân phối một vaccin.
Xí nghiệp Pfizer-BioNTech, mà hôm nay những liều đầu tiên được phân phối, đã không đụng đến những trợ giúp trực tiếp này, nhưng nhận được đơn đặt hàng của chính phủ liên bang 100 triệu liều. Những nghiên cứu của hãng Moderna, mà vaccin được chờ đợi trong những ngày đến, đã một phần được tài trợ bởi những quỹ này và xí nghiệp đã nhận đơn đặt hàng 200 triệu liều.
Trong khung cảnh này, khoảng ” 40 triệu người có thể được chủng từ nay đến cuối tháng 12 “, Moncef Slaoui, người phụ trách phát triển vaccin của Trump đã đánh giá như vậy. Con số có thể đạt 100 triệu từ nay đến cuối tháng ba 2021. Anthony Fauci, giám đốc của Viện quốc gia của các bệnh dị ứng và nhiễm trùng, đã gợi lên khả năng của ” một miễn dịch cộng đồng vào cuối mùa xuân hay đầu mùa hè “.
Không xác định lúc nào, tổng thống đắc cử Joe Biden đã cam kết công khai đi tiêm chủng vaccin, để củng cố niềm tin của dân chúng. Trong những tháng qua, công luận Hoa Kỳ đã thay đổi nhiều về vấn đề này. Khá tin tưởng vào mùa xuân, những người Mỹ đã bắt đầu nghi ngờ trong mùa hè và mùa thu, trước khi lại đảo ngược khuynh hướng từ vài tuần nay. Những kết quả đáng phấn khởi của những công trình nghiên cứu và sự đối đầu của những người Mỹ với căn bệnh (69% đã bị nhiễm hay biết một người đã bị như vậy) giải thích sự tiến triển này. Từ nay, theo một thăm dò của ABC News-Ipsos, được công bố hôm thứ hai 14/12, tổng cộng 84% người được hỏi dự kiến nhận vaccin ” ngay khi có thể được ” (40%) hay sau “một thời gian ngắn chờ đợi” (44%). Vào tháng chín năm nay, chỉ một nửa trong số họ sẵn sàng tiêm chủng. (Le Monde 16/12/2020)

VƯƠNG QUỐC ANH MỞ ĐƯỜNG CHO TIÊM CHỦNG CHỐNG COVID
Sự cho phép sớm vaccin Pfizer mang lại cho Boris Johnson một chiến thắng.
Boris Johnson và các bộ trưởng đã lấy làm hoan hỉ về một “première mondiale”
Vương quốc Anh là quốc gia đầu tiên cho phép vaccin chống Covid-19 của Pfizer hoa kỳ và BioNTech đức.Thật vậy, cơ quan y tế quốc gia, Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA) đã xác nhận là đã chấp thuận.
” Đó là một tin trọng đại, sẽ cho phép cứu các mạng người, bây giờ chúng ta có hy vọng rằng cuộc sống sẽ trở lại bình thường vào khoảng lễ Paques “, Bộ trưởng y tế Anh, Matt Hancock đã lấy làm hoan hỉ như vậy.”Đó là một tin tuyệt vời”, thủ tướng chính phủ Boris Johnson đã nói thêm như vậy. Vaccin Pfizer-BioNTech cần tiêm hai mũi cách nhau 21 ngày để có hiệu quả và đòi hỏi một dây chuyền hậu cần (chaine logistique) (vaccin phải được tích trữ ở nhiệt độ -70 độ C).Vương quốc Anh đã đặt mua 40 triệu liều, được chế tạo ở Bỉ. Chiều 2/12 các xe tải chuyển chúng đến phát xuất từ nhà máy Puurs. Nhưng không nhận hơn 800.000 liều bắt đầu từ tuần đến. Tuy vậy, cuối tháng 11, Hancock đã gợi lên ” 10 triệu liều cho đất nước từ nay đến cuối năm 2020. Hôm thứ tư 2/12, ông xét lại những dự kiến xuống còn 5 triệu liều.
Chiến dịch tiêm chủng có thể bắt đầu ngay ” đầu tuần đến”, ông đã thêm vào như thế. Sẽ được tiêm chủng trước tiên là những pensionnaire và những nhân viên của những nhà dưỡng lão, những nhân viên y tế và những người lớn tuổi nhất (trên 80 tuổi).” Mục đích là cứu càng nhiều mạng sống càng tốt và bắt đầu bằng những người dễ bị thương tổn nhất “, Hancock đã làm rõ như vậy.
“Aucun raccourci”
Chính phủ cũng đặt hy vọng vào vaccin được phát triển bởi AstraZeneca và đại học Oxford, cũng đang được cứu xét bởi MHRA. Vaccin AstraZeneca ít đắc hơn nhiều so với Pfizer-BioNTech và có thể được bảo quản ở tủ lạnh.
” Thời điểm để nhận được sự chuẩn thuận hoàn toàn nằm trong tay của régulateur “, theo bộ trưởng y tế. ” Régulateur phải cần thời gian để đánh giá tính hiệu quả và độ an toàn của vaccin.” ” Chúng tôi đã không dùng một đường tắt nào để được sự chuẩn nhận vaccin Pfizer-BioNTech, những khuyến nghị là kết quả của một sự duyệt xét cực kỳ nghiêm túc “,
Sự chuẩn nhận sớm cho vaccin Pfizer- BioNTech là một tin rất vui đối với Boris Johnson, đã bị chỉ trích rất nhiều cho đến nay vì sự quản lý dịch bệnh. Vào ngày 2/12, 59.699 người bị chết vì Covid-19 trong đất nước. Vài ngày trước một thỏa thuận với Bruxelles về “mối quan hệ tương lai” với Liên Hiệp châu Âu, Johnson có thể sử dụng première vaccinale này như một lý lẽ thuận lợi cho Brexit. Cơ quan dược phẩm châu Âu đã chỉ xác nhận bắt đầu xem xét khẩn cấp vaccin Pfizer-BioTech. Nhưng Johnson đã không che dấu “thách thức to lớn vẻ mặt hậu cần ” của chiến dịch tiêm chủng đối với NHS, bệnh viện công của Anh. NHS chuẩn bị thuê 10.000 người bổ sung tạm thời. Bệnh viện đã rất bị căng thẳng vào đầu năm, kết quả của một thập niên đầu tư không đủ ; khi đó bệnh viện thiếu khoảng 40.000 y tá. Còn các nhân viên thì bị kiệt quệ bởi 9 tháng quản lý đại dịch. (Le Monde 4/12/2020)

“V-DAY” CHO SỰ SỬ DỤNG VACCIN PFIZER Ở VƯƠNG QUỐC ANH
Bà tên gọi là Margaret Keeman, bà sẽ được 91 tuổi vào tuần đến và là người đầu tiên đã nhận một mũi tiêm của vaccin Pfizer-BioNTech ở Vương quốc Anh, hôm 8/12, ở bệnh viện đại học Coventry, ở miền trung của nước Anh.” Đó như thể nhận trước một món quà sinh nhật”Vương quốc Anh là quốc gia đầu tiên trên thế giới đã chuẩn nhận vaccin, được cùng phát triển bởi hãng dược phẩm Hoa Kỳ và một start-up của Đức, và là nước đầu tiên phát động chiến dịch tiêm chủng. Vào dip này, các viên chức Anh đã mong muốn cử hành ” sự bắt đầu của sự chấm dứt” của đại dịch, theo Stephen Powis, giám đốc y tế của NHS England. Nhưng theo Matt Hancock, đó cũng là một “V-Day” thật sự ; ám chỉ VE-Day, làm lễ tưởng niệm sự cáo chung của thế giới thứ hai ở châu Âu, ngày 8/5/1945 ; bộ trưởng y tế đã gia tăng những lời tuyên bố thắng lợi trong những này qua, ca ngợi “sự đi trước” của Vương quốc Anh. Cơ quan dược phẩm của Anh, MHRA, đã chuẩn thuận vaccin Pfizer ngày 2/12.
Cac liều được bảo quản ở -70 độ C
Những thùng đầu tiên của vaccin Pfizer-BioNTech đã rời nhà máy của Puurs (Bỉ) hôm 4/12, trong những semi-remorque, rồi đã kín đáo theo đường hầm dưới sông Manche.Một khi trên đất Anh, chuyến hàng đầu tiên 800.000 liều này đã được tích trữ trong một nhà kho bí mật, được bảo quản ở -70 độ C trước khi được phân phối từng lot 975 liều cho khoảng 70 bệnh viện Anh, được lựa chọn để tổ chức chiến dịch tiêm chủng đầu tiên chống coronavirus của thế giới phương tây.
Những mũi vaccin đầu tiên được tiêm cho những người trên 80 tuổi, được mời đến bệnh viện, hay đã được nhập viện và sắp rời bệnh viện.Chiến dịch tiêm chủng sẽ bắt đầu một cách khiêm tốn : 7000 cư dân Londres có thể được tiêm chủng tuần này, theo Evening Standard, trong bảy bệnh viện khác nhau của thủ đô. Để vaccin có hiệu quả cần tiêm 2 mũi cách nhau 21 ngày. Tối đa 400.000 người sẽ được tiêm trên toàn nước Anh, trong lúc chờ đợi chuyến hàng sắp đến của Pfizer, chính phủ hy vọng 4 triệu liều bổ sung từ nay đến cuối 2020.
Vì lẽ 6,7 triệu người Anh được xem là “rất ưu tiên” (những người trên 80 tuổi, những nhân viên của các nhà dưỡng lão và những nhân viên bệnh viện, những người với những bệnh lý nặng), ” phần lớn những người có nguy cơ sẽ được chủng giữa tháng giêng và tháng hai năm 2021″, một phát ngôn viên của Downing Street đã nói như vậy. ” Chiến dịch tiêm chủng này là một marathon, chứ không phải một sprint”, Stephen Powis, của NHS, đã bảo như vậy. Những người được chủng sẽ nhận một carte vaccinale, trên đó sẽ được ghi ten của vaccin và ngày tháng tiêm chủng hai liều.
Chính quyền hơi lo ngại rằng những người Anh giảm cảnh giác, trong khi sự phong tỏa lần hai đã được giở bỏ hôm 2/12 và rằng số lượng của những lây nhiễm mới bởi coronavirus đã ngừng giảm. Số những trường hợp dương tính mới trong 7 ngày (105.918) đã chỉ giảm 0,6%.
Phong trào chống vaccin vẫn marginal ở Vương quốc Anh ; theo một thăm dò YouGov 712, 68% những người được hỏi cho rằng vaccin Pfizer là “an toàn”.
(Le Monde 9/12/2020)

7. MỘT CUỘC CHẠY ĐUA TÌM VACCIN KHÔNG TIỀN KHOÁNG HẬU1. Một sự phát triển tăng tốc
Sự hiệu chính mot vaccin cần khoảng 10 năm, nhưng vaccin chống Covid-19 có thể sẵn sàng trong…1 năm !
Thách thức làm ngơ ngác, đòi hỏi thực hiện song song những giai đoạn thử nghiệm và sản xuất, và huy động cả công nghiệp.
Covid-19 : mục tiêu 1 năm
Ebola : 5 năm
Pédiatriques combinés : 11 năm
Rotavirus : 15 năm
Papillomavirus : 15 năm
Cúm : 28 năm
Thủy đậu : 28 năm
2. Các giai đoạn thử nghiệm
+ Giai đoạn tiền lâm sàng : những công trình nghiên cứu được tiến hành in vitro và trên động vật. Mục đích : bắt đầu đánh giá độc tính và năng lực sinh miễn dịch của sản phẩm
+ Giai đoạn 1 : những thử nghiệm trên 10 đến 100 người trưởng thành mạnh khỏe. Mục đích : đánh giá độc tính của sản phẩm và ngưỡng dung nạp của nó.
+ Giai đoạn 2 : những thử nghiệm trên 50 đến 500 cá thể của quần thể được nhắm đến. Mục đích : khảo sát phản ứng miễn dịch, xác định liều tối ưu
+ Giai đoạn 3 : những thử nghiệm trên 1.000 đến 100.000 cá thể. Mục đích : xác nhận tính hiệu quả của thuốc chủng trong những điều kiện thực tế, đánh giá lợi ích/nguy cơ
+ Chuẩn nhận : một cấp quốc gia hay siêu quốc gia cho (hay không) phép thương mãi hóa. Nếu đại dịch, có thể có một thủ thuật khẩn cấp.
3. 5 kỹ thuật qua thử thách
a. Vecteur viral
+ Nguyên tắc : Tiêm một virus được làm giảm độc lúc được biết
(bệnh sởi), mà ta biến đổi di sản di truyền (patrimone génétique) để
nó sản xuất những protéine của coronavirus
– Không cần adjuvant. Gây một đáp ứng miễn dịch hoàn toàn
– Sinh phản ứng (réactogène) (những tác dụng vừa phải). Sự
chế tạo khá phức tạp và đắt
+ Labos : Oxford, Pasteur-Merck, Cansiono, Spoutnik V.
b. Virus inactivé+ Nguyên tắc : Tiêm coronavirus bị giết chết (bởi formol hay ở nhiệt
độ cao) để hệ miễn dịch học nhận biết nó
– An toàn và ổn định : ít sinh phản ứng. Kỹ thuật sản xuất đã
qua thử thách
– Đáp ứng miễn dịch thay đổi. Cần nhiều liều
+ Labos : Sinovac, Sinopharm
c. Virus atténué
+ Nguyên tắc : Tiêm coronavirus được làm giảm độc lực có thể tạo một nhiễm tối thiểu. Sự bảo vệ miễn dịch được xây dựng
– Đáp ứng miễn dịch rất tốt. Không cần adjuvant
– Sinh phản ứng. Có thể trở nên virulent. Chống chỉ định ở những người suy giảm miễn dịch, những phụ nữ có thai
+ Labos : Codagenix
d. Génétique+ Nguyên tắc : Tiêm ADN hay ARN messager của coronavirus. Có thể bị tiêm chủng biểu hiện các protéine virale, và éduquer hệ miễn dịch.
– Phương pháp sản xuất ít tốn kém và nhanh
– Không một recul nào (công nghệ mới). Instabilité thermique (đối với những vaccin ARN)
+ Labos : Moderna Therapeutics, CureVac, BioNTech/Pfizer
e. Protéines
+ Nguyên tắc : tiem protéines hay nhung manh cua protéines cua coroavirus de phat khoi mot phan ung mien dich bao ve.
– Rat an toan và vung. San xuat it dac
– Khong dam bao mot phan ung mien dich te bào (CD8)
+ Labos : Novavax, Sanofi, Osivax

8. COVID-19 : TIN VÀO LOẠI VACCIN NÀO ?
Sự hứa hẹn về một vaccin được cụ thể hóa dần dần. Những vaccin đến đầu tiên sẽ không nhất thiết là vaccin tốt nhất. Độ tin cậy, mức an toàn, sự gây miễn dịch lâu dài là những tiêu chuẩn phải nổi bật. Cần làm một tour d’horizon.
Những vaccin khác nhau hiện được phát triển chống Sars-CoV-2 sử dụng như kháng nguyên vaccin, để kích thích hệ miễn dịch của chúng ta, khi thì cả virus, được làm giảm độc lực (virus atténué) hoặc bất hoạt (virus inactivé), khi thì protéine Spike của nó, ngoài ra acide nucléique của nó (ARN). Vaccin nào đáng tin cậy nhất ?a. Những vaccins à virus atténué
Phương pháp này đã được chọn bởi Codagenix (Nữu Ước) đối tác với Serum Institute of India. Nguyên tắc của nó, rất đơn giản, là xưa nhất tất cả (được sử dụng chống bệnh đậu mùa, bệnh lao…) : người ta giảm toàn bộ độc lực của tác nhân gây nhiễm để nó không còn có thể gây bệnh nữa. Loại vaccin này, để sản xuất, là rất gây miễn dịch, nhưng có nhiều nguy cơ gây những tác dụng phụ hơn, nhất là ở những người bị suy giảm miễn dịch. Nó cũng có khả năng nhất gây sự tạo thành những kháng thể làm dễ (anticorps facilitants), có thể làm trầm trọng một nhiễm trùng ở một người trước đó đã bị lây nhiễm bởi virus, mà không biết điều đó, hay gặp nó sau khi đã được tiêm chủng.
b. Những vaccins à virus inactivéĐó là phương pháp được theo bởi hai công ty dược phẩm Bắc Kinh, Sinopharm và Sinovac, mà những sản phẩm, ngay cả trước khi được chính thức thương mãi hóa, hiện đang được sử dụng để tiêm chủng đại trà ở Trung Quốc. Sự chế tạo ở quy mô lớn của loại vaccin này là đơn giản, nhanh chóng và cũng rất xưa (được sử dụng chống bệnh bại liệt, bạch hầu, uốn ván…) : virus bị giết bởi nhiệt hay những xử lý hóa học. Toàn bộ matériel antigénique résiduel được coi như là sinh những kháng thể bảo vệ. Nguy cơ nhiễm trùng là số không và nguy cơ những tác dụng phụ ít hơn đối với virus atténué. Sự tạo miễn dịch (immunisation) thay đổi theo những cá thể. Sự tạo miễn dịch này phải chăng sẽ là đủ trong trường hợp Sars-CoV-2 ? Quá sớm để nói điều đó
c. Những vaccins à protéine virale
Tất cả các công ty dược phẩm theo phương pháp này sử dụng như kháng nguyên protéine Spike hay một phần của protéine này (cho phép virus đi vào trong những tế bào người). Spike có thể được sản xuất với số lượng lớn bằng génie génétique, bằng cách đưa gène viral mã hóa nó vào trong các men (levure) hay những tế bào được cấy trong những thùng ủ (cuve). Sau đó Spike trở thành một protéine recombinante. Vaccin sẽ : 1. Được tiêm trực tiếp với một adjuvant gia tăng tính miễn dịch (dự án Sanofi-GSK). 2. Đôi khi phối hợp nó với một protéine porteuse. 3. Hay vận chuyển nó bằng một vecteur viral ngay trong những tế bào người, ở đây nó sẽ có thể được phát hiện bởi hệ miễn dịch. Nhiều dự án (AstraZeneca với đại học Oxford, CanSino Biologics ở Trung quốc) đã chọn một adénovirus non réplicatif ở người. Tuy vậy, vì những thất bại hay những tai nạn trong quá khứ, cho đến giờ không một vaccin nào thuộc loại này đã có thể được thương mãi hóa. Một phản ứng của bệnh nhân được tiêm chủng chống lại vecteur viral này (làm giảm độc lực của nó) có thể xuất hiện. Sau đó nó buộc phải nhiều mũi tiêm nhắc lại.Vì lý do này, Viện Pasteur thích một vecteur khác hơn : virus sống được làm giảm độc lực của bệnh sởi, được sử dụng từ 40 năm qua và đảm bảo một sự tạo miễn dịch mạnh sau một mũi tiêm duy nhất. Hoàn toàn an toàn, nó đã cho phép chế tạo khoảng một chục vaccin được tiêm cho hơn 3 tỷ người. Chủ trương “kẻ tiến nhẹ nhàng, sẽ tiến an toàn”, viện Pasteur mặc dầu không ở trong tốp đầu, nhưng dự án của nó là vững chắc.
d. Những vaccin à ARNNguyên tắc của chúng là tài tình nhất bởi vì thay vì chế tạo protéine Spike in vitro, chúng sử dụng cơ thể của chúng ta để làm việc thay chúng : những nanocapsule có cấu trúc lipide mang lại cho những tế bào của chúng ta ARN viral mã hóa Spike. ARN này sau đó được đọc một cách trực tiếp bởi những ribosome, trong khoang tế bào, giải mã các ARN để chế tạo những protéine bình thường của chúng ta. Trong trường hợp ở đây, chúng sản xuất Spike, sẽ được phát hiện bởi hệ miễn dịch. Những vaccin này được hiệu chính nhanh nhất và dễ chế tạo với số lượng lớn. Đó là lý do tại sao các laboratoire phát triển chúng (Pfizer, Moderna ở Hoa Kỳ và những công ty khác) là tiến bước nhất. Pfizer vừa loan báo những kết quả của giai đoạn 3 quy mô lớn (hơn 40.000 người tham dự), ở đây, vào ngày 28, tỷ lệ bảo vệ ở những người được chủng là 95% so với những người không được tiêm chủng, tỷ lệ bảo vệ 60% là tỷ lệ tối thiểu được yêu cầu. Moderna đã báo cáo những kết quả tương tự. Toàn thế giới hớn hở và Bourses bay cao. Nhưng coi chừng ! 1. Vào lúc này không một vaccin à ARN nào đã có thể được thương mãi hóa. 2. Những tác dụng trong thời gian dài hạn không được biết (nguy cơ bệnh tự miễn dịch ?). 3. A priori, ít có khả năng rằng ARN viral có thể đi vào nhân của những tế bào của chúng ta và hội nhập vào các gène của chúng ta, nhưng nó có thể phối hợp lại với ARN của một virus khác hiện diện ở người được tiêm chủng và trở nên độc lực hay gây một phản ứng miễn dịch dữ dội. 4. ARN là rất ít vững và dễ vỡ, đến độ đặt vấn đề, trước khi sử dụng, vận chuyển và bảo quản và, sau khi sử dụng, vấn đề thời gian tác dụng của nó trong những tế bào. Nếu thời gian tác dụng là ngắn (rất có thể), nó sẽ buộc phải tiêm nhắc lại nhiều lần. 5. Tính hiệu quả ở những người dễ bị thương tổn là gì ? Bấy nhiêu câu hỏi chưa có câu trả lời, điều này khiến phải thận trọng.
(PARIS MATCH 26/11-2/12/2020)
Đọc thêm
– TSYH số 554 : bài số 8,9
– TSYH số 545 : bài số 6
– TSYH số 543 : bài số 4 (vaccin ARN)
– TSYH số 542 : bài số 5
– TSYH số 540 : bài số 9
– TSYH số 534 : bài số 8
– TSYH số 531 : bài số 7

9. TA BIẾT GÌ VỀ 5 VACCIN SẼ ĐƯỢC SỬ DỤNG Ở BỈ ?1. Những loại vaccin khác nhau và nguyên tắc của chúng
Một cách tong quát, những vaccin phổ biến nhất là những vaccin sống được làm giảm độc lực (vaccin vivant atténué) và những vaccin non vivant chứa một lượng nhỏ hay một mảnh của vi khuẩn hay virus được làm yếu hay được làm bất hoạt. Vài vaccin không chứa hoàn toàn tác nhân gây nhiễm nhưng chỉ những mảnh của tác nhân sinh bệnh. Còn những vaccin khác chứa vật liệu di truyền (ARN và ADN) sẽ sản xuất một protéine của tác nhân gây bệnh.
Về những vaccin đặc thù hơn chống Covid-19, những vaccin của Moderna, Pfizer và CureVac thuộc về loại những vaccin được gọi là Vaccins à ARN. ARN messager của vaccin được chế tạo trong phòng thí nghiệm. ARN này không thể hội nhập trong génome của chúng ta và biến đổi ADN của chúng ta.
Những vaccin à vecteurs viraux có thể chứa những virus được làm bất hoạt, nhưng không phải là những virus gây bệnh mà chống lại nó ta mong được miễn dịch. Những vaccin này sử dụng những virus vô hại khác loại adénovirus biểu hiện một kháng nguyên. Vaccin của AstraZeneca là một vaccin sử dụng một vecteur viral non répliquant của chimpanzé, dựa trên một biến thể làm giảm độc lực của một virus thông thường của rhume (adénovirus), chứa vật liệu di truyền của protéine de pointe (hay protéine Spike), đặc trưng của virus SARS-CoV-2. Vaccin của Janssen là một vaccin khác sử dụng một vecteur viral non réplicatif à adénovirus.
2. Những ưu điểm và những nhược điểm của những vaccin này.
Những vaccin à vecteurs viraux để được sản xuất cần nhiều thời gian hơn nhưng những điều kiện tích trữ là dễ dàng hơn.Thí dụ vaccin của Moderna có thể được bảo quản trong một tủ lạnh ở nhà trong 30 ngày, ở nhiệt độ môi trường đến 12 giờ và ở -20 độ C trong tối đa 6 tháng. Trong khi đó để bảo đảm chất lượng của vaccin của Pfizer, những điều kiện bảo quản được khuyến nghị cần một nhiệt độ -70 độ C, thậm chí-80 độ C ở vài giai đoạn phân phối và tích trữ.
Về sự cho thuốc, khác với những ứng viên vaccin khác cần hai liều, ứng viên của Janssen chỉ cần một liều duy nhất, nhưng chỉ những phân tích của những nghiên cứu lâm sàng mới sẽ cho phép xác nhận khả năng này.
Còn về những đặc điểm riêng khác của những vaccin này, phải chờ ý kiến của EMA (Agence européenne des médicaments)
3. Những tỷ lệ hiệu quả được loan báo bởi các hãng dược phẩm
Vaccin của AstraZeneca, được chế biến cộng tác với Đại học Oxford, đã được trắc nghiệm trên toàn thế giới, với những thử nghiệm bắt đầu ở Vương quốc Anh và lan ra ở Brésil, Nam Phi và Hoa Kỳ. Những kết quả của giai đoạn II, được công bố trong the Lancet, đã tiết lộ rằng vaccin sinh một đáp ứng miễn dịch giống nhau ở những người già và trẻ. Những kết quả trung gian của giai đoạn III, dựa trên 131 trường hợp và được công bố 23/11, gợi ý rằng vaccin có thể hiệu quả đến 90% khi một nửa liều được tiêm, tiếp theo sau bởi một liều hoàn toàn một tháng sau. Tuy nhiên, khi hai liều hoàn toàn được cho cách nhau một tháng, tính hiệu quả sụt xuống 62%.
Đối với vaccin của Pfizer và BioNTech, FDA (Food & Drud Administration vừa xác nhận mức hiệu quả rất cao của vaccin là 95%, đã được loan báo bởi công ty chế tạo. Một yếu tố khác đã xuất hiện trong phân tích này : vaccin dường như không chỉ rất hiệu quả để ngăn cản những thể nặng của Covid-19 sau hai liều, mà cũng còn phòng ngừa Covid-19 sau liều đầu tiên, cũng như ở những người đã bị nhiễm trước đây bởi coronavirus,”mặc dầu những dữ liệu sẵn có đối với những kết quả này không cho phép những kết luận cuối cùng”. FDA đã dự kiến chờ đợi buổi hợp của ủy ban trước khi ra quyết định để cho phép thương mãi hóa vaccin hay không, vaccin này đã được chuẩn thuận ở Vương quốc Anh và trong những nước khác.
Vaccin ARNm-1273, được phát triển bởi société de biotechnologie américaine Moderna đối tác với Viện y tế quốc gia của Hoa Kỳ, tỏ ra có hiệu quả 94,5%, theo những kết quả trung gian của những thử nghiệm giai đoạn III ở Hoa Kỳ
4. NHỮNG TÁC DỤNG PHỤ ĐÃ ĐƯỢC CHỨNG THỰC
Cũng như đối với những tiêm chủng khác, ta đã chứng thực đối với những ứng viên vaccin này ” những tác dụng phụ tại chỗ và toàn thân, không gia tăng sau khi tiêm liều vaccin thứ hai và biến mất khỏi cơ thể trong 48 giờ : đó là đau, ban đỏ, cứng cơ có chỗ tiêm và, trong vài trường hợp, sốt, mệt và nôn”, người ta đã nói với chúng tôi như vậy ở AFMPS.
Đối với vaccin của Pfizer, các chuyên gia của FDA đã đánh giá trong một báo cáo được công bố hôm 6/12 rằng “vaccin của Pfizer và BioNTech chống Covid-19 không có nguy cơ về an toàn khiến ngăn cản sự cho phép thương mại hóa nó, dự kiến có thể xảy ra từ nay đến cuối tuần”. Những dữ liệu về an toàn, trên 38.000 người tham dự vào thử nghiệm lâm sàng của vaccin với một sự theo dõi trung bình 2 tháng ” gợi ý một profil an toàn thuận lợi, mà không nhận diện vấn đề an toàn đắc thù khiến ngăn cản sự sử dụng khẩn cấp “, những chuyên gia của FDA đã viết như vậy.
Ở 43.252 người tham dự, trong đó những trẻ em và thiếu niên 12 tuổi và hơn, những tác dụng thường gặp nhất là : những phản ứng quanh điểm chích trong cánh tay (84,1%), mệt (62,9%), đau đầu (55,1%), nhức mỏi (38,3%), run lạnh (31,9%), đau trong các khớp (23,6%), sốt (14,2%). Những phản ứng nặng đã xảy ra ở 0 đến 4,6% những người tham dự và ở những người trên 55 tuổi (2,8%) ít thường xảy ra hơn so với những người trẻ (4,6%). Những tác dụng phụ nặng, nghĩa là đòi hỏi nhập viện là rất hiếm trong toàn bộ thử nghiệm lâm sàng (dưới 0,5%)
(LA LIBRE BELGIQUE 9/12/2020)

10. COVID-19 : CÁC TEST PCR BỊ TRANH CÃI.Tính có hiệu lực của những test này càng ngày càng bị chỉ trích bởi các chuyên gia bởi vì chúng sinh ra một số lượng lớn những dương tính giả.
Thế mà chúng là một cột trúc của những chiến lược y tế hiện nay, điều này tạo vấn đề.
PCR (polymerase chain reaction) đa được phát minh bởi nhà sinh hóa học Hoa Kỳ Kary Mullis năm 1984 để làm dễ sự nhận diện các acide nucléique (ADN và ARN). Trong khung cảnh của Covid-19, PCR làm cho các acide nucléique có thể thấy và phân tích được sau nhiều giai đoạn gồm có : 1. Lấy mẫu nghiệm những tế bào mũi-họng (prélèvement de cellules naso-pharyngées). 2. Lấy ra tất cả những ARN tế bào. 3. Sao chép đặc hiệu những séquence d’ARN viral (nếu nó hiện diện) bởi một phản ứng men được gọi là transcription inverse. 4. Sau cùng, khuếch đại nó qua nhiều chu kỳ, bởi một phản ứng men khác (polymérisation en chaine) nhằm tạo hàng triệu bản sao của những mảnh virus này, cho đến khi làm cho chúng có thể được phát hiện. Nhưng coi chừng, quá nhiều chu kỳ sinh ra những dương tính giả !Trắc nghiệm này đòi hỏi những lượng lớn thuốc thử (réactif), những trang bị phòng thí nghiệm tốn kém, những nhân viên y tế chuyên môn cao làm việc với những khẩu trang, một cặp đôi gant, những surchaussure và nghìn điều thận trọng khác. Có thể có nhiều biais techniques và một nguồn quan trọng những kết quả sai lầm : lấy mẫu nghiệm không đúng, sai lầm khi dán nhãn, một thuốc thử bị nhiễm, mauvais pipetage, sai lầm trong giải thích…Một phòng xét nghiệm ở Boston đã đình chỉ những test de dépistage sau khi khám phá 400 dương tính giả trong chỉ một ngày. Những que ngoáy (écouvillon) không bao giờ sử dụng, được gởi đến những phòng xét nghiệm để phân tích, trở về dương tính (nghĩa là chúng bị nhiễm ở đó). Tổng thống Tanzanie, John Magufuli, đã cho toàn thế giới biết rằng ông đã bí mật gởi những mẫu nghiệm lấy từ một quả đu đủ, từ một con cừu và một con dê, đến một phong xét nghiệm phát hiện Covid. Tất cả đều có kết quả dương tính ! Ta có phải cười về điều đó không ? Quả thật là không. Sự kiện là việc sử dụng với quy mô lớn một test nhạy cảm như thế sinh ra một số lượng lớn những kết quả không chính xác. Nhưng không phải chỉ có thế.
BS Mike Yeadon, từng là giám đốc khoa học của Pfizer trong 16 năm, mới đây đã tuyên bố : ” Hơn một nửa những trường hợp dương tính có thể là dương tích giả, thậm chí có thể tất cả những trường hợp “. Vâng ! Điều mà PCR thật sự phát hiện chỉ là sự hiện diện của những séquence partielle của ARN của virus nguyên vẹn. Chúng có thể là một mảnh của virus chết hay của một virus không thể sống được. Khi đó những người mang chúng không có một triệu chứng nào, không có khả năng lây nhiễm, tuy nhiên được gọi là dương tính. Chúng tôi đã báo cáo công trình nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học của Trường y tế công cộng Boston, đã tố cáo sự vô ích của các test PCR như được thực hiện hiện nay. Vô ích bởi vì chúng không phân biệt những mảnh của một virus sống, có thể cấy trong phòng thí nghiệm, với những mảnh phát xuất từ một Sars-CoV-2 chết, ngay cả không với một coronavirus à rhume banal, đôi khi có thể làm phản ứng dương tính. Ở những bệnh nhân sống ở Nữu Ước, trong Nevada và trong Massachusetts, tất cả được tuyên bố PCR dương tính, một prélèvement được thực hiện lại để kiểm tra khả năng sống (viabilité) của ARN viral của họ và định lượng nó, bởi vì chỉ có charge virale là tương quan với mức độ nghiêm trọng và tính lây nhiễm (contagiosité) của nhiễm corona. Kết quả : 90% những người được trắc nghiệm dương tính chỉ có những vết cực nhỏ của ARN viral, không gây nhiễm trong bất cứ trường hợp nào. Ta tưởng tượng những hậu quả mà sự phong tỏa vô ích của những người như thế có thể có trên kinh tế và đời sống nghề nghiệp và xã hội của họ…
Ngày 30/10 vừa qua, trong một cuộc phỏng vấn, BS Anthony Fauci nổi tiếng, giám đốc của Viện quốc gia các bệnh dị ứng và nhiễm trùng của Hoa Kỳ (một nhánh của National Institute of Health), đã giải thích rằng trên 35 cycle d’amplication, tất cả các test PCR đều là những dương tính gie, liên kết với những mảnh vỡ của virus, không thể cấy được trong phòng thí nghiệm và không gây nhiễm. Đối với Centers for Disease Control and Prevention, ở Atlanta, cực hiếm phát hiện virus sống trên 33 cycle d’amplication. Tuy vậy, ở Hoa Kỳ, routine thường tăng sự khuếch đại lên 40 cycle, và cùng điều như vậy ở Pháp ! Trong ý kiến của mình 18/9/2020, Haute Autorité de santé đã khuyến nghị vẫn giữa 35 và 40 cycle, nghĩa là trên ngưỡng 35. Nói một cách khác, chiến lược y tế hiện nầy dựa trên những kết quả không phản ánh thực tế ! Vài chuyên gia lo ngại về điều đó : Phải chăng PCR được cố ý sử dụng để gia tăng số lượng các trường hợp ? Và nếu như vậy, với mục đích nào ?
Không ai phủ nhận lợi ích của sự phát hiện. Nhưng sử dụng PCR mọi hướng không có ý nghĩa, vì thông tin mà nó mang lại là rất hạn chế trong thời gian : ta có thể trở nên dương tính 3 ngày sau khi đã được xét nghiệm âm tính và âm tính 10 ngày sau khi đã bị dương tính mà không biết. Khi đó phải làm PCR mỗi tuần cho mọi người, điều này không thể quan niệm được. Giáo sư Carl Heneghan, giám đốc của Centre for Evidence-Based Medicine của đại học Oxford, đã tuyên bố : ” Với sự thực hiện của những test hiện nay, có thể rằng Covid-19 sẽ không bao giờ biến mất.”
Ghi Chú :
– PCR (Polymerase Chain Reaction) : Kỹ thuật cho phép có được, bằng một succession de réplication in vitro, những lượng quan trọng của một mảnh ADN đặc thù và có chiều dài được xác định. Kỹ thuật nàt được sử dụng với mục đích chẩn đoán nhanh (thí dụ đối với bệnh lao) hay nhận diện (police scientifique, khảo cổ học)
– Polymerase : men catalyse l’enchainement des nucléotides trong sự tổng hợp ADN hay ARN. Polymérase được sử dụng trong phòng thí nghiệm trong kỹ thuật PCR
– Kary Banks Mullis (sinh năm 1944) : nhà sinh hóa học Mỹ. Ông đã khám phá và hiệu chính một technique de multiplication de l’ADN. Nobel hóa học năm 1993
(PARIS MATCH 19/11-25/11/2020)
Đọc thêm :
– TSYH số 542 : bài số 7 (Test PCR et Test Rapide)
– TSYH số 541 : bài số 4 (Test rapide)

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(26/12/2020)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

3 Responses to Thời sự y học số 565 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Thời sự y học số 569 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  2. Pingback: Thời sự y học số 571 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  3. Pingback: Thời sự y học số 575 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s