Cấp cứu tâm thần số 12 – BS Nguyễn Văn Thịnh

RỐI LOẠN LO ÂU
(ANXIETY DISORDERS)

– Lo âu là một cảm giác phức tạp gồm sự e sợ (apprehension), sự sợ hãi (fear), và sự lo lắng (worry) thường kèm theo những triệu chứng phổi, tim, và vật lý khác.
– Tỷ lệ lưu hành trong lúc sống của rối loạn lo âu là 1,5 -3,5%.
– Gần 50% những bệnh nhân được nghĩ là có những rối loạn lo âu về sau được tìm thấy bị bệnh thực thể.
– Đánh giá cẩn thận bệnh nhân lo âu là quan trọng để phòng ngừa tình trạng bệnh tật.
– Những rối loạn lo âu thông thường gồm có :
+ Panic attacks (cơn hoảng loạn)
– Những đợt tái diễn của những thời kỳ lo âu xảy ra tự nhiên, dữ dội, thường kéo dài ít hơn 1 giờ
– Một bệnh nhân với một cơn hoảng loạn cổ điển trải qua ít nhất 4 trong số những triệu chứng sau đây : hồi hộp, vã mồ hôi, run (tremulousness), khó thở, đau ngực, sợ bị chấn thương hay sợ trở thành điên, derealization (nhận thức thực tế bị biến đổi), và sự giải thể nhân cách (depersonalization : nhận thức rằng thân thể của mình là siêu hiện thực)
+ Generalized anxiety disorder (rối loạn lo âu toàn thể)
– Được định nghĩa như là sự sợ hãi, lo lắng, hay căng thẳng dai dẳng nhưng không có cơn hoảng loạn. Sự lo lắng dai dẳng làm mất khả năng hoạt động thường không tỷ lệ với tác động của biến cố sợ hãi.
+ Post-traumatic stress disorder (rối loạn căng thẳng sau chấn thương)
– Những trải nghiệm tái diễn về một biến cố chấn thương được kèm theo bởi những triệu chứng lo âu gia tăng và tránh những kích thích liên kết với chấn thương.
+ Substance-induced anxiety disorder
– Những triệu chứng lo âu xảy ra như là một hậu quả trực tiếp của lạm dụng ma túy, thuốc, hay những độc chất.

I. LÂM SÀNG
– Bệnh cảnh thông thường nhất ở phòng cấp cứu là panic disorder
– Bệnh sử điển hình gồm có những triệu chứng lo âu nặng xảy ra đột ngột, gồm những triệu chứng sinh lý như hồi hộp, vã mồ hôi, run (tremulousness), khó thở, đau ngực, rối loạn tiêu hóa, những đợt suýt ngất (near-syncopal episodes), và loạn cảm. Điều này được phối hợp với những triệu chứng tam ly cua sợ và một cảm giác sắp chết đến nơi (a sense of impending doom)
– Những dấu hiệu khám vật lý gồm những dấu hiệu sinh tồn phù hợp với một trạng thái tăng giao cảm (hyperadrenergic state) (thở nhịp nhanh, tim nhịp nhanh, và cao huyết áp). Đáng chú ý, nhiệt độ và pulse oxymetry bình thường, và những bất thường của một trong hai dấu hiệu này thúc đẩy phải đánh giá những bệnh khác. Phần còn lại của khám vật lý thường bình thường.
– Những dấu hiệu khám vật lý gồm những dấu hiệu sinh tồn phù hợp với một trạng thái tăng giao cảm (hyperadrenergic state) (thở nhịp nhanh, tim nhịp nhanh, và cao huyết áp). Đáng chú ý, nhiệt độ và pulse oxymetry bình thường, và những bất thường của một trong hai dấu hiệu này thúc đẩy phải đánh giá những bệnh khác. Phần còn lại của khám vật lý thường bình thường.

II. CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT RỐI LOẠN LO ÂU
1. Bệnh :
  – Loạn nhịp (Dysrhythmias)  – Hội chứng động mạch vành cấp tính (ACS)
  – Tăng năng tuyến giáp (Hyperthyroidism)
  – Nghẽn tắc động mạch phổi (Pulmonary embolism)
  – U tế bào ưa chrome (Pheochromocytoma)
 2. Thuốc :
   – Cai rượu (alcohol withdrawal)
   – Cai benzodiazepine
   – Theophylline
   – Steroids
   – Những chất kích thích
   – Cocaine
   – Amphetamines

III. XỬ TRÍ Ở PHÒNG CẤP CỨU
1. CHẨN ĐOÁN
– Bệnh sử, khám vậy lý, và hiệu chính trọng điểm để loại bỏ những tình trạng y khoa xảy ra đồng thời.
– Hiệu chính bổ sung tùy theo biểu hiện của mỗi bệnh nhân và sự phân tầng nguy cơ.
– Hãy xét hiệu chính đối với những tình trạng chuyển hóa, tim, và phổi
– Nếu được chỉ định, những xét nghiệm : glucose, thyroid profile, và những chất điện giải gồm có calcium, toxicology screen, và xét nghiệm chất chỉ dấu tim
– Monitoring tim và điện tâm đồ tim loạn nhịp tim
– Chụp X quang ngực, V/Q, hay CT angiogram

2. ĐIỀU TRỊ
– Các thầy thuốc cấp cứu cần sắp xếp một cuộc gặp gỡ làm an lòng
– Đặt bệnh nhân trong một căn phòng yên tĩnh
– Những bài luyện thở
– Trấn an bằng lời nói
– Những liều chuẩn độ benzodiazepines bằng đường miệng hay tĩnh mạch có hiệu quả đối với những đợt cấp tính
– Lorazepam 0,5-1mg PO/TM

3. XUẤT VIỆN
– Hầu hết các bệnh nhân có thể được cho về nhà sau khi những triệu chứng được kiểm soát và sự đánh giá y khoa hoàn chỉnh
– Những kê đơn ngắn hạn đối với benzodiazepines là an toàn và hiệu quả : khả năng lạm dụng rất thấp. Theo dõi cấp cứu với

4. NHỮNG CẠM BẪY
– Cạm bẫy nghiêm trọng nhất là chẩn đoán lo âu mà không có một hiệu chính thận trọng để loại trừ những nguyên nhân thực thể và đe dọa tính mạng của những triệu chứng.
– Thường điều trị lo âu cấp tính không đủ. Benzodiazepines an toàn và hiệu quả để điều trị trong thời gian ngắn.

Reference :
– Emergency Medicine Quick Glance. Anxiety Disorders by Marc Olson, MD. Saint Joseph Mercy Hospital. Ann Arbor, Michigan.

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(2/9/2022)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu tâm thần, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s