Cao huyết áp số 4 – BS Nguyễn Văn Thịnh

CƠN CAO HUYẾT ÁP
(HYPERTENSIVE EMERGENCIES)

– Có 60 triệu người ở Hoa Kỳ với Cao huyết áp ; khoảng 1% phát triển hypertensive emergencies
– Thường nhất ảnh hưởng những người đàn ông Mỹ-Phi (African-American) tuổi 40-60
– Cao huyết áp được định nghĩa như là HA > 160/95 mmHg
– Hypertensive emergency hay hypertensive crisis (cấp cứu tuyệt đối) được định nghĩa như HA tăng cao với bằng cớ của loạn năng cấp tính của những cơ quan nội tạng
– Hypertensive urgency (cấp cứu tương đối) được xem như là tăng huyết áp (huyết áp thu tâm > 115 mmHg) với bệnh cơ quan đích (target organ) được biết nhưng không hoạt động.

I. SINH BỆNH LÝ
– Cao huyết áp thường nhất ảnh hưởng hệ thần kinh trung ương, thận, và hệ tim mạch
– Cao huyết áp ác tính (Malignant HTN) : huyết áp tăng cao liên kết với những thay đổi đáy mắt gồm phù gai mắt (papilledema) và bằng cớ của bệnh não (encephalopathy) hay bệnh thận (nephropathy)
– Bệnh não cao áp (hypertensive encephalopathy) : huyết áp tăng cao dẫn đến sự loạn điều chỉnh nao (cerebral dysregulation). Khởi đầu với đau đầu, nôn/mửa, và thị giác mờ (blurred vision) tiến triển đến tình trạng ngủ gà (drowsiness), lú lẫn, co giật, và hôn mê nếu không được điều trị
– Thông thường HA gia tăng nhanh không giải thích được ở một bệnh nhân với cao huyết áp không rõ nguyên nhân (essential HTA), nhưng phải luôn luôn xét đến những nguyên nhân tiềm năng khác.
– Những nguyên nhân khác của cao huyết áp ở phòng cấp cứu, đòi hỏi monitoring cẩn thận và điều trị thuốc gồm có :
+ Những biến cố nội sọ (SAH)
+ Lóc động mạch chủ
+ Phù phổi cấp
+ Sản giật
+ Ngộ độc ma túy (cocaine, ectasy)
+ Cai ma túy (clonidine, beta-blockers)
+ Pheochromocytome

II. LÂM SÀNG
1. BỆNH SỬ
– Những triệu chứng hệ thần kinh trung ương gồm có đau đầu (85%), nôn/mửa, mờ thị giác (60%), yếu, lú lẫn, và co giật
– Những triệu chứng tim mạch gồm có đau ngực, đau lưng, và khó thở
– Thương tổn thận được gọi ý bởi khởi đầu mới xảy huyết niệu và thiểu niệu
– Hãy hỏi về tiền sử cao huyết áp, sự tuân thủ hay sự dùng thuốc mới đây, và sự dùng ma túy bất hợp pháp
2. KHÁM
– Kiểm tra huyết áp ở hai chi
– Đánh giá tìm trạng thái tâm thần bị biến đổi, những dấu hiệu thần kinh khu trú, phù gai mắt, và phù phổi

III. XỬ TRÍ Ở PHÒNG CẤP CỨU
1. CHẨN ĐOÁN
+ Đo huyết áp với một băng bơm (inflatable cuff) có kích thước thích hợp
+ Những bệnh nhân không triệu chứng với huyết áp tăng cao không cần lab work hay những thăm dò khác ở khoa cấp cứu.
+ Những lab studies đối với hypertensive emergencies gồm :
– Những chất điện giải, BUN, và créatinine
– CBC (complete blood count)
– Xét nghiệm nước tiểu để đánh giá huyết-niệu hay proteinuria
+ Những thăm dò khác :
– Chụp X quang ngực để tìm tim to (cardiomegaly), bằng cớ của phù
phổi (pulmonary edema)
– Điện tâm đồ để tìm phì đại thất trái hay thiếu máu cục bộ
– CT đầu nếu có chỉ định đối với trạng thái tâm thần biến đổi hay lo
ngại về xuất huyết nội sọ.
2. ĐIỀU TRỊ
a. HYPERTENSIVE EMERGENCY
+ Mục đích là làm ngừng sự tiến triển của thương tổn nội tạng trong khi gìn giữ sự tưới máu đến những cơ quan sinh tử. Điều này đòi hỏi làm giảm nhanh huyết áp (khoảng 25-30%)
+ Invasive hemodynamic monitoring (catheter động mạch) nên được thực hiện ở tất cả những bệnh nhân với một hypertensive emergency đòi hỏi điều trị bằng đường tĩnh mạch.
+ Liệu pháp đặc hiệu tùy thuộc tình huống lâm sàng, nhưng sau đây là những chế độ thuốc thường được sử dụng :
– Bệnh não tăng áp : nitroprusside tĩnh mạch hay esmolol
– Hội chứng động mạch vành cấp tính : betabloquant tĩnh mạch phối
hợp với NTG và morphine
– Phù phổi cấp : NTG tĩnh mạch phối hợp với loop diuretics
– Lóc thành động mạch chủ : esmolol và fenoldopam tĩnh mạch
– Tiền sản giật : magnesium sulfate tĩnh mạch, hydralazine, và điều
trị bằng sổ thai
– Ngộ độc cocaine : benzodiazépine tĩnh mạch và phentolamine
– Điều trị huyết áp trong đột qụy cấp tính tiềm năng có hại và chỉ
được xét đến nếu HA rất cao (> 220/120 mmHg)
+ Nitroprusside : tác dụng nhanh, làm giãn cơ trơn, tiềm năng ngộ độc
cyanide ở những liều cao
– 0,25-10 mcg/kg/phút TM
+ Esmolol : beta-blocker tác dụng nhanh (thời gian 10 phút)
– tấn công : 500 mcg/kg TM trong 1 phút
– tiêm truyền : 50-200 mcg/kg/phút
+ Fenoldopam : dopamine receptor agonist gia tăng lưu lượng máu thận
– truyền tĩnh mạch được bắt đầu với 0,1 mcg/kg/phut và được chuẩn đó mỗi 15 phút cho đến 1,7 mcg/kg/phút
+ NTG
– tiêm truyền tĩnh mạch : 10-20 mcg/phút và có thể gia tăng nhanh chóng đến khi có hiệu quả mong muốn
+ Labetalol : non-selective beta-blocker với thời gian tác đúng ngắn, có thể được tiêm tĩnh mạch trực tiếp (bolus therapy) để làm giảm HA
– Bắt đầu với 20 mg TM (có thể tăng gấp đôi liều này và lập lại mỗi 20 phút cho đến tối đa 300mg)
b. HYPERTENSIVE URGENCY
+ Những bệnh nhân với hypertensive urgency thường có thể được điều trị với thuốc uống chống cao áp ở phòng cấp cứu.
+ Những lựa chọn gồm có :
– Labetalol, 200 mg bằng đường miệng
– Clonidine, 0,1-0,2 mg bằng đường miệng
+ Những bệnh nhân được cho ra viện không nên cho thuốc chống cao áp bằng đường tĩnh mạch
+ Trừ phi sự làm giảm huyết áp tức thời được biện minh, những thuốc chống cao áp tốt nhất nên được khởi đầu bởi thầy thuốc gia đình. Với ngoại lệ là bệnh nhân với cao huyết áp được biết nay đã cạn thuốc và có sự theo dõi điều trị thích đáng

IV. DISPOSITION
– Những hypertensive emergencies nên được nhập vào ICU để thực hiện invasive hemodynamic monitoring
– Hypertensive urgency với huyết áp tăng cao nghiêm trọng có thể cần được nhập viện để giúp giảm dần huyết áp và bắt đầu chế độ điều trị. Tuy nhiên, phần lớn có thể cho ra viện về nhà nếu họ có sự theo dõi thích đáng.
– Tất cả những bệnh nhân với cao huyết áp được xác nhận ở phòng cấp cứu cần có sự theo dõi và kiểm tra huyết áp.

Reference : Emergency Medicine. Quick Glance:
Thomas G. Greidanus
Attending Physician
Parkview Medical Center
Pueblo, Colorado
& Christopher R.H. Newton, MD
Department of Emergency Medicine
Saint Joseph Merci Hospital
Ann Arbor, Michigan

B.S NGUYỄN VĂN THỊNH

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s