Thời sự y học số 563 – BS Nguyễn Văn Thịnh

1. EMMANUEL MACRON KÊU GỌI DÂN PHÁP ĐỂ TRÁNH MỘT LÀN SÓNG DỊCH THỨ BA.
Trong lúc chờ đợi vaccin để chống Covid-19, tổng thống của nước Cọng Hòa Pháp muốn ngăn cản không cho những lễ hội cuối năm gây một sự trở lại của dịch bệnh.Chân trời quang ra.” Đỉnh dịch của làn sóng thứ hai đã đi qua”, tổng thống Emmanuel Macron của nước Cọng hòa Pháp đã đảm bảo như vậy hôm thứ ba 24/11 trong một bài diễn văn chính thức từ Điện Elysée, gần một tháng sau khi đã tái phong tỏa đất nước đứng trước dịch Covid-19. ” Những cố gắng của quý vị đã được trả giá, tinh thần công dân mà quý vị đã chứng tỏ đã có tác dụng. ” Cái mỏ kẹp của biện pháp phong tỏa sẽ có thể được nới lỏng mặc dầu điều đó vẫn là một cái mỏ kẹp.”
Chiều thứ ba 24/11, Emmanuel Macron đã trình bày chi tiết lịch trình để thoát khỏi phong tỏa. Được loan báo 28/10 vừa qua để đối phó với làn sóng Covid-19 thứ hai, sự phong tỏa sẽ được giở bỏ thành 3 giai đoạn, thời gian cần thiết để thấy dịch bệnh lùi lại thật sự. Mặc dầu tất cả các chỉ số đều hạ xuống nhưng những con số vẫn rất cao. Chứng tỏ điều đó là ngưỡng tượng trưng 50.000 tử vong của Covid, đã bị vượt qua hôm thứ ba 24/11 ở Pháp, hôm trước bài phát biểu của chủ tịch nhà nước.
” Chúng ta có trước chúng ta nhiều tuần trước khi đạt những mục tiêu mà tôi đã ấn định để kiểm soát dịch bệnh, 5000 trường hợp mỗi ngày. ” Nếu chúng ta đạt đến khoảng 5000 lây nhiễm mỗi ngày và khoảng 2500 đến 3000 người ở hồi sức, sự phong tỏa sẽ có thể được giở bỏ “, ông đã đảm bảo như vậy. Chúng ta phải tiếp tục những cố gắng của chúng ta “, tổng thống Macron đã nhấn mạnh như thế.
Do đó ông hé mở một cách thận trọng những cánh cửa của sự phong tỏa. Giai đoạn đầu tiên bắt đầu ngay buổi sáng 28/11 với sự mở cửa lại các hiệu buôn, lớn hay nhỏ,”thiết yếu” hay không : coiffeurs, các tiệm sách, électroménager… Việc thờ cúng cũng được cho phép trở lại, mặc dầu quy trình y tế vẫn được tăng cường (những nơi thờ cúng có thể mở cửa lại trong giới hạn 30 người). Đối với những tư nhân, sự phong tỏa được duy trì nhưng những quy tắc ít nghiêm khắc hơn. Giấy chứng nhận đi lại vẫn bắt buộc nhưng từ nay nó có giá trị 3 giờ và trong một bán kính 20 km chung quanh nơi ở. ” Phải tiếp tục làm việc tại nhà, từ bỏ những đi lại không cần thiết “, Emmanuel Macron đã nói rõ như vậy.
NHỮNG CÂU THÚC MẠNH.
Sau đó chính ngày 15/12 mà giai đoạn hai của sự giở bỏ phong tỏa sẽ được khởi động, vào lúc gần nhưng ngày nghỉ cuối năm, mặc dầu “đó sẽ không là những vacances de Noel như những kỳ nghỉ khác…Trong thời kỳ này những biện pháp bó buộc mạnh sẽ vẫn được duy trì “, chủ tịch nhà nước đã cảnh báo như vậy. Tổng thống kêu gọi “tinh thần trách nhiệm” : ” Nếu chúng ta không muốn chịu ngày mai một sự phong toan lần thứ ba, chúng ta phải tăng cường cảnh giác “. Ông khuyến khích mọi người mang khẩu trang, “kể cả ở nhà”, và tôn trọng những gestes barrières. Sự phong tỏa sẽ được giở bỏ nhưng được thay thế bằng một lệnh giới nghiêm từ 21 giờ đến 7 giờ sáng. Các nhà hát, những rạp chiếu bóng, các viện bảo tàng…khi đó sẽ mở cửa lại.”
Giấy chứng nhận đi lại sẽ không còn bị bắt buộc nữa và sẽ không còn có giới hạn khoảng cách. Những đêm réveillon de Noel và Nouvel An, sự giới nghiêm sẽ được giờ bỏ một cách ngoại lệ nhưng những cuộc tụ tập công cọng sẽ bị cấm chỉ. Nguy cơ quan trọng là thấy những cluster gia tăng khắp nơi trong nước với những lễ hội cuối năm. Thời gian này để quan sát những lây nhiễm mới có thể xảy ra, và chính ngày 20/1 mà giai đoạn cuối cùng của sự giở bỏ phong tỏa sẽ bắt đầu. ” Chúng ta sẽ có thể, nếu điều đó là khả dĩ, thông qua những quyết định mới về những mở cửa “, chủ tịch Nhà nước đã đảm bảo như vậy.” Nếu số lượng những trường hợp lây nhiễm vẫn dưới 5000 trường hợp mỗi ngày, những salle để sport và những tiệm ăn sẽ có thể mở cửa lại, và giờ giới nghiêm có thể được xê xích. Các trường học lúc đó có thể tiếp nhận các học sinh, cũng như các đại học, 15 ngày sau. Nhưng những triễn vọng này dường như còn xa.
Nhưng tổng thống không loại trừ những biện pháp nghiêm khắc mới để tránh sự trở lại của dịch bệnh. Những người bị Covid-19 dương tính có thể buộc phải cách ly. ” Tôi mong muốn chính phủ và quốc hội dự kiến những điều kiện cách lý cho những người bị nhiễm, kể cả một cách cưỡng bức “, Emmanuel Macron đã nói rõ như vậy.
Yếu tố cuối cùng của chiến lược của Emmanuel Macron để chống lại dịch bệnh : vaccin. Số lượng các liều đã được đảm bảo, thống nhất với châu Âu, để tất cả các nước hội viên có thể nhận tùy theo dân số của họ. Nhưng cũng sẽ phải thuyết phục các người chống vaccin (anti-vaccins) để triển khai chiến dịch đại trà mà tổng thống thiết tha kêu gọi. ” Tôi sẽ không bắt buộc phải tiêm chủng “, ông đã hứa như vậy. Để đánh tan mối nghi ngờ, ông đặt cuộc vào những “tập thể công dân” (collectifs citoyens) và liên kết “dân chúng trong một khung cảnh hoàn toàn minh bạch đồng thời chia sẽ tất cả các thông tin vào mỗi giai đoạn”.
Sự thoát khỏi cuộc khủng hoảng Covid-19 vẫn còn xa nhưng điều đó bắt đầu hôm nay. ” Sự trở lại bình thường không phải một sớm một chiều, tổng thống của nước Cộng Hoa đã công nhận như vậy. Nhưng chúng ta sẽ có thể khống chế một cách tập thể dịch bệnh với thời gian. Mỗi người sẽ đóng một vai trò.”
(LE FIGARO 25/11/2020)

2. CORONAVIRUS RÚT LUI DẦN DẦN
Mặc dầu dịch bệnh đã chậm lại, nhưng sự lưu hành của virus vẫn còn ở một mức cao hơn những ngưỡng báo động.Tình hình trên bình diện dịch tễ học đang cải thiện rõ rệt từ một chục ngày qua. Toàn bộ những chỉ số loan báo một sự lưu hành chậm lại của virus. ” Đó là bằng cớ cho thấy rằng những biện pháp khác nhau của cách ly xã hội (distanciation sociale) có hiệu quả, Jean-Stéphane Dhersin, chuyên gia về modélisation des épidémies ở CNRS và phó giám đốc khoa học của Viện khoa học toán học quốc gia, đã đánh giá như vậy. Điều này, tự nó, là một tin tuyệt vời. Chúng ta không có một sự chắc chắn nào khi cho rằng một biện pháp phong tỏa nhẹ hơn tháng ba cho những kết quả đáng kể như vậy.”
Ngược lại, tỷ lệ lây nhiễm vẫn rất cao trên toàn bộ lãnh thổ. Ngày 20/11 tỷ lệ này tăng lên 158 bệnh nhân đối với 100.000 dân trong 7 ngày (so với 500 cách nay 3 tuần). Sự giảm là rõ rệt trong tất cả các lứa tuổi nhưng hơi ít rõ rệt hơn ở những người trên 80 tuổi. ” Đó là một sự giảm toàn bộ mà ta quan sát trên toàn thể lục địa, Antoine Flahault, chuyên gia dịch tễ học và giáo sư y tế công cộng ở đại học Genève, đã phân tích như vậy. Nước Pháp nằm trong một động lực tốt vì lẽ nó ảnh hưởng lên tất cả quần thể, kể cả ở những trẻ em mặc dầu sự mở cửa các trường học vẫn được duy trì. Điều chủ yếu là thành công hạn chế sự tiến triển của virus với những biện pháp có thể chịu đựng được nhất.
CÒN TỶ LỆ MIỄN DỊCH THÌ SAO ?
Tỷ lệ dương tính của các test cũng giảm, điều này là một lý lẽ bổ sung chứng thực dịch bệnh lại được kiểm soát. Tỷ lệ này là 14% hôm 19/11, so với 20% vào đầu tháng.” Trái với tháng ba và tháng tư, những dữ liệu này cho một hình ảnh khá đúng về tình hình dịch bệnh bởi vì chúng ta trắc nghiệm nhiều hơn nhiều”, Jean Stéphane Dhersin đã phân tích như vậy. R effectif, chỉ số sinh sản (indice de reproduction) của virus dưới 1 từ gần hai tuần nay. Những trường hợp nhập viện và những trường hợp đưa vào ICU cũng giảm từ 10/11. Còn tốt hơn thế, từ 16/11 hiệu số giữa những trường hợp nhập và xuất viện lại âm tính.
Mặc dầu đỉnh dịch dường như ở phía sau chúng ta, nhưng tình hình chưa được khống chế hoàn toàn. ” Phải ghi nhớ rằng đỉnh này là nhân tạo, Jean-Stéphane Dhersin đã giải thích như vậy. Một virus chỉ dừng lưu hành khi nó không còn có marge de manoeuvre nữa trong dân chúng. Vào lúc đó, đó là một đỉnh dịch thật sự. Trong trường hợp hiện nay, sự phong tỏa đã cho phép kềm hãm sự tiến triển của nó. Nếu những biện pháp cách ly xã hội dừng lại một sớm một chiều, không gì sẽ có thể ngăn cản dịch bệnh trở lại. Mặc dầu một sự lưu hành rất yếu của virus vào đầu tháng bảy, nhưng chúng ta đã không thành công dự phòng sự dội ngược của dịch bệnh.”
Ở hôm trước của những loan báo của tổng thống của Cộng Hòa, thách thức của những ngày đến là thành công duy trì quỹ đạo này, đồng thời nới lỏng dần dần. Ngưỡng 5000 lây nhiễm mới mỗi ngày, được ấn định như là mục tiêu bởi Emmanuel Macron hôm 28/1, không được đạt đến trước cuối tháng 12. Nếu sự mở cửa của các tiệm ăn dường như được loại trừ trong thời gian ngắn hạn, những hiệu buôn khác có thể mở lại khoảng 1/12, nhưng không vì thế gây một nguy cơ quá lớn trên bình diện dịch tễ. Việc mang khẩu trang từ nay được phổ biến rộng khắp và những gestes barrières đã được dân chúng Pháp theo một cách rộng rãi. Một thời kỳ thích nghi vẫn sẽ cần thiết để lấy lại một cuộc sống tí chút gọi là bình thường vào đầu năm 2021.” Vả lại, sẽ là rất hữu ích có được những thông tin chính xác hơn về những dữ liệu miễn dịch thụ đắc bởi dân chúng vào giai đoạn này, Antoine Flahault đã đánh giá như vậy. Bởi vì nguy cơ dội ngược (rebond) và làn sóng thứ ba sẽ không giống nhau tùy theo tỷ lệ miễn dịch là 15% hay 30%. Một tỷ lệ miễn dịch khoảng 30% có thể góp phần đảm bảo một cách đúng lúc sự giở bỏ phong tỏa tương lai.”
(LE FIGARO 24/11/2020)

3. NHỮNG CHÌA KHÓA CỦA SỰ THÀNH CÔNG CHÂU Á ĐỐI VỚI CORONAVIRUS.Trong số những quốc gia phát triển trên thế giới, những quốc gia của Đông Á là những quốc gia quản lý tốt nhất đại dịch Covid-19 mặc dầu những quốc gia này có nhiều người già. Sau đây là vài lý do giải thích sự thành công.
+ Kinh nghiệm về Sars và Mers
Những nước châu Á, đã có phản ứng nhanh nhất và rõ ràng nhất đứng trước Covid-19, là những nước đã bị rung chuyển bởi hai trận dịch coronavirus trước, Sras phát xuất từ Trung Quốc năm 2003 và Mers đã xuất hiện ở Trung Đông năm 2012 và đã đến Nam Hàn năm 2015. Hai trận dịch này đã gây ít tử vong, lần lượt 774 và 866, nhưng sự lan tràn rất nhanh của những virus chết người này, nhất là bằng máy bay, đã có những ảnh hưởng rất nghiêm trọng lên nền kinh tế. Thế mà dân chúng nhớ điều đó.
+ Những phản ứng rõ ràng và nhanh
Đó là một nguyên tắc được áp đặt một cách trực tiếp bởi sự lan tràn của một virus mới : để chận đứng dịch bệnh, phải hành động nhanh, một cách quả quyết. Sau những lộn xộn ban đầu vào tháng giêng, và sau cố gắng che dấu mức độ nghiêm trọng của tình hình, Trung quốc sau đó đã phản ứng không do dự. Sự thiết đặt quarantaine nhanh chóng ở Vũ Hán và tỉnh Hồ Bắc, tiếp theo bởi sự phong tỏa (confinement) hàng trăm triệu người Hoa đã cho phép Bắc Kinh tránh sự lan tràn của dịch bệnh trong nước
+ Đóng cửa các biên giới
Phản xạ bảo vệ đầu tiên của những nước láng giềng với Trung quốc vào đầu dịch bệnh, mặc dầu đi ngược lại học thuyết của OMS, trước hết là đóng những liên lạc hàng không với Vũ Hán, rồi những biên giới. Nhanh nhất, và hiệu quả nhất về phương diện này là Đài loan. Đài loan đã đóng những liên lạc với trung quốc lục địa ngay tháng giêng, và cấm nhập cảnh những người không phải cư dân vào tháng ba. Từ đó Đài loan đã không có một trường hợp lây nhiễm nào trên lãnh thổ của mình, và chỉ có vài trường hợp nhập cảnh. Vào lúc này, Đài loan chỉ có 7 trường hợp tử vong do Covid, tất cả đều nhập cảng.
+ Văn hóa của khẩu trang và của các geste barrièreTrong nhiều nước châu Á, việc mang khẩu trang ở những nơi công cộng và vận chuyển công cộng khi người ta bị bệnh đã là một phản xạ y tế công cộng, được nhận thức là điều hiển nhiên trước khi đại dịch. Một thực hành đã giúp rất nhiều trong việc kiểm soát dịch bệnh, nhất là ở Hồng Kông mặc dầu nhiều trao đổi với đại lục. Sars và Mers đã góp phần phổ biến geste barrière này, điều này đã cần nhiều tháng để được áp dụng ở ngoài châu Á.
+ Những kế hoạch đại dịch vững chắc
Sau những chấn động gây nên bởi Sras và Mers, phần lớn các nước châu Á đã có những kế hoạch chính xác để đáp trả sự trổi dậy của một tác nhân gây bệnh mới.Trường hợp của Nam Hàn là một thí dụ. Nước này đã thông qua một đạo luật cho bộ trưởng y tế những quyền đặc biệt trong trường hợp dịch bệnh. Một đạo luật làm cho có thể thực hiện việc định vị địa lý (géolocalisation) chính xác của tất cả những người bị nhiễm, và đã cho phép thực hiện một sự truy vết (traçage) rất hiệu quả những cas contacts, sau đó được cách ly một cách chặt chẽ.
(LE FIGARO 21&22/11/2020)

4. TÌM KIẾM NGUỒN GỐC CỦA NHỮNG LÂY NHIỄM ĐỂ KỀM HÃM VIRUS TỐT HƠN.Chiến lược truy vết (stratégie du traçage) đặc biệt của các nước châu Á có cho phép họ tránh làn sóng Covid-19 mới đang tràn ngập châu Âu ? Dĩ nhiên mặc dầu nó không phải là một giải pháp nhiệm màu (vả lại Nhất Bản bị một sự gia tăng trở lại của các trường hợp), nhưng nó có thể giúp khống chế tốt hơn sự lưu hành của virus. Ở Pháp, khi một người được xét nghiệm dương tính, những người điều tra của Assurance-maladie sẽ tìm biết người này đã có thể làm lây nhiễm những ai. Ở Nam Hàn, ở Trung quốc, ở Singapour hay ở Nhật Bản, những người điều tra giải quyết vấn đề theo hướng khác và sẽ tìm biết người này đã bị làm nhiễm bởi ai. Mục tiêu : truy tìm đến nguồn của nhiễm virus, ở bệnh nhân zéro và ở nơi mà cluster đã có thể được thành hình, để sau đó có thể ngăn ngừa (và cách ly) những người đã hiện diện vào lúc đó, hay những người đã tiếp xúc với nguồn nhiễm.
Sự truy vết được gọi là “dĩ vãng” (traçage rétrospectif) này, đã được thực hành đối với bệnh lao hay bệnh sởi, dựa trên cách mà virus lan truyền. Như được giải thích bởi Antoine Flahault, chuyên gia dịch tễ học và giáo sư y tế công cộng ở đại học Genève, trong trường hợp coronavirus này, người ta đã quan sát thấy ” rằng 80% đến 90% những trường hợp Covid-19 không gây nhiễm những người khác hay chỉ một người duy nhất ; những người đó không tham gia vào động lực dịch tễ (dynamique épidémique). Ngược lại, 10 đến 20% những người bị nhiễm có thể lây nhiễm những người khác, đôi khi 10, 20 hay ngay cả nhiều hơn. Đó là những người siêu lây nhiễm (superpropagateur) mà ta phải ưu tiên truy vết.” Chính vì vậy, theo ông, “truy vet phương tây” (traçage occidental) bị lầm lạc”và mất thời gian.
Truy vết dĩ vãng (traçage rétrospectif), ngay lúc đầu, đã được thiết đặt ở Nhật, GS Hitoshi Oshitani, chuyên gia virus học ở đại học Tohoku và là một trong những kiến trúc sư của chiến lược của chính phủ Nhật đã giải thích như vậy. ” Chiến lược này đã cho phép chúng tôi nhận biết rất sớm những đặc điểm chung của các cluster, đó là “3C” (“closed”: môi trường kín, “crowded” đông đúc và “close” tiếp xúc gần). Chúng tôi sử dụng ý niệm như là message de santé publique.” Một cách cụ thể, ông đã giải thích như vậy, những y tá được đào tạo dac biet hoi một cách chi tiết những trường hợp duong tinh về hoạt động của nhung nguoi này trong 14 ngày qua để nhận diện nguồn nhiễm. Cần ghi chú rằng Nhật xét nghiệm ít hơn Pháp và thích xét nghiệm để phát hiện tùy theo những điều tra này, do đó khó so sánh hai phương pháp.Những nước khác, trong đó hôm nay virus lưu hành rất ít, như Nam Hàn, Trung Quốc hay Singapour, thực hành sự truy vết dĩ vãng một cách xâm nhập hơn, nhưng cũng hiệu quả hơn, bằng cách sử dụng những dữ liệu GPS của các điện thoại cầm tay, historique của các carte bancaire hey những caméra de surveillance…Nhật không thực hành phương pháp này bởi vì điều đó ” trái với chính sách bảo vệ đời tư ” GS Oshitani đã đảm bảo như vậy. Tuy nhiên giới hữu trách dựa trên một application mobile “có thể nhận diện những người tiếp xúc với những trường hợp dương tính”. Antoine Flahault cũng nhắc lại rằng trong nhiều nước áp dùng phương pháp này, “các khách sạn đã bị trưng dụng để cách ly những người lành mạnh mang virus”.
Phải chăng chiến lược này có thể áp dụng trong đất nước của chúng ta (Pháp) ? ” Phương pháp tương đối dễ đưa vào trong những système de recherche de contacts, được thiết đặt ở các nước phương Tây, BS KJ Seung, làm việc về contact-tracing cho tiểu bang Massachusetts đã đánh giá như vậy. Theo ông phương pháp này không cần “một technologie mới nào”, nhưng chỉ cần một sự tái to chức”. Tuy nhiên phương pháp này chỉ hiệu quả nếu virus không lưu hành một cách quá tích cực, bởi vì nó cần nhiều thời gian và công sức, GS Oshitani đã nhắc lại như vậy.
Vậy đó có thể là một công cụ để theo kèm sự giở bỏ phong tỏa. Mặc dầu bộ trưởng y tế, Olivier Véran, đã tỏ ra hoài nghi về vấn đề này, nhưng “traçage à la japonaise” đúng là một trong những hướng được giới hữu trách y tế Pháp xét đến.
” Những công trình sơ bộ hiện đang được tiến hành để xác định lợi ích và tính khả thi của một dispositif như thế trên quy mô lớn”, Direction générale de la santé đã chỉ như vậy. Tuy nhiên dispositif này cần chiêu mộ nhiều điều tra viên hơn để thực hiện tốt những cuộc điều tra dịch tễ sâu hơn. Hôm nay, sứ mạng truy vết đã huy động hơn 10.000 người.
(LE FIGARO 21 & 22/11/2020)

5. NHỮNG CÂU HỎI VỀ CÁC VACCIN CHỐNG COVID
+ Ta biết gì về tính hiệu quả của các vaccin ?
Tỷ lệ bảo vệ tuyệt vời, được loan báo bởi hãng dược phẩm Pfizer (90%), còn phải được định rõ bởi các dữ liệu khoa học. Theo những kết quả sơ bộ của tập đoàn dược phẩm Hoa Kỳ, sự bảo vệ này đã có được 7 ngày sau liều thứ hai và 28 ngày sau liều đầu tiên. Về phần mình, hãng Moderna đã loan báo một tỷ lệ hiệu quả 94,5% của vaccin, một score có được trong giai đoạn 3 của những thử nghiệm lâm sàng. Cũng như Pfizer, sử dụng cùng technologie de l’ ARN messager, Moderna còn phải công bố những kết quả trong một bài báo khoa học. Mặc dầu còn phải được xác nhận trong “đời sống thật sự”, một tỷ lệ hiệu quả như thế (94,5%) là phi thường khi ta biết rằng ngưỡng tối thiểu đã được ấn định là 50%. Vả lại, nhiều câu hỏi vẫn còn chưa được giải đáp, như cần biết xem những vaccin này có bảo vệ những triệu chứng của bệnh hay ngăn cản sự truyền bệnh hay không. Ta biết rằng tính miễn dịch mạnh nhất trong những tuần lễ sau nhiễm và rằng nó giảm với thời gian, như đó là trường hợp đối với những coronavirus khác. Đối với SARS-CoV2, ta không biết tính miễn dịch được duy trì một cách chính xác bao lâu. Nhiều trường hợp tái nhiễm (réinfection) (phần lớn ít nghiêm trọng hơn) đã được báo cáo, điều này có thể chỉ rằng số lượng các kháng thể giảm tương đối nhanh. Ta cũng chưa biết một cách chính xác “seuil critique” của số lượng các kháng thể cần thiết để ngăn ngừa một tái nhiễm nằm ở mức nào. Như thế một vaccin cho một bảo vệ rất tốt chống lại covid-19 trong thời gian ngắn hạn có thể không hoạt động trong thời gian hay cần nhiều mũi tiêm nhắc lại. Như thế, nếu nồng độ các kháng thể giảm, những tế bào được gọi là “mémoire” (những tế bào lympho) sản xuất những kháng thể này tiếp tục thận trọng : những tế bào “mémoire” có thể tái kích hoạt những kháng thể nếu cần. Những công trình nghiên cứu đã cho thấy rằng những tế bào lympho này đã có thể phát hiện cho đến 6 năm sau một nhiễm coronavirus. Vậy một sự tái nhiễm hay một sự tiếp xúc mới với SARS-CoV-2 sẽ kích hoạt những cellule mémoire của chúng ta và những phòng ngự chống virus, như thế làm giảm mức độ nghiêm trọng của những biểu hiện lâm sàng, nhưng cũng làm giảm sự bài xuất virus. Vaccin cho phép vượt trội hơn miễn dịch tự nhiên về mặt tỷ lệ kháng thể trung hòa (anticorps neutralisants). Ngoài ra, ta biết rằng, tỷ lệ hiệu quả của một vaccin thường ít cao hơn ở người già. Mặc dầu Pfizer đảm bảo đã tạo một cohorte représentative de la population, nhưng thông báo không đề cập gì về sự phân bố của các trường hợp theo lứa tuổi. Ngược lại, sự đưa những người già và có nguy cơ vào trong thử nghiệm Moderna, gợi ý rằng vaccin sẽ bảo vệ những người dễ bị thương tổn nhất đối với bệnh. Trong thông báo của mình, hãng Moderna chỉ sự phân bố chính xác trong hai nhóm của thử nghiệm (nhóm test và nhóm chứng) và chỉ tỷ lệ những người già và những người bị bệnh nền trong thử nghiệm là gì. Một yếu tố rất làm an lòng là tổng số những trường hợp nặng (11 người) đã được quan sát trong nhóm chứng.
+ Khi nào những vaccin đầu tiên sẽ có để sử dụng ?
Theo dự kiến chúng ta sẽ có những vaccin đầu tiên trong tam cá nguyệt đầu của năm 2021, nhưng khó chính xác hơn. Tất cả các vaccin hiện nay trong giai đoạn của những thử nghiệm lâm sàng. Vài hãng dược phẩm đã ở đường đến (Pfizer, Moderna) và chuẩn bị chấm dứt giai đoạn 3. Những hãng dược phẩm khác ít tiến tới hơn. CureVac và Sanofi/GSK sẽ chỉ bắt đầu giai đoạn cuối của những thử nghiệm lâm sàng vào cuối năm. Một khi vượt qua giai đoạn này, các hãng dược phẩm phải đệ trình Cơ quan dược phẩm châu Âu (EMA) một đơn xin phép thương mãi hóa. Cơ quan này phải phân tích những kết quả có được và cho phép hay không. Thời gian xem xét hồ sơ này có thể dài. Để rút ngắn thời hạn này chừng nào có thể được, EMA đã thiết đặt một phương thức duyệt xét liên tục (procédé de révision en continu) các kết quả. Ngay khi có những kết qua trung gian, các hãng dược phẩm gởi chúng cho cơ quan dược phẩm mà không phải chờ đợi sự kết thúc của giai đoạn 3. Pfizer, AstraZeneca và Moderna nhờ đến thủ thuật tăng tốc này. Theo ông chủ của EMA, Guido Rasi, cơ quan có thể cho ý kiến thuận lợi cho một vaccin đầu tiên chống coronavirus chủng mới “từ nay đến cuối năm” để phân phối “kể từ tháng giêng”. Về phía mình, Bộ trưởng y tế, Frank Vandenbroucke, đã chỉ rằng Bỉ có thể nhận những vaccin đầu tiên vào tam cá nguyệt thứ nhất. Sẽ không có thời hạn giữa lúc cấp giấy phép và lúc giao những lô vaccin đầu tiên, bởi vì những lượng quan trọng vaccin đã được sản xuất. Nhờ sự tiêm ồ ạt tiền chính phủ trong sự phát triển của những vaccin này, các hãng dược phẩm đã có thể nhận lấy nguy cơ sản xuất mặc dầu không biết vaccin của họ có sẽ được chấp nhận hay không. Bởi vì trong trường hợp từ chối, phải vứt bỏ tất cả.
+ Có một vaccin (hay nhiều vaccin) sẽ đồng nghĩa với sự trở lại của cuộc sống bình thường ?
Hôm chủ nhật 15/11, trên BBC, Tổng giám đốc của công ty dược phẩm Đức BioNTech (đối tác của Pfizer để sản xuất vaccin chống cúm chủng mới) đã gợi lên một khả năng trở lại bình thường từ nay đến mùa đông sắp đến (2021). Nhưng để được như vậy, Ugur Sabin đã đánh giá “tuyệt đối chủ yếu'” phải có một tỷ lệ tiêm chủng cao trước mùa thu 2021.” Mục đích của chúng ta là phân phối hơn 300 triệu liều vaccin cho đến tháng tư của năm 2021, điều này sẽ cho phép chúng ta bắt đầu có một tác động chống lại virus. Tác động quan trọng nhất sẽ xảy ra vào mùa hè. Dẫu sao mùa hè sẽ giúp chúng ta bởi vì tỷ lệ nhiễm sẽ hạ xuống “, ông đã nói tiếp như vậy.” Điều tuyệt đối thiết yếu, đó là chúng ta có một tỷ lệ tiêm chủng quan trọng trước mùa thu/mùa đông của năm 2021.”
Những công ty chế tạo vaccin sẽ đi nhanh hơn để sản xuất đủ liều từ nay đến năm 2021. Tất cả các vaccin sẽ không đến cùng lúc, và phải tổ chức cách cho chúng. Trong khi đó, trước khi một couverture vaccinale đủ để cho phép một miễn dịch nhóm, một điều chắc chắn : những geste barrière vẫn được áp dụng
+ Có phải sẽ tiêm chủng những người đã bị nhiễm ?
Đó là một câu hỏi quan trong, và vào giờ phút này, chưa có một câu trả lời dứt khoát. Phải có thể xác định thời gian kéo dài chính xác của miễn dịch. Ngoài ra, khó mà tưởng tượng rằng, trong khung cảnh của một sự tiêm chủng trên khoảng 8 triệu người Bỉ, ta có thể trước đó trắc nghiệm tất cả 8 triệu người này. Trên phương diện logistique, sự cố gắng sẽ là khổng lồ và các phòng xét nghiệm lại sẽ có thể bị quá tải. Nhưng một testing sérologique đại trà để phát hiện ai đã chế tạo các kháng thể và như thế chống lại virus, có thể là cần thiết… Bởi vì, trong trường hợp tốt nhất, vaccin sẽ làm hai việc. Trong trường hợp xấu nhất, nó có thể gây nên một nguy cơ nhiễm trùng nặng, như đó là trường hợp đối với vaccin chống dengue.
+ Các vaccin có an toàn không ?
Một vaccin chỉ được đưa ra thị trường châu Âu nếu nó nhận một giấy phép của Cơ quan dược phẩm châu Âu (EMA : Agence européenne des médicaments). Vai trò của cơ quan này là kiểm tra, trên cơ sở của những dữ liệu của những thử nghiệm lâm sàng do hãng dược phẩm cung cấp, độ an toàn và tính hiệu quả của vaccin và đánh giá cán cân phí tổn/lợi ích. Tuy nhiên nguy cơ không hiện hữu. Ngay cả với những giai đoạn 3 có quy mô rất lớn, như đó là trường hợp hiện nay (nhiều chục ngàn người tình nguyện được tuyển mộ), vài tác dụng phụ rất hiếm có thể không được phát hiện. Do đó tầm quan trọng thiết đặt một hệ theo dõi (système de surveillance) có hiệu năng một khi dân chúng đã được tiêm chủng, để báo cáo lên giới hữu trách Bỉ, châu Âu và ngay cả thế giới những tác dụng phụ quan trọng và phản ứng. Tuy nhiên nhiều người tự hỏi về sự an toàn của vaccin xét vì sự nhanh chóng cực kỳ mà nó đã được phát triển : một năm thay vì…trung bình 6 đến 12 năm, trong quá khứ. Các chuyên gia nhấn mạnh : đó không phải bởi vì sự phát triển được thực hiện một cách nhanh chóng mà các giai đoạn đã bị đốt và sự an toàn không được chú ý. Trước hết sự nhanh chóng cực kỳ được giải thích bởi sự thi đua giữa các équipe các nhà nghiên cứu trên thế giới và bởi những phương tiện tài chánh khổng lồ được tiêm vào từ các chính phủ, điều này đã cho phép hủy bỏ những câu thúc tài chánh liên kết với sự phát triển của một vaccin. Nó cung được giải thích bởi sự lan tràn rất nhanh của căn bệnh trong dân chúng, điều này làm dễ tiến trình của các nghiên cứu lâm sàng, vì lẽ ta có được rất nhanh số lượng những bệnh nhân bị nhiễm cần thiết để thực hiện sự so sánh giữa nhóm được tiêm chủng và nhóm placebo. Cũng không được quên rằng những plateforme technologique cho phép phát triển những vaccin này đã hiện hữu, điều này đã cho phép lợi được nhiều thời gian. Thí dụ : một khi Trung quốc đã công bố séquence ADN của virus vào tháng giêng, các công ty chế tạo vaccin à ARN messager đã có thể tiến buoc rất nhanh bởi vì “công cụ” của ho đã sẵn sàng. Sau cùng, sự nhanh chóng này cũng có nguồn gốc trong sự thiết đặt những thủ thuật xem xét các hồ sơ tăng tốc trong giới hữu trách y tế. Các tập đoàn dược phẩm không còn phải chờ đợi cuối giai đoạn 3 để đệ trình giới hữu trách tất cả các dữ liệu của các thử nghiệm lâm sàng. ” Mỗi khi người ta có những thông tin thích đáng, chúng được truyền đạt và báo cáo viên xem xét chúng”, Xavier De Cuyper, ông chủ của Agence belge des médicaments, đã giải thích mới đây như vậy.” Phải chăng validité ít lớn hơn ? Không hề như vậy. Chỉ có sự tổ chức là khác mà thôi.” Và mặc dầu mọi chuyện đều rất tốt đẹp, các chuyên gia nhắc lại rằng người ta đã không bao giờ trắc nghiệm một vaccin trên một số lượng người lớn như vậy. Vài giai đoạn 3, như của Johnson & Johnson, đến 60.000 được tuyển mộ, trong khi vaccin nói chung được trắc nghiệm trên 3000 den 5000 người. Cũng không có những nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn như vậy đối với vaccin chống cúm, được biến đổi mỗi năm.
+ Vaccin có sẽ tiếp tục bảo vệ chúng ta nếu virus biến dị ?
Génome cua virus biến dị không ngừng suốt trong quá trình lan truyền. Ngân hàng các dữ liệu Gisaid liệt kê 200.000 séquence génétique của SARS-CoV-2 trên thế giới. Chính nhờ những biến dị nhỏ, được sao lại bởi các nhà vi trùng học trong những arbre phylogénétique, mà ta có thể theo dõi sự lan tràn của virus. Nhưng hiện nay, không một biến dị nào trong số những biến dị này là một kềm hãm công việc của các kháng thể. Ngay cả version mutée có thể truyền cho người trong những trại chăn nuôi vison dường như không là một nguy cơ đối với dân chúng, chuyên gia về vaccin Marie-Paule Kieny đã đánh giá như vậy. Nhưng “nếu virus biến dị một cách quan trọng hơn, có lẽ sẽ phải thích ứng vaccin một cách định kỳ như ta làm điều đó mỗi năm đối với cúm mùa”, Công nghiệp của ARN messager sẽ cho phép các nhà sản xuất vaccin tiến hành một cách nhanh chóng và dễ dàng những duyệt xét nhỏ séquence ARNm, như thế biến đổi những protéine, mà để chống lại chúng có thể phát triển một miễn dịch. Nếu những chủng mới của Covid-19 xuất hiện, những duyệt xét thích hợp của vaccin sẽ khống chế sự lan tràn của nó.
+ Những loại vaccin khác nhau đang được khảo sát là những loại nào ?
Có 4 họ vaccin lớn :
– Trước hết, những vaccin inactivé hay atténué.Ta tiêm vào trong cơ thể một vacccin được làm yếu đi rất nhiều và trở nên vô hại. Đó là cách bảo vệ cổ điển nhất (cúm, bệnh sởi, bại liệt…). Trong trường hợp covid, kỹ thuật này chủ yếu được sử dụng bởi các hãng dược phẩm Trung quốc. Không một vaccin nào thuộc loại này đã được đặt mua bởi Commission européenne.
– Một cột trụ thứ hai đã qua thử thách của nghiên cứu là những vaccin với chất cơ bản là những protéine recombinante. Chúng phát khởi một đáp ứng miễn dịch không virus. Đó là phương thức được sử dụng đối với viêm gan B hay papillomavirus. Ở đây, ta tiêm protéine “spike” của virus để phát khởi sự sản xuất các kháng thể. Những vaccin này cần một chất bổ trợ (adjuvant) để khuếch đại và kéo dài đáp ứng miễn dịch. Đó là trường hợp của vaccin của Sanofi/GSK.
– Những vaccin khác, được gọi “vaccins à vecteur viral”, cải tiến hơn : ta sử dụng một virus khác (virus gây bệnh sởi, adénovirus của rhume…) mà ta biến đổi để vận chuyển trong các tế bào mật mã di truyền của protéine”spike” và làm cho cơ thể sản xuất protéine này. Đó là kỹ thuật được chọn bởi đại học Oxford, liên kết với AstraZeneca, công ty này sử dụng một adénovirus của chimpazé. Đó cũng là trường hợp của vaccin Johnson & Johnson.– Sau cùng, những dự án đổi mới khác dựa trên những vaccin được gọi là vaccin à ARN messager, cho đến này chưa bao giờ được sử dụng trên người. Nguyên tắc là tiêm vào trong cơ thể những brins d’istructions génétiques, được gọi là ARN messenger. Những nhánh chỉ thị di truyền này sẽ gây nên sự tổng hợp bởi những tế bào của chúng ta protéine của virus. Bị bắt giữ bởi những tế bào chuyên môn của hệ miễn dịch, protéine này sẽ kích thích sự sản xuất những kháng thể, chúng sẽ ngăn cản virus xâm chiếm những tế bào của chúng ta nếu virus toan gây nhiễm chúng ta. Đó là kỹ thuật được sử dụng bởi Moderna, CureVac và Pfizer/BioNTech. Ưu điểm ? Với phương pháp này, cấy một tác nhân gây bệnh trong phòng thí nghiệm là vô ích, chính cơ thể làm công việc này. Chính vì lý do này mà những vaccin này được hiệu chính nhanh hơn.+ Cuộc chạy đua tìm vaccin hiện đến đâu rồi ?
Theo thống kê mới nhất của OMS, hiện nay 48 vaccin đang được thử nghiệm ở những người tình nguyện trong khung cảnh của những nghiên cứu lâm sàng, trong khi 164 đang ở giải đoạn tiền lâm sàng. Trong số 48 ứng viên vaccin này, 11 đang nằm ở top đầu. Chúng ở giai đoạn 3, giai đoạn cuối của những thử nghiệm lâm sàng, giai đoạn này cho phép trắc nghiệm tính hiệu quả của vaccin trên một quần thể rất lớn. Hiện nay, những tập đoàn dược phẩm Pfizer/BioNTech (USA/Đức) và Moderna (USA) là những tập đoàn duy nhất đã công bố những kết quả trung gian của giai đoạn 3 và do đó có thể được xem như tiên tiến nhất. Các công ty này chuẩn bị đệ trình với giới hữu trách y tế một đơn xin phép thương mãi hóa. Tập đoàn AstraZeneca của Anh-Thụy Điển, cũng rất tiến tới. Ông chủ của tập đoàn này đánh giá rằng nếu giới hữu trách y tế hành động một cách nhanh chóng một khi đơn xin phép được đệ trình, ta sẽ có thể tiêm chủng vào tháng giêng 2021, có lẽ ngay cả cuối tháng 12/2020 “. Ở Nga, và Trung quốc, giới hữu trách đã bắt đầu tiêm chủng vài nhóm dân chúng mà không chờ đợi để biết những kết quả giai đoạn 3 của các vaccin được phát triển ở những nước này. Một quyết định nguy hiểm mà các nước phương tây từ chối thực hiện.+ Ta sẽ được tiêm chủng ở đâu ?
Điều đó chưa được quyết định. Một lực lượng đặc nhiệm (task force) đã được thành lập trong commisariat corona để điều nghiên câu hỏi này. Vào giai đoạn này chỉ có một thông tin : sự tiêm chủng vaccin đã được quyết định sẽ diễn ra theo nhóm. Điều này được giải thích bởi sự việc là các tập đoàn dược phẩm sẽ giao các vaccin không phải dưới dạng những liều cá nhân (doses inviduelles), mà bằng những flacon multidoses. Một sự tập hợp sẽ cho phép tránh sự lãng phí. Cũng có những câu thúc về mặt hậu cần (contraintes logistiques), đặc thù đối với vài vaccin được bảo quản ở nhiệt độ cực thấp (-80 độ đối với vaccin Pfizer/BioNTech). Vì những lý do này, ít có khả năng rằng sự tiêm chủng xảy ra ở thầy thuốc đa khoa. Sự thành lập những trung tâm tiêm chủng theo mô hình của điều đã được thực hiện với test PCR là một trong những hướng được xét đến
+ Những vaccin nào sẽ có ở nước chúng ta (Bỉ) ?
Sẽ không có “một” mà “những” vaccin dành cho những người Bỉ. Với tư cách là thành viên của Liên Hiệp châu Âu, đất nước chúng ta có quyền tiếp cận các loại vaccin khác nhau mà Commission européenne đã đặt mua. Nhân danh các quốc gia hội viên Commission européenne đã thương thuyết với những tập đoàn dược phẩm và đã ký kết 5 hợp đồng cung ứng hơn 1,8 tỷ liều (với Astra-Zeneca, Johnson & Johnson, Pfizer, Sanofi/GSK và CureVac).
Một hợp đồng thứ sáu với Moderna sắp được ký kết.
Hiện giờ, Bỉ đã chấp nhận hai trong số 5 vaccin được đặt mua bởi Liên Hiệp châu Âu : vaccin của AstraZeneca/Oxford (7,74 triệu liều) và vaccin của Johnson & Johnson (5,16 triệu).
Bỉ còn trả lời về vaccin Sanofi/GSK. Và còn phải tuyên bố về vaccin Pfizer/BioNTech. Các vaccin khác nhau tất cả có sẽ bảo vệ cùng cách ? Có lẽ là không, bởi vì chúng dựa trên 3 công nghệ khác nhau.
Do đó không nên dốc hết tiền vào một việc mà phải có một portefeuille gồm những vaccin khác nhau, điều này cho phép một couverture dân chúng trên diện rộng. Trong những tuần đến, những kết quả của những nghiên cứu lâm sàng sẽ cho thấy loại vaccin nào được chỉ định hơn đối với loại quần thể nào.
+ Phải cần thời gian bao lâu để tiêm chủng tất cả mọi người ?
Để tiêm chủng tất cả mọi người, ” điều đó sẽ cần ít nhất một năm” và, ” nếu tất cả được thực hiện tốt, vào cuối năm 2021, chúng ta sẽ có một sự miễn dịch đủ “, Guido Rasi, giám đốc của Cơ quan dược phẩm châu Âu (EMA), đã đánh giá như vậy. Để đạt được tính miễn dịch nhóm (immunité de groupe) này và như thế chứng kiến một sự suy tàn của đại dịch, sẽ phải tiêm chủng hơn một nửa dân số châu Âu, điều này cần “ít nhất 500 triệu liều ở châu Âu”. ” Tôi nghĩ rằng sẽ phải cần vài tháng, có lẽ ba hay bốn, có lẽ hơn, để tiêm chủng khá nhiều người “, về phần mình Yves Van Laethem, đã dự kiến như vậy.
+ Tại sao tiêm chủng 70% dân số ?Tính miễn dịch nhom đạt được khi một virus không còn có thể lan tràn nữa bởi vì nó chỉ gặp những người được bảo vệ chống lại nhiễm virus. Tỷ lẽ những người phải có những kháng thể để đạt tính miễn dịch cộng đồng chống một căn bệnh nhất định là rất tương đối. Thí dụ, đối với bệnh sởi (rất cực kỳ gây lây nhiễm), ta có được điều đó khi khoảng 95% dân số được tiêm chủng. Đối với bệnh bại liệt (polio), ngưỡng là khoảng 80%. Đối với Covid, phần lớn các mô hình căn cứ vào một tỷ lệ miễn dịch cộng đồng 70%, do đó Bị đã chọn cho tiêm chủng miễn phí với hy vọng một số lượng tối đa dân Bỉ được tiêm chủng. Hiện nay ta ở rất xa tỷ lệ miễn dịch này : phần lớn những người bị nhiễm “một cách tự nhiên” bởi virus chỉ khoảng 10%.
(LE SOIR 18/11/2020)

6. COVID-19 : PFIZER PHỤC HỒI HY VỌNG CỦA MỘT VACCIN NHANH
Big Pharma, liên kết với biotech Đức BioNTech, tuyên bố ứng viên vaccin có tính hiệu quả 90%.Phải chăng đó là ánh sáng cuối đường hầm ? Trong khi số lượng những trường hợp tử vong của Covid-19 tăng lên hơn 1,25 triệu người trên thế giới, và trong khi su giới nghiêm và tái phong tỏa gia tăng xuyên qua hành tinh, géant pharmaceutique Hoa Kỳ Pfizer và đối tác Đức BioN-Tech của nó đã loan báo hôm thứ hai 9/11, rằng ứng viên vaccin của hai công ty, được tiêm thành hai lần, hiệu quả hơn 90%.” Chúng tôi nghĩ rằng giai đoạn này là một bước tiến đáng kể về phía trước đối với thế giới trong cuộc chiến chống lại Covid-19 “, PDG de Pfizer, Albert Bourla, đã tuyên bố như vậy. Những kết quả trung gian này có được trong những thử nghiệm giai đoạn 3, được bắt đầu 27/7/2020.
Là giai đoạn cuối của những thử nghiệm lâm sàng trước khi thương mãi hóa, giai đoạn 3 được thực hiện trên quy mô lớn, và nhằm đánh giá xem vaccin có an toàn và bảo vệ chống lại bệnh Covid-19 hay không. Theo kết quả được công bố hôm thứ hai, một người bị tiếp xúc với virus, sau khi đã nhận vaccin này, có 90% cơ may không bị bệnh nhiều hơn so với một người không được tiêm chủng. Với score này, Pfitzer và BioNTech dự định xin FDA giấy phép sử dụng khẩn cấp từ nay đến cuối tháng 11.
Đối với cộng đồng y tế, ” đó là sự kêu vang chiến thắng, nhưng ta phải chờ đợi diễn biến tiếp theo “, Bruno Pitard, giám đốc nghiên cứu của CNRS ở centre de cancérologie et d’immunologie Nantes-Angers, đã tóm tắt như vậy.” Đó là đầy hứa hẹn, một cách không thể phủ nhận. Nhưng ta chỉ có thể thật sự phát biểu sau khi đã đọc những kết quả được công bố trong một tạp chí khoa học. Vào lúc này chúng ta chỉ được quyền một thông cáo báo chí, và những thông cáo báo chí.” Odile Launay, chuyên gia bệnh truyền nhiễm, điều hành trung tâm thăm dò lâm sàng Cochin-Pasteur và mạng nghiên cứu vaccin học lâm sàng, ông có cùng sự phấn khởi nhung to ra thận trọng.” Những kết quả này là rất đáng phấn khởi, nhưng chúng ta không ở cuối chặn đường. Nhiều câu hỏi vẫn chưa được giải đáp.”
CÔNG NGHỆ MỚI
Những câu hỏi càng nhiều, nhất là, nếu được phê chuẩn, vaccin Pfizer và BioNTech sẽ là vaccin ARN đầu tiên từng được chấp thuận đối với người. Công nghệ mới này, được gọi là technologie de l’ARN messager, nhằm tiêm vào cơ thể những brin d’instructions génétiques ; những nhánh chỉ thị di truyền này sẽ bảo các tế bào điều phải chế tạo, trong trường hợp này là một kháng nguyên đặc hiệu của coronavirus, mà chống lại nó hệ miễn dịch sẽ sản xuất những kháng thể. Phương pháp này có một lợi điểm chủ yếu trong cuộc chạy đua của các công ty dược phẩm từ khi virus được khám phá chính thức 9/1/2020 : nó cho phép sản xuất một cách rất nhanh chóng, cơ thể của bệnh nhân đảm trách một phần công việc thường được thực hiện ở phòng thí nghiệm. Để lợi được thời gian, Pfizer và BioNTech đã bắt đầu chế tạo vaccin ngay cả trước khi biết nó sẽ hiệu quả hay không. Họ dự kiến sản xuất đến 50 triệu liều (hoặc đủ để bảo vệ 25 triệu người) ngay năm nay. Cho đến 1,3 tỷ vào năm 2021.
” Đó là một tin vui đối với những nước có lợi tức cao, Suerie Moon, đồng giám đốc của Global Health Center của Viện cao học quốc tế và phát triển (IHEID : Institut de hautes études internationales et du développement) ở Genève, đã đánh giá như vậy. Vaccin này phải được trữ ở khoảng -70 độ C, điều này đòi hỏi một sự tôn trọng dây chuyền lạnh rất gò bó. Còn giá được ấn định ở Hoa Kỳ, 25-30 dollars mỗi liều, hoặc 50-60 dollars mỗi vaccin, điều đó không báo trước điều gì tốt lành cho các nước đang phát triển.” Ngoài ra, Pfizer không tham gia vào dispositif Covax, một plate-forme de financement, được OMS chỉ đạo, làm dễ sự tiếp cận vaccin của các nước nghèo.” Tôi hy vọng rằng trong số những vaccin khác, mà những kết quả sẽ được công bố trong những tuần đến, sẽ có một vaccin với liều duy nhất (à dose unique), được bán với một giá vừa túi tiền và ít nhạy cảm với nhiệt, mà ta sẽ có thể phân phối cho tất cả mọi người.”
Mặc dầu Pfizer và BioNTech là những công ty đầu tiên công bố những kết quả dương tính đối với những thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn, nhưng chúng không phải là những hãng dược phẩm duy nhất ở trong tốp đầu. Hôm 3/11, OMS đã liệt kê 47 ứng viên vaccin hiện đang được trắc nghiệm trên người, trong đó 10 ứng viên đang ở giai đoạn 3 của những thử nghiệm lâm sàng. Nhưng con số khó có thể tin được, khi ta biết rằng trong thời buổi bình thường phải hơn 10 năm để phát triển một vaccin. Ở tốp đầu, 4 vaccin của trung quốc, một của Nga và 5 của Phương tây (Pfizer-BioNTech, AstraZeneca-université d’Oxford, Johnson&Johnson, Novavax và Moderna) đang đua tranh trong hy vọng là ứng viên đầu tiên cho ra vaccin. Trên phương diện cạnh tranh, những kết quả của équipe Pfizer-BioNTech không chối cãi là một coup dur đối với những ứng viên cạnh tranh. Nhưng trên quan điểm khoa học, ” chúng là đáng phấn khởi đối với những vaccin khác cùng loại như vaccin của Moderna, mà những cơ may rõ rệt giá tăng “, Odile Launay đã nói rõ như vậy.
Thật vậy, Moderna chia sẻ nhiều điểm chung với Pfizer-BioNTech. Cũng như bioNTech, một công ty Đức với khoảng 1500 nhân viên, Moderna là một “biotech” đã không bao giờ sản xuất cũng như đưa ra thị trường những thuốc điều trị. Vaccin của nó dựa trên cùng kỹ thuật ARN messager. Và những kết quả của giai đoạn ba, được thực hiện trên 30.000 bệnh nhân, chúng cũng sẽ được loan báo vào tháng 11. ” Rất logic, những kết quả về tính hiệu quả của nó phải là dương tính, Bruno Pitard, thuộc CNRS đã đánh giá như vậy. Nhưng vì Moderna sử dụng những liều ARN-M mạnh hơn, nhiều lipide và chất bổ trợ hơn so với Pfizer, do đó phải theo dõi độc tính.” Về mặt tiếp cận, vaccin này sẽ không phải là một giải pháp của thế giới, nó được bán ở Hoa Kỳ cùng giá với vaccin của Pfizer. ” Vaccin ở xa những tarif được đề nghị bởi AstraZeneca, 3-4 dollar mỗi liều ”
Những vaccin à ARN từ nay vượt các đối thủ vaccin à vecteur viral, được phát triển bởi hãng dược phẩm Anh-Thụy Điển AstraZeneca hay các hãng Hoa Kỳ Johnson & Johnson. Chế tạo phức tạp hơn, những vaccin à vecteur viral này chứa những virus được làm giảm độc lực. Génome của virus được biến đổi để làm cho nó sản xuất những protéine của SARS-Cov-2. Các hãng dược phẩm này đã có những thực nghiệm bị đình chỉ sau khi xuất hiện những căn bệnh không giải thích được ở vài người tham dự. Những sự gián đoạn này là tương đối thường gặp trong khung cảnh của những thử nghiệm quy mô lớn. Ở Brésil, thử nghiệm của ứng viên vaccin của Trung Quốc Sinovac (phát xuất của một coronavirus được làm giảm độc lực) đã bị ngừng lại sau một “sự cố nghiêm trọng”, được chứng thực ở một người tình nguyện, hôm 29/10. Hôm 23/10, những thử nghiệm của AstraZeneca đã được tiếp tục lại sau hơn hai tuần gián đoạn. Dẫu sao hãng dược phẩm này dự kiến loan báo những kết quả về tính hiệu quả ” chậm hơn trong năm nay “.
Những thử nghiệm giai đoạn 2 đã tiết lộ rằng vaccin của hãng AstraZeneca gây một đáp ứng miễn dịch “đáng phấn khởi” ở những người trưởng thành trẻ tuổi cũng như ở những người già. Còn về các nhà nghiên cứu của Johnson & Johnson ở Hoa Kỳ, mà những thử nghiệm đã được tiếp tục cùng ngày với những thử nghiệm của AstraZeneca. Họ hy vọng có những kết quả trung gian vào đầu năm 2021.
Được loan báo nối tiếp nhau, những chậm trễ này đã dội một gáo nước lạnh lên những hy vọng, đặc biệt ở châu Âu, vốn đặt nhiều hy vọng vào hai ứng viên vaccin này. Thật vậy, giữa tháng tám và tháng mười, Commission européenne đã ký kết những thỏa thuận đặt mua trước với AstraZeneca và Johnson & Johnson, cũng như với Sanofi-GSK (mà những thử nghiệm giai đoạn 3 sẽ bắt đầu vào tháng 12). Từ đó, Commission européenne đã ký kết những thỏa thuận khác với Moderna của Hoa Kỳ, Curevac của Đức và chủ tịch của Commision européenne Ursula von der Leyen đã loan báo ký kết với BioNTech và Pfizer một hợp đồng lên đến 300 triệu liều. Dầu đó là ứng viên Pfizer hay một ứng viên khác, Commision dự kiến một vaccin đầu tiên sẽ sẵn sàng vào “đầu năm 2021”
(LE MONDE 11 & 12/11/2020)

7. HIỆU QUẢ ĐẦY HỨA HẸN CỦA VACCIN MODERNA
Biotech Hoa Kỳ Moderna sử dụng cùng công nghệ của Pfizer, với một tỷ lệ bảo vệ 94,5%CORONAVIRUS. Một tuần sau Pfizer-BioNTech, đến lượt Moderna đi gần đến đích. Biotech Hoa Kỳ đã công bố vào thứ hai 16/11 này những kết quả sơ bộ dương tính của giai đoạn cuối của những thử nghiệm lâm sàng của ứng viên vaccin chống Covid-19 của mình. Kết quả là một tỷ lệ hiệu quả 94,5%, trên 95 bệnh nhân đầu tiên với những trắc nghiệm dương tính đối với Covid-19, trên tổng số 30.000 người đã được tuyển mộ ở Hoa Kỳ trong thử nghiệm giai đoạn III, giai đoạn cuối trước khi thương mãi hóa. Một bilan hơi tốt hơn bilan của đối thủ Pfizer-BioNTech (90%).

(Stéphane Bancel)
” Đó là một lúc quan trọng trong sự phát triển ứng viên vaccin của chúng tôi, Stéphane Bancel, PDC Pháp của Moderna, đã tuyên bố như vậy. Từ tháng giêng, chúng tôi đã nhắm vào con virus này để bảo vệ số lượng lớn nhất của những người trên thế giới. Những kết quả sơ bộ dương tính này cho chúng tôi sự chuẩn nhận lâm sàng đầu tiên, theo đó vaccin của chúng tôi có thể ngăn cản dịch bệnh Covid-19, kể cả những trường hợp nghiêm trọng nhất.”
Cũng như vaccin của Pfizer, vaccin của Moderna (mRNA-1273) dựa trên công nghệ của ARN messager. Kỹ thuật này nhằm tiêm vào một bệnh nhân một mảnh nhỏ của vật liệu di truyền sau khi đã được bọc bởi lipide để nó có thể đi vào trong những tế bào của cơ thể. Nhưng không cần thiết những điều kiện tích trữ gò bó như đối với vaccin Pfizer (-70 độ C). Nó có thể được bảo quản 30 ngày trong một tủ lạnh (so với 5 ngày đối với vaccin của Pfizer), cho đến 6 tháng trong một congélateur cổ điển, và ở nhiệt độ môi trường trong 12 giờ. Điều này hẳn cho phép một “sự phân phối đơn giản hơn và nhiều uyển chuyển hơn “, Juan Andres, người phụ trách chất lượng ở hãng Moderna đã đảm bảo như vậy. Một con chủ bài càng quan trọng khi vaccin này phải được tiêm thành hai liều, cách nhau 28 ngày.
KHỞI ĐỘNG SẢN XUẤT
Mặc dầu những con chủ bài này, cũng như đối với vaccin của Pfizer-BioNTech, nhiều câu hỏi vẫn chưa được trả lời vào lúc này.” Ta không biết thời gian miễn dịch mà vaccin mang lại là bao lâu, và trong chừng mực nào nó sẽ bảo vệ những người già và những người dễ bị thương tổn “, GS Jean-Daniel Lelièvre, giáo sư miễn dịch học và trưởng khoa các bệnh nhiễm trùng ở bệnh viện Henri-Mondor, Créteil, đã nhận xét như vậy. ” Nhưng những thử nghiệm lâm sàng này tiến rất nhanh, và chúng ta sẽ có nhiều câu trả lời hơn trong thời gian rất gần đây.”
Moderna đã cam kết cung ứng 20 triệu liều cho Hoa Kỳ từ nay đến cuối năm, với mục tiêu (không thay đổi từ nhiều tháng) sản xuất 500 triệu đến 1 tỷ liều năm 2021. Đối với biotech Hoa Kỳ không có vấn đề phải tiến hành đơn độc vi từ hai năm nay Moderna sở hữu nhà máy riêng ở Massachusetts. Để gia tăng năng lực sản xuất, Moderna đã liên minh, ngay tháng năm, với laboratoire suisse Lonza. Hai nhà máy của Lonza, ở Thụy Sĩ và ở Hoa Kỳ, đã được trưng dụng. Trong hai xí nghiệp, 1200 người đã được tuyển mộ tăng cường. ” Ngay tháng bảy, chúng tôi đã khởi động sản xuất những lot clinique và, từ cuối tháng chín, những lot commercial”, Stéphane Bancel đã kể lại như vậy.
Biotech Hoa Kỳ Moderna, mặc dầu đã chưa từng thương mãi hóa thuốc điều trị, nhờ sự tài trợ của chính phủ Hoa Kỳ, đã có thể phát động nghiên cứu về ứng viên vaccin của mình rồi khởi động sự chế tạo ngay cả trước khi kết thúc những thử nghiệm lâm sàng.
Thật vậy, Moderna đã nhận 955 triệu dollar của Barda, cơ quan chuyên về nghiên cứu của Bộ y tế Hoa Kỳ, thêm vào là đơn đặt hàng trước (précommande) trị giá 1,5 tỷ dollar cho 100 triệu liều vaccin Moderna. Còn Commission européenne vẫn đang bàn bạc với Moderna để mua 80 triệu liều. Nhật, Canada, Thụy Sĩ, Qatar và Israel cũng đã đưa đơn đặt hàng.
GIẤY PHÉP KHẨN CẤP
Moderna còn phải được sự chấp thuận của giới hữu trách y tế để có thể thương mãi hóa vaccin của mình. Biotech sự kiến đệ trình FDA một đơn xin phép khẩn cấp từ nay đến cuối tháng. Thật vậy, FDA yêu cầu tập hợp hai tháng những dữ liệu an toàn sau khi tiêm liều thứ hai để theo dõi sự xuất hiện của những tác dụng phụ. Hồ sơ của công ty cũng phải được đệ trình trong những tuần đến trước giới hữu trách châu Âu. Sự xem xét đang được tiến hành ở Canada, Anh và Thụy Sĩ.
(LE FIGARO 17/11/2020)

8. PHÁP : CHÚNG TÔI CÓ THỂ BẮT ĐẦU TIÊM CHỦNG VÀO TAM CÁ NGUYỆT THỨ NHẤT NĂM 2021.
Pr Marie-Paule Kieny, vaccinologue, chủ tịch của ủy ban khoa học vaccin Covid-19 Pháp. Bà đã làm việc trong hơn 16 năm ở OMS. Ở đây bà đã từng là phó tổng giám đốc, phụ trách về các hệ thống y tế và innovation
Hỏi : Bà nghĩ gì về tỷ lệ hiệu quả 94,5% được loan báo bởi Moderna ?
Pr Marie-Paule Kieny : Tỷ lệ thật gây ấn tượng. Mặc dầu là sơ bộ, những kết quả được loan báo hôm thứ hai 16/11 là cao hơn nhiều tỷ lệ tối thiểu mà OMS đòi hỏi, nghĩa là một tỷ lệ hiệu quả 50%. Sự khác nhau giữa số lượng những người bị nhiễm bởi virus (5 trong nhóm những người được tiêm chủng so với 90 trong nhóm placebo) là hoàn toàn đáng kể. Một tuần sau sự loan báo của Pfizer và BioNTech, điều đó xác nhận rằng công nghệ của ARN messager có hiệu quả. Nếu Cơ quan dược phẩm châu Âu cho phép, chúng ta sẽ có thể bắt đầu sử dụng hai vaccin này vào tam ca nguyệt đầu tiên của năm 2021 ở Pháp, với có lẽ một ưu tiên cho những người hành nghề y tế và những người dễ bị thương tổn. Thật là kỳ diệu.
Hỏi : Những câu hỏi chưa được trả lời là những câu hỏi nào ?
Pr Marie-Paule Kieny : Câu hỏi thứ nhất liên quan đến thời gian miễn dịch mà vaccin mang lại. Vào giai đoạn này, chúng ta không biết là sự bảo vệ sẽ được duy trì vài tuần, vài tháng hay vài năm. Chúng ta cũng thiếu những dữ liệu về sự bảo vệ những người già hơn (mặc dầu những công trình nghiên cứu được tiến hành ở giai đoạn 1/2 đối với hai vaccin này là khích lệ), và về năng lực của vaccin phòng ngừa những thể nặng ở những người mặc dầu đã bị nhiễm. Điểm dương là trong số 11 trường hợp nặng mà Moderna báo cáo, không một trường hợp nào đã được tiêm chủng, nhưng đó chỉ là một số lượng nhỏ được thử nghiệm. Sau cùng, thử nghiệm lâm sàng cho thấy rằng vaccin ngăn ngừa những triệu chứng, tuy nhiên phải còn chờ trước khi biết nó có thể chặn sự nhiễm virus hay không, và như thế kềm hãm sự lan truyền của virus. Tôi thêm vào một điểm theo dõi cuối cùng : sự an toàn. Trong lãnh vực này, những dữ liệu quan trọng có lẽ sẽ đến từ Hoa Kỳ (ở đây sự theo dõi của những người được tiêm chủng phải tiếp tục sau giai đoạn 3), vì lẽ chính phủ Hoa Kỳ sẵn sàng triển khai vaccin trên quy mô lớn trước cuối năm nay.
Hỏi : 48 vaccin hiện nay đang ở giai đoạn của những nghiên cứu lâm sàng ở người, trong đó 10 ở giai đoạn 3. Những nghiên cứu này phải chăng vẫn sẽ được theo đuổi ?
Pr Marie-Paule Kieny : Vâng. Một mặt nhiều vaccin sẽ cần thiết để đáp ứng những nhu cầu. Mặt khác, tất cả các vaccin sẽ không có cùng những đặc điểm. Thí dụ, một vaccin được cho bằng một liều, hay bằng đường mũi, sẽ có ưu điểm. Trong tất cả các trường hợp, mức độ và thời gian miễn dịch được mang lại sẽ tạo sự khác nhau. Trong thời gian đầu, rất có thể ta sẽ sử dụng tất cả những vaccin có một tính hiệu quả đủ. Rồi những vaccin tốt hơn cuối cùng sẽ xuất hiện, và nhất thiết đó không phải là những vaccin đầu tiên
(LE FIGARO 17/11/2020)

9. MARIE-PAULE KIENY : CÓ LẼ CHÚNG TA SẼ KHÔNG TIÊM CHỦNG TOÀN BỘ DÂN CHÚNG
Đối với nhà virus học Marie-Paule Kieny, ngay cả nếu virus sẽ không thể bị triệt trừ, tình huống sẽ được cải thiện từ nay đến vài tháng.Từ lúc đầu đại dịch Covid-19, nhà virus học Marie-Paule Kieny, giám đốc nghiên cứu ở Inserm, nghiên cứu về các vaccin và những chiến lược tiêm chủng đang được dự kiến. Bà trở lại loan báo của Pfizer về một vaccin hiệu quả 90% và trả lời những câu hỏi được nêu lên bởi sự đi đến của một vaccin trong thời gian sắp đến
Hỏi : Bà có chia sẻ sự phấn khởi hành tinh được gây nên bởi sự loan báo của Pfizer, mà vaccin hiệu quả đến 90% ?
Marie-Paule Kieny : Dĩ nhiên, phải chào mừng kỳ tích : từ nay chúng ta biết rằng có thể phát triển một vaccin chống Covid-19. Tuy nhiên tỷ lệ bảo vệ 90% này phải được xác định bởi những dữ liệu khoa học. Trong thông cáo báo chí, Pfizer nói rõ rằng sự bảo vệ đã được đánh giá từ 7 đến 15 ngày sau tiêm chủng, hoặc khi tính miễn dịch của các bệnh nhân mạnh nhất. Thế mà, tính miễn dịch này có khuynh hướng giảm với thời gian. Phải chăng nó sẽ được duy trì ở mức này trong nhiều tháng, giảm từ từ, sụt giảm đột ngột ? Ta chưa biết.
Chúng ta cũng chờ đợi những dữ liệu về tính hiệu quả của vaccin này trên những loại quần thể khác nhau, nhất là trên những người già. Cũng phải xác định xem nó có bảo vệ những triệu chứng của bệnh, hay nó cũng ngăn cản sự truyền bệnh hay không. Dầu thế nào đi nữa, đó là một con số rất đáng khích lệ.
Hỏi : Những điều kiện bảo quản của vaccin này, ở nhiệt độ -72 độ C, có phải là một kềm hãm quan trọng đối với sự phân phối ?
Marie-Paule Kieny : Tất cả phụ thuộc thời gian trong đó các liều phải được tích trữ trước khi được sử dụng. Thật vậy nếu Pfizer giao nhiều triệu liều đã được đặt mua trong một lần duy nhất, chúng ta có thể có vấn đề. Nhưng nếu hãng dược phẩm có khả năng giao, thí dụ, một lần mỗi tháng, trong những vùng khác nhau của đất nước, khi đó giải pháp sẽ dễ dàng hơn. Trong trường hợp này hay trường hợp khác, tôi hy vọng rằng chính quyền đã chứng tỏ tiên liệu bằng cách đặt mua những congélateur đặc biệt, bởi vì tôi không chắc chắn rằng những congélateur mà chúng ta đang có trong những laboratoire de recherche là đủ số lượng.
Hỏi : Tỷ lệ hiệu quả 90% này có lập một tiền lệ cho những vaccin sắp đến ?
Marie-Paule Kieny : Vâng, tỷ lệ này đặt ngưỡng rất cao. Nhưng lại một lần nữa, tỷ lệ hiệu quả này sẽ phải được tái đánh giá trong thời gian, như tỷ lệ hiệu quả của những vaccin khác. Một ứng viên vaccin có tỷ lệ hiệu quả 60% một tuần sau tiêm chủng, và duy trì tỷ lệ này trong 6 tháng, có thể tỏ ra hữu ích để gây miễn dịch những quần thể hơn là một vaccin rất hiệu quả trong một thời gian rất ngắn. Người ta thường nói vaccin. Trên thực tế, chúng ta sẽ có những vaccin, có những đặc điểm khác nhau.
Hỏi : Những vaccin tiến bước nhất tất cả đều nhắm cùng protéine của virus, “Spike”. Điều gì xảy ra nếu virus biến dị ?
Marie-Paule Kieny : Virus này, ta bắt đầu biết nó, banque các dữ liệu Gisaid liệt kê 200.000 séquence, và rõ ràng là nó biến dị không ngừng. Vào lúc này, không có biến dị nào trong số những biến dị này cho phép nó ngăn cản công việc của các kháng thể. Ngay cả version mutée có thể truyền cho người, được quan sát trong những trại chăn nuôi vison ở Đan Mạch, dường như không có một nguy cơ đối với dân chúng. Nếu nó biến dị một cách quan trọng hơn, có lẽ phải thích ứng vaccin một cách định kỳ, như ta làm điều đó mỗi năm đối với cúm mùa.
Hỏi : Vậy virus vẫn ở đó dài lâu. Sự trừ triệt nó phải chăng không thể thực hiện ?
Marie-Paule Kieny : Điều đó dường như không chắc lắm. Ta đã thành cong điều đó với SARS bởi vì ta đã can thiệp sớm hơn nhiều trong quá trình tiến triển của virus. SARS-CoV-2, gây bệnh Covid-19, đã quá lan tràn để có thể loại bỏ nó nhờ sự gây nên một miễn dịch cộng đồng bằng tiêm chủng. Theo một modélisation được công bố trong The Lancet, để đạt được điều đó, phải tiêm chủng gần 100% dân số trên thế giới với một vaccin hiệu quả gần 100% trong nhiều năm. Chúng ta ở xa điều đó.
Hỏi : Những người Hoa đã thành công làm biến mất căn bệnh khỏi đất nước họ…
Marie-Paule Kieny : Vâng, nhưng bằng cách thiết đặt một chính sách an toàn hà khắc. Xét vì sự lưu hành của virus ngoài biên giới của họ, giải pháp này không thể xét đến trong thời gian dài hạn. Chắc chắn chính vì điều đó mà họ đã bắt đầu thực hiện tiêm chủng, mặc dầu các vaccin của họ đã chưa chứng tỏ tính hiệu quả của chúng.
Hỏi : Nếu virus không ngừng luu hành, cuộc sống hàng ngày của chúng ta sẽ giống cái gì ? Phải chăng chúng ta sẽ phải mang các khẩu trang ?
Marie-Paule Kieny : Tôi nghĩ và tôi hy vọng rằng tình hình sẽ được bình thường hóa với thời gian, nhưng sẽ phải học sống với virus, như chúng ta đang làm điều đó từ nhiều thập niên với cúm. Tình hình có lẽ sẽ tốt hơn từ nay đến vài tháng. Chúng ta sẽ có những vaccin, nhờ chúng chúng ta sẽ có thể bảo vệ những người dễ bị thương tổn (personnes vulnérables). Các bệnh nhân sẽ được điều trị tốt hơn nhờ những tiến bộ được thực hiện bởi nghiên cứu : các corticoides đã cho phép làm giảm tỷ lệ tử vong của những bệnh nhân trong tình huống nguy kịch, các kháng thể đơn dòng (anticorps monoclonaux) đang được nghiên cứu có thể cải thiện sự điều trị các bệnh nhân. Và các nhà hóa học đang tổng hợp những thuốc chống virus có thể có một hoạt tính trực tiếp lên virus.
Phát triển một loại thuốc mới đặc biệt cho Covid-19 cần thời gian, nhưng điều đó nhiên hậu có lẽ sẽ đến ; ta đã tìm thấy những điều trị đặc hiệu, cách mạng hóa điều trị những bệnh nhân bị nhiễm VIH (Sida) hay virus của viêm gan C. Sau cùng chúng ta đã tái khám phá tầm quan trọng của những động tác vệ sinh (gestes d’hygiène) như rửa tay thường xuyên và điều đó cũng thay đổi tình thế.
Hỏi : Khi nào những người Pháp đầu tiên sẽ được tiêm chủng ?
Marie-Paule Kieny : Rất có thể trong tam cá nguyệt đầu tiên của năm 2021. Nhưng ta sẽ không tiêm chủng dân chúng trong 3 hay 6 tháng. Vả lại ta sẽ không tiêm chủng toàn thể dân chúng. Điều đó sẽ tùy thuộc vào sự thèm muốn của những người Pháp, những lượng liều vaccin sẵn có và những kết quả của mỗi vaccin. Pháp, qua trung gian của Commission européenne đã đặt mua ở nhiều hãng dược phẩm, nhưng không gì chỉ rằng tất cả sẽ đạt đến kết quả, hay sẽ có cùng hiệu quả.
Sự tiêm chủng, sẽ không được bắt buộc, chắc chắn sẽ được thực hiện thành nhiều giai đoạn. Những nhân viên y tế có thể được ưu tiên, bởi vì họ có cuộc sống bị nguy hiểm, và nguyên tắc tương trợ khiến cho sẽ là đúng đắn về mặt dao đức khi đề nghị với họ vaccin ngay khi sản phẩm được chuẩn nhận, Những người dễ bị thương tổn hay những người trên 65 tuổi, cũng thuộc diện ưu tiên. Nếu còn lại những liều , khi đó chúng sẽ có thể được đề nghị cho tất cả những ai mong muốn.
Hỏi : Làm sao khôi phục lòng tin của những người Pháp đối với vaccin ?
Marie-Paule Kieny : Khi nói với người ta điều gì, phải minh bạch về những tác dụng phụ ó thể xảy ra, về tính hiệu quả của những vaccin sau tiêm chủng, nhưng cũng sau những tháng tiếp theo, phải định rõ quần thể nào chúng bảo vệ tốt, quần thể nào chúng bảo vệ ít tốt hơn. Hãy chứng tỏ rằng mục tiêu đầu tiên của những chiến dịch tiêm chủng không phải là giúp công nghiệp dược phẩm kiếm lợi nhuận, mà là đảm bảo y tế công cộng.
Hỏi : Sự gián đoạn của 3 thử nghiệm lâm sàng sau khi xuất hiện những bệnh không giải thích được há không gây quan ngại sao ?
Marie-Paule Kieny : Trái lại, điều đó đúng hơn là làm an lòng. Điều đó chỉ rằng mặc dầu tính chất khẩn cấp trong đó những thử nghiệm này được thực hiện, nhưng những hệ thống kiểm soát hoạt động tốt như thường lệ. Bởi vì những gián đoạn này không phải là hiếm. Những tác dụng phụ nghiêm trọng xảy đến một cách thất thường trong tất cả những thử nghiệm lâm sàng. Cứ mỗi lần như vậy, cần nhìn xem những tác dụng phụ này có phải là do vaccin hay không. Nếu mối liên hệ không được xác lập, những thử nghiệm tái tục, với một sự cảnh giác gia tăng về sự xuất hiện những trường hợp tác dụng phụ mới, cùng loại, ngay cả nhẹ.
Hỏi : Nguy cơ há không phải là lớn hơn, với một vaccin à ARN messager, như vaccin của Pfizer, đã chưa bao giờ được chấp thuận đối với người ?
Marie-Paule Kieny : Không nên sợ bởi vì đó là mới. Chính trong những thời kỳ khủng hoảng mà con người sáng tạo nhất.Vaccin chống Ebola, đó cũng là kết quả của một technologie mới. Trước khi được trắc nghiệm đối với virus này, nó đã nằm ngủ trong các ngăn kéo của các nhà khoa học Canada từ mười năm, và có lẽ sẽ không bao giờ ra khỏi ngăn kéo nếu không có dịch bệnh Ebola này.
(LE MONDE 15 & 16/11/2020)

10. BỈ : VACCIN SẼ MIỄN PHÍ VÀ KHÔNG BẮT BUỘC. MỤC TIÊU 70%
Sự đi đến của những vaccin đầu tiên chống covid được loan báo vào mùa xuân. Nước Bỉ đã tiết lộ tham vọng của mình : tiêm chủng 8 triệu dân. Một mục tiêu không có thể đạt được nếu không có sự tham gia của dân chúng trên diện rộng.Hội nghị liên bộ y tế đã quyết định rằng tối thiểu phải tiêm chủng 70% dân số, hoặc 8 triệu dân Bỉ.
Sự phát triển của những vaccin đầu tiên chống covid sắp kết thúc.Thứ hai 16/11 này, tập đoàn dược phẩm Moderna đã báo cáo những kết quả trung gian của giai đoạn 3 rất đáng phấn khởi, tỷ lệ hiệu quả 94,5%, và chuẩn bị, cũng như đối thủ Pfizer/BioNTech của nó, để trình một đơn xin phép thương mãi hóa vào những tuần lễ đến. Vậy đã đến lúc chuẩn bị cho sự đi đến của những vaccin này, được dự kiến trong tam cá nguyệt đầu của năm 2021. Thứ hai 16/11 này, nước Bỉ đã bắt đầu chuẩn bị. Một conférence interministrielle santé đã thông qua nhiều quyết định.
1. Vaccin sẽ không bắt buộc
Quyết định này không gây tranh cãi về mặt chính trị. Cũng đã có một sự nhất trí trong các chuyên gia khi cho rằng một sự tiêm chủng bắt buộc (vaccination obligatoire) là phản tác dụng (contre-productive).”Áp đặt sự tiêm chủng sẽ làm gây nên nhiều do dự tiêm chủng (hésitation vaccinale) hơn “, Jean Michel Dogné, giám đốc của département de pharmacie của UNamur, đã giải thích như vậy.” Ta có nguy cơ gây bực bội vài người, đối đầu với những từ chối, với những khó khăn trong việc thiết đặt. Tốt hơn là có được sự tán thành và để cho người ta lựa chọn, nhưng điều đó phải được liên kết với một sự thanh bạch tuyết đối về những dữ liệu an toàn và tính hiệu quả của mỗi vaccin. Tất cả phải được thông báo cho họ để họ có thể quyết định toàn tâm toàn ý.” Ở Bỉ, chỉ có vaccin chống bại liệt là bắt buộc.2. Vaccin sẽ miễn phí
Cũng như những test PCR, vaccin cũng sẽ miễn phí đối với công dân. Đó là một tin vui cho những người đã thấy lợi tức của mình tiêu tan do hai lần phong tỏa và đã phải bỏ tiền ra để mua những khẩu trang, matériel informatique cho télétravail và école à distance…
” Có một vaccin miễn phí sẽ tạo điều kiện dễ dàng cho một chiến dịch tiêm chủng “, Jean-Michel Dogné đã giải thích như vậy.” Sự phòng ngừa vẫn là miễn phí, đó là điều quan trọng. Làm cho vaccin miễn phí, điều đó ít tốn kém hơn cho quốc gia, hơn là phải đảm nhận phí tổn các bệnh nhân nhập viện.”
3. Chương trình tiêm chủng sẽ được tài trợ bởi fédéral và nhung entités fédérées
Nếu không phải công dân trả tiền (ít nhất một cách trực tiếp), thì chính chính phủ đảm nhận điều đó. Cũng như trong lãnh vực phòng ngừa, bình thường chính Région (đối với những người lớn) và những Communauté (đối với trẻ em) có thẩm quyền về tiêm chủng. Vậy chính những cấp này trả facture.
4. Mục tiêu là tiêm chủng ít nhất 70% dân số.
Nếu vaccin đủ hiệu quả, nếu nó làm giảm mạnh khả năng lây nhiễm (contagiosité) của các cá nhân, và nếu sự bảo vệ này là đủ lâu, các chuyên gia ước tính, trên cơ sở những dữ liệu dịch tễ học hiện có, rằng không cần thiết tiêm chủng toàn thể dân chúng để đạt điều mà ta gọi là “immunité de masse”. Một tỷ lệ tiêm chủng 70% đủ ngăn cản sự lưu hành của virus. Điều đó có nghĩa phải tiêm chủng 8 triệu người Bỉ.
5. Những nhóm ưu tiên sẽ được xác định trên cơ sở những ý kiến khoa học và một cuộc tranh luận xã hội
Vào lúc đầu sẽ không có đủ vaccin cho mọi người. Sẽ phải ưu tiên và nhắm vào các đối tượng bị tiếp xúc với virus nhất. Conseil supérieur de la santé vào tháng sáu đã đưa ra những khuyến nghị. Ở trên cao của danh sách là nhân viên y tế theo nghĩa rộng, hoặc khoảng 500.000 người. Sau đó, những người trên 65 tuổi và sau cùng những người từ 45 đến 65 tuổi có một bệnh nền (béo phì, đái đường, cao huyết áp, bệnh tim mạch, phổi hay thận…). Người ta ước tính tổng cộng của 3 quần thể này là 4 triệu người. Thế còn sau đó ? Các chính khách có theo những khuyến nghị của Coseil supérieur không, vì lẽ Bỉ muốn tiêm chủng đến 8 triệu người ? Sự lựa chọn này sẽ không còn nhất thiết được thực hiện theo những yếu tố nguy cơ nữa mà tùy theo sự tranh cãi xã hội (débat sociétal). Trước hết người ta có còn muốn nhằm đến những giáo viên, những cảnh sát hay những người làm việc mà không thể duy trì khoảng cách xã hội ở nơi làm việc ? Có phải tiêm chủng các trẻ em không ? …Sẽ phải quyết định .
6. Các công dân sẽ được tiêm chủng thành nhóm
Vì lý do sản xuất nhanh chóng, các hãng dược phẩm sẽ không sản xuất những liều cá nhân (doses individuelles). Các vaccin phần lớn sẽ được cung ứng trong những lọ nhiều liều (flacons multi-doses), phải được cho cùng ngày.(La vaccination s’effectuera en groupe car les flacons des firmes pharmaceutiques contiendront plusieurs doses)
Để tránh lãng phí các liều, các công dân sẽ được tiêm chủng thành từng nhóm chừng nào có thể được. Sự tập hợp lại này cũng trở nên cần thiết do những gò bó trong bảo quản của vài vaccin. Vaccin của Pfizer/BioNTech phải được bảo quản ở -80 độ, trong glace carbonique. Thật khó tưởng tượng rằng vaccin này có thể được tiêm ở phòng mạch của một thầy thuốc. Ta sẽ tiêm chúng ở bệnh viện ? Hướng về sự xây dựng những trung tâm tiêm chủng theo mô hình của điều ta đã làm với những test PCR ? Đó là một trong nhiều câu hỏi mà một lực lượng đặc nhiệm (task force) sẽ phải trả lời.
7. Thành lập một lực lượng đặc nhiệm tiêm chủng (task force vaccins)
Một lực lượng đặc nhiệm có nhiệm vụ “hướng dẫn sự triển khai của chương trình tiêm chủng theo đúng hướng ” sẽ được thành lập trong tập thể ủy viên (commisariat) corona của chính phủ. Lực lượng này có nhiệm vụ “xác định, phân chia và hỗ trợ tất cả các hành động cần thiết cho sự thực hiện chiến lược tiêm chủng “. Lực lượng đặc nhiệm sẽ gồm có những nhà khoa học, những đại diện của chính quyền, những nhà quản lý khủng hoảng (gestionnaire de crise), và nếu cần, những đại diện của những tổ chức nghề nghiệp và những nhóm công tác kỹ thuật. GS Dirk Ramaekers (KULeuven) sẽ lãnh đạo.Trong ban lãnh đạo, một cellule đặc thù “débat sociétal et communication” sẽ có nhiệm vụ communication scientifique et publique. Cellule này sẽ được chủ tọa bởi GS Yvon Englert (ULB)
8. Thành lập một kế hoạch giám sát (plan de surveillance)
Sciensano và Cơ quan đuoc phẩm liên bang sẽ cộng tác để soạn thảo một kế hoạch giám sát, cho phép phát hiện, trong số quần thể được tiêm chủng, vài bệnh có xuất hiện thường hơn bình thường không để nhận diện những vấn đề với một vaccin.
(LE SOIR 17/11/2020)

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(29/11/2020)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

1 Response to Thời sự y học số 563 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Thời sự y học số 569 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s