Cấp cứu nhãn khoa số 1 – BS Nguyễn Văn Thịnh

VIÊM KẾT MẠC
(CONJUNCTIVITIS)

Richard G. Taylor, MD
Resident Physician
University of Michigan Medical Center/
Saint Joseph Mercy Hospital
Ann Arbor, Michigan

– Thường nhất được gây nên bởi virus và thường tự giới hạn
– Viêm kết mạc dị ứng (allergic conjunctivitis) là một IgE-mediated hypersensitivity với những dị ứng nguyên mùa và môi trường.
– Đa số những trường hợp viêm kết mạc do siêu vi trùng được gây nên bởi adenovirus. Coxsackie và enterovirus cũng có thể gây nên những dịch địa phương. Những nguyên nhân thông thường nhất của viêm kết mạc do vi khuẩn được liệt kê trong bảng dưới đây.

I. LÂM SÀNG
– Sung huyết và phù kết mạc, cảm giác vật lạ, chảy nước mắt, và xuất tiết mắt ; bệnh nhân không sợ ánh sáng và không mất thị giác.– Viêm kết mạc dị ứng (allergic conjunctivitis) được đặc trưng bởi ngứa, chảy nước mắt, và thường có sung huyết mũi kèm theo. Các nhú (papillae) dưới các mí mắt thường được quan sát. Chúng có thể được liên kết với những rối loạn viêm toàn thân.– Viêm kết mạc do vi khuẩn (bacterial conjunctivitis) thường bắt đầu một bên với dịch tiết nhầy-mủ đọng lại ở đáy của các mí mắt. Chất tiết cho thể đọng lại suốt đêm với các mí mắt đóng vảy cứng lúc thức dậy. Các triệu chứng có thể lan qua mắt đối diện trong 24-48 giờ.
– Viêm kết mạc tối cấp do vi khuẩn (hyperacute bacterial conjunctivitis) thường có một khởi phát đột ngột, tiến triển nhanh, và dịch tiết mủ dồi dào và thường nhất được liên kết với nhiễm lậu cầu hay chlamydia ở bệnh nhân hoạt động sinh dục. Nhiễm trùng không điều trị có thể tiến triển dẫn đến thương tổn giác mạc. Nhiễm chlamydia về lâm sàng không cấp tính như nhiễm lậu cầu.
– Viêm kết mạc mủ tối cấp (hyperacute, purulent conjunctivitis) trong 24 giờ đầu của cuộc sống thường được gây nên bởi sự truyền lậu cầu khuẩn từ người mẹ (vertical transmission).
– Viêm kết mạc do siêu vi trùng (viral conjunctivitis) xảy ra ở cả hai mắt và được kèm theo bởi dịch tiết nước. Hạch quanh tai thường gặp. Bệnh nhân thường có những triệu chứng khác của nhiễm trùng do virus, như sốt và đau cơ, hay kèm theo nhiễm trùng đường hô hấp trên– Viêm kết mạc do herpès (herpetic conjunctivitis) thường xảy ra ở trẻ em và thường biến mất một cách ngẫu nhiên. Viêm giác mạc do herpès (herpetic keratitis) thường xảy ra sau suy giảm miễn dịch với corticosteroids dùng tại chỗ.
– Viêm kết mạc kích thích hay nhiễm độc (irritative or toxic conjunctivitis) thường xảy ra sau khi dùng thuốc mắt tại chỗ như aminoglycosides ; có thể xảy ra trong vài ngày đầu sau khi sinh ở trẻ sơ sinh do dùng silver nitrate dự phòng

II. CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT MẮT ĐỎ
– Vật lạ, chợt giác mạc (corneal abrasion), hay loét giác mạc (corneal ulcer) : nhận biết khi khám slit-lamp
– Viêm giác mạc (keratitis) : đau mắt, giảm thị giác, và khuyết giác mạc (corneal defects)
– Viêm mống mắt (iritis) : đau mắt, perilimbic injection ; các tế bào ở buồng trước, và lóe sáng (flare)
– Viêm màng mạch nho (uveitis)
– Bệnh sử chấn thương hốc mắt
– Glaucome góc đóng (acute-angle glaucoma) : đau mắt, halos/thị giác mờ, hazy cornea, đồng tử giãn nhẹ, và tăng áp lực nội nhãn
– Viêm tế bào hốc mắt (orbital cellulitis) : các mô mềm đỏ và đau khi vận động nhãn cầu

III XỬ TRÍ Ở KHOA CẤP CỨU
1. Chẩn đoán
– Chẩn đoán chủ yếu dựa trên những dấu hiệu lâm sàng và bệnh sử
– Cấy được chỉ định trong trường hợp nghi nhiễm Neisseria gonorrhoeae hay Chlamydia trachomatis, viêm kết mạc trẻ sơ sinh (neonatal conjunctivitis), hay những dấu hiệu bất thường của viêm kết mạc
2. Điều trị
– Hầu hết các nhiễm trùng tự giới hạn ; tuy nhiên, bệnh nhân có kỳ vọng được điều trị.
– Kháng sinh có kháng khuẩn rộng, dùng tại chỗ với thuốc giọt hay pommade, sẽ đẩy nhanh thời gian phục hồi trong khi hạn chế sự khó chịu của bệnh
– Erythromycin, pommade 0,1%, bốn lần mỗi ngày
– Tránh mang contact lens
– Tránh sử dụng corticosteroids
3. Xử trí
– Viêm kết mạc không biến chứng do virus hay vi khuẩn được theo dõi điều trị bởi thầy thuốc tuyến đầu
– Gởi chuyên khoa mắt nếu thương tổn giác mạc hay nếu nghi ngờ nhiễm chlamydia, lậu cầu khuẩn, hay herpes
4. PEARLS AND PITFALLS
– Đau, sợ ánh sáng, và mất thị giác không liên kết với viêm kết mạc và cần được đánh giá sâu hơn
– Những người mang contact lens có nguy cơ cao hơn bị nhiễm pseudomonas cũng như tiến triển thành viêm giác mạc (keratitis)
– Hãy nghĩ đến nhiễm do lậu cầu khuẩn và chlamydia ở bệnh nhân hoạt động tình dục.
– Các bệnh nhân có thể bị viêm kết mạc nhiễm độc/kích thích (toxic/irritative conjunctivitis) sau đợt điều trị với aminoglycoside

EMERGENCY MEDICINE.
QUICK GLANCE

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(19/2/2021)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu nhãn khoa, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s