Thời sự y học số 593 – BS Nguyễn Văn Thịnh

I. COVID-19 : LIỀU NHẮC LẠI : TẠI SAO ? CHO NHỮNG AI ?

Với thời kỳ đông lại đẩy mạnh đại dịch lên, sự bắt buộc của môt tiêm nhắc lại vaccin được mở rộng. Điều này có được biện minh không ?

Hỏi : Liều thứ ba này chia rẻ quan điểm. Cái gì là động cơ của liều thứ ba này ?
BS Benjamin Davido. Một nghiên cứu của Israel mới đây (Institut de technologie, ở Haifa), được thực hiệntrên 16.000 người đã nhận hai liều của vaccin Pfizer, đã cho thấy rằng nguy cơ bị nhiễm bởi Sars-CoV-2 và nguy cơ truyền nó là rất nhỏ trong hai tháng đầu.Nhưng sau thời hạn này, tỷ lệ bảo vệ chống biến thể Delta, hiện đang hoành hành khắp nơi trên thế giới, sụt xuống 30%. Những nghiên cứu khác đã cho thấy rằng, sau 6 tháng, những người được tiêm chủng không còn được bảo vệ chống căn bệnh hơn những người không tiêm chủng, nhưng bị những thể ít nặng hơn. Tuy nhiên những vaccin à ARN messager vẫn hiệu quả chống lại Covid-19 nếu ta còn trong 6 tháng tiếp theo liều thứ hai hay nếu ta đã nhận một liều nhắc lại (liều thứ ba), có hiệu quả trong 48 giờ ! Điều bất tiện trong thời gian dài hạn là những vaccin này dường như không gây nhiều immunité à mémoire longue (được gọi là miễn dịch tế bào) và rất ít miễn dịch niêm mạc (immunité muqueuse) (hàng rào phòng vệ đầu tiên đứng trước sự đi vào của virus). Để không trở lại case départ, buộc phải hành động. Ta có thể tưởng tượng, để hạn chế những rappel vô ích, trước khi tiêm liều thứ ba thực hiện một định lượng của các kháng thể và chỉ tái tiêm chủng những người mà những tỷ lệ kháng thể thấp. Nhưng điều đó tốn kém và chỉ làm chậm lại sự tiêm chủng.

Hỏi : Ai phải nhận liều thứ ba ?
BS Benjamin Davido : Liều thứ ba, đã bắt buộc đối với những người trên 65 tuổi (tính miễn dịch giảm với tuổi) cũng như đối với những người yếu ớt, những người ở nhà dưỡng lão, những người ở khoa hồi sức, những người bị suy giảm miễn dịch và những người chung quanh, từ nay (từ 25/11), ở Pháp, được mở cho tất cả những người trưởng thành (18 tuổi hay hơn) đã nhận hai liều. Liều thứ ba sẽ bắt buộc để hợp thức hóa một sự gia hạn của passe sanitaire. Nó sẽ không được thực hiện muộn hơn 5 tháng sau liều thứ hai, thay vì 6 tháng như trươc đây. Sau 7 tháng, passe sanitaire sẽ không được gia hạn. Biện pháp này dĩ nhiên bao gồm những nhân viên y tế. Nó củng được khuyến nghị bởi Collège national des gynécologues et obstétriciens Pháp ở những phụ nữ có thai, vì thai nghén là một thời kỳ dễ bị thương tổn.

Hỏi : Sử dụng vaccin nào ?
BS Benjamin Davido. Pfizer và Moderna đã nhận từ Cơ quan dược phẩm châu Âu một sự cho phép kéo dài. Những nghiên cứu đã cho thấy một sự hơi trội hơn của Spikevax de Moderna về mặt tính hiệu quả, nhưng những nguy cơ bị viêm cơ tim 7 lần thấp hơn với Comirnaty de Pfizer. Do đó, HAS đưa ra những đề nghị sau đây từ 8/11. 1. Chỉ sử dụng vaccin Pfizer cho những người dưới 30 tuổi, những người dễ bị ảnh hưởng nhất bởi viêm cơ tim, nếu sự tiêm nhắc lại được mở rộng cho lứa tuổi này. 2. Đối với tất cả những ngưòi khác, sử dụng hoặc Pfizer, hoặc Moderna, với liều được giảm 1/2. Tôi nhấn mạnh rằng những viêm cơ tim sau tiêm vaccin vẫn là môt biến chứng hiếm (10 lần ít gặp hơn những viêm cơ tim gây bởi một nhiễm virus), tan biến một cách tự nhiên và đã không gây một tử vong nào cho đến nay. Tôi thêm rằng sự kiện dùng một vaccin khác với vaccin ban đầu không có hại, trái lại : những tiêm chủng hỗn hợp (vaccination hétérologue) làm gia tăng hơn tính miễn dịch. Sự hiện diện của một dị ứng đối với một vaccin nào đó dĩ nhiên là một chống chỉ định. Sư kiện đã bị một viêm cơ tim nặng sau một vaccin à ARN messager cũng có thể là một chống chỉ định theo ý kiến của một cardiologue.

Hỏi : Phải chăng chúng ta sẽ có những tiêm nhắc lại mỗi năm tháng ?
BS Benjamin Davido. Những giải pháp cải tiến khác nhau sẽ đến. Thí dụ những vaccin muqueux đươc cho bằng spray nasal để tác động ở cửa vào của virus và có thể làm dễ sự tiêm chủng các trẻ em. Hay lại nữa những thuốc uống chống virus được chuẩn thuận bởi giới hữu trách y tế. Arsenal này sẽ cho phép chúng ta sống với Sars-CoV-2 và những biến thể của nó, như đối với cúm ?
(PARIS MATCH 2/12-8/12/2021)

II. MOLNUPIRAVIR ĐƯỢC CHUẨN THUẬN BỞI CƠ QUAN DƯỢC PHẨM CHÂU ÂU.

 Cơ quan dược phẩm châu Âu vừa cho phép sử dụng molnupiravir trong Liên Hiệp châu Âu đối với những « tình huống khẩn cấp » ở những người trưởng thành bị nhiễm virus nhưng không cần oxy. Sản phẩm này phải được uống hai lần mỗi ngày (mỗi viên 800 mg) trong 5 ngày và trong 5 ngày đầu từ khi xuất hiện những triệu chứng. Một giấy phép thương mãi hóa sắp được ban hành. Tiếp theo sau đó là thuốc chống virus dùng bặng đường miệng của Pfizer (paxlovid).
(PARIS MATCH 9/12-15/12/2021)

III.THẾ GIỚI ĐÓNG CỬA TRƯỚC BIẾN THỂ OMICRON
Những dấu hiệu lan tràn của biến thể mới này của Covid-19 gia tăng, nhưng ta không thể xác lập nó có nguy hiểm hơn những biến thể trước hay không.
Đó là một làn gió hoảng sợ lan đến một số lớn các quốc gia từ khi phát hiện, cách nay vài ngày, ở Nam Phi, một biến thế mới của SARS-CoV-2, B.1.1.529, được gọi là Omicron, có một nguy cơ rất cao theo một thông tri của OMS gởi cho các thành viên hôm thứ hai 29/11. Ta chưa biết gì về tính lây nhiễm và độc lực của nó, và sẽ phải cần nhiều tuần để xác lập fiche d’identité complète của biến thể mới này của đại dịch Covid-19. Ngược lại, những dấu hiệu lan tràn của nó gia tăng. Botswana, Hongkong, Bỉ, Vương quốc Anh, Đức, Áo, Canada…Những khám phá các trường hợp, nghi ngờ hay được xác nhận, được tích luỹ từng giờ.

Một tình hình khiến Londres, đứng đầu của chủ tịch luân phiên của G7, triệu tập một cuộc họp khẩn cấp, hôm thứ hai 29/11, với những bộ trưởng y tế của Hoa Kỳ, Canada, Nhật, Đức, Ý, Pháp và Vương quốc Anh.

Pháp đã không chậm trễ gia nhập danh sách của các quốc gia tiềm năng liên quan bởi biến thể này, 8 trường hợp khả dĩ đã được phát hiện hôm chủ nhật 28/11 vào buổi chiều. Chúng phải được xác nhận bởi một giải trình tự gène (séquenage), có thể mất nhiều ngày. Mặc dầu những cảnh cáo liên tiếp của OMS chống lại việc đóng cửa biên giới, được cho là không hiệu quả đối với một biến thể đã lưu hành, nhiều quốc gia đã đình chỉ những liaison aérienne với Nam Phi, mà ở đây những trường hợp Omicron đầu tiên đã được nhận diện.
Nam Phi tự cho là bị trừng phạt một cách không công bằng bởi những biện pháp này, viên lý rằng công việc giải trình tự gène của họ đã cho phép định rõ đặc điểm biến thể này. Hoa Kỳ đã chào mừng Pretoria chiều thứ bảy 27/11 vì sự minh bạch trong chia sẻ những thông tin, điều này dùng làm gương..mặc dầu đóng cửa biên giới đối với những du khách đến từ Nam Phi và từ bảy nước khác của vùng.
Đứng trước những ẩn số của biển thế mới này, vài quốc gia đã áp dụng những biện pháp ngoạn mục, như Nhật Bản, ba tuần sau khi đã nới lỏng những biện pháp hạn chế để cho phép nhập cảnh các du khách thương mãi, các sinh viên và những thực tập sinh ngoại quốc, đã quyết định hôm thứ hai 29/11, cấm tất cả những nhập cảnh mới của các kiều dân của toàn thế giới, kể từ 30/11, thủ tướng Fumio Kishida đã chỉ rõ như vậy.

Úc đã đình chỉ hôm thứ hai 29/11 dự định mở lại biên giới đối với những sinh viên và các người lao động lành nghề. Maroc, ngừng trong hai tuần tất cả những chuyến bay quốc tế đến những phi trường của nước này kể từ 30/11, những hồi hương có thể được tổ chức tuy theo từng trường hợp với các tòa đại sứ. Một quyết định được biện minh bởi ý muốn gìn giữ những thành quả được thực hiện bởi Maroc trong cuộc chiến chống lại đại dịch, Rabat đã đảm bảo như vậy.


(Des habitants de Johannesburg (Afrique du Sud) font la queue pour etre testé alors que le nouveau variant Omicron a été découvert dans le pays)

SỰ BỒN CHỒN Ở CHÂU ÂU
Israel, ở đây hai trường hợp đã được phát hiện và 12 trường hợp khác được nghi ngờ, cũng đã áp dụng phương pháp mạnh : chiều thứ bảy 27/11, cabinet interministériel phụ trách về Covid đã đóng cửa biên giới, đã chỉ được mở lại 1/11, sau hơn 18 tháng đóng cửa. Theo các chuyên gia, Israel đất nước ; mà ở đó sự tiêm chùng đã là rất nhanh và được theo dõi tốt, hẳn có thể kềm chế sự lan rộng của biến thể mới. Chính phủ Israel cũng đã quyết định sử dụng những service de renseignement intérieur, Shin Bet, để truy vết những điện thoại của những người bị nhiễm bởi Omicron. Một biện pháp rất bị tranh cãi: « Tính hữu ích của nó hạn chế, và điều đó chỉ làm giảm niềm tin của dân chúng vào những quyết định của chính phủ », Nadav Davidovitch, chuyên gia của chính phủ đã nói như vậy. Cabinet của Naftali Bennett cần điều đó để thúc đẫy sự tiêm chủng : hơn một triệu người Israel đã chưa nhận liều thứ ba, mặc dầu vaccin Pfizer rất có sẵn để sử dụng.. Sự tiêm chủng bây giờ được mở cho những trẻ trên 5 tuổi, nhưng một nửa dân chúng tuyên bố không muốn tiêm chủng các con mình.
Ở châu Âu, bị tấn công bởi một làn sóng dữ dội thứ năm, sự lo sợ thấy xuất hiện một dịch bệnh trong một dịch bệnh gây một sự bồn chồn nào đó. « Chúng ta biết rằng bây giờ chúng ta đã bước vào một cuộc chạy đua để đánh giá độc lực của Omicron », chủ tịch của Commission européenne, Ursula von der Leyen đã xác nhận như vậy. Hôm thứ sáu 26/10 ; bà đã quyết định đóng các biên giới hàng không với Nam Phi.
Ở Trung Âu, biến thể Omicron đã được phát hiện «với tỷ lệchắc chắn 90% ở một người tchèque trở về từ Namibie sau khi đã đi qua Nam Phi và Dubai, theo bệnh viện Liberec, nói rõ rằng bệnh nhân có những triệu chứng nhẹ. Áo cũng nghi ngờ một trường hợp ở một du khách trở về từ Nam Phi.

Sự khuếch tán của biến thể được theo dõi rất sát ở Hòa Lan, ở đây 13 trường hợp đã được xác nhận 20/11 bởi Viện y tế hoàng gia Hòa Lan. Đối đầu với một sự gia tăng mạnh của các lây nhiễm, Hòa Lan đã tái lập một lệnh giới nghiêm lúc 17 giờ, và đóng cửa phần lớn các hiệu buôn. Những trường hợp B.1.1.529 đã được nhận diện trong số 600 hành khách trở về từ Cap hay Johannesburg. 71 hành khách trong số họ đã được xét nghiệm dương tính với Covid hôm thứ sáu 26/10, ngay khi đến phi trường Amsterdam-Schiphol. Những phân tích đã chỉ rằng trong nhóm này, một người bị nhiễm trên năm mang biến thể mới.
(LE MONDE 30/11/2021)

IV. BIẾN THỂ OMICRON ĐÃ ĐƯỢC PHÁT HIỆN TRONG MỘT CHỤC NƯỚC CỦA CHÂU ÂU VÀ CHÂU Á.

Olivier Véran đánh giá rằng virus mới được nhận diện ở Nam Phi có lẽ đã lưu hành ở Pháp.

PANDÉMIE. Từ khi loan báo hôm thứ năm 25/11 về sự khám phá của biến thể mới của coronavirus, được đặt tên là Omicron, số các nước trong đó nó đã được phát hiện không ngừng gia tăng. Một sự lan rộng khiến lo sợ một sự phát tán nhanh của chủng này ra ngoài châu Phi, làm cho những quyết định của rất nhiều nước dừng những chuyến bay với Nam Phi có thể quá chậm. Ở Pháp, sự phát hiện của biến thể Omicron rất có thể là chỉ một vấn đề giờ, bộ trưởng Y tế Pháp đã công nhận như vậy hôm chủ nhật 28/11. « Vì nó lưu hành ở Anh, ở Ý, ở Bỉ, nên có thể rằng đã có những trường hợp đang lưu hành », trên lãnh thổ Pháp, ông đã nói thêm như vậy.
Với một tốc độ phản ứng khá không bình thường, OMS đã gọi hôm thứ sáu 26/11 biến thể Omicron là « đáng quan ngại », vì năng lực lấn bước của nó ở Nam Phi đối với biến thể Delta vốn đã rất lây nhiễm.

Israel và Maroc thuộc về những quốc gia đã có đáp ứng mạnh nhất đứng trước biến thể mới này, bằng cách đóng cửa biên giới. Sau khi đã hạn chế những chuyến bay với lục địa châu Phi hôm thứ sau 26/11, thủ tướng Israel đã loan báo hôm chủ nhật 28/11 rằng Israel cấm sự nhập cảnh của các kiều dân nước ngoài lên trên lãnh thổ của mình. Rabat đã áp úng một biện pháp tương đương, bằng cách đình chỉ tất cả những chuyến bay trực tiếp của các hành khách từ nước ngoài, trong một thời gian hai tuần.

Một ổ dịch quan trọng đã được phát hiện ở Hòa Lan, nơi đây 61 trường hợp dương tính được liệt kê trong số 600 hành khách trong hai chuyến bay đến từ Nam Phi. Ít nhất 13 trong số những hành khách bị nhiễm này mang biến thể Omicron, giới hữu trách y tế Hòa Lan đã tiết lộ như vậy hôm chủ nhật 28/11. Tất cả những trường hợp đã được cách ly ở khách sạn.

Ở Đức, ba trường hợp đã được xác nhận, trong số những du khách cũng đến từ Nam Phi, trước khi thiết đặt hôm chủ nhật 28/11 những biện pháp hạn chế, chỉ cho phép những kiều dân Đức đáp máy bay giữa hai nước. Họ sẽ phải bị cách ly 14 ngày lúc đến. Ở Đan mạch, ở Bỉ, ở Cộng hòa tchèque và ở Ý, những trường hợp Omicron cũng đã được phát hiện trên những du khách đến từ Nam Phi.
Ở Anh, ba trường hợp của biển thể mới đã được nhận diện, nhưng bộ trưởng y tế Sajid Javid đã công nhận rằng có thể có nhiều trường hợp hơn trong đất nước, đồng thời hứa rằng tất cả các kết quả dương tính trong số những người tiếp xúc của hai trường hợp đầu tiên được biết này sẽ được giải trình tự gène. Một trong ba trường hợp đã đi qua Londres nhưng đã rời Vương quốc Anh từ đó, đến một quốc gia đã không được định rõ.

Sự tìm kiếm các biến thể của coronavirus nói chung được thực hiện bởi những sondage, những giải trình tự gène của tất cả mật mã di truyền của virus đối với một tỷ lệ nhỏ những trường hợp dương tính được ghi nhận trong nước. Vậy hoàn toàn có thể rằng những trường hợp khác đã hiện diện nhưng chúng đã thoát qua những lưới giám sát.

NHỮNG TRIỆU CHỨNG ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ LÀ NHẸ
Ở châu Á, không một trường hợp mới nào đã được loan báo từ khi hai trường hợp được phát hiện ở HongKong tuần qua. Ngược lại, Úc đã gia nhập danh sách các quốc gia bị ảnh hưởng, với hai truờng hợp dương tính được phát hiện weekend này (27 & 28/11).(27 & 28/11).
Nếu tính lây nhiễm của Omicron dường như không nghi ngờ nhiều, những điều không chắc chắn vẫn còn về mức độ nghiêm trọng và năng lực thoát các kháng thể, tự nhiên hay liên kết với tiêm chủng. Vài thầy thuốc ở Nam Phi báo cáo rằng biến thể mới này chỉ gây nên những « triệu chứng nhẹ », nhưng thông tin chỉ một phần để có thể tin cậy, BS Ricahrd Jessels, thầy thuốc chuyên về bệnh nhiễm trùng ở Durban, đã cảnh báo như vậy. Những phân tích đang được tiến hành trong nhiều phòng thí nghiệm, nhưng chúng sẽ cần ít nhất khoảng một chục ngày.
(LE FIGARO 29/11/2021)

V. OMICRON LÀM GIẢM TÍNH HIỆU QUẢ CỦA CÁC VACCIN.

Hai liều sẽ không đủ để chống lại nhiễm omicron. Những kết quả đầu tiên đáng phấn khởi hơn với 3 liều.
Omicron, với 50 biến dị, phải chăng sẽ làm lâm nguy chiến dịch tiêm chủng đang được triễn khai chống lại đại dịch ? Những nghiên cứu thí nghiệm đầu tiên làm sợ điều đó : nhiều trong số những nghiên cứu này cho thấy một sự yếu đi của bảo vệ miễn dịch mà các vaccin chống lại biến thể này mang lại, trong khi những trường hợp tái nhiễm hay nhiễm của những người đã tiêm chủng gia tăng.

Đó là điều được rút ra, nhất là, từ những dữ liệu được công bố hôm thứ tưbởi công ty BioNTech : công ty này đã phát triển, cùng với Pfizer, vaccin à ARN messager phổ biến nhất. Đó là « những dữ liệu sơ bộ », Ugur Sahin, PDG de BioNTech, đã cảnh báo như vậy. Những dữ liệu này dựa trên năng lực của một pseudovirus có những đặc điểm của Omicron, nhưng không của chính virus, gây nên hay không một đáp ứng miễn dịch ở những người được tiêm chủng.
Những trắc nghiệm đã được thực hiện trên huyết thanh, được lấy ở hai chục người, hoặc ba tuần sau liều thứ hai, hoặc một tháng sau liều nhắc lại. Ở những người đầu tiên (sau hai liều), « ta quan sát một sự giảm quan trọng của lượng các kháng thể trung hòa » đối với Omicron, so với sự bảo vệ miễn dịch được mang lại bởi vaccin chống lại virus ban đầu được gọi là Vũ Hán (35 lần kém hơn) hay đối với biến thể Beta (5 lần kém hơn). Sự so sánh với biến thể Delta đã không được trình bày đối với những người được chủng hai liều. Ngược lại, ở những người được chủng ba liều, đáp ứng kháng thể chỉ hai lần thấp hơn đối với SARS-CoV-2 « ancestral ». Đáp ứng này ngay cả gần với đáp ứng được quan sát đối với biến thể Delta, đối với biến thể này ta biết rằng sự bảo vệ của vaccin đối với những thể nặng của Covid vẫn cao. Ugur Sahin đã gợi lên những dữ liệu về đáp ứng miễn dịch tế bào được mang bởi các tế bào lympho, đánh giá rằng những tế bào này « sẽ còn hoạt động chống lại Omicron ». Những dữ liệu này cho thấy rằng tuyến phòng ngự được mang lại bởi hai liều có thể bị phương hại, Ozlem Tureci, giám đốc y khoa của BioNTech đã chỉ như vậy. Điều đó thúc đẫy chúng ta nghiên cứu sâu hơn sự lựa chọn một vaccin thích ứng. »

MỘT NĂNG LỰC TRUNG HÒA BỊ GIẢM

Vì lẽ sự bảo vệ được mang lại bởi mũi nhắc lại có thể yếu đi một cách khá nhanh chóng. Équipe của Sandra Ciesek, của bệnh viện đại học Francfort (Đức), đã cho lưu hành trên Twitter những kết quả còn chưa được công bố về một sự so sanh của năng lực trung hòa của các huyết thanh 3 tháng sau mũi tiêm nhắc lại của vaccin Pfizer-BioNTech. Nó 24,5 lần ít mạnh hơn trước biến thể Delta. Nhưng những vaccin Moderna và AstraZeneca cũng thấy tính hiệu quả bị giảm. « Những dữ liệu này không cho phép nói là bạn sẽ luôn luôn được bảo vệ hay không đối với một tiến triển nặng của bệnh », tuy nhiên nhà virus học đã chỉ như vậy. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng trong sự bảo vệ này của những tế bào lympho T. Có sẽ phải xét đến một liều thứ tư vào năm 2022 ? « Đó là một câu hỏi rất hay, và chúng tôi sẽ xét kỹ những dữ liệu đến từ thế giới hiện thưc để biết điều đó », Ugur Sahin đã trả lời như vậy. Ta có thể chỉ cần một mũi tiêm nhắc lại với vaccin nhắm một cách đặc hiệu Omicron ? Điều đó cũng vậy, còn quá sớm để trả lời, nhưng ông chủ của BioNTech nhấn mạnh rằng dầu thích ứng hay không với Omicron, vaccin chỉ đạt đầy đủ tiềm năng sau 3 liều, và ông khuyên không nên chờ đợi đứng trước mối đe dọa đã rất thật sự của biến thể Delta.
Tuy nhiên, trong một conversation trên Twitter, nhà nghiên cứu nói « ngạc nhiên một cách sung sướng » bởi những kết quả này. Mặt khác, ông nhấn mạnh, « Omion luôn luôn sử dụng thụ thể ACE2 ».Vậy cửa vào trong những tế bào người của nó là như nhau, điều này sẽ cho phép dựa trên những vaccin được phát triễn cho đến nay. « Xét vì profil génétique của virus và những biến dị được tích lũy, tôi sợ điều xấu hơn.» Ông nói thêm rằng « sự thoát miễn dịch là không hoàn toàn ». Không những năng lưc của vaccin không là số không, mà vaccin dường như vẫn rất bảo vệ ở những người bị nhiễm trước đó.

Trong số 12 bệnh nhân được tiêm chủng, được khảo sát bởi équipe de Durban, 6 đã bị nhiễm trong làn sóng dịch đầu tiên bởi chủng gốc (Vũ Hán). Đứng trước biến thể Omicron, chúng mất một phần của những kháng thể trung hòa của chúng, nhưng trong một tỷ lệ ít mạnh hơn nhiều. Đối với các tác giả, điều đó khiến gợi ý một armure immunitaire còn tương đối vững chắc đối với những người này, nhưng có lẽ cũng đối với những người đã nhận một liều thứ ba.
Những loan báo này đã làm nhiều chuyên gia phản ứng.Tất cả đều nhất trí thấy ở Omicron một mối đe dọa nghiêm túc và sự hứa hẹn gia tăng của những tái nhiễm ờ những người được chủng. ” Nhưng nhìn toàn bộ, điều đo ít khủng khiếp hơn điều mà chúng ta lo sợ, Etienne Simon-Lorière, chuyên gia virus học ở Viện Pasteur đã chỉ như vậy. Ta dự kiến một sự sụt giảm, nhưng điều đó không sụt xuống zéro, điều này đã là một nguy cơ. Mặc dầu với ba liều hay hai liều và một nhiễm trước đây, mức vẫn khá cao.Vậy virus sẽ được truyền, điều đó là chắc chắn, nhưng tôi vẫn khá lạc quan rằng ta sẽ tránh phần lớn những thể nặng.”
Dồng nghiệp của ông Bruno Canard (CNRS, Marseille) có cùng giọng điệu nhưng tựHỏi : ” sẽ có nhiều người hơn nhiều mà vaccin không ngăn cản nhiễm virus, một hiện tượng đã được quan sát đối với Delta, nhưng ở đây quan trọng hơn. Dầu sao còn cần phải biết những thể nặng có sẽ được giâm bởi tiêm chủng hay không.” Cũng vậy, ta chưa biết sự giảm vừa phải được chứng thực ở phòng thí nghiệm ở những người bị nhiễm và được tiêm chủng sẽ dẫn đến gì trong đời sống thực. « Hệ luận của tất cả điều đó, đó là tính miễn dịch tự nhiên cũng như sự tiêm chủng không ngăn cản sự lưu hành của virus, điều này đồng nghĩa vơi áp lực tiến triển vẫn còn hiện diện, và do đó sự xuất hiện khả dĩ của những biến thể mới. »

Vậy tương lai vẫn không chắc chắn. Đối với Bruno Canard, «rất có thể rằng năng lực lây nhiễm mạnh hơn của Omicron cho phép sự thống trị trong lưu hành của nó trong một tương lai gần. Phải hiểu điều đó hàm ý gì về mặt quá tải bệnh viện hay không ». Nếu, như vài người dự kiến, biến thể Omicron tỏ ra ít độc lực hơn, thậm chí hiền tính, không gây tử vong, biến thể mới theo ông, có thể là một « vaccin tự nhiên »
Những nhà nghiên cứu cảnh giác : « Trước khi dấn thân vào con đường thụ đắc miễn dịch nhóm, cần phải hoàn toàn đảm bảo rằng nó thật sự hiền tính, để không bị những vấn đề, thí dụ như bởi Anh quốc và toan tính thất bại đạt miễn dịch nhóm của nước này, với kết cục là một cái giá nhân mạng đáng kể. » Nhu vậy trong những tuần đến, hơn bao giờ hết, thế giới sẽ theo dõi Omicron, sự lưu hành cu6a nó, khả năng lan truyền của nó, độc lực của nó.Lần này trong đời sống hiện thực.
Hãng dược phẩm Pfizer-BioNTech dầu sao trong giai đoạn đầu. Vào tháng giêng 2022, những liều vaccin Omicron sẽ sẵn sàng để bắt đầu những thử nghiệm lâm sàng, và những livraison commerciale có thể bắt đầu vào tháng ba. Còn cần phải biết xem tính nghiêm trọng của Covid-19 gây nên bởi Omicron có cần phải nhắm nó hay không, và khi đó với nhịp độ nào đẩy mạnh sự sẩn xuất vaccin đặc hiệu, để theo kèm sự chuyển từ biến thể Delta qua Omicron. Hãng dược phẩm dự kiến sản xuất 4 tỷ liều năm 2022, so vối 3 tỷ năm 2021. Vẫn còn xa nhu cầu của một hành tinh 7 tỷ người.
(LE MONDE 10/12/2021)

VI. NĂM LÝ DO KHIẾN DỊCH BỆNH TRỞ NẶNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỂ SỬA CHỮA

Các vaccin phải là chiếc vé để trở lại cuộc sống trước đây ? Tuy nhiên gần một năm sau sự phát động của chiến dịch tiêm chủng,phải công nhận là chúng ta đã chưa thoát được dịch. Sau một mùa hè tương đối yên tĩnh trên mặt trận dịch bệnh, một làn sóng mới lại tràn ngập dần dần châu Âu. Mặc dầu sự tiêm phủ vaccin rất mạnh (hơn 90% những nguời trên 12 tuổi đã được tiêm chủng), nhưng Pháp vẫn không được tha miễn. Theo nhịp độ gia tăng của những nhập viện (và ở ICU), vào cuối tháng 12 chúng ta sẽ có thể ở trong một tình huống có thể so sánh với tình huống đã khiến chúng ta phải tái phong tỏa đất nước vào tháng

10/2020. Tuy nhiên điều đó không phải là một fatalité. Bởi vì có những lý do khách quan cho phép giải thích sự trở lại của dịch bệnh và những giải pháp có thể sửa chữa, mà không vì thế phải nhờ đến những biện pháp cực đoan.

1.Tính hiệu quả của các vaccin giảm với thời gian

Theo một nghiên cứu mới đây được công bố trong Science, tính hiệu quả của các vaccin à ARN giảm một cách rất đáng kể với thời gian. Sau 8 tháng, sự bảo vệ chống lại nhiễm virus bị giảm khoảng 1/2 (Moderna hơi tốt hơn Pfizer). Tính hiệu quả chống những tử vong tốt hơn, nhưng cũng cứ giảm, nhất là ở những người trên 65 tuổi, nó chuyển từ 90% xuống 70% đối với Pfizer (và 75% đối với Moderna).Ở Pháp, tỷ lệ những người được tiêm chủng trong số những người nhập viện gia tăng với thời gian, đến độ họ từ nay chiếm hơn một nửa những nhập viện mỗi ngày. Do đó để hạn chế áp lực lên bệnh viện,giới hữu trách đã quyết định tiêm chủng nhắc lại đại trà cho tất cả những người trưởng thành sau 5 tháng để cho hệ miễn dịch một coup de boost.Những dữ liệu thu được ở Israel là đáng phấn khởi : sự tiêm một liều thứ ba với thời hạn này đã cho phép lên trở lại 92% tỷ lệ bảo vệ chống những thể nặng, 93% đối với những nhập viện và 81% đối với những tử vong, theo một nghiên cứu của Lancet được công bố cuối tháng mười. Tin vui khác, mũi tiêm nhắc lại có một hiệu quả gần như tức thời và nồng độ của các kháng thể lên cao trở lại ở một mức cao hơn sau khi tiêm liều thứ hai, điều này khiến nghĩ rằng tính miễn dịch sẽ bền hơn. Dựa trên một travail de modélisation của các nhà nghiên cứu của Viện Pasteur, Bộ y tế đánh giá rằng chiến dịch tiêm nhắc lại đại trà này có thể cho phép giảm 50% cao điểm của những trường hợp nhâp viện, với điều kiện tiến hành 400.000 mũi tiêm nhắc lại mỗi ngày. Mục tiêu dường như hoàn toàn khả thi và các liều đã sẵn sàng

2. Một số lượng rất quan trọng của những người không tiêm chủng

Theo báo cáo mới nhất của Drees, những người không tiêm chủng vào đầu tháng 11 chiếm 48% những nhập viện vào ICU và 42% những nhập viện quy ước Covid, trong khi họ chỉ chiếm 11% quần thể những người 20 tuổi và hơn.Nói một cách khác, chỉ 1/10 dân số khiến gần 1/2 trọng lượng của dịch bệnh đè nặng lên bệnh viện.
Gần 600.000 người trên 75 tuổi, hơn 400.000 người từ 65 đến 74 tuổi và hơn 1 triệu người từ 50-64 tuổi còn từ chối tiêm chủng bảo vệ. Bằng cách buộc họ trình một test négatif để được tiếp cận những nơi có nguy cơ nhất, passe sanitaire nhằm bảo vệ họ (trái với ý muốn của họ) đồng thời khiến họ đi tiêm chủng. Vậy các biện pháp được tặng cường : từ nay một test négatif chỉ có giá trị trong 24 giờ chứ không phải 72 giờ như trước đây. Trung bình, 20.000 được tiêm chủng một liều đầu tiên mỗi ngày.

3. Tính miễn dịch nhóm không đủ

Ở Pháp, tỷ lệ hiện nay của những ngưòi mang kháng thể chống Sars-CoV-2 (dầu đó sau một tiêm chủng hay một nhiễm Covid-19) vẫn rất không chắc chắn. Điều tra sau cùng vào tuần lễ từ 17 đến 13/6 (những kết quả được công bố vào tháng chín). Hơn mot nửa của dân số khi đó có những kháng thể so với 14% đối với tuần lễ thứ hai của tháng hai. Nhưng dưới một nửa dân số khi đó đã nhận liều đầu tiên (so với 77% hôm nay) và làn sóng thứ tư chua đi qua…Tuy vậy « những nghiên cứu này là quan trong để hiểu quy mô thật sự của đại dịch và để đo lường những nồng độ của các kháng thể của dân chúng », các nhà khoa học đã nói như vậy. Vào đầu tháng 11 hơn 92% dân Anh có những kháng thể, điêu này có thể giải thích tại sao dich bệnh giảm trong các bệnh viện của nước Anh

4. Một thời tiết rất thuận lợi cho virus

Những điều kiện khí hậu từ đầu dịch bệnh đóng một loại « yếu tố X » của động lực dịch bệnh (dynamique épidémique). Chỉ cần quan sát sự khác nhau giữa sự lưu hành của virus vào mùa đông và vào mùa hè cũng đủ được thuyết phục về điều đó. Về phương diện lịch sử, các nhà khoa học từng nghĩ rằng 3 yếu tố góp phần : hệ miễn dịch của chúng ta dễ bị thương tổn hơn vào mùa đông, bởi vì những niêm mạc của chúng ta, bị suy yếu bởi lạnh, làm dễ thấm thấu hơn ; chúng ta sống kín hơn và chung đụng nhiều hơn, điều này tạo điều kiện cho sự khuếch tán của virus, các virus sẽ đề kháng hơn khi trời lạnh và tia tử ngoại ít quan trọng hơn. Dịch bệnh Covid đã cho phép thêm một yếu tố khác : ở trong nhà cũng như ỏ ngoài trời, những điều kiện nhiệt độ và độ ẩm của không khícủa mùa đông dường như tạo điều kiện cho sự duy trì lơ lửng trong không khí các aérosol, những giọt nhỏ vi thể trong đó virus « du hành ». Vậy hơn bao giờ hết cần thông gió những căn phòng vào mùa đông. Trong khung cảnh này, những máy phát hiện CO2 (hồng ngoại) tỏ ra rất hữu ích để chỉ rõ vào lúc nào trở nên cần thiết đổi mới không khí trong một gian phòng để hạn chế nguy cơ lây nhiễm. Ngoài ra Olivier Véran đã nhắc lại tầm quan trọng mở đều đặn các cửa sổ để làm phân tán những hạt virus tiềm năng hiện diện trong không khí.

5. Một sự lơi lỏng đại trà các động tác barrière

Qúy vị có lẽ đã nhận xét chung quanh qúy vị hay đối với chính qúy vị : từ mùa xuân 2020, ta chứng thực một sự lơi lỏng quan trọng của những động tác giãn cách xã hội. Người ta bắt tay nhau, hôn nhau, mang khẩu trang một cách thong dong hơn. Thường viện cớ rằng giữa những người được tiêm chủng, nhiên hậu ta không bị nguy cơ nhiều. Trong bối cảnh hiện nay, sự thiếu cảnh giác này cho phép virus lưu hành dễ dàng hơn. Mặc dầu vaccin thật sự bảo vệ chống lại những thể nặng, sự khuếch tán này của virus tất yếu sau cùng sẽ ảnh hưởng những người yếu ớt, hoặc bởi vì họ có một hệ miễn dịch bị suy yếu và họ đã được tiêm chủng cách nay lâu rồi, hoặc bởi vì họ từ chối đi tiêm chủng.Cuối cùng điều đó không hệ trọng mấy, kết quả tập thể là một sự đổ dồn của các bệnh nhân đến bệnh viện, điều này làm hại tất cà mọi người. Vậy phải khẩn trương nối lại một sự tôn trọng chặt chẽ hơn của những biện pháp này, đièu này hôm nay vẫn còn là “một công cụ qúy giá” để ngăn cản virus lưu hành, Olivier đã nhắc lại như vậy. « Những gò bó nhỏ trong đời sống hàng ngày là cái bảo đảm cho sự tự do của chúng ta. » Đó cũng là ly do tại sao chính phủ đã chọn bắt buộc đeo khẩu trang trong tất cả các nơi nội thất, kèm với passe sanitaire. Bộ trưởng định rõ rằng các marché de Noel sẽ phải áp dụng passe sanitaire và có khả năng bắt buộc mang khẩu trang ở ngoài trời đối với những sự kiện thuộc loại này.
(LE FIGARO 26/11/2021)

VII. LIỀU THỨ BA SẼ MANG LẠI MỘT BẢO VỆ ĐỐI VỚI BIẾN THỂ OMICRON

(Une personne reçois une dose de vaccin contre le Covid-19 dans un centre de vaccination, au Cap, en Afrique du Sud).
Nếu điều này được xác nhận, sự giảm tính hiệu quả cùa sự tiêm chủng đứng trước Omicron sẽ chỉ là một phần, theo các nhà khoa học.
COVID. Các vaccin à ARN được chế tạo để chống lại chủng của coronavirus Vũ Hán phải chăng sẽ hiệu quả chống lại biến thể Omicron ? Vào đầu tuần, những lời tuyên bố bi quan của PDG của hãng dược phẩm Moderna, Stéphane Bancel, định rõ một « sự mất đáng kể » của tính hiệu quả của các vaccin, đã tạo một làn sóng hoảng sợ, dẫn đến một sự sụt giảm đột ngột của cours de la Bourse và sự áp dụng những biện pháp bảo vệ hà khắc bởi nhiều nước. Những lời tuyên bố của ông đã bị nói ngược lại hôm thứ ba 30/11 bởi người đồng sáng lập của BioNTech, nguồn gốc của vaccin chống Covid được phát triển bởi Pfizer.« Theo cá nhân tôi, tôi không lo ngại, chúng tôi đã dự kiến một biến thể như thế xuất hiện, Ugur Sahon đã chỉ rõ như vậy. Điều duy nhất làm tôi lo ngại vào lúc này, đó là vài người chưa được tiêm chủng. »
Được nhận diện lần đầu tiên ở Botswana và ở Nam Phi, Omicron từ nay hiện diện trên tất c3a các lục địa. Ở Pháp, nhiều mẫu nghiệm nghi ngờ hiện được giải trình tự gène, và sự nhận diện nó chỉ là « một vấn đề ngày », theo phát ngôn viên của chính phủ, Gabriel Attal.
Biến thể có một số đặc biệt cao các biến dị nằm ở nhũng vị trí chiến lược, được biết để làm gia tăng tính lan truyền (transmissibilité) và ảnh hưởng sự bảo vệ của những người được tiêm chủng. Những nghiên cứu được thực hiện ở phòng thí nghiệm, mà những kết quả được chờ đợi từ nay đến hai tuần, sẽ cho phép định lượng nồng độ kháng thể trung hòa (anticorps neutralisant). « Ta không sợ một sự thoát miễn dịch (échappement immunitaire) nhưng, trong trường hợp xấu nhất, một sự giảm, có thể rõ rệt, của tính hiệu quả của vaccin », GS Jean-Daniel Lelièvre, trưởng khoa các bệnh nhiễm trùng của bệnh viện Henri-Mondor (Créteil) đã nói rõ như vậy. Hiện tượng này đã được quan sát ít hay nhiều với tất cả những biến thể khác. « Đặc biệt người ta đã chứng tỏ rằng những nồng độ các kháng thể ít cao hơn nhiều đối với biến thể Beta so với chủng Vũ Hán, nhà miễn dịch học nói tiếp. Thế mà ta biết rằng các kháng thể càng nhiều, sự bảo vệ càng mạnh. Nhưng ta không biết ngưỡng mà sự bảo vệ biến mất hoàn toàn. »

ĐÁP ỨNG BỔ SUNG.
Vả lại với những biến thể trước, sự giảm nồng độ các kháng thể đã không được thể hiện bởi môt sự mất tính hiệu quả của các vaccin để tránh những trường hợp nặng. Phải nói rằng các vaccin à ARN, ngoài những kháng thể trung hòa, còn có những thành trì khác chống các virus. Những tế bào lympho B giữ khả năng nhận biết vài phần của virus, và phát khởi sự sản xuất các kháng thể trong trường hợp gặp gỡ mới. Chúng càng ngày càng mạnh với thới gian. » Điều này giải thích rằng lượng các kháng thể gia tăng rất mạnh sau liều thứ ba, dầu ta tiếp xúc với chủng lịch sử (souche historique) hay với những biến thể khác », GS Lelièvre đã nói như vậy. Do đó lợi ích của liều nhắc lại để tối ưu hóa sự bảo vệ chống lại Omicron. Liều thứ ba này phải được tiêm ưu tiên cho những người già và những người yếu kém.
Những tế bào lympho T, mà vai trò là tiêu diệt những tế bào bị nhiễm bởi virus, tạo một lá chắn của hệ miễn dịch. « Dap ung phu này, mặc dầu ít bị ảnh hưởng bởi các biến thể, nhưng cho phép duy trì một sự bảo vệ tốt chống lại những thể nặng của bệnh và những tử vong »,GS Brigitte Autran, thành viên của ủy ban khoa học về các vaccin Covid, đã trấn an như vậy. Tính miễn dịch tế bào được phát khởi trong trường hợp tiêm những vaccin à ARN messager, nhưng không đối với những vaccin chứa virus bất hoạt.

Brigitte Autran từ chối bi thảm hóa : « Nếu biến thể Omicron loại bỏ được Delta, điều này không chắc chắn chút nào, và nếu sự mất tính hiệu qủa là đáng kể, sẽ luôn luôn có thể thích ứng những công thức vaccin. » Các hãng dược phẩm đảm bảo rằng các vaccin điều chỉnh sẽ có thể sẵn sàng trong một thời hạn 100 ngày. Dầu thế nào đi nữa, theo GS François Delfraissy, « những vaccin này sẽ không thể sử dụng một cách ào ạt trước cuối mùa xuân trong trượng hợp tốt nhất. Vậy không nên chờ đợi, phải tiêm chủng với cái mà ta đang có.
(LE FIGARO 2/12/2021)

VIII. TÍNH HIỆU QUẢ CỦA LIỀU NHẮC LẠI ĐƯỢC XÁC NHẬN TRONG NHỮNG BỆNH VIỆN PHÁP.

Ở Pháp, sự tăng cao hơn 60% những trường hợp Covid trong một tuần bắt đầu được cảm thấy trong các bệnh viện. Để tránh sự quá tải của các bệnh viện, và trong khi những dữ liệu xác nhận rằng tính miễn dịch do sự tiêm chủng mang lại yếu đi qua các tháng, giới hữu trách đặt cuộc vào chiến dịch tiêm nhặc lại, dành cho tất cả những người trưởng thành. « Kềm hãm làn sóng dịch này và nếu có thể làm nó dừng lại, đó thật sự là mục tiêu » của sự tiêm mở rộng của « liều thứ ba », bộ trưởng y tế đã tóm tắt như vậy. Khoảng 18 triệu người được tiêm chủng từ hơn 5 tháng đã có thể đòi hỏi sự tiêm chủng nhắc lại này. Thế mà những dữ liệu của Direction de la recherche, des études, de l’évaluation et des statistiques (Drees) xác nhận tính hiệu quả của nó.
Những kết quả này, lấy những dữ liệu của những trường hợp nhập viện, của test và tiêm chủng trong thời kỳ từ 18/10 đến 14/11, cho thấy rằng « sự tiêm chủng nhắc lại đối với những người trên 60 tuổi mà statut complet hơn 6 tháng, cải thiện khoảng 95% sự bảo vệ nhờ vaccin (…) trong nhập viện quy ước cũng như trong soins critiques ». Hoặc lợi khoảng 15 điểm (thậm chí hơn 20 đối với những người 80 tuổi và hơn) so với một dân số được tiêm chủng từ hơn 6 tháng nhưng không được tiêm nhắc lại. Điều đó cũng có nghĩa rằng một người đã nhận một liều nhắc lại có nguy cơ bị nhập viện 20 lần ít hơn so với một người không được tiêm chủng. Ngược lại Drees không thể đánh giá ảnh hưởng của liều thứ ba này lên những người dưới 60 tuổi, mặc dầu họ có quyền điều đó từ ít lâu nay. Dầu sao những dữ liệu này phù hợp với những dữ liệu của một nghiên cứu Israel được công bố trong The Lancet tháng qua. Nghiên cứu này ước tính tính hiệu quả của liều thứ ba là 93% để ngăn ngừa một sự nhập viện..
Vậy chiếndịch tiêm chủng nhắc lại nàylà thiết yếu để tránh sự quá tải của các bệnh viện, chủ tịch của Hội đồng khoa học đã đánh giá như vậy trước các dân biểu. Với mũi tiêm nhắc lại này, « ta có một đáp ứng miễn dịch được tăng cường một cách quan trong, được nhân lên 7 hay 10 lần sau vài ngày », Jean-François Delfraissy đã nói thêm như vậy. Về phía mình, Viện Pasteur đánh giá trong những modélisation rằng cao điểm của những nhập viện, được dự kiến vào đầu năm 2022, sẽ được giảm 44% với một liều nhắc lại mở cho tất cả những người trưởng thành… nếu ta đạt rất nhanh 400.000 mũi tiêm mỗi ngày (so với trung binh 235.000 hôm nay theo site Covidtracker). « Thật sự phải có một sự tiêm chủng rộng lớn và tức thời cho tất cả các lứa tuổi, Mircea Sofonea, maitre de conférence en épidémiologie des maladies infectieuses ở đại học Montpellier đã ghi chú như vậy. Nếu không được như vậy, để tránh một sự căng thẳng bệnh viện quá mạnh, ta sẽ không thể một tránh sự thay đổi hành vi, như khuyến khích làm việc ở nhà (télétravail), mang khẩu trang được điều chỉnh đúng đắn hay thiết đặt những biện pháp hạn chế» trong vài nơi.
(LE FIGARO 2/12/2021)

IX. TIÊM CHỦNG TRẺ EM : CHÂU ÂU CHUẨN THUẬN

Nếu Pháp cho phép, sự tiêm chủng các trẻ từ 5-11 tuổi sẽ không bắt đầu trước đầu năm 2022, Olivier Véran nói như vậy.

Đó là vaccin đầu tiên chống Covid được cho phép đối với các trẻ em ở châu Âu. Cơ quan dược phẩm châu Âu (AEM) đã loan báo hôm thứ năm 25/11, đã chuẩn thuận sự sử dụng vaccin à ARN messager de Pfizer BioNTech đối với nhũng trẻ em từ 5 đến 11 tuổi. « Nhũng lợi ích của Comirnaty đối với những trẻ em tuổi từ 5 đến 11 là cao hơn những nguy cơ, nhất là đối với những trẻ mà tình trạng gia tăng nguy cơ phát triển một thể nặng của Covid-19 », régulateur européen đã giải thích như vậy.
Để 27 nước có thể phát động những chiến dịch tiêm chủng đối với những trẻ nhỏ tuổi nhất, quyết định còn phải được hợp thức hóa bởi Commission européenne. Theo khuyến nghị của Cơ quan dược phẩm châu Âu (AEM), các trẻ em từ 5 đến 11 tuổi phải nhận, bằng hai mũi tiêm cách nhau 3 tuần, 1/3 của liều được tiêm cho người lớn và cho những thiếu niên hơn 12 tuổi.
Một thử nghiệm, được thực hiện trên 2000 trẻ em thuộc lứa tuổi này, đã cho phép chứng thực một tỷ lệ hiệu quả 90,7% của vaccin. Trên 1305 trẻ em đã được tiêm chủng, ba đã phát triển bệnh, so với 16 đối với 663 đã nhận một placebo. Cơ quan dược phẩm châu Âu nói là đã nhận diện những tác dụng phụ « nhẹ hay vừa phải », có thể so sánh với những tác dụng phụ đã được chứng thực ở những người lớn tuổi nhất : đau ở điểm chích, mệt, đau đầu hay cảm cúm.

Làn sóng dịch mới của Covid-19 tấn công châu Âu, ảnh hưởng đặc biệt các trẻ em không đươc tiêm chủng. Trong khung canh này, những đóng cửa các lớp học gia tăng. « Chúng ta biết rằng Covid 19 nặng và tử vong vẫn khá hiếm ở các trẻ em nhưng một bệnh trầm trọng có thể xảy ra ở tất cả các lứa tuổi nhi đồng », Marco Cavaleri, chef de la stratégie vaccinale của AEM đã cảnh báo như vậy. Vì lẽ « một sự truyền gia tăng của virus dẫn đến một sự gia tăng của những nhập viện ở những trẻ của mọi lứa tuổi ».

LỢI ÍCH TẬP THỂ

Ngày 24/11, Trung tâm phòng ngừa và kiểm soát bệnh tật châu Âu (ECDC) đã dành một phần của phân tích tình hình châu Âu cho những trẻ em nhỏ tuổi nhất. « Các trẻ em đại diện một bộ phận ngày càng gia tăng của những người bị nhiễm và của những nhập viện, một phần bởi vì những quần thể lớn tuổi hơn càng ngày càng được tiêm chủng.» Nếu AEM chuẩn thuận một vaccin cho những trẻ 5-11 tuổi, cơ quan y tế viết, «tác động lên tỷ lệ tử vong sẽ không đáng kể trong thời gian ngắn hạn ». Nhưng, trong thời gian dài hạn hơn, « điều đó có thể có một tác động quan trọng hơn lên sự truyền của virus, được tiếp theo bởi một sự giảm tỷ lệ tử vong và lên những nhập viện của những lứa tuổi khác ».
HAS (Haute Autorité de santé) có sẽ theo cùng lý luận và, khuyến nghị tiêm chủng các trẻ em ở Pháp ? Quyết định có thể được loan báo trong vài ngày nữa. Thực ra, chưa có gì là chắc chắn. Các chuyên gia y tế đối đầu với nhiều câu hỏi. Trước hết xác định rõ lợi ích cá nhân (bénéfice individuel). Mặc dầu thử nghiệm của Pfizer cho thấy tính hiệu quả của vaccin để phòng ngừa những triệu chứng nhẹ, nhưng nó không cho phép đo lường ưu thế của nó lên nhung trường hợp nặng. Và điều này dễ hiểu : ở các trẻ em, chúng vẫn ngoại lệ ở Pháp, lại còn hơn thế ở Hoa Kỳ, ở đây tỷ lệ tăng cao các trẻ em béo phì hay bệnh là quan trong hơn nhiều.
Vậy trên thực tế, chính trước hết lợi ích tập thể có thể là động cơ cho một quyết định thuận lợi. Điều này thuộc thẩm quyền của các nhà dịch tễ học. Các trẻ em 5-11 tuổi thật sự có ảnh hưởng nào trong sự lưu hành của virus và sự tiêm chủng chúng có thể mang lại gì lên động lực của dịch bệnh ? HAS đang chờ một nghiên cứu của Viện Pasteur về chủ đề này.
Sau cùng có những nguy cơ. Các vaccin à ARN messager gây những trường hợp hiếm các bệnh tim (viêm cơ tim và viêm màng ngoài tim) ở những người trưởng thành trẻ và ở những thiếu niên. Vài chục trường hợp trên một triệu người được tiêm chủng này phải chăng lại có thể được tìm thấy ỏ các trẻ em với một liều thấp hơn ba lần ? Thử nghiệm được tiến hành trên 2000 người không cho phép biết điều đó.

Phải chăng HAS sẽ chọn sự thận trọng và sẽ quyết định hoãn lại, như phần lớn các société de pédiatrie đã khuyến nghị ? Trong một bối cảnh bùng nổ dịch bệnh, phải chăng giới hữu trách có thể chờ đợi ?

Một giải pháp khả dĩ là hành động thành hai thì. Trước hết khuyến nghị một tiêm chủng tức thì những trẻ em có nguy cơ (đái đường, bị những bênh lý tim hay phổi, suy giảm miễn dịch…) hay sống gần những người trong tình trạng rất nguy hiểm. Và chờ đợi vài tuần để có những dữ liệu của những nước đã bắt đầu tiêm chủng những trẻ 5-11 tuổi (Hoa Kỳ, Israel, Canada) rồi mở rộng khuyến nghị.

«Nếu HAS nói với chúng tôi : vaccin là an toàn, nó có hiệu quả (…) có thể chúng tôi sẽ mở tiêm chủng cho các trẻ 5-11 tuổi, tự nguyện », bộ trưởng y tế Olivier Véran đã tuyên bố như vậy hôm thứ năm 25/11, đồng thời định rõ rằng, nếu một chiến dịch như thế được phát động, « đó sẽ là vào đầu năm 2022 ».

Vậy con đường phải đưọc định rõ. Nhưng hướng đi dường như không còn nghi ngờ. « Nhiên hậu, tôi không thấy làm sao ta có thể không tiêm chủng các trẻ em, Jean-Daniel Lelièvre, trưởng khoa miễn dịch học lâm sàng và các bệnh nhiễm trùng của CHU Henri-Mondor ở Créteil, và là chuyên gia của HAS, đã đánh giá như vậy. Như đối với liều thứ ba ở những người từ 18 đến 40 tuổi, ta nhắm đến lợi ích tập thể. Bởi vì, trong tình trạng hiện nay của những cơ sở y tế cùa chúng ta, ta không thể cho phép một làn sóng bệnh viện mới, điều này sẽ là tai họa.
(LE MONDE 27/11/2021)

X. PHÁP CÒN DO DỰ MẶC DẦU CƠ QUAN DƯỢC PHẨM CHÂU ÂU CHUẨN THUẬN SỰ TIÊM CHỦNG CHO CÁC TRẺ EM.

Cơ quan dược phẩm châu Âu (EMA), hôm thứ năm 25/11, đã bật đèn xanhcho tiêm chủng các trẻ em ở châu Âu, sau khi chuẩn thuận vaccin de Pfizer/BioNTech dành cho những trẻ 5-11 tuổi. Sau một thỏa thuận cuối cùng của Commission européenne, các quốc gia thành viên của EU, nếu mong muốn, sẽ có thể bắt đầu chiến dịch tiêm chủng của mình dành cho các trẻ em, bắt đầu từ 20/12, thời điểm hãng dược phẩm Pfizer nói sẵn sàng côngbố công thức nhi đồng của vaccin chống Covid-19. Protocole của hãng dự kiến hai mũi tiêm, chứa 1/3 liều người lớn (hoặc 10 mg sản phẩm), cách nhau 3 tuần. Một liều duy nhất sẽ đủ đới với những trẻ em đã bị nhiễm (điều này có thể được xác nhận bởi một sérologie).
Bộ trưởng y tế, Olivier Véran, đã phản ứng tức thì hôm thứ năm 25/11 trong buổi họp báo của ông bằng cách chỉ rõ ý định trình bày với Conseil consultatif national d’éthique (CCNE) về những lợi ích cá nhân và tập thể của một sự tiêm chủng bảo vệ các trẻ em. « Trong tất cả các trường hợp, ở Pháp, nếu được quyết định, chiến dịch tiêm chủng này sẽ không bắt đầu trước đầu năm 2022 », ông đã nói rõ như vậy.

Vào giai đoạn này, những dữ liệu duy nhất có thể có phát xuất từ thử nghiệm lâm sàng được thực hiện bởi hãng dược phẩm Pfizer trên2285 trẻ em ở Hoa Ky, ở Tây Ban Nha, ở Phần Lan và ở Ba Lan. Những kết quả của thử nghiệm này, được công bố vào tháng 11 trong New England Journal of Medicine, cho thấy một đáp ứng miễn dịch tốt chống lại biến thể Delta và một tỷ lệ hiệu quả 90% trên những thể triệu chứng, có thể so sánh với tính hiệu quả của những người trưởng thành trẻ. Những tác dụng phụ thường được quan sát nhất (đau ở điểm chích, mệt, đau đầu, sốt, đau cổ) nói chung là nhẹ và vừa phải, được cải thiện trong vài ngày sau tiêm chủng.
Trên cơ sở nghiên cứu này, Cơ quan dược phẩm châu Âu (EMA) đánh giá rằng « những lợi ích của Comirnaty ở các trẻ em tự 5 đến 11 tuổi vượt quá những nguy cơ, đặc biệt ở nhửng trẻ mà tình trạng y tế gia tăng những thể nặng ». Điều chứng thực này cũng đã khiến Hoa Kỳ cho phép công bố công thức nhi đồng của Comirnaty hôm 29/10, cũng như Israel, mới đây hơn. «Thử nghiệm lâm sàng, trong đó 1500 trẻ em đã nhận vaccin, nhưng không cho phép nhận diện những tác dụng phụ mặc dầu hiếm, GS Robert Cohen, thầy thuốc nhi khoa thuộc hopital intercommunal de Créteil, đã phân tích như vậy. Để được điều đó, sẽ phải chờ đợi những dữ liệu về cảnh giác dược (pharmaco vigilance) được thu thập ở một số lượng trẻ em lớn hơn. Chúng ta sẽ có những thông tin này từ nay đến vài tuần nữa sau khi tiêm chủng những trẻ em của Hoa Kỳ »

Mặc dầu, trên nguyên tắc, tuyên bố thuận lợi cho sự tiêm chủng các trẻ em, các société savante de pédiatrie et d’infectiologie nhấn mạnh trong một ý kiến được công bố 15/11 rằng «sự khẩn cấp» không giống nhau ở Pháp và Hoa Kỳ.« 6 lần tử vong hơn và hai lần nhập viện nhiều hơn ở các trẻ em đã được thống kê ở Hoa Kỳ, vì lẽ những tỷ lệ béo phì và trọng lượng của dân thiểu số trong dân chúng », GS Cohen đã nói rõ như vậy. Ngoài ra các học sinh Hoa Kỳ đã chịu những ngày đóng cửa trường 4 lần nhiều hơn các trẻ em ở Pháp (với một ảnh hưởng tâm lý).
(LE FIGARO 26/11/2021)

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(26/12/2021)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

1 Response to Thời sự y học số 593 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Thời sự y học số 596 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s