Thời sự y học số 582 – BS Nguyễn Văn Thịnh

1. CORONAVIRUS : HY VỌNG CỦA MỘT VACCIN VẠN ỨNG.

      Sau đại dịch Covid 19, những coronavirus khác đã hiện diện ở nhiều động vật đe doạ con người. Để phòng ngừa, các nhà khoa học châu Âu và Mỹ đã phát triển những vaccin có khả năng phát khởi một bảo vệ miễn dịch rộng hơn.
      Chúng ta hãy nhớ lại mùa hè năm 2020 : người ta chờ đợi để biết các nhà khoa học có sẽ thành công hiệu chính một vaccin chống virus Sras-CoV-2 hay không. Từ đó, sau vài tháng hoạt động nghiên cứu mãnh liệt, dựa trên những năm nghiên cứu cơ bản và những thử nghiệm lâm sàng, không dưới 4 vaccin đã được Cơ quan dược phẩm châu Âu cho phép, với những tỷ lệ bảo vệ phi thường. Một kỷ lục ! Sự thành công không tiền khoáng hậu này đã chắp cánh cho vài nhà nghiên cứu và phòng thí nghiệm : giấc mơ của họ, chế tạo một vaccin vạn ứng, khả dĩ tạo miễn dịch có thể chống lại tất cả các coronavirus và nhất là những coronavirus chưa gây nhiễm loài người. Bởi vì nếu ta biết rằng 7 coronavirus lưu hành trong loài của chúng ta, trên thực tế, chúng thuộc về một họ rất lớn hiện diện ở nhiều động vật.Từ chúng, một sự xuất hiện mới chắc chắn sẽ xảy ra. Vả lại, những nhà sinh học Hoa Kỳ mới đây đã báo cáo, trong tạp chí Clinical Infectious Diseases, sự hiện diện của một coronavirus, kết quả của một sự tái phối hợp giữa những coronavirus chó và heo, ở 7 trẻ em và một người trưởng thành ở Mã Lai.

MỘT VACCIN THÍ NGHIỆM CHỐNG Sras-CoV-1 và 2.
    « Những sáng kiến này về các vaccin là lý thú, Astrid Vabret, chuyên gia virus học ở CHU de Caen, đã nhấn mạnh như vậy. Sau cùng chúng minh họa một ý thức tổng quát : những coronavirus là một mối đe dọa nghiêm trọng, chúng có một tiềm năng cao xuất hiện trong quần thể người. Đối phó với những virus sắp đến, ta sẽ không thể thắng trận nếu không có một sự chuẩn bị tối thiểu. Cần lợi dụng sự huy động toàn thể do đại dịch này để dự liệu điều tiếp theo.» Vào tháng năm, équipe của chuyên gia miễn dịch học Hoa Kỳ Barton Haynes, của đại học Duke, công tác với chuyên gia virus học Ralph Baric, của đại học Caroline du Nord, đã công bố, trong tạp chí Nature, những kết quả của một thí nghiệm của một vaccin ở những macaque ; vaccin này gây miễn dịch chống lại Sras-CoV-2, những biến thể Anh, Brésil và Nam Phi của chúng, nhưng cũng chống lại Sras-CoV-1 (chịu trách nhiệm dich bệnh 2003), và cũng chống lại hai coronavirus hiện diện ở dơi. Như những vaccin được sử dụng hôm nay, sản phẩm của chúng chứa một mảnh của protéine Spike của Sras-CoV-2, chính xác hơn phần RBD (receptor-binding domain), liên kết với những tế bào của chúng ta bằng thụ thể ACE2. Điều mới lạ là ở cái vỏ của mảnh protéine virale này, làm dễ sự phát khởi phản ứng miễn dịch, và dường như mang lại cho động vật được tiêm chủng một sự bảo vệ rộng hơn. Với kết quả này, các nhà nghiên cứu gợi ý rằng vaccin của họ có thể là một vaccin pancoronavirus, nghĩa là cho phép chống lại tất cả những coronavirus.

    « Nếu kết quả dường như đầy hứa hẹn, tên gọi pancoronairus là quá đáng, Astrid Vabret đã đánh giá như vậy.Vaccin của họ không tạo miễn dịch chống lại tất cả các coronavirus mà ta tìm thấy ở người. Thí dụ, nó không hoạt động chống lại MERS-CoV chịu trách nhiệm những nhiễm quan trọng ở Trung Đông vào năm 2012 bởi vì virus này không liên kết với ACE2 và có một vùng RBD khác. Nó cũng không có thể giúp chống lại coronavirus HKU1 (chịu trách nhiệm rhume), gây nhiễm những đường hô hấp trên, bởi vì nó gắn vào những tế bào của chúng ta bằng một thụ thể khác. Lý tưởng là, một vaccin pancoronavirus phải bảo vệ chúng ta chống lại tất cả các họ coronavirus.» Có 4 họ, được đặt tên alpha, beta, gamma và delta, nhưng không liên quan với những cách gọi mới hy lạp của những biến thể của Sras-CoV-2. Các coronavirus gamma và delta, chủ yếu được tìm thấy ở chim và heo, không được biết gây nhiễm người, vì vậy các nhà chế tạo vaccin ít chú ý đến chúng. Có nhiều quan tâm hơn đối với những coronavirus alpha bởi vì chúng gây rhume ở người (Hcov-229E và HcoV-NL63). Nhưng chính những coronavirus beta lôi kéo nhiều cố gắng nhất, đặc biệt những sarbécovirus : sous-ensemble này gồm Sras-CoV-2 và Sras-CoV.

PHỐI HỢP NHIỀU MẢNH CỦA PROTEINE SPIKE
    Làm sao hiệu chính một vaccin có khả năng bảo vệ chống lại nhiều họ coronavirus ? Các nhà nghiên cứu dựa theo điều đã được làm đối với các vaccin chống những bệnh từ polio đến papillomavirus humain. Để gia tăng tầm của sự bảo vệ, các vaccin chứa phối hợp của nhiều thành phần phát xuất từ nhiều dạng của tác nhân gây bệnh : thí dụ vaccin chống bệnh phế cầu khuẩn chứa 23 dạng của một phân tử virus.Trên mô hình ny, nhà sinh học Hoa Kỳ Pamela Bjoorkman, của California Institute of Technology, đã đánh giá những vaccin ứng viên ở chuột. Để thực hiện vaccin «pancoronavirus» của mình, équipe của ông đã chọn phối hợp nhiều mảnh của protéine Spike (chủ yếu phần dưới tương ứng với RBD bởi vì nó dường như ít chịu những biến dị) của những virus khác nhau : Sras-CoV và Sars-CoV-2, một coronavirus được phân lập từ một pangolin, và 5 coronavirus khác từ dơi. Phối hợp này được tiêm vào các con chuột. Kết quả : équipe đã báo cáo trong tạp chí Science vào tháng hai rằng những kháng thể được lấy trên chuột trung hòa sự nhiễm của nhiều sarbécovirus, kể cả những sarbécovirus đã không được sử dụng để chế tạo vaccin

    Những nhóm nghiên cứu khác đã chọn một chiến lược khác bằng cách sử dụng những vùng khác của các protéine Spike. Thay vì quan tâm đến phần cao của protéine Spike, họ tập trung vào thân (tige) của nó. Đó là trường hợp của équipe của Jason McLellan, biologiste của đại học Texas (Hoa Kỳ), đã phát triển một vaccin từ một mảnh của thân, protéine S2, của virus MERS. Những thí nghiệm ở chuột đã cho thấy rằng những kháng thể được sản xuất bởi vaccin cũng liên kết với Sras-CoV và với Sras-CoV-2.
    Một thành phần khác bên trong hơn của các coronavirus cũng được sử dụng như đích : protéine N, hay nucléocapside, bảo vệ génome của virus và dường như rất được bảo tồn giữa những họ coronavirus khác nhau. Chiến lược này đã được chọn bởi laboratoire lyonnais Osivax, cho đến nay nghiên cứu một vaccin vạn ứng chống cúm. Nucléocapside được bảo tồn ở hơn 89% giữa Sras-CoV-1 xuất hiện năm 2003 và Sras-CoV-2 hiện nay, Alexandre Le Vert, người sáng lập laboratoire, đã giải thích như vậy. Vấn đề, kháng nguyên này nằm bên trong virus và không thấy được bởi các kháng thể như những protéine de la spike, nằm ở bề mặt của virus. Chính vì vậy, tính hiệu quả của loại vaccin này chỉ dựa trên đáp ứng của những tế bào miễn dịch, những tế bào lympho T. Tuy nhiên, những thử nghiệm của chúng tôi ở chuột cho thấy một tính hiệu quả tốt và chúng tôi hy vọng thực hiện một thử nghiệm lâm sàng đầu tiên vào cuối năm.

     Hơn là chọn giữa các protéine trong và ngoài của virus, những phòng thí nghiệm khác phối hợp cả hai, Marie-Paule Kieny, chuyên gia virus học, chủ tịch của Ủy ban vaccin Covid-19 ở Pháp, đã chỉ như vậy. Đó là trường hợp của một công ty khác của Pháp, Ose Immuno Therapeutics. Sản phẩm của công ty được gọi là CoVepiT phối hợp 11 protéine virale như những mảnh của Spike, nucléocapside và những protéine khác của virus không cấu trúc. Những yếu tố này đã được chọn lọc sau nghiên cứu hơn 67.000 génome của Sras-CoV-2 trên thế giới cũng như những coronavirus người khác. Sau những kết quả đáng phấn khởi ở động vật, công ty đã loan báo thử nghiệm đầu tiên hết trên người của ứng viên vaccin này vào tháng năm.

TRẮC NGHIỆM TÍNH HIỆU QUẢ CHỐNG MỘT VIRUS CHƯA HIỆN HỮU
     Nhưng làm sao chứng minh rằng những vaccin tương lai này sẽ bảo vệ chống lại một Sras-CoV-3 giả thuyết ? Phải có trong phòng thí nghiệm một panel de virus phát xuất từ thế giới động vật để bắt đầu trắc nghiệm những vaccin này trong phòng thí nghiệm, Marie-Paule Kieny đã gợi lên như vậy. Như thế ta có thể chứng minh rằng ta trung hòa được chúng trong phòng thí nghiệm trên những canh cấy tế bào. Ta cũng có thể tăng tốc những quá trình tiến triển của virus, hay xây dựng những virus chimérique bằng cách thêm vào chúng những chức năng mới, rồi trắc nghiệm trên chúng tính hiệu quả của các vaccin. Nhưng điều đó phải được thực hiện trong những phòng thí nghiệm an toàn sinh học cấp độ 3 và trong sự minh bạch lớn nhất. Những thí nghiệm đã gây những tranh cãi trong cộng đồng khoa học và trong société từ khi công bố những thí nghiệm về virus cúm để làm cho chúng có thể truyền cho người năm 2012. Vì lẽ có thể rằng chính trong những thí nghiệm như thế mà Sras-Cov-2 đã có được trong một phòng thí nghiệm của Vũ Hán, ở Trung Quốc. Nói một cách khác, bảo vệ chống lại những nguy cơ trong tương lai, bao hàm một nguy cơ làm cho chúng hiện diện…
(SCIENCES & AVENIR 7&8 /2021)

2. GIẢ THUYẾT VỀ MỘT LIỀU THỨ BA CHIA RẼ CÁC CHUYÊN GIA
     Chính phủ dự kiến một chiến dịch tiêm nhắc lại vào lúc tháng chín cho những người dễ bị thương tổn nhất.
     Một, hai, rồi cuối cùng ba liều ? Trong khi chiến dịch tiêm chủng tăng tốc, cho phép từ nay đạt một tiêm phủ hoàn toàn một nửa dân chúng Pháp, tính thích đáng của một tiêm nhắc lại, được cho vào tháng chín, chia rẽ các chuyên gia. Trong khi Đức vừa loan báo một rappel vaccinal đối với những người già và những người dễ bị thương tổn từ 1/9, những loan báo của Emmanuel Macron về chủ đề này mô tả một đích lờ mờ đối với sơ đồ 3 giai đoạn này : trong bài phát biểu 12/7, tổng thống Macron đã  lưu ý rằng « những người, được tiêm chủng trước tiên, nghĩa là vào tháng giêng-tháng hai, trong thời gian sắp đến sẽ thấy nồng độ kháng thể của họ hạ, tính miễn dịch của họ giảm ».
      Phải chăng đó chỉ là những résident d’Ehpad đã khởi động chiến dịch tiêm chủng ngay cuối tháng 12 năm 2020 ? Ta cũng phải xét đến những người 75 tuổi và hơn ? Hay những người bị những bệnh nền ngay 50 tuổi ? « Những quyết đoán chưa được đưa ra, nhưng có lẽ từ nay đến giữa tháng tám, Bộ y tế đã giải thích như vậy, tuy nhiên nêu lên ý kiến của hội đồng khoa học được công bố 6/7 ? Trong văn thư này, các chuyên gia nhắm một cách rõ ràng « những người trên 80 tuổi sống ở Ehpad hay ở tại nhà, cũng như những bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch theo nghĩa rộng. Đó là khoảng 5 triệu người, theo Bộ y tế.
      Thật vậy những nghiên cứu đầu tiên cho thấy một sự giảm sớm nồng độ các kháng thể ở những bệnh nhân già hay những người rất có nguy cơ mắc phải một thể nặng của Covid-19, điều này có thể ủng hộ cho một rappel đối với những quần thể này. Một équipe những nhà nghiên cứu của Viện virus học Dusseldorf đã cho thấy, trong một nghiên cứu được công bố 27/4 trong tạp chí Clinical Infectious Disease, rằng sau một liều thứ hai, 31,3% những người trên 80 tuổi không có những kháng thể trung hòa có thể phát hiện, trái với nhóm dưới 60 tuổi, trong đó chỉ 2,2% không có những kháng thể có khả năng ngăn chặn sự lan tràn của virus trong cơ thể của họ.
      Ngày 22/7, một équipe khác của Đức đã cho thấy, trong The Lancet, rằng những người đã bị một ghép thận, có một nồng độ các kháng thể hai lần thấp hơn nồng độ của nhân viên y tế được dùng làm nhóm chứng. «Vài hệ miễn dịch bị mệt hay suy yếu. Những nghiên cứu mới đây này có thể muốn nói rằng trong một quần thể rất có nguy cơ, một liều thứ ba cho phép booster tính miễn dịch nhờ các kháng thể để tránh những nhiễm virus và cũng để làm gia tăng những tế bào trí nhớ miễn dịch một cách hơi quan trọng hơn », Matthieu Mahévas, thuộc bệnh viện Henri-Mondor, ở Créteil và của Institut Necker-Enfants malades, đã nhấn mạnh như vậy.

TRÍ NHỚ MIỄN DỊCH (MÉMOIRE IMMUNITAIRE)
     Bởi vì tỷ lệ các kháng thể một mình không đủ để xác định một người có được bảo vệ tốt chống lại SARS-CoV-2 hay không. Sau một nhiễm tự nhiên hay một tiêm vaccin, một trí nhớ miễn dịch (mémoire immunitaire) cũng được thiết đặt. Mặc dầu nồng độ các kháng thể hạ dần dần, những tế bào B mémoire, có khả năng biệt hóa thành những tế bào sản xuất các kháng thể trong trường hợp tái nhiễm, thành thục trong hệ miễn dịch. Đó là điều được chứng tỏ bởi équipe những nhà nghiên cứu Pháp, được chỉ đạo bởi Jean-Claude Weill, Claude Agnès Reynaud và Matthieu Mahévas, trong một nghiên cứu được công bố 4/3 trong Cell.
     Ngoài ra, cũng những nhà nghiên cứu này đã đưa lên mạng những công trình khác, cho thấy rằng, ở những người đã bị nhiễm bởi Covid và nhận một boost vaccinal, những tế bào trí nhớ (cellules mémoires) này đã phát triển một năng lực sản xuất những kháng thể chất lượng tốt hơn, trung hòa những biến thể khác nhau. Và điều này, trong những tỷ suất mạnh hơn so với những người đã nhận hai liều vaccin không bị nhiễm sau đó. «Sự thành thục của hệ miễn dịch khiến cho, khi người ta tái kích thích những cellules mémoires với một boost vaccinal, điều đó cho phép trung hòa những biến thể, Mathieu Mahévas đã nhấn mạnh như vậy.
      Những kết quả khiến ông nói rằng « một liều thứ ba trong population générale sẽ là thích đáng trong trường hợp virus lưu hành cực kỳ mạnh, thí dụ trong những cluster. «Trước hết mục đích của một liều thứ ba là ngăn cản không cho những người già và có bệnh nền mắc phải những thể nặng của Covid-19 và làm bảo hòa bệnh viện ; và sau đó triệt trừvirus, nhờ sự sản xuất các kháng thế trung hòa có năng lực chặn sự lưu hành của virus », nhà nghiên cứu đã kết luận như vậy.

THIẾU NHỮNG DỮ LIỆU TRONG ĐỜI SỐNG THỰC
    « Tuy nhiên sự thích đáng của việc tái tiêm chủng toàn thể dân chúng không tạo sự nhất trí. Trong một ý kiến được công bố 15/7, Haute Autorité de santé chỉ rằng vào lúc này không phải là lúc đề nghị một dose de rappel (liều thứ ba) cho toàn dân. Một option như thế sẽ thích đáng « nếu một sự giảm của bảo vệ chống Covid-19 trong thời gian được phát hiện trên cơ sở những thất bại của các vaccin được chứng thực trong đời sống hiện thực (và không chỉ trên cơ sở của một sự giảm nồng độ của các kháng thể) hay nếu một biến thể mới đề kháng với những vaccin hiện có xuất hiện trên lãnh thổ », giới hữu trách độc lập nhấn mạnh như vậy, như thế kêu gọi giám sát tiến triển của tính hiệu quả của các vaccin và các nhiễm virus ở những người được tiêm chủng.

      Những dữ liệu đáng phấn khởi chủ yếu phát xuất từ Israel và Vương quốc Anh. Ở Pháp, một văn thư của direction de la recherche, des études, de l’évaluation et des statistiques (Drees) đánh giá rằng, trong thời kỳ từ 31/5 đến 11/7, những bệnh nhân được tiêm chủng hoàn toàn chỉ chiếm 7% những nhập viện, hoặc một tỷ lệ năm lần thấp hơn tỷ lệ được quan sát ở population générale (trung bình 35% trong thời kỳ này). Chẳng bao lâu nữa, những dữ liệu này sẽ được tiếp cận và cập nhật mỗi tuần, theo bộ y tế.
    Đối với Jean-Daniel Lelièvre, trưởng khoa miễn dịch học lâm sàng và các bệnh nhiễm trùng ở bệnh viện Henri-Mondor de Créteil, ta thiếu những dữ liệu trong đời sống thực, cho thấy sự cần thiết của một liều thứ ba được thực hiện đại trà. Trong số những trường hợp tái nhiễm được quan sát trong Ehpad, ở đây gần như toàn bộ các résident được tiêm chủng, ít những trường hợp tử vong đã được hạch toán, phần lớn các trường hợp phát triển những thể ít nặng của bệnh. Vậy mối lợi mong chờ của một liều bổ sung lên sự giảm tỷ lệ tử vong dường như không rõ ràng. Ngoài ra chính những trường hợp cluster ở Ehpad đã khiến Conseil d’orientation de la stratégie vaccinale chất vấn trước tiên khả năng tiêm một liều vaccin thứ ba cho những người già sống ở Ehpad », trong một ý kiến được công bố 7/5.

NGUY CƠ BẤT CÔNG TRÊN THẾ GIỚI.
    « Về mặt miễn dịch học, một rappel tỏ ra thích đáng. Nhưng về mặt y tế công cộng, tiêm dân chúng rộng rãi hơn bằng hai liều, đó là thích đáng hơn là bắt đầu muốn tiêm ba liều », Jean-Daniel Lelièvre, cũng là chuyên gia ở Bộ y tế đã lý luận như vậy. Nhất là với sự đe dọa của những biến thể mới. Nếu ngày mai một biến thể thoát các vaccin xuất hiện, phải tổ chức một chiến dịch tiêm chủng mới, M.Lelièvre đã nhấn mạnh như vậy. Vậy không nên quá gia tăng những tiêm chủng khi ta không cần, nhất là nếu ta xét đến những nguy cơ dung nạp xấu của các vaccin và sự mệt mỏi của dân chúng.»
     Cùng tiếng chuông ở cấp độ châu Âu. Cơ quan dược phẩm châu Âu (EMA) và Trung tâm phòng ngừa và kiểm soát các bệnh tật của châu Âu (ECDC) đã đánh giá, trong một thông cáo được công bố 14/7, rằng « hiện nay quá sớm đã xác nhận một liều nhắc lại có cần thiết hay không và khi nào». Tuy nhiên các cơ quan sẵn sàng xem xét tình huống này trong trường hợp gia tăng trở lại do những thất bại của vaccin. Ở Vương quốc Anh, ở đây chính phủ đã loan báo rằng « những người dễ bị thương tổn nhất với Covid-19» có thể được đề nghị một tiêm nhắc lại từ tháng chín, Andrew Pollard, giám đốc của Oxford Vaccin Group, đã đánh giá, trong một buổi họp báo cuối tháng sáu, rằng hôm nay không gì chỉ rằng chúng ta cần boosters». Tuy vậy ông vừa công bố một preprint cho thấy rằng một liều vaccin thứ ba tăng cường mạnh đáp ứng miễn dịch.
     « Chúng ta có những quốc gia đương đầu với những làn sóng bệnh to lớn vào lúc này, với một dân chúng phần lớn không được tiêm chủng, nhà khoa học đã lý luận như vậy. Trước khi liều thứ ba được cho, chúng ta phải cố đảm bảo rằng tất cả những người dễ thương tổn này (…), khắp nơi trên thế giới, phải được bảo vệ.» Quy mô thế giới của sự tiếp cận các liều vaccin cũng là một lý lẽ của OMS. Đối với chủ tịch của ủy ban khẩn cấp của OMS, Didier Houssin, như thế liều thứ ba này có thể làm gia trọng sự bất công trong tiếp cận các vaccin.

     Liều thứ ba này đặt vấn đề vai trò dành cho médecine de ville (thầy thuốc gia đình, dược sĩ, y tá) trong chiến dịch tiêm chủng. Đối với nhà dịch tễ học Bỉ Yves Coppieters của ULB, chính trách nhiệm của thầy thuốc điều trị đánh giá bệnh nhân của mình có cần một liều thứ ba hay không. Một enjeu de taille, trong khi hiện không có một chuẩn mực nào về nồng đô các kháng thế đảm bảo một bảo vệ đủ chống lại bệnh. Một điều không chắc chắn nữa về tính hữu ích của liều thứ ba.
(LE MONDE 4/8/2021)

Đọc thêm :
   – TSYH số 573 : bài số 4
   – TSYH số 581 : bài số 3

3/ TRUNG QUỐC : CHIẾN LƯỢC ZERO COVID TRƯỚC THỬ THÁCH CỦA BIẾN THỂ DELTA.
    Sau sự xuất hiện của nhiều ổ dịch, Trung quốc áp dụng những biện pháp hà khắc.Những hình ảnh nhắc lại những ký ức đau đớn ở Trung quốc : những thành phố bị phong tỏa hoàn toàn, những ngôi làng bị rào cản, những chuyến bay bị hủy, những hàng dài chờ đợi để trắc nghiệm nhiều triệu cư dân…Hôm thứ tư 4/8, Trung quốc ngay cả đã tuyên bố một sự that chặt những điều kiện để đi ra khỏi lãnh thổ. Tuy vậy, vẫn còn xa sống lại một tai họa của những tháng đầu tiên của dịch bệnh Covid 19 : từ khi khám phá một ổ dịch ở Nam Kinh, 21/7, Trung quốc đã thống kê khoảng 600 trường hợp truyền địa phương. Đó là con số quan trọng nhất từ cuối làn sóng dịch đầu tiên đối với Trung quốc, vào tháng tư 2020. Nhưng, vào lúc này, không có một trường hợp nặng nào đã được báo cáo : đó là sự nghịch lý, những biện pháp đặc biệt chặt chẽ này được áp dụng trong khi mối đe dọa thấp hơn. Nhờ một chiến dịch tiêm chủng tốt, với 1,68 tỷ liều được cho hoặc khoảng 60% dân số được che chở, phần lớn những trường hợp được phát hiện trong những tuần qua là hiền tính. Do đó, trong thời gian trung hạn đặt vấn đề phương pháp tolérance zéro trước virus.
      Vào lúc này, chính điều ngược lại xảy ra. Lúc viện thăm Nam Kinh, phó thủ tướng, Sun Chunlan, đã phàn nàn một « sự lơi lỏng ý thức hệ » nguồn gốc của những rò rỉ mới trong hệ phòng ngừa, và hô hào : « Chúng ta không thể lơi lỏng một giây phút nào.» Trong thủ phủ của Henan, Zhenzhou, giám đốc của ủy ban y tế thành phố, da bị cách chức sau khi xuất hiện một ổ dịch nhỏ liên kết với một phi trường. Nhiều thành phố, như Yangzhou, 1,5 triệu dân, bị phòng tỏa toàn bộ nhu vào những giờ phút tệ hại nhất của làn sóng dich đầu tiên : trong thành phố Jiangsu, ở đây những trường hợp đã xuất hiện trong những salle de jeux được lui tới bởi những người già, dễ bị thương tổn hơn, chỉ một người trong mỗi hộ được phép đi ra khỏi nhà để đi chợ.

HẦU NHƯ ĐÓNG CÁC BIÊN GIỚI
     Như những nơi khác trên thế giới, chính biến thể Delta đã len lỏi vào những khe hở của bức tường thành y tế (muraille sanitaire) của Trung quốc. Được xây dựng sau làn sóng dịch đầu tiên, trước hết nó dựa trên sự đóng gần như hoàn toàn các biên giới : các visa được cấp phát nhỏ giọt và những du khách chịu từ hai đến ba tuần cách ly trong những khách sạn đặc biệt. Sau đó, trong đất nước, dân chúng bị truy vết nhờ big data, và khi một ổ dich xuất hiện, phản ứng xảy ra tức thì ; chỉ cần vài trường hợp, chính quyền địa phương áp dụng những biện pháp hà khắc, chỉ được nới lỏng vài tuần sau sự lan truyền sau cùng. Cho đến nay, hệ y tế vận hành tương đối tốt. Những lây nhiễm đúng là đă xảy ra trong khung cảnh của các du khách đến từ nước ngoài và ở những biên giới dễ thông thương nhất với Trung quốc, thí dụ với Nga ở phía bắc, hay với Miến Điện, ở phía nam, nhưng mỗi lần như thế chúng đã được kềm chế.
     Với một biến thể Delta được xem như lây nhiễm hơn nhiều biến thể xuất hiện đầu tien ở Vũ Hán, những ổ lây nhiễm mới có thể khó chế ngự hơn. Biến thể Delta này có thể xét lại những chiến lược thành công nhất trước đây : dầu đó là tiêm chủng đại trà, như ở Hoa Kỳ hay ở Israel, hay phương pháp phong tỏa + test trên diện rộng, như ở Trung quốc hay ở Việt Nam», Jennifer Huang Bouey, chuyên gia dịch tễ học và chuyên gia về những chính sách y tế ở Trung quốc ở Rand Foundation, ở Hoa Kỳ, đã giải thích như vậy.
      Ở Trung quốc, vài tiếng nói, thiểu số, được cất lên để chuẩn bị cho dân chúng một sự thay đổi phương pháp. Trưởng nhóm chuyên gia chỉ đạo sự đáp trả với Covid-19 ở Thượng Hải, ghi chú rằng Vương quốc Anh, được tiêm chủng khoảng 70%, mặc dầu đã thấy một sự tái phát của dịch bệnh sau khi đã nới lỏng những biện pháp kiểm soát, nhưng cũng chứng kiến một sự giảm tỷ lê tử vong. Tỷ lệ tử vong đã chuyển từ 18% lúc cao nhất, xuống dưới 0,1% trong những tuần qua, đó là một mức gần với mức của cúm mùa, trưởng nhóm chuyên gia đã nhấn mạnh như vậy trong một bài báo được công bố trên Weibo (Twitter chinois). Trước khi cảnh cáo : Điều mà chúng ta đã trải nghiệm không là khó khăn nhất. Gay go nhất sẽ là sự khôn ngoan học sống chung với virus trong thời gian dài hạn.
      Những nhà nghiên cứu khác cũng hoàn toàn tán thành ý kiến này : Để đạt một tính miễn dịch thật sự, phải có 90% dân số được tiêm chủng, và rằng mỗi người nhận những mũi tiêm nhắc lại. Nhưng điều đó có vẻ rất khó và rất lâu : vì nhiều người không muốn tiêm chủng, nên phải dự kiến đối đầu với những nhiễm virus. Như thế toàn thể xã hội phải dần dần thay đổi thái độ của mình đối với tolérace zéro đứng trước những trường hợp lẻ tẻ, Feng Zijian, giám đốc ở Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa các bệnh tật, ở Bắc Kinh, đã biện hộ như vậy. Những bài báo sau đó đã bị hủy, dấu hiệu rằng chủ đề là nhạy cảm.

MÔ HÌNH ĐỘC TÀI HỢP PHÁP
     Tuy vậy, thương thuyết sự đổi hướng này có vẻ rất khó, bởi vì những người hoa đa số ủng hộ chính sách zéro Covid. Thế mà chính quyền đã lấy sự thành công của mình trước đại dịch như là một lý lẽ để hợp pháp hóa mô hình chuyên chế của mình. Nếu ta nhìn đại dịch đã được quản lý như thế nào bởi những chính quyền khác nhau và những hệ thống chính trị khác nhau trên thế giới, ta thấy một cách rõ ràng nước nào thoát dịch tốt nhất, chủ tịch Tập Cận Bình đã ca ngợi như thế, nhân một cuộc họp ở trường trung ương của đảng cộng sản, đầu năm 2021. Kể từ lúc mà Trung quốc đã chấp nhận sự hiện hữu của dịch bệnh coronavirus, quốc gia này đã không phá lệ chính sách tolérance zéro của mình, như năm 2003 với SRAS. Sẽ khó thuyết phục công chúng rằng những phương pháp khác có thể có hiệu quả, Jennifer Huang Bouey đã phân tích như vậy.
      Một vấn đề khác là tính hiệu quả của các vaccin à virus inactivés của Trung quốc ; những vaccin này sản sinh các kháng thể 10 lần thấp hơn so với vaccin à ARN messenger của Pfizer-BioN-Tach, theo một nghiên cứu của đại học Hongkong. Nhưng, ngoài những kháng thể, « có những yếu tố khác của hệ miễn dịch góp phần để giảm tính nghiêm trọng của bệnh : chính vì vậy mà tất cả các vaccin có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của nhiễm virus, Ben Cowling, giám đốc của khoa dịch tễ học và sinh học thống kê của trường y tế công cộng của đại học Hongkong (HKU), đồng tác giả của nghiên cứu đã định rõ như vậy. Tôi nghĩ rằng đối với Trung quốc còn sớm để dự kiến sống với virus ở giai đoạn này, nhất là vì tính hiệu quả thấp của các vaccin inactivé để làm ngừng sự lan truyền, đặc biệt chống lại biến thể Delta.» Trong thời gian sắp đến Trung quốc có thể cho phép thương mãi hóa vaccin BioNTech, được sản xuất tại chỗ bởi Fosun Pharma, và một vaccin à ARN messenger của Trung quốc hiện ở giai đoạn 3 của thử nghiệm ở Mexique.
(LE MONDE 6/8/2021)

4/ SỰ GIỞ BỎ NHỮNG HẠN CHẾ Ở VƯƠNG QUỐC ANH GÂY MỘT NGẠC NHIÊN BẤT NGỜ.
     Trái với những dự đoán của nhiều chuyên gia, số các trường hợp dương tính với SARS-CoV-2 đã giảm một nửa từ 19/7.

     Khi ông tuyên bố giở bỏ tất cả những biện pháp hạn chế y tế ngay 19/7 đối với Anh, Boris Johnson đã không dấu được một sự quan ngại nào đó. «Điều sinh tử là chúng ta phải hành động một cách thận trọng, thủ tướng Anh đã yêu cầu dân chúng như vậy. Biến thể Delta khi đó đã lan tràn rất nhanh chóng, và hơn 50.000 trường hợp dương tính mỗi ngày được ghi nhận, số lượng gần với đỉnh của làn sóng mạnh mẽ thứ ba của tháng giêng 2021.
      Tuy vậy 3 tuần sau, tình hình tỏ ra tốt. Mặc dầu các khẩu trang không còn bắt buộc nữa, mặc dầu không còn phải tôn trong những quy tắc nữa trong những phòng hòa nhạc, discothèque hay những sân vận động bóng đá, đại dịch dường như lùi bước. Số những trường hợp dương tính giảm một nửa, trung bình 26.000 trong 7 ngày qua. Những nhập viện, đã vẫn thấp nhưng đã tăng tốc trong suốt tháng bảy, cũng lùi lại : có 750 nhập viện mỗi ngày hiện nay, so với 900 cuối tháng bảy

     Tiến triển này đã làm bất ngờ phần lớn các chuyên gia dịch tễ học, cũng như chính chính phủ Anh. Sajid Javid, bộ trưởng y tế, đã công khai dự báo một đỉnh 100.000 trường hợp dương tính mỗi ngày, điều này là mức cao nhất từng được ghi nhận của đại dịch. Neil Ferguson, chuyên gia dịch tễ học của Imperial College London, mà những mô hình đã là chủ yếu để thuyết phục Boris Johnson, áp đặt phong tỏa đầu tiên vào tháng ba 2020, ngay cả gợi lên 200.000 trường hợp mỗi ngày.

HIỆU QUẢ CỦA APPLICATION ANTI-COVID
     Mặc dầu tiêm chủng, hạn chế mạnh những thể nặng, nhưng một mức độ lan tràn như thế của bệnh có thể làm bảo hòa hệ y tế. Nhưng không có gì như thế đã xảy ra. « Không ai thật sự biết điều xảy ra », John Edmunds, chuyên gia dịch tễ học ở London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM), đã công nhận như vậy trong một bài báo ngày 4/8 của tạp chí Nature.

     Vì thiếu những điều chắc chắn, hai giải thích quan trọng được đưa ra cho nghịch lý này. Giải thích thứ nhất xuất phát từ Euro 2020, đã diễn ra từ 11/6 đến 11/7. Cuộc thi đấu bóng đá đã thấy Anh vào vòng chung kết, và mỗi trận đấu khiến những người Anh hội họp trong các pub, các fan-zone hay thành từng nhóm ở nhà họ. Hôm chung kết, hàng lũ những ủng hộ viên đã làm lễ suốt ngày khắp đất nước, cho đến khi đội bóng của họ bị đánh bại, chủ yếu không khẩu trang, không khoảng cách xã hội. « Khi Euro dừng lại, ta thấy một sự giảm nhanh của số lây nhiễm », Paul Hunter, giáo sư y khoa của đại học East Anglia, đã nhấn mạnh như vậy. Ông muốn đưa ra bằng cớ là những lây nhiễm ở Ecosse, ở đây đội bóng quốc gia đã bị loại ngày 22/6, đã bắt đầu lùi lại 3 tuần trước.

     Giải thích thứ hai được viện dẫn, những nghỉ hè đã bắt đầu cùng lúc với sự giở bỏ những hạn chế y tế. « Khắp nơi ở châu Âu, mối liên hệ là rõ ràng : khi các trường học đóng cửa, sự lan tràn giảm xuống, M.Hunter đã ghi chú như vậy. Đó không nhất thiết là do sự lây nhiễm giữa các học sinh, cũng có thể, thí dụ, đó là cha mẹ không còn gặp nhau nữa lúc đi ra khỏi trường
     Thêm vào đó có lẽ hiệu quả của application anti-Covid đối với các điện thoại cầm tay. Vào tháng bảy, trong khi những trường hợp gia tăng, hàng triệu người Anh đã nhận lệnh tự động cách ly ở nhà sau khi đã trở thành những cas contact. Điều đó gây nên những xáo trộn quan trọng trong các xí nghiệp, nhất là trong các cửa hàng hay các tiệm ăn, khó tìm thấy đủ nhân viên, nhưng điều đó có lẽ đã làm giảm một phần sự lan tràn của virus.

     Sau cùng, mặc dầu sự chấm dứt các hạn chế, nhưng dân chúng vẫn còn thận trọng. Thí dụ, trong transport en commun, hay các cửa hàng, các khẩu trang vẫn chiếm đa số. Những hủy bỏ của nhiều festival de musique, của những rendez-vous d’été lớn của những người Anh đã được duy trì. Các phòng hòa nhạc thường đòi hỏi các khán giả một giấy chứng nhận tiêm chủng hay một kết quả test Covid âm tính mới đây.

    Dĩ nhiên, sự thành công này không bao giờ có thể nếu không có một dân số được tiêm chủng rất rộng rãi. Hôm 10/8, ngưỡng 3/4 những người trưởng thành tiêm chủng hai liều đã đạt được ở Vương quốc Anh, và 89% có ít nhất một mũi tiêm. Điều đó làm giảm sự lan tràn của virus, nhưng nhất là điều đó giới hạn rất mạnh những trường hợp nặng. Vào tháng bảy, ở Anh, số những trường hợp dương tính gần với tháng giêng, nhưng số những nhập viện là 4 lần ít hơn, và số những trường hợp tử vong 20 lần ít hơn.

THÁNG CHÍN, MỘT TRẮC NGHIỆM QUAN TRỌNG.
     «Chúng ta đang đạt một cân bằng endémique », M.Hunter đã hy vọng như vậy. Một cách rõ ràng, virus sẽ không biến mất, nhưng, giữa những người được tiêm chủng và những người đã bị lây nhiễm, nó tương đối được khống chế, dẫn đến những thiệt hại hạn chế. M.Hunter đánh giá rằng những hiệu quả của Covid-19 có thể dần dần giống với những hiệu quả của những coronavirus hiền tính khác, hiện hữu từ lâu. «Trung bình ta nhiễm một coronavirus mỗi 4 năm. Riêng đối với Vương quốc Anh, có 17 triệu trường hợp mỗi năm, và ta ít nghe nói đến điều đó. Phải ngừng quan tâm đến số những lây nhiễm của Covid và tập trung vào mức độ nghiêm trọng mà nó gây nên. Bằng không, ta có nguy cơ gây sợ hãi cho chính mình trong thời gian lâu. »

     Sự lạc quan này không được chia sẻ bởi tất cả các nhà khoa học. Từ một tuần nay, số những trường hợp dương tính đã ngừng giảm và ngay cả hơi lên trở lại.

      Còn quá sớm để nghĩ rằng tất cả đã chấm dứt, Graham Medley, của LSHTM đã đánh giá như vậy, trong tạp chí The Atlantic. Theo ông tháng bảy sẽ là một trắc nghiệm quan trọng với sự tựu trường và sự đi đến của mùa thu.

     Vương quốc Anh đã thường có một vai trò tiền phong trong đại dịch này : sau khi đã phong tỏa rất muộn vào tháng ba 2020, Vương quốc Anh có một trong bilan humain tệ hại nhất với 130.000 người chết (so với 112.000 người ở Pháp) ; sau đó Anh đã là nước đầu tiên phát triển biến thể Alpha, rồi là nước châu Âu đầu tiên phát tán biến thể Delta. Anh cũng đã đi trước trong tiêm chủng. Vào buổi tựu trường, Anh sẽ là một trong những nước đầu tiên trắc nghiệm một quốc gia không áp dụng biện pháp hạn chế, ở đây lại bắt đầu một hoạt động bình thường.
(LE MONDE 12/8/2021) 

Đọc thêm :
   – TSYH số 580 : bài số 3

5/ THẢM KỊCH COVID Ở NAM DƯƠNG
     Trong quần đảo Nam dương của Đông Nam Á, chiến dịch tiêm chủng còn đang ở bước đầu và số những người chết ít nhất lên đến  1700 trường hợp mỗi ngày.

     Những tín hiệu chuyển sang đỏ từ nhiều tuần nay ở Indonésie và những con số tử vong do Covid-19 vừa đạt đỉnh : trung bình số những người chết đã là 1700 mỗi ngày trong tuần cuối của tháng bảy, so với khoảng 1000 vào giữa tháng bảy. Theo đa số các chuyên gia, con số bị đánh giá thấp bởi vì nhiều người chết ở nhà.

     Từ đầu dịch bệnh trong quần đảo Đông Nam Á này, 3 triệu người đã bị lây nhiễm và 98.000 bị chết, theo những con số chính thức, đối với một dân số 270 triệu người. Mặc dầu số những nhiễm hàng ngày đă chậm đi một cách rõ ràng (trung bình khoảng 40.000 mỗi ngày vào cuối tháng bảy, so với gần 50.000 hai tuần trước đây), những biện pháp hạn chế đi lại tiếp tục được áp dụng trong những thành phố lớn và trong những vùng thành phố của những đảo bị ảnh hưởng nhất, chính quyền vừa loan báo như vậy.

«VẪN LUÔN LUÔN PHỦ NHẬN TRONG THỜI GIAN LÂU » 
     Vì sự giảm nhẹ các lây nhiễm chưa được thể hiện lên tỷ lê tử vong, nên mức độ nghiêm trọng của tình hình chỉ làm hoảng sợ một số người nào đó, mặc đầu cuộc sống đôi khi tiếp tục như thể chẳng chuyện gì xảy ra. Tôi đã thoát Covid, nhưng chung quanh tôi, trong gia đình tôi và trong các bạn bè tôi, người ta không ngừng bị nhiễm », Dewi, 41 tuổi, sống ở ngoại ô của thủ đô Djakarta, nhân viên trong một tổ chức quốc tế, đã tâm sự như vậy qua điện thoại. « Tôi sợ, tôi không ra khỏi nhà nữa và, và khi tôi đi ra, nếu tôi đi chợ, tôi thấy những người thường vô tư, vài người không đeo khẩu trang », cô thiếu nữ đã phàn nàn như vậy. Cô chỉ trích sự quản lý của một chính phủ « vẫn luôn luôn phủ nhận »

     Vào mùa xuân 2020, trong khi Nam Dương dường như đã tương đối được tha miễn bởi virus, cựu bộ trưởng y tế Terawan Agus Putrano, chính ông quân y sĩ và thầy thuốc chuyên X quang, ít ra cũng đã phải tỏ ra bất cẩn trong những đánh giá của mình : nếu những trường hợp không nhiều lắm trong quần đảo, « đó là bởi vì những lời cầu nguyện của chúng ta đã được nghe, ông đã nói như vậy. Nhưng từ mùa hè 2021, Thượng để dường như không lắng nghe nữa. Ngay cả trong đất nước hồi giáo lớn nhất thế giới, bảo thủ và ở đây sự sùng đạo được tôn trọng, thông điệp này đă được tiếp nhận một cách khác nhau, nhất là ở giới tinh hoa thế tục. Vị bộ trường đã bị thay thế cuối năm 2020.
     Chính những thành phố lớn của Java, đảo đông dân nhất (145 triệu cư dân), cũng như những vùng quan trọng khác như Bali (hơn 4 triệu dân), bị ảnh hưởng nhất, bộ trưởng y tế hiện nay Budi Gunadi Sadikin, đã báo cáo như vậy vào cuối tuần. Thật ra, những thông tin này chỉ tiết lộ một phần của sự thật. Nếu mật độ của dân chúng ở Java, ở đây nhiều cư dân thành thị sống trong những ngôi nhà nhỏ đông người, giải thích sự lan tràn nhanh của virus, những đảo khác của quần đảo bao la này cũng đang trả giá đắt cho sự lưu hành của virus

    Trên bản đồ chính thức được phát hành bởi chính phủ nam dương, ta thấy một cách rõ ràng rằng những vùng được xếp loại đỏ đậm (bị ảnh hưởng nhất) nằm ở, ngoài Java, trong vài vùng của Sumatra, của Bornéo và ngay cả của đảo Célèbes (Sulawesi). Mặc dầu nhiễm có khuynh hướng chậm lại ở Java và Bali, nhưng không là như vậy trong vùng ngoại biên, ở đây đỉnh dịch có lẽ đã chưa đạt được, một chuyên gia ngoại quốc đã đề xuất như vậy.
     Sự kiện các đảo Java và Bali, một mình chúng chiếm 1/2 nhân viên y tế của đất nước gây quan ngại : những bệnh viện của các vùng xa sẽ hấp thụ choc của những nhập viện vào hồi sức như thế nào ? Ở Papouasie occidentale, thí dụ, những sự thiếu hụt oxygène đã được báo cáo. Trong những vùng phía đông xa xôi này của quân đảo Nam dương, năng lực bệnh viện đã đạt đến tối đa vào cuối tháng bảy.

SỰ QUẢN LÝ NGẬP NGỪNG
     Hơn 500 thầy thuốc và 700 y tá đã chết vì Covid-19, theo Hiệp hội y khoa Nam Dương. Trong số họ, 25 bác sĩ đã nhận một liều vaccin Sinopharm của Trung quốc, như phần lớn các đồng hương của họ đã được tiêm chủng. Một huyết thanh được đánh giá là kém hiệu quả hơn nhiều chống lại biến thể Delta và, vào lúc này, tỷ lệ những người được tiêm chủng hoàn toàn hơi vượt quá 10%. Một con số dĩ nhiên không đủ để đạt miễn dịch cộng đồng trong thời gian sắp đến.
     Tổng thống, Joko Widodo, đã bắt đầu, sau bầu cử 2019, nhiệm kỳ thứ hai và cuối của mình đứng đầu Cộng hòa Indonesia», đã bị chỉ trích vì một sự quản lý do dự, chưa nói đến một communication brouillonne, thậm chí không nhất quán. Từ khi chiến thắng bầu cử đầu tiên năm 2015, chủ tịch nước đã biến sự phát triển kinh tế và sự cải thiện của các cơ sở hạ tầng thành con ngựa chiến của mình. Một ưu tiên có thể giải thích sự mong muốn của ông, vào lúc đầu của dịch bệnh, cố gắng giảm thiểu những hậu quả của nó và tránh một sự ngừng kinh tế. Sau đó bị bắt kịp bởi dịch bệnh, từ nay ông phải tiến hành một cuộc chiến dài hơi với những phương tiện thường không đủ.
(LE MONDE 6/8/2021)

6/ CHÍNH PHỦ NHẬT BỊ NGỢP BỞI ĐẠI DỊCH
     Theo chính quyền, sự tái xuất hiện của các lây nhiễm Covid-19 không liên quan với Jeux olympiques

     Sự tái xuất hiện của những lây nhiễm do SARS-CoV-2 đã chịu một sự bùng nổ 217% trong một tuần trong thủ đô, trong khi ngưỡng 10.000 trường hợp mỗi ngày đã bị vượt qua trong toàn nước Nhật. Một tình trạng khẩn cấp mới đã có hiệu lực 2/8 trong 3 tỉnh giáp ranh thủ đô (Chiba, Kanagawa và Saitama) cũng như ở Osaka. Tokyo cũng ở trong tình trạng khẩn cấp từ 8/7.

    Nếu Quần đảo được tha miễn trong một thời gian lâu so với những nước tiên tiến khác, hôm nay không còn là như vậy nữa. Và chính phủ của thủ tướng Yoshihide Suga, có vẻ bị ngợp. Sự phát biểu của ông lại còn được nhận thấy rõ hơn : không thuyết phục bao nhiêu, những bài diễn văn của ông thiếu empathie đối với bệnh nhân và nhân viên bệnh viện. Thầy thuốc và y tá vất vã đối phó với sự đi đến của những bệnh nhân mới, mà 75% bị biến thể Delta rất lây nhiễm.

     Chính phủ kêu gọi dân chúng, với một giọng đơn điệu, theo những khuyến nghị của chính phủ : ở tại nhà và xem Jeux Olympique ở TV, giảm đi ra ngoài ở mức thật cần thiết và không đi restaurant, những établissement không được phục vụ ruợu sau 19 giờ nữa và đóng cửa lúc 20 giờ. Nhưng ở Nhật Bản, tình trạng khẩn cấp không có nghĩa là phong tỏa (confinement). Nó cũng không được kèm theo những biện pháp cưỡng bức hạn chế những đi lại, điều này là chống hiến pháp.

     Thủ tướng Suga, ngược lại, vui sướng về những biện pháp được thực hiện để tránh một lây nhiễm trong «bulle» của làng thế vận hội ; tuy vậy 250 trường hợp dương tính  đã được phát hiện ở đó từ 1/7, điều này gây nên một sự bực tức nào đó trong dân chúng, đã không nhận được một sự chú ý như vậy. Theo thủ tướng, « JO không có một ảnh hưởng nào lên sự tái xuất hiện của những lây nhiễm. »

     Nhưng những nghi vẫn vẫn tồn tại. Nhiều ngàn cảnh sát và tình nguyện viên, đến từ khắp nước Nhật và, những người này, mặc dầu không được tiêm chủng, nhưng vẫn có thể lưu thông tự do trong thủ đô. Ho sẽ trở về nhà họ sau sự kiện với tiềm năng mang virus. Bulle olympique không kín. Hai vận động viên của Géorgie mặc dầu đã mất sự tín nhiệm vì đã đi phố. Nhưng sự tôn trong những chỉ thị, bắt đầu bằng việc mang khẩu trang, vẫn thất thường trong «gia đình thế vận hội ».
     Sự tổ chức thế vận hội mặc dầu sự chống đối của đa số những người Nhật đã gởi một thông điệp sai lầm : vì lẽ JO xảy ra vào giữa đại dịch, vì lẽ các sân vận động của giải vô địch quốc gia baseball tiếp tục tiếp đón những khán giả, nhiều người đã nghĩ rằng tình hình đã không nghiêm trọng lắm. Dẫu sao đó là lý lẽ được giơ ra bởi các viên chức của hội đồng giáo dục của tỉnh Yamanashi (miền trung), bị chỉ trích vì đã mở, 25/7, một bữa tiệc tiếp theo sau một trận đấu golf. « JO có những biện pháp chặt chẽ chống lại virus. Nếu chúng ta áp dụng chuug, chúng ta cũng có thể thực hành thể thao thế vận hội này », họ đã bào chữa như vậy.

      Chỉ có hoàng đế Naruhito đã có vẻ hòa hợp với cảm giác chung. Trong buổi lễ khai mạc, 23/7, ông đã chỉ tuyên bố «khai mạc» Thế vận hội, nhưng tránh «vui mừng về sự tổ chức của chúng, như ông nội Hirohito (1901-1989) đã làm như vậy vào năm 1964. Cách nay một tuần, sự lây nhiễm còn tiến triển từng bước nhỏ. Bây giờ không còn như thế nữa.
    Vị thủ tướng ít charismatique dường như không hài lòng rằng các đồng bào của ông « không cảm thấy tính nghiêm trọng của tình hình ». Như thể trách nhiệm của sự xuất hiện trở lại của các lây nhiễm thuộc về họ. Những lời tuyên bố của ông đã chỉ làm gia tăng sự bực tức gây nên bởi một sự quản lý đại dịch ngoắt ngoéo quanh co : tình trạng khẩn cấp bị giở bỏ quá nhanh, rồi tái lập vài tuần sau, và sự  chậm trễ tiêm chủng ;

    Chỉ hơi hơn 1/4 những người Nhật được tiêm chủng hoàn toàn. Họ vấp phải nhất là những khó khăn để có được một lấy hẹn, vì những vấn đề cung ứng các liều vaccin, hậu quả của những sự lần lữa của chính phủ và sự chậm trễ trong việc đặt hàng. Ngoài ra, chính phủ  này từ chối, một các ngoan cố, tạo điều kiện cho việc tiếp cận các thử nghiệm, mặc dầu được yêu cầu bởi các chuyên gìa, bắt đầu bởi cố vấn thứ nhất của chính phủ về Covid-19, Shiegeru Omi.

ĐÁM ĐÔNG GẦN NHƯ THEO LỆ THƯỜNG.
    Những yếu tố này giải thích sự ít hiệu quả của những chỉ thị chính phủ. « Dân chúng phớt lờ những cảnh cáo của một chính phủ muốn tổ chức Thế vận hội trong một thành phố đông dân cư như Tokyo, The Asahi Shimbun đă viết như vậy 29/7.

    Khi tình trạng khẩn cấp được tuyển bố lần đầu tiên, dân Nhật đã theo những khuyến nghị của chính quyền, chứng tỏ tính công dân thường lệ. Nhưng hôm nay, các con đường của những khu phố náo nhiệt có những đám đông gần như thường ngày. Các hiệu ăn vẫn mở cửa sau 20 giờ, biện minh những «vi phạm » này bởi những chậm trễ chuyển tiền cũng như bởi những trợ giúp ít ỏi được dự kiến, để đổi lấy sự tôn trong những chỉ thị này. Sau cùng, một phần lớn các cư dân của những thành phố lớn trở về các vùng nguyên quán để cử hành, trong gia đình, lễ những người chết hàng năm.

    Thế vận hội Tokyo và sự thu lượm các huy chương được thực hiện bởi đội Nhật (18 huy chương vàng hôm 2/8, một kỷ lục) dĩ nhiên gây nên một sự phấn khởi thật sự. Các tờ báo lớn công bố một ấn bản đặc biệt, được phân phối không mất tiền trong những khu phố được lui tới nhất của Tokyo.

    Tỷ lệ cử tọa truyền hình của buổi lễ đã đạt 61% ở Tokyo. «9 người Nhật trên mười đã xem Thế vận hội qua TV, hoặc 110 triệu người. Phần lớn những người Nhật không muốn điều đó giữa lúc đại dịch, nhưng không có một lý do nào không thèm sự vui thú xem truyền hình JO, như thể chúng diễn ra trong một nước khác.
      Những JO này phát hiện hố càng ngày càng lớn giữa những người Nhật và một chính phủ phải chấp hành những bổn phận olympique. Chính phủ này khó nhọc đáp trả một đại dịch mà nó dường như mất kiểm soát. Cũng như một dân chúng tránh những khuyến nghị của nó.
(LE MONDE 4/8/2021)

7/ COVID-19 : VÀI CÂU HỎI VỀ DỊCH BỆNH
     François Balloux, chuyên gia dịch tễ học và giám đốc của Viện di truyền học của University College de Londres trả lời những câu hỏi về tình hình dịch bệnh Covid-19 hiện nay
     Hỏi : Trong cuộc sống của chuyên gia dịch tễ học, phải chăng ông đã có một trải nghiệm như vậy ?
     François Balloux : Chúng tôi đã lo ngại nhiều về đại dịch cúm heo (grippe porcine) đã nổ ra ở Mễ Tây Cơ năm 2009, một virus về mặt di truyền có nét giống với cúm Tây Ban Nha. vào năm 1918-1919, cúm Tây Ban Nha đã gây nhiều nạn nhân hơn số những nạn nhân mà Đệ nhất thế chiến gây ra. Nhưng, vì virus 1918 vẫn luôn luôn lưu hành, nên dân chúng vẫn được tạo miễn dịch…Ta đã không có cơ may với Sars-CoV-2. Vì vậy đại dịch của thế kỷ đã xảy ra. Mặc dầu, khi so sánh, VIH, với 60 triệu người chết, vào lúc này đã gây nên khoảng 10 lần nhiều nạn nhân hơn.

     Hỏi : Có những nước không  bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh không ?
     François Balloux : Đó là ngoại lệ. Người ta đã thấy ngay cả một trạm nghiên cứu ở Bắc cực với 30 nhà khoa học bị lây nhiễm ! Theo chỗ tôi biết, chỉ Tân Tây Lan hiện thoát được đại dịch. Đó là nước duy nhất đã thực hiện 500.000 test mà không tìm thấy một trường hợp dương tính nào ! Tất cả những du khách đến Tận Tây Lan được trắc nghiệm, được cách ly rất nghiêm ngặt. Úc áp dụng một chính sách tương tự, với cái giá tăng cao về mặt xã hội và tâm thần. Ở Sydney, vào lúc này, quân đội tuần tra ; sự không tôn trọng biện pháp phong tỏa, được thiết đặt đến tháng 10, có thể bị phát tù. Người ta chưa bao giờ tưởng tượng nước dân chủ chịu những luật lệ như vậy ! Tuy vậy, những ổ lây nhiễm xuất hiện khi sự tiêm chủng đã không được đánh giá ưu tiên. Ít liều vaccin được khuyến nghị, sự chọn lựa AstraZeneca gây nên những do dự mạnh…Chính phủ đã loan báo rằng đất nước sẽ không mở cửa trước khi 80% dân chúng được tiêm chủng.

     Hỏi : Còn ở Trung quốc ? Chiến lược zéro của nước này có nhiều cơ may thành công không     François Balloux : Trung quốc đã thành công, bằng những biện pháp cực kỳ thô bạo, dập tắt căn bệnh, nhưng dịch bệnh vẫn hiện diện. Người ta nói về nhiều ô nhiễm, những thành phố chịu giới nghiêm. Những biện pháp như thế có cho phép kiểm soát virus ? Ở địa phương, vâng. Trên quy mô thế giới, không. Tôi tin rằng ta có thể kềm hãm đại dịch để tránh sự ứ đọng của các bệnh viện. Nhưng tôi không tin chiến lược zéro trong thời gian dài hạn. Đôi khi, chiến lược này có thể ngay cả làm dân chúng xa lánh các vaccin, mặc dầu đó là những đồng minh duy nhất của họ. Ở Trung quốc, chính quyền bắt đầu bằng cách dèm pha những vaccin à ARN messenger của Tây Phuơng để ca ngợi mô hình trung quốc của vaccin à virus inactivé. Sự xuất cảng của vaccin này trong 90 nước là một lý do để tự hào dân tộc. Bây giờ, người ta nhận thấy rằng các vaccin trung quốc có tính hiệu quả thấp hơn. Do đó có ý tưởng cho một liều bổ sung của một vaccin Pfizer được sản xuất tại chỗ, ở Thượng Hải. Làm sao ta có thể thuyết phục dân chúng chịu điều mà trước đó ta đã trình bày như là nguy hiểm ? Một cuộc khủng hoảng y tế mới có thể có những hiệu quả làm bất ổn lên chế độ. Điều này là một classique của lịch sử của các dịch bệnh, mặc dầu, trong thì đầu, chúng có khuynh hướng củng cố các chính phủ.

       Hỏi : Vậy những cuộc biểu tình chống đối ở Pháp không phải là ngoại lệ ?
      François Balloux : Quyết định áp đặt các vaccin với những biện pháp cưỡng bức như thế có lẽ có một không hai trong các nước dân chủ. Những lợi ích là tức thì nhưng trong thời gian dài hạn thì sao ? Phải chăng các phong trào chống vaccin sẽ không lợi thế, tìm cách củng cố lý thuyết âm mưu thế giới ? Mọi can thiệp phải được đánh giá theo cán cân lợi ích-nguy cơ.

      Hỏi : Cán cân này của sự tiêm chủng đối với những người trẻ thì sao ?
      François Balloux : Lợi ích là ít thuận lợi hơn so với những người già, mặc dầu, về phương diện thống kê, nó làm giảm những nguy cơ. Đối với trẻ en, điều đó còn phức tạp hơn.Ta đi vào trong một vùng xám : trong 1/2 các nước châu Âu, ta đã quyết định không tiêm chủng chúng khi chúng có sức khoẻ tốt, một chọn lựa được Anh áp dụng cho những thiếu niên. Có nên dành ưu tiên cho sự bảo vệ nhóm này ? Về mặt đạo đức, điều đó khó chấp nhận.

      Hỏi : Trong những làn sóng đầu, châu Phi dường như tương đối được tha miễn. Đó có phải là một cái nhìn sai lạc ?
      François Balloux : Covid tác động như là một yếu tố khuếch đại của nguy cơ chết tự nhiên : một người trên 80 tuổi có nguy cơ bị mang đi bởi căn bệnh này 10.100 lần nhiều hơn một trẻ em ! Chính vì vậy, mặc dầu những con số tử vong trên lục địa châu Phi chắc chắn bị đánh giá thấp, dân số trẻ bảo vệ lục địa này. Những nược có nguy cơ nhất là châu Âu và Hoa Kỳ, với những người già, những người bị những bệnh tim mạch, đái đường, béo phì…Nhưng nhờ tiêm chủng, số những  người chết sẽ không theo sự gia tăng của số những trường hợp. Hãy nhìn ở Anh. Nhờ một tiêm phủ rất tốt, sự tăng cao ngoạn mục của những lây nhiễm do biến thể Delta, vào tháng sáu và tháng bảy, đã không gây sự tăng cao của những người chết có thể so sánh với những làn sóng dịch trước đó. Ta cũng có thể giải thích tầm quan trọng của làn sóng mới này, đang trở lại, bởi sự đặc cách của Anh vào vòng chung kết của bóng đá châu Âu…Sau khi bị loại, Écosse đã thấy làn sóng dịch rời xa 15 ngày trước đó.

      Hỏi : Vậy tiêm chủng không phải là biển số cho phép giải thích tiến triển của đại dịch ?
      François Balloux : Hành vi của con người có lẽ là biến số quan trọng nhất. Hãy trở lại thí dụ Euro de football : người ta hội họp ở trong hay ngoài trời ? Để kêu la và ca hát những người này dính với những người kia ? Có hay không có khẩu trang ? Cũng phải xét đến saisonnalité : thí dụ, nguy cơ bị nhiễm giữa trời nắng trên một bãi biển lộng gió là thấp hơn rất nhiều so với trong một nhà máy chế biến thịt đông lạnh và không được thông gió ! Cũng tính đến mức độ miễn dịch, dầu đó là có được bằng tiêm phủ hay do nhiễm tự nhiên. Và, sau cùng, tính đến sự tiến triển của chính virus. Áp lực của chọn lọc tự nhiên đã cho phép một biến thể lây nhiễm hơn nhiều, Delta, chiến thắng. Hôm nay, ta tìm thấy nó trong 90% séquençage. Những dữ liệu rất sơ khởi từ Trung quốc, gợi lên một charge virale 1000 lần cao hơn đối với những người mà nó gây nhiễm, nhưng có lẽ đó là một đỉnh, vào một lúc của bệnh. Tuy nhiên, những xây dựng toán học đã cho phép xác lập rằng, trong một quần thể được gọi là « ngây thơ »(population naive), nghĩa là không được tạo miễn dịch và không áp dụng một biện pháp bảo vệ nào, một bệnh nhân của tháng ba 2020 có thể lây nhiễm cho 3 người, rằng nó lây nhiễm 4,5 người với biến thể Alpha, và rằng nó lây nhiễm 6 người với biến thể Delta ! Những dữ liệu này phải được điều chỉnh tùy theo các biến số được nêu lên. Con số 80% những người được tiêm chủng để đạt miễn dịch cộng đồng cũng không phải là một dữ liệu tuyệt đối. Biến thể Beta, mà trước hết ta đã tìm thấy ở Nam Phi, là ít truyền nhiễm hơn so với Delta nhưng nó có một năng lực gây tái nhiễm tốt hơn, thậm chí lây nhiễm một người đã được tiêm chủng. Sự hiện diện của nó ở Pháp, mặc dầu vừa phải (có lẽ liên quan đến  đảo La Réunion), giải thích tại sao Anh đã áp dụng những biện pháp hạn chế đặc biệt đối với những du khách đến từ Pháp. Ở Anh cũng như ở Đan Mạch, người ta giải trình tự gène của virus rất nhiều. Đó không phải là trường hợp ở Pháp cũng như ở Hoa Kỳ, mặc dầu những séquençage được thực hiện ở những nước này, khoảng 5-10%, cũng đủ để có một ý tưởng khá chính xác về những biến thể đang lưu hành.

      Hỏi : Cách nay một tháng, ở Ấn Độ, tình hình dường như mất kiểm soát. Hôm nay thế nào
      François Balloux : Với 80% những người bị nhiễm, trong đó khoảng một nửa trong những làn sóng dịch trước, vì virus không còn tìm thấy khá vật chủ nữa, do đó nó hầu như ngừng lưu hành. Tỷ lệ tử vong có lẽ đã bị đánh giá thấp nhiều, có lẽ đến 3-4 triệu nạn nhân thay vì 500.000 được loan báo, nhưng đó là một quần thể trẻ. Ấn Độ là nguồn gốc của sự khuếch tán của dòng Delta, trước hết với quốc gia mà nó có những mối liên hệ mạnh nhất, như Anh.

      Hỏi : Về tỷ lệ, nước nào bị ảnh hưởng nhất ?
      François Balloux : Pérou. Mặc dầu những biện pháp phong tỏa ở đó đã là khắc nghiệt. Chúng đã kéo dài một năm. Trong mỗi hộ, chỉ một người được cho phép đi ra khỏi nhà, và chỉ một lần mỗi tuần, để đi chợ. Các biện pháp còn chặt chẽ hơn Trung quốc. Tuy vậy, trong đất nước 32 triệu dân này, đại dịch đã gây khoảng 200.000 tử vong !

      Hỏi : Vaccin có phải là đáp ứng tốt nhất với virus ?
      François Balloux : Vâng, nhưng nó sẽ không ngăn cản tất cả những nhiễm trùng. Ta biết điều đó, ta thấy điều đó : những người được tiêm chủng có thể bị  bệnh và lây nhiễm. Tôi nghĩ rằng ta luôn luôn có lợi khi thành thật, nếu không người ta sẽ nói « Điều đó không hiệu quả !» Vâng, điều đó hiệu quả, về mặt thống kê đó là không thể chối cãi.. Được tiêm chủng, ta ít nguy cơ bị nhiễm hơn nhiều và còn ít bị nhập viện hơn. Về nguy cơ chết vì Covid, nó gần như biến mất hoàn toàn.

      Hỏi : Ông thấy tiến triển của đại dịch này như thế nào : về mô hình của polio, bị triệt trừ, hay về mô hình của cúm, trở lại mỗi mùa thu ?
      François Balloux : Vaccin chống bại liệt (polio) là một vaccin stérilisant. Nó tuyệt đối bảo vệ chống lại bệnh. Đó không phải là trường hợp của các vaccin chống Covid. Trước hết ta nói với với người ta : « Hãy ở tại nhà quý vị hai tuần và tất cả sẽ chấm dứt.» Rồi : « Hãy mang một khẩu trang và sẽ chấm dứt.» Bây giờ ta muốn nói với họ : « Quý vị hãy đi tiêm chủng và quý vị sẽ không bao giờ bị nhiễm.» Không, sẽ còn có những lây nhiễm, nhưng với những triệu chứng ít nặng hơn nhiều và những tỷ lệ tử vong không thể so sánh, dưới 1 trên 1000. Có bắt buộc phải tiêm chủng các trẻ em không ? Tôi không tin chắc, nhưng có lẽ phải cần một liều thứ ba đối với những người suy giảm miễn dịch và những người già. Hiện có 200 virus hô hấp lưu hành, trong đó 4 coronavirus gây những nhiễm hiền tính.Ta không thích so sánh Covid và cúm, tuy vậy có nhiều điều tương tự cần xác lập và những bài hoc cần rút ra. Những làn sóng dịch nối tiếp nhau của cúm Tây Ban Nha năm 1918 tóm tắt khá rõ kịch bản hiện nay. Ta sẽ không trừ triệt nó trong thời gian ngắn hạn, điều mà vài người có thể cảm thấy như là một thất bại của khoa học, thậm chí một thất bại tinh thần, nhưng ta sẽ thành công thuần dưỡng nó, nghĩa là làm giảm tỷ lệ tử vong nhờ các vaccin, như ta đã thuần dưỡng những virus hô hấp khác nguyên thủy cũng nguy hiểm như vậy.
(PARIS MATCH 5/8-11/8/2021)

8. TOCILIZUMAB GIẢM TỶ LỆ TỬ VONG Ở NHỮNG BỆNH NHÂN NHẬP VIỆN VÌ COVID-19 VÀ PHẢI NHẬN OXYGENE
    CORONAVIRUS. Một nghiên cứu mới đây cho thấy rằng tocilizumab hạ tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân nhập viện với một nhiễm Covid-19, phải nhận oxygène

    Những nghiên cứu được thực hiện trước đây về chủ đề này ở những bệnh nhân nhập viện đã cho những kết quả mâu thuẫn nhau. Tuy nhiên, đa số đó là những công trình quy mô nhỏ, đã không có đủ sức mạnh để chứng minh một hiệu quả lên tỷ lê tử vong.

    Tocilizumab là một kháng thể đơn dòng ngăn cản sự liên kết của interleukine-6 (IL6) với những thụ thể IL6. Cơ chế này theo hình ảnh mà chúng ta có hiện nay về décours của nhiễm bồi virus Sars-CoV-2. Sau giai đoạn cấp tính, ta chứng kiến ở vài bệnh nhân một dérapage dưới dạng một hội chứng tăng viêm (syndrome hyperinflammatoire), choc cytokinique, được đặc trưng bởi một sự phóng thích ồ ạt của vài cytokine viêm, trong đó interleukine-6. Chính trong giai đoạn này mà suy hô hấp được phát triển.
    Tài liệu xuất bản mà chúng ta quan tâm ở đây liên quan đến một trong những volet của Recovery, một nghiên cứu của Anh quy mô lớn tập trung vào sự nghiên cứu những điều trị chống Covid-19 dưới sự chỉ đạo của chính quyền. Chính những nhà nghiên cứu tham dự vào Recovery đã cho thấy,mùa hè năm 2020, khả năng của dexaméthasone làm hạ tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân nhập viên với một nhiễm Covid-19. Dựa trên một protocole randomisé, nghiên cứu được tổ chức trong gần 200 bệnh viện của National Health Service của Anh.

CRP NHƯ LÀ TIÊU CHUẨN
      Volet khiến chúng ta quan tâm ở đây đã đưa vào hơn 4000 bệnh nhân nhập viện cần cho, xâm nhập hay không, oxygène và đáp ứng với những tiêu chuẩn của một viêm toàn thân (CRP >/= 75 mg/l). Các tác giả định rõ rằng CRP là một chỉ dâu thích hợp trong khung cảnh đặc thù, bởi vì nó có một tương quan tốt với IL-6. Những người tham gia đã được randomisé để nhận hoặc là một điều trị bằng tocilizumab (nhóm điều trị), hoặc những điều trị chuẩn (nhóm kiểm tra). Phần lớn trong số họ (82% của hai nhóm) cũng nhận những corticoide systémique.Tiêu chuẩn đánh giá primaire là tỷ lệ tử vong vào ngày 28.
     Tỷ lệ tử vong tăng lên 31% trong nhóm được điều trị so với 35% trong nhóm kiểm chứng. Hiệu quả hiện diện và cùng độ lớn trong tất cả sous-groupe, kể cả những bệnh nhân bị bệnh nặng cần thông khí xâm nhập và những bệnh nhân được điều trị với corticoids. Ngoài ra, xác suất có thể rời bệnh viện trong vòng 28 ngày là cao hơn ở những bệnh nhận được điều trị với tocilizumab (57% so với 50%). Ở những bệnh nhân không thở máy vào lúc đầu của nghiên cứu, nguy cơ đạt tiêu chuẩn đánh giá phối hợp (hô hấp cơ học hay tử vong) là thấp hơn ở nhóm được điều trị với tocilizumab.

TỶ LỆ TỬ VONG VẪN CAO
    Những kết quả này xác nhận những kết quả của Remap-Cap, một nghiên cứu quy mô nhỏ hơn, đã đi đến kết luận rằng tocilizumab cho phép (cũng như sarilumab) hạ tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch. Do đó các tác giả đánh giá rằng tocilizumab phải được thêm vào điều trị những bệnh nhân bị Covid-19 cần oxygène và có một nồng độ CRP >/= 75 mg/L
(LE JOURNAL DU MÉDECIN 13/5/2021)

    Hỏi : Ảnh hưởng dịch tễ học của ung thư này và nguyên nhân của nó ?
     GS Roman Rouzier : Ung thư cổ tử cung gần như độc nhất là do sự truyền qua đường sinh dục của HPV (papillomavirus người). Có 200 loại khác nhau trong đó 12 loại sinh ung thư (oncogène : có tiềm năng ác tính), các HPV 16 và 18 thường nhất gây ung thư. Một nhiễm bởi những virus này lành bệnh một cách tự nhiên trong 85 đến 90% các trường hợp nhưng gây một thương tổn tiền ung thư (dysplasie : loạn sản) trong 10 đến 15% những trường hợp còn lại. Sự biến đổi của loạn sản thành ung thư xâm nhập là một quá trình dài (10 đến 15 năm, đôi khi hơn nữa). Nhiễm độc thuốc lá và một điều trị suy giảm miễn dịch làm dễ sự biến đổi này. Mỗi năm ở Pháp, ta thống kê 3000 trường hợp mới và 1100 tử vong liên kết với ung thư này.

    Hỏi : Những yếu tố của chẩn đoán và của giai đoạn tiến triển ?
    GS Roman Rouzier : Trong trường hợp tốt nhất, thương tổn được khám phá nhân một dépistage, hay muộn hơn sau một xuất huyết sau giao hợp (saignement postcoital). Thương tổn xảy ra ở những phụ nữ trẻ mà đa số từ 35 đến 45 tuổi, đôi khi ngay cả trước mọi projet parental. Hai loại ung thư cổ tử cung nổi trội : carcinome épidermoide (80 đến 90% các trường hợp) và adénocarcinome (15%). Bilan gồm có một IRM và một Pet-scan để tìm kiếm một sự lan rộng vượt quá cổ tử cung, và trong vài trung tâm, tìm kiếm một HPV trong máu làm sợ một sự khuếch tán ác tính đang xảy ra. Ta phân biệt 4 giai đoạn. 1. Ung thư khu trú ở cổ tử cung. 2. Ung thư lan quanh tử cung dọc theo các huyết quản của nó hay lan đến âm đạo. 3. Xa hơn lan vào hố chậu (pelvis). 4. Bởi các di căn ở xa (hạch, phổi) và/hay thương tổn các cơ quan lân cận (bàng quang, trực tràng).

     Hỏi : Điều trị hiện nay là gì ?
     GS Roman Rouzier : Điều trị tùy thuộc giai đoạn. Điều đó có thể là ngoại khoa, đi từ tối thiểu cắt bỏ cổ tử cung đơn độc đến cắt bỏ tất cả tử cung hay một sự cắt bỏ rộng hơn bao gồm các buồng trứng và vài hạch. Đối với một khối u còn lan rộng hơn, ta nhờ đến xa trị, ngoại hay tại chỗ (curiethérapie), có thể được đi trước hay kèm theo bởi 4 hay 5 buổi hóa trị mỗi tuần (khoảng 2 giờ). Tác dụng phụ chính là mất khả năng sinh sản. Xạ trị có thể làm biến thái các chức năng bàng quang và/hay trực tràng (15 đến 20% các trường hợp), nhưng một cách ít gây khó chịu hơn trước đây bởi vì nó càng ngày càng nhắm đích .

     Hỏi : Sự theo dõi được đảm bảo như thế nào ?
     GS Roman Rouzier : Bằng hai visite mỗi năm trong năm năm. Nó được hướng dẫn bởi lâm sàng. Xuất huyết, đau, phù bạch huyết của các chi dưới, Sự sinh sản nẩy chồi bất thường ở đáy âm đạo có thể biện minh những thăm khám mới bổ sung. Những ung thư được khám phá ở một giai đoạn sớm chữa lành trong phần lớn các trường hợp (90%). Do đó lợi ích phát hiện bệnh sớm và, nếu có thể, phòng ngừa nó.

     Hỏi : Bằng những phương tiện nào ?
     GS Roman Rouzier : Có hai phương tiện phòng ngừa : phòng ngừa tránh ung thư và phòng ngừa tránh bị nhiễm bởi HPV. Phòng ngừa thứ nhất dựa trên, đối với những phụ nữ từ 25 đến 30 tuổi, frottis của niêm mạc của cổ tử cung, nhằm tìm kiếm những tế bào bất thường, và, ở những phụ nữ lớn tuổi hơi, bởi sự tìm kiếm virus trong mẫu nghiệm và, nếu nó hiện diện, tìm kiếm những tế bào tiền ung thư. Trong trường hợp bất thường, sự thực hiện một colposcopie sous loupe binoculaire (và nhuộm màu vùng nghi ngờ) cho phép sinh thiết để phân tích chính xác hơn. Nếu loạn sản (dysplasie) được các nhận diện, sự cắt bỏ cổ tử cung (được gọi là conisation) được chỉ định (30.000 mỗi năm được thực hiện ở Pháp). Phòng ngừa thứ hai, từ nay có thể thực hiện ở những thế hệ trẻ, dựa trên vaccin chống HPV. Tính hiệu quả của nó để làm giảm tỷ lệ loạn sản và sự xuất hiện những ung thư đã được chứng minh và không còn bị tranh cãi nữa. Người ta tin rằng version nonavalente của nó (chống 9 HPV sinh ung thư) nhiên hậu sẽ làm ung thư này trở nên rất hiếm.  
(PARIS MATCH 24/6-30/6/2021)

Đọc thêm :
    – TSYH số 499 : bài  số 8
    – TSYH số 379 : bài số 9
    – TSYH số 368 : bài số 8
    – TSYH số 362 : bài  số 1, 4
    – TSYH số 218 : bài số 8 (vaccin bivalent)

10/ TIÊM CHỦNG CHỐNG PAPILLOMAVIRUS MANG KẾT QUẢ.
       Những nhiễm trùng và những ung thư liên kết đang rơi tự do trong những nước đã tiến hành những chiến dịch tiêm chủng đại trà.
       SANTE PUBLIQUE. Những chiến dịch tiêm chủng đang được tiến hành trên thế giới để thắng Covid-19 không được làm quên những chiến dịch được tiến hành từ nhiều năm chống lại papillomavirus, nguyên nhân nhiễm trùng đứng thứ hai của các ung thư, nhờ một vaccin hiệu quả và an toàn. Được phát động từ nhiều năm ở tất cả các thiếu nữ đi vào trung học, những chiến dịch quốc gia này bắt đầu mang lại kết quả trong nhiều nước.
      Cách nay 3 năm, Úc đã loan báo sự sụt giảm, ở các phụ nữ trẻ, của những nhiễm bởi các virus HPV các loại 16 và 18, chịu trách nhiệm phần lớn các ung thư của cổ tử cung, nhưng cũng của âm hộ, dương vật, của hậu môn và khẩu hầu. Cùng điều chứng thực ở Đan Mạch, nước tiêm chủng tất cả các thiếu nữ từ 2008 và đã quan sát năm qua một sự giảm 95% của những nhiễm bởi hai virus này ở những phụ nữ trên 20 tuổi. Bây giờ những nghiên cứu cho thấy rằng đó cũng là trường hợp ở Hòa Lan, ở Argentine và trong hai nước đang phát triển tiến hành một chiến dịch tiêm chủng quốc gia, Rwanda và Bhoutan. Ở Hoa Kỳ, những nhiễm bởi HPV 16 và 18 đã giảm hơn 80%, trái với những nhiễm do những papillomavirus khác, ở tất cả những người Mỹ được tiêm chủng dưới 20 tuổi, theo một điều tra quốc gia mới đây.
     Không có virus lưu hành, những dấu hiệu précurseur ung thư cũng giảm một cách nhanh chóng. Ở Ecosse, một sự giảm gần 90% của những thương tổn tiền ung thư cấp độ cao của cổ tử cung đã được quan sát trong một dépistage national ở những phụ nữ trẻ 20 tuổi. Không có những thương tổn tiền ung thư, những ung thư cổ tử cung thật sự bắt đầu giảm một cách nhanh chóng : ở Thụy Điển, chúng đã sụt giảm gần 90% ở tất cả phụ nữ được tiêm chủng trước 17 tuổi, theo một nghiên cứu được công bố năm vừa qua trong tạp chí The New England Journal of Medicine.

CHÂU PHI VÀ ẤN ĐỘ KHÔNG THAM GIA CHƯƠNG TRÌNH TIÊM CHỦNG 
     Vào năm 2006, sự tiêm chủng ban đầu nhắm 4 loại papillomavirus, những HPV 6, 11, 16 và 18, nhưng, từ năm 2014, nó được hướng chống lại 7 loại papillomavirus chịu trách nhiệm 90% những ung thư của cổ tử cung và chống lại các HPV 6 và 11, nguồn gốc của những condylome, những excroissance đôi khi tái diễn trên âm hộ, dương vật hay hậu môn. « Việc chuyển qua tiêm một mũi duy nhất của vaccin, dường như cũng hiệu quả như hai mũi hiện nay, cũng có thể làm dễ sự việc », GS Jean Gondry, chủ tịch của Société française de pathologie cervico-vaginale và trưởng khoa ngoại sản của CHU d’Amiens, đã đánh giá như vậy.

     Sự tiệm chủng cũng đã được mở rộng cho các cháu trai vào năm 2011 ở Hoa Kỳ và từ đó được theo trong hơn 20 nước để làm giảm hơn nữa sự lưu hành của các papillomavirus gây bệnh nhất trong dân chúng. Ở Pháp, sự tiêm chủng của các bé trai hơn 11 tuổi bây giờ được bồi hoàn bởi Sécurité sociale, như đó là trường hợp từ 2007 đối với các thiếu nữ, để cố cải thiện tỷ lệ tiêm phủ (couverture vaccinale), dưới 30% và là một trong những tỷ lệ thấp nhất châu Âu.  «Bây giờ các cháu trai sẽ tham gia vào cuộc chiến chống các virus này, nhất và vài cháu trai về sau có thể bị ảnh hưởng bởi một ung thư khấu-hầu, bệnh lý càng này càng thường gặp và ta chưa biết phát hiện », GS Jean-Gondry đã đánh giá như vậy.

     Thật vậy những ung thư khẩu-hầu hiện đang tiến triển mạnh trong những nước tây phương do một sexualié orogénitale phổ biến hơn. Ở Hoa Kỳ, chúng gần như hai lần thường gặp hơn những ung thư của cổ tử cung và đa số ảnh hưởng những người đàn ông có những giao hợp đồng tính, theo giới hữu trách y tế Hoa Kỳ. Ở Pháp, số lượng ung thư khẩu-hầu vẫn dưới một nửa số lượng của những ung thư của cổ tử cung nhưng có thể so sánh với số lượng của những ung thư hậu môn, được tìm thấy nhất là ở các phụ nữ, theo một nghiên cứu năm 2015 của Viện ung thư quốc gia.
    Hiện nay, theo OMS, hơn 100 quốc gia trên thế giới đã phát động một chương trình tiêm chủng quốc gia chống lại những papillomavirus, nhưng nhiều nước đang phát triển không tham gia. Đó là trường hợp của các nước của châu Phi dưới Sahara, của Ấn Độ và của vài quốc gia Nam Mỹ, mặc dầu ở đây tập trung phần lớn những trường hợp ung thư cổ tử cung. Để ngăn ngừa sự tiến triển mạnh của những ung thư, được dự kiến trong những quốc gia đang tặng trưởng dân số này, những cố gắng to lớn và một sự đoàn kết quốc tế rộng rãi phải được vận dụng tiếp theo sau những những chiến dịch tiêm chủng được thực hiện chống Covid-19.
(LE FIGARO 17/5/2021)

Đọc thêm :
    – TSYH số 379 : bài số 10
    – TSYH số 362 : bài số 5
                                   
BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(19/8/2021)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

1 Response to Thời sự y học số 582 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Thời sự y học số 584 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s