Thời sự y học số 558 – BS Nguyễn Văn Thịnh

1/ COVID-19 : SỢ MỘT LÀN SÓNG DỊCH THỨ HAI
Trong một ý kiến được công bố hôm thứ hai 3/8, hội đồng khoa học đánh giá ” khả năng cao ” một một sự nảy lên một sự nảy lên của dịch bệnh (rebond épidémique).Trong khi, hôm 3/8, Thủ tướng Jean Castex, kêu gọi những người Pháp tự bảo vệ chống lại virus, để tránh viễn cảnh của một ” sự tái phong tỏa toàn diện ” (reconfinement généralisé), Bộ trưởng y tế công bố ý kiến thứ 8 của Hội đồng khoa học, có nhan đề ” chuẩn bị bây giờ để dự liệu một sự trở lại của virus vào mùa thu “.
Hiện giờ, hội đồng khoa học đánh giá, Pháp nằm trong một tình huống tương ứng với ” kịch bản loại 1 fragilisé “, như ở Ý, với một sự gia tăng mới đây của số lượng trường hợp Covid-19 trong nhiều vùng. Nếu không có những biện pháp đủ (geste barrière, mang khẩu trang, khoảng cách xã hội, rửa tay), ” ta không thể loại trừ một sự trở lại của dịch bệnh ngay mùa hè, đặc biệt nhân dịp những buổi tụ tập giám sát kém “, ý kiến của các nhà khoa học đã nhấn mạnh như vậy.
Để chuẩn bị cho một làn sóng dịch mới vào mùa thu, hội đồng khoa học chủ trương 7 protocole cho những chủ đề khác nhau : những biện pháp barrière, những thử nghiệm (test), cách ly những người có nguy cơ bị thể nặng, bảo vệ các nhà dưỡng lão (Ehpad) và bảo vệ những quần thể trong tình trạng rất bấp bênh (populations en grande précarité).
Trước hết được nhấn mạnh sự cần thiết của những chiến dịch thông tin, “nhắc lại tầm quan trọng của việc mang khẩu trang và của những biện pháp barrière trong thời kỳ hè này để bảo vệ mình và bảo vệ những người thân “. ” Bổn phận mang khẩu trang ở những nơi công cộng kín (lieux publics clos) là một biện pháp có thể được mở rộng cho toàn thể các nơi công cộng “,
Về tester-tracer-isoler (thử nghiệm-truy vết-cách ly), hội đồng khoa học chứng thực “những chậm chạp cần điều chỉnh”.” Hiện nay chúng ta thấy một sự gia tăng đáng kể của những trường hợp và những “cluster” mà sự xử trí không được tối ưu”. Sự tiếp cận với testing vẫn không đủ, do ” những khó khăn về tổ chức, do một sự thiếu sức thu hút và do một số lượng không đủ những trung tâm lấy mẫu nghiệm (centre de prélèvement), đôi khi dẫn đến những thời hạn không tương hợp với một sự xử trí thích nghi và nhanh “.
THEO DÕI CÓ TRỌNG ĐIỂM
Để cải thiện tình hình, 4 chiến lược được gợi ý : chẩn đoán sớm những trường hợp với những dấu hiệu lâm sàng gợi ý ; theo dõi trọng điểm (surveillance ciblée) đối với những quần thể có nguy cơ ; dépistage populationnel tập trung vào những vùng tập trung cao những cluster ; dépistage aléatoire.
Về chủ đề nhạy cảm các test, hội đồng khoa học nhấn mạnh sự cần thiết xác định, làm sáng tỏ và trình bày một học thuyết mới về sự sử dụng chúng. Đó cũng là làm cho “người tiêu thụ” dễ tiếp cận hơn. Sau cùng hội đồng khoa học ” yêu cầu toàn thể các chuyên gia virus học ở Pháp tổ chức và tham gia vào sự thiết đặt và sự chuẩn nhận những chiến lược mới về các xét nghiệm chẩn đoán (lấy mẫu nghiệm nước dãi, những trắc nghiệm có kết quả nhanh…)”
Thay thế cho những xét nghiệm virus học cổ điển bằng lấy mẫu nghiệm mũi-họng (écouvillon naso-pharyngé), khó chịu đối với các bệnh nhân, hướng xét nghiệm bằng nước dãi (test salivaire), ít xâm nhập hơn, dường như đầy hứa hẹn để làm dễ sự điều tra phát hiện quy mô lớn, hay trong những phi trường. Tuy nhiên, sự phối hợp test salivaire với test à résultat rapide ” không được chuẩn nhận về mặt khoa học vì độ nhạy cảm không đủ trong thực tế hiện nay “, hội đồng khoa học đã đảm bảo như vậy. Ngoài ra, các chuyên gia báo động về sự thiếu những dữ liệu liên quan đến những điều kiện và sự theo dõi sự cách ly của những người được thử nghiệm dương tính.
Khuyến nghị thứ ba trong số 7 khuyến nghị để chuẩn bị cho mùa thu liên quan đến những người có nguy cơ bị thể nặng Covid-19, bởi vì trên 65 tuổi hay mang một bệnh mãn tính. Trong ý kiến 2/6, các thành viên của hội đồng đã ủng hộ một sự đánh giá cá nhân bởi thầy thuốc gia đình. Thay vì một phong tỏa (confinement), ý kiến 27/7 gợi lên giả thuyết của một sự “cách ly tự nguyện” (isolement volontaire) của những người có nguy cơ này. ” Hội đồng khoa học cho rằng trong tình trạng kiến thức hiện nay và trong giả thuyết của một sự trở lại của virus vào mùa thu, làm việc ở nhà (télétravail) phải được tổ chức trong một viễn ảnh trung/dài hạn đối với loại những người này.” Tuy nhiên cánh cửa để mở cho những lựa chọn khác : nghỉ việc hay travail en présentiel.
PHONG TỎA ĐỊA PHƯƠNG
Về sự bảo vệ cần thiết cac nhà dưỡng lão, mà hội đồng đã phát biểu nhiều lần, hội đồng khoa học khuyến nghị soạn thảo “ngay bây giờ” những kế hoạch được tăng cường để phòng ngừa và bảo vệ nhưng cơ sở này.
Chứng thực rằng trong các quốc gia khác nhau, sự tái diễn của dịch bệnh xảy ra dưới dạng những cluster nguy kịch, hoặc trong những không gian nghề nghiệp hỗn tạp (các lò mổ, các cư xá của những thợ làm từng vụ,…), hoặc trong những thủ phủ (Leicester, Melbourne…), các thành viên của hội đồng khoa học đề nghị soạn thảo những kế hoạch địa phương trong sự can thiệp.
Đối với những thành phố lớn, hội đồng khoa học đánh giá rằng một ” sự phong tỏa địa phương ít nhiều quan trọng tùy theo dịch bệnh phải là đối tượng của một sự chuẩn bị “. Những kế hoạch này phải đuoc đảm trách bởi những người hữu trách của những tập thể địa phương, và nhất là giám đốc của santé publique của thủ phủ. ” Nguyên tắc này sẽ tránh lập lại điều đã được chứng thực trong giai đoạn đầu của dịch bệnh, đó là một sự phối hợp không đủ giữa những équipe địa phương và những équipe của ARS “, kiến đă nhấn mạnh như vậy.
Chủ đề thứ sáu, sự chuẩn bị của các bệnh viện. Đó là những điều trị thông thường bị làm chậm lại bởi dịch bệnh và sự phong tỏa, các bệnh viện phải chủ động tiếp xúc lại các bệnh nhân liên quan, để lập lại chương trình điều trị. Một cách song hành, ” các đơn vị dành cho Covid-19 phải được duy trì hay ít nhất được tái kích hoạt nhanh chóng đối với những cơ sở y tế nằm trong những vùng ít bị ảnh hưởng hiện nay “, hội đồng đã đánh giá như vậy.
Kết luận, ý kiến nhấn mạnh một sự cải thiện cần thiết về 3 điểm : gouvernance opérationnelle, communication và sự tham gia của công dân. Hội đồng khoa học, đã nhiều lần yêu cầu ” không một chút thành công” sự thiết đặt một ủy ban liên lạc công dân (comité de liaison citoyenne), lập lại yêu cầu này. ” Tháng chín sẽ cho phép thiết đặt một đối thoại với xã hội dân sự về những quyết định phải thông qua trong trường hợp làn sóng thứ hai. Những quyết định này sẽ có tính chất chính trị và xã hội hơn là y tế ”
(LE MONDE 5/8/2020)

2/ COVID, NGHỊCH LÝ CỦA MỘT DỊCH BỆNH TIẾN TRIỂN NHƯNG KHÔNG TRẦM TRỌNG THÊM
Số lượng những trường hợp lây nhiễm mới gia tăng nhanh hơn số những trường hợp nặng. Một tình hình được theo dõi sát lúc gần rentrée.3 tháng sau khi giở bỏ phong tỏa, dịch bệnh tuy vậy dường như được khống chế. Nhưng ít ra cũng lúc mới nhìn qua. Mặc dầu, những trường hợp dương tính gia tăng mỗi ngày, nhưng số lượng những nhập viện mới, những trường hợp được đưa vào hồi sức và những tử vong (mà từ đầu đại dịch đó là những chỉ dấu có giá trị), vẫn thấp một cách kỳ lạ. Khoảng một chục trường hợp tử vong giữa 17 và 18/8, và 31 trường hợp được đưa vào khoa hồi sức, theo những thông báo mới nhất của Tổng giám đốc y tế. Một nghịch lý khiến tin rằng virus đã mất tính nguy hiểm.Nhưng theo ý kiến của các chuyên gia dịch tễ học, trực giác này là sai lầm. Tình hình làm an lòng một cách giả tạo, Mircea Sofonea, giảng nghiệm viên dịch tễ học của các bệnh truyền nhiễm ở đại học Montpellier đã đánh giá như vậy. Những phân tích không cho thay một sự thay đổi quan trọng về độc lực (virulence) hay năng lực gây nhiễm (contagiosité) của virus, nó đã không thay đổi.”
Nhìn kỹ hơn, sự yên tĩnh bên ngoài của dịch bệnh vào mùa hè này từ nay không còn như thế nữa. ” Chúng ta tiếp tục quan sát một sự tiến triển mạnh của sự lưu hành của virus trong những tuần qua “, BS Daniel Lévy-Bruhl, chuyên gia dịch tễ học, người phụ trách đơn vị những nhiễm trùng hô hấp và tiêm chủng ở Santé publique France, đã chỉ như vậy. Một tình hình mà nhà khoa học đánh giá “rất quan ngại” và không thể quy cho sự thực hiện trên diện rộng những thử nghiệm.” Giữa tháng bảy và tháng tám, số những xét nghiệm dương tính gia tăng 40% mỗi tuần. Thế mà, khi ta tính đến sự tăng cao của tổng số các xét nghiệm được thực hiện, dẫu sao điều đó tạo một sự gia tăng 30% “, Simon Cauchemez, người phụ trách laboratoire de modélisation mathématique des maladies infectieuses ở Viện Pasteur đã nói như vậy.
Hiện nay, 3,5% những người thực hiện một trắc nghiệm bị dương tính với virus, hoặc giữa 3000 và 4000 mỗi ngày. Đó là gần 3 lần nhiều hơn so với lúc đầu của mùa hè.” Đó tất nhiên là một sự đánh giá thấp số lượng nhiễm thật sự “, GS Arnaud Fontanet, người phụ trách đơn vị dịch tễ học của các bệnh mới phát khởi ở Viện Pasteur, đã ghi chú như vậy. Ông cho rằng số lượng thật sự của những trường hợp mới mỗi ngày là giữa 5000 và 10.000. Hiện nay ta ước tính rằng một người bị nhiễm corona trung bình làm lây nhiễm 1,2 đến 1,3 người. ” Dịch bệnh theo một đường cong lũy tiến, tiến triển chậm hơn nhiều so với thá Từ đầu tháng tám, sự lưu hành gia tăng của virus bắt đầu được thể hiện một cách kín đáo ở những chỉ dấu bệnh viện (indicateur hospitalier). ” Số những nhập viện và những trường hợp được đưa vào ICU gia tăng nhẹ, nhưng nó gia tăng”, GS Fontanet đã chứng thực như vậy.ng ba và tháng tư vừa rồi “, Simon Cauchemez đã chỉ như vậy.
SỰ TỰU TRƯỜNG VÀ MÙA ĐÔNG : NGUỒN CỦA NHỮNG LO NGẠICác nhà khoa học thấy hai giải thích cho sự trở lại chậm của dịch bệnh này. Một mặt, virus hiện nay lan truyền chủ yếu ở những người trẻ, có nguy cơ thấp bị một thể nặng của Covid-19. ” Trong mùa hè, đã có một sự buông lỏng ở những thanh niên, trong khi những người có nguy cơ nhất chấp thành những biện pháp phòng ngừa hơn “, Mircea Safonea đã nói như vậy. Một hiện tượng ở mức độ cá nhân không nghiêm trọng, nhưng khiến sợ một sự phát tán rộng rãi hơn của virus. ” Những người trẻ bị nhiễm vào lúc này là những người làm lây nhiễm phần còn lại của dân chúng trong tương lai “, Daniel Lévy-Bruhl đã nhấn mạnh như vậy.
Giải thích thứ hai : khi chúng được áp dụng, những biện pháp barrière làm chậm lại sự lan tràn của virus, và sự trắc nghiệm đại trà cho phép phá vỡ một phần của các dây chuyền truyền bệnh. ” Đó là một sự khác nhau to lớn với tình hình mà chúng ta đã trải nghiệm trước phong tỏa, BS Lévy-Bruhl đã giải thích như vậy. Mặc dầu người ta chỉ ra một sự thiếu sót trong việc vận dụng những biện pháp barrière, mặc dầu không phải tất cả mọi người đều đi thử nghiệm ngay sau khi xuất hiện những triệu chứng, nhưng rõ ràng là có quá nhiều cố gắng được đại đa số dân chúng thuận thực hiện mỗi ngày.”
Còn cần phải biết có sẽ là như thế với sự tựu trường, sự đi nghỉ hè về và sự sắp đến của mùa đông, những sự cố này sẽ làm dễ sự khuếch tán của virus hô hấp. ” Mặc dầu những nhập viện tiếp tục gia tăng một cách yếu ớt, nhưng các khoa bệnh viện phái có khả năng quản lý, Simon Cauchemez đã đánh giá như vậy. Ngược lại, nếu dịch bệnh tăng tốc, tình hình có nguy cơ khó khăn hơn.” Theo modélisation của Mircea và équipe, 5000 giường hồi sức có thể bị chiếm vào cuối tháng 10 nếu nhịp độ hiện nay vẫn tiếp tục. Một thời hạn không được sự nhất trí trong số các chuyên gia dịch tễ học.” Đó là một sự ngoại suy được thực hiện với mục đích thấy trước (anticipation), chứ không phải đoán trước (prédiction). Nếu một trong những tham số thay đổi, điều đó biến đổi những tính toán : một cách điển hình, một sự tăng cường những động tác barrière cho phép đẩy lùi một cách đáng kể viễn ảnh của một sự bảo hòa “, Mircea Sofonea đã nói như vậy.Trên thực địa vài thầy thuốc lạc quan hơn. ” Các anh hãy nhớ những hình ảnh của lễ hội âm nhạc, những đám đông người ở Paris : chúng ta tuyệt đối đã không quan sát một sự nảy lên của dịch bệnh, GS Frédéric Adnet, trưởng khoa cấp cứu của bệnh viện Avicenne (Seine-Saint-Denis) đã nhắc lại như vậy. Tôi không lo ngại, nhưng tôi vẫn cảnh giác. Và tôi thật sự nghĩ rằng chúng ta sẽ không đạt đến cùng mức độ như làn sóng đầu tiên, chúng ta chuẩn bị tốt hơn.”
Thế thì, phải chăng ta làm quá ? ” Đó là cả một vấn đề của sự phòng ngừa : khi ta làm tốt, không gì xảy ra và người ta trách chúng đã làm quá nhiều, và khi ta không làm điều đó, tình hình y tế của dân chúng xuống cấp và người ta trách chúng ta điều đó. Y tế công cộng là một nghề rất bạc bẽo “, Arnaud Fontanet mỉm cười. Đối với Simon Cauchemez, rỡ ràng là ” cùng những nguyên nhân sẽ cho cùng những hậu quả. Nếu ta buông lỏng tất cả những biện pháp, ta có thể chờ đợi một tình huống bùng nổ. Có một ligne de crête phải tìm thấy, giữa để dịch bệnh tiến hành tuần tự và quá mức trong đáp trả dịch.
(LE FIGARO 21/8/2020)

3/ GS PITTET : ” TA CÓ THỂ TRÁNH MỘT LÀN SÓNG THỨ HAI NẾU TA TÔN TRỌNG NHỮNG BIỆN PHÁP BARRIERE”
Chuyên gia bệnh nhiễm trùng Thụy Sĩ điểm tình hình về dịch bệnh Covid-19, lại đang tiến triển ở Pháp.(Le Pr Didier Pittet, infectiologue et épidémiologiste aux Hopitaux universitaires de Genève)
SANTÉ. Vào giờ phút số trường hợp Covid-19 gia tăng, khi việc mang khẩu trang bên ngoài là bắt buộc, nhiều câu hỏi được đặt ra về sự quản lý dịch bệnh của Pháp. GS Didier Pittet, thầy thuốc chuyên khoa bệnh nhiễm trùng và nhà dịch tễ học ở các bệnh viện đại học của Genève, đã được Emmanuel Macron giao trách nhiệm chủ tọa ủy ban đánh giá sự quản lý cuộc khủng hoảng coronavirus ở Pháp.
Hỏi : Từ vài tuần nay, ta quan sát một sự tăng cao những trường hợp Covid-19 ở Pháp. Phải chăng chúng ta đang trong làn sóng thứ hai ?
GS Didier Pittet : Không, một cách chính xác chúng ta đang ở trên cái đuôi của một làn sóng thứ nhất. Điều này có nghĩa rằng ta đã thành công khống chế sự lan truyền tăng tốc của virus và tác động của nó lên hệ y tế, với cái giá là những hậu quả kinh tế và xã hội rất quan trọng. Một làn sóng, đó là một métaphore (phép ẩn dụ). Nó tương ứng với một sự tăng cao các trường hợp, mà ta phải săn sóc trong các bệnh viện
Hỏi : Sự phong tỏa phải chăng đã thành công tránh sự sụp đổ của hệ thống y tế ?
GS Didier Pittet : Vâng, bởi vì sự phong tỏa đã được liên kết với một sự ngừng của chế độ hoạt động bình thường để tập trung tất cả năng lực và tất cả nguồn lực vào sự quản lý những trường hợp Covid-19. Sự đình chỉ tạm thời chirurgie élective, chiếm hơn 50% hoạt động của bệnh viện, đã giúp điều trị những người bị nhiễm nhất bởi đại dịch.
Khi làn sóng dịch đầu tiên đến, sự phong tỏa là giải pháp duy nhất có thể thực hiện, và dễ dàng. Bằng cách ở tại nhà, có ít dây chuyền truyền bệnh hơn nhiều, một biện pháp nữa để kềm chế dịch bệnh. Nhưng virus không phải vì thế mà biến mất. Chúng ta không có các kháng thể đối với virus mới phát khởi này, và chỉ 5% đến 10% dân chúng đã bị tiếp xúc, vậy phần lớn đã được tha miễn. Virus này từ nay endémique, nó tồn tại trong dân chúng và như thế có cùng sân chơi như lúc khởi đầu. Điều đã thay đổi, đó là thái độ của dân chúng đứng trước những biện pháp barrière, nhất thiết phải áp dụng. Bởi vì nếu buông lỏng, ta sẽ mất năng lực làm ngừng những chuỗi truyền bệnh, và khi đó ta sẽ đối diện với một làn sóng mới.
Hỏi : Làm sao tránh nó ?
GS Didier Pittet : Trước hết nhờ khoảng cách xã hội (distanciation sociale) và nhờ vệ sinh của các bàn tay. Bởi vì đó là một virus hô hấp và, bắt đầu từ lúc mà anh ở cách xa một người nào đó một mètre, virus không thể lây nhiễm anh. Nhưng nếu anh đứng cách xa dưới 1 mètre, hay tiếp xúc với môi trường của người này, chỉ cần rửa kỹ các bàn tay.
Hỏi : Ông không nói về khẩu trang, đang gây nhiều tranh luận ?
GS Didier Pittet : Khẩu trang không có một ích ợi nào kể từ khi ta có thể tôn trọng khoảng cách xã hội. Nếu ta không thể, vâng, đó là một biện pháp thêm vào, miễn là nó được mang một cách đúng đắn. Trong trường hợp trái lại, việc mang khẩu trang có thể là một mối nguy hiểm, bởi vì đặt nó, lấy nó đi hay điều chỉnh nó cần đưa bàn tay lên mặt. Khi đó phải rửa tay trước mỗi động tác này. Điều đó là phức tạp, kể cả đối với nhân viên điều trị. Khi ta mang một khẩu trang, ta nghĩ là được bảo vệ, ta quên khoảng cách xã hội và rửa tay. Ngược lại, trong những nơi công cọng không thể tôn trọng khoảng cách xã hội, khẩu trang là hữu ích. Thí dụ, trong vận chuyển công cọng.
Hỏi : Vài người cũng mang gant…
GS Didier Pittet : Điều đó phải hoàn toàn bị cấm chỉ. Khi những người nghề nghiệp mang gant, họ có cảm tưởng được bảo vệ và không thay đổi đôi gant vào mỗi lần tiếp xúc, thế mà chính như thế mà virus được truyền và như thế mà nó lan truyền. Đó cũng đúng trong nhân dân.
Hỏi : Chúng ta hãy trở lại solution hydroalcoolique. Ông là người đã truyền bá nó trong môi trường bệnh viện và đã hiến công thức của dung dịch cho OMS. Nước Anh đã phong tước cho ông và hôm nay đó là nhãn hiệu chế tạo của ông
GS Didier Pittet : Vâng, vả lại, tôi vẫn luôn mang nó theo người. Dung dịch này thiết yếu. Đó là một yếu tố mấu chốt để làm ngừng chuỗi truyền bệnh. Tôi quá thường nghe nói rằng sự sử dụng gel có thể làm hỏng hay làm khô các bàn tay nhưng điều đó không đúng chút nào. Nước và xà phòng có hại hơi. Solution hydroalcoolique cũng là một sự lợi thời gian. Chúng tôi đã làm những công trình nghiên cứu chứng minh rằng các mạng sống có thể được cứu. Những kết quả đã được công bố năm 2005, và OMS đã yêu cầu chúng tôi phổ biến chúng khắp nơi. Trong bối cảnh này, vào năm 2006, tôi đã quyết định phải tạo một công thức hydroalcoolique libre de tout brevet.Tôi đã hiến cho OMS công thức này, với thành phần như sau : alcool 75% hay 80%, nước và glycérine. Pháp đã có một sáng kiến tuyệt vời, qua décret ministriel, bằng cách giới hạn giá của solution ở mức 3 euros. Đó là nước duy nhất làm điều đó.
Hỏi : Ông đã được Emmanuel Macron bổ nhiệm để chủ tọa ủy ban đánh giá của hành pháp. Ông đến đâu rồi ?
GS Didier Pittet : Đó là một sứ mạng có mục đích phân tích cuộc khủng hoảng Covid-19 đã được quản lý như thế nào xuyên qua 4 khía cạnh : y tế, kinh tế, xã hội và sociétal. Đó là điều có một không hai. Theo tôi biết, không có một đất nước nào đã thiết đặt một ủy ban điều tra multidisciplinaire và độc lập như vậy. Chúng tôi làm việc theo một phương pháp khoa học hơn là chính trị. Biết điều gì đã thật sự xảy ra, một cách séquentielle, vào lúc mà đại dịch đã được nhận diện trên thế giới, vào tháng giêng. Hôm nay thật là dễ dàng khi nói ” đáng lý ra phải làm điều này điều kia,…” nhưng phải nắm được tình hình và tình trạng kiến thức vào một thời điểm T. Chúng ta phải vùi đầu vào tất cả những tài liệu có sẵn, để phân tích những biện pháp được thực hiện ở mỗi giai đoạn. Nhưng quyết định cuối cùng luôn luôn thuộc về các chính trị gia. Những câu hỏi được đặt ra là : các chuyên gia khoa học đã được tham vấn không ? Họ đã trả lời đúng lúc không ? Các nhà chính trị đã theo những khuyến nghị không ? Những lệnh của Bộ y tế đã xuống đúng lúc đến tận các thị sảnh và các bệnh viện ? Báo cáo này sẽ là góp phần của nước Pháp vào cố gắng mà OMS đã đòi hỏi ở tất các các nước trên thế giới để đánh giá sự quản lý cuộc khủng hoảng Covid của mình. Đó là một báo cáo chính thức và minh bạch, sẽ được công bố vào cuối năm. Deadline này có lẽ sẽ không đủ bởi vì tham số surmortalité liên kết với Covid-19 sẽ không thể được đánh giá hoàn toàn trước tháng sáu 2021, sau thời kỳ cúm mùa.
Hỏi : Phải chăng nước Pháp đã có một quản lý dịch tốt ?
GS Didier Pittet : Có nhiều điều đặc sắc đã được thực hiện, những điều khác được thiết đặt chậm hơn. Vào lúc này tôi không thể phát biểu ý kiến. Kết quả cũng sẽ được so sánh với sự quản lý trong những nước khác. Cũng như ở Hoa Kỳ hay ở Anh, ở đây những khuyến nghị của các chuyên gia cao cấp đã không được theo đúng đắn, không được nghe, thậm chí bị nói trái lại bởi các chính trị gia. Vậy chúng ta phải phân tích sự quản lý Covid-19 của hàng chục nước. Trong vài nước, chúng ta không có thông tin, trong những nước khác, chúng ta sẽ phải đi tìm kiếm nó.
(LE FIGARO 10/8/2020)

4/ PIERRE VAN DAMME : BUỘC PHẢI SỐNG MỘT NĂM VỚI VIRUS
“ĐÓ LÀ MỘT ĐỊCH THỦ THÔNG MINH, NÓ LỢI DỤNG TẤT CẢ NHỮNG NHƯỢC ĐIỂM CỦA CHÚNG TA”Pierre Van Damme làm việc với Fondation de Bill Gates.
Là nhà dịch tễ học và chuyên gia về y khoa xã hội (médecine sociale), Pierre Van Damme kà giáo sư ở đại học y khoa Anvers, mà hôm nay ông là phó khoa trưởng. Ông cũng là chủ tịch danh dự của Institut de vaccination et de maladies infectieuses (Vaxinfectio), mà ông lãnh đạo giữa 2007 và 2018. Vaxinfectio được công nhận như là Trung tâm tiêu biểu nhất ở Đaị Học Anvers và hoạt động đối tác với OMS. Là thành viên của Viện hàn lâm y khoa hoàng gia từ 2008, Pierre Damme đã thành lập năm 1924 Centre pout l’évaluation de la vaccination CEV) mà ông điều khiển. Những nghiên cứu hiện nay của ông ở Đại học Anvers được tập trung vào dịch tễ học và phòng ngừa những bệnh nhiễm trùng như viêm gan A và B, bệnh bạch hầu, bệnh sởi, bệnh cúm, Ebola, chikungunya, Covid hay bệnh bại liệt (cộng tác với Fondation Bill & Melinda Gates). Từ năm 1985, ông đã thực hiện hơn 410 thử nghiệm về các vaccin ở CEV. Mới đây, équipe của ông đã tiến hành một dự án có một không hai cho Fondation Gates : một thử nghiệm vaccin mới trong những điều kiện quarantaine. Từ hơn 10 năm nay, Pierre Damme cố vấn một cách đều đặn cho những tổ chức quốc gia và quốc tế, như Conseil supérieur de la santé, plate-forme de vaccination flamande hay OMS.Hỏi : Số những trường hợp nhiễm coronavirus đột ngột gia tăng ở Bỉ. Đó là một làn sóng nhỏ (vaguette), một sự dội ngược (rebond), một làn sóng thứ hai (deuxième vague)… Từ ngữ này đã được giải thích bằng những cách khác nhau, cách sử dụng nó đã bị tranh cãi. Ta có thể nói một sự tái tục (reprise) của dịch bệnh sau một giở bỏ phong tỏa không được tuân thủ đúng hay không được nhắm đúng ?
Pierre Van Damme. Thực chúng ta đang ở trong làn sóng thì hai. Nó đã bắt đầu. Tỷ lệ nhiễm đã gia tăng, những nhập viện cũng vậy, đã phải dự kiến điều đó. Đó là những kết quả của những tuần lễ đầu tiên giở bỏ phong tỏa, lễ lạc, mở rộng các bulle, và nhất là hành vi của vài người không tuân theo các biện pháp. Con số sản xuất của virus trên 1. Nó gia tăng một cách lũy tiến. Làn sóng dịch thứ hai này có cùng đặc điểm của làn sóng thứ nhất không ? Ta có ba, bốn tuần để xem nước Bỉ có sẽ tôn trọng những biện pháp không. Ba hay bốn tuần để làm thế nào cho tỷ lệ nhiễm hạ xuống lần nữa.
Hỏi : Những lứa tuổi mới và những loại quần thể mới bị ảnh huởng nhiều hơn. Vài nhà khoa học, trong thế giới anglo-saxon, đã đề xuất một cách trơ trẽn rằng điều đó cũng được giải thích bởi sự kiện là những người dễ bị thương tổn nhất đã bị ảnh hưởng bởi làn sóng đầu tiên. Ông có đồng ý với ý kiến này ?
Pierre Van Damme. Không, tôi nghĩ rằng virus trở lại ở những người trẻ bởi vì những mạng lưới của họ rộng hơn những mạng lưới của những người già hơn. Các thế hệ đang lây nhiễm nhau trong những buổi tụ tập quan trọng hơn. Vài người không tôn trọng những biện pháp giãn cách vật lý, hay số lượng người trong một bulle. Những người trẻ ít cảnh giác hơn, vậy hôm nay họ bị ảnh hưởng nhiều hơn là việc bình thường.
Hỏi : Mới đây người ta đã gợi lên vài tử vong của những người dưới 20 tuổi, ở Bỉ, ở châu Âu, ở Hoa Kỳ…Một sự tiến hóa của virus có biện minh rằng virus tấn công một cách mạnh hơn những đích khác ?
Pierre Van Damme. Virus chịu những biến dị nhỏ, nhưng điều đó không thay đổi gì hết lực gây nhiễm (force d’infection). Những trường hợp tử vong của những người trẻ được đếm trên đầu ngón tay đối với châu Âu. Và những nạn nhân thường là những người bị những bệnh kèm theo (comorbidités), điều này làm họ dễ bị thương tổn hơn. Những tử vong này vẫn là ngoại lệ.
Hỏi : Những lò mổ ở Đức và những “meat plants”, thí dụ ở Brésil, tất cả có phải là những “cluster” (những ổ lây nhiễm tiềm năng) không ?
Pierre Van Damme. Các lò mổ có thể là những ổ cho tất cả loại nhiễm coronavirus rất quan trọng. Ở Bỉ ta rất ý thức điều đó. Nhưng ở Hoa Kỳ và có lẽ ở Đức, cùng những chỉ thị không được áp dụng một cách hệ thống. Đó là những nơi virus có thể triển khai rồi gây những dịch bệnh địa phương. Phải theo dõi rất sát điều đó cũng như những công nghiệp khác, ở mức y khoa lao động. Ở mọi nơi, ở đó người ta chế biến thức ăn, ở mọi nơi ở đó những dây chuyền sản xuất bắt buộc làm việc rất sát nhau.
Hỏi : Ở Bỉ cũng như ở những nơi khác, trong thời gian qua, vài cộng đồng văn hóa (communauté culturelle) bị ảnh hưởng hơn những cộng đồng khác.
Pierre Van Damme. Không hề có vấn đề điểm mặt chỉ tên (stigmatisation) những cộng đồng này, nhưng đó trong vài cộng đồng văn hóa như maroc, do thái, thổ của vài quốc gia nam Âu, và cả Bỉ, dĩ nhiên, ta chứng thực rằng sự truyền virus là quan trọng.
Hỏi : Vì những lý do gì ? Ít tôn trọng hơn những geste barrière, những lý do tôn giáo, những lý do kinh tế-xã hội, thiếu không gian trong một nơi sống ?
Pierre Van Damme. Đôi khi có những sự trở về từ quốc gia đối với những người có hai quốc tịch. Họ có thể mang nhiễm trùng lại trong gia đình. Những phong tục, thường địa trung hải, sinh ra nhiều tiếp xúc hay trao đổi hơn : ôm hôn, chia sẽ thức ăn, nhiều gia đình trong cùng một appartement,…Vài cộng đồng hiện diện một cách rất đông đúc trong vài thành phố lớn, và sự tập trung dân cư đương nhiên gia tăng sự lan tràn của virus. Chính những thầy thuốc đa khoa, ở tuyến đầu, báo cho chúng tôi những dịch bệnh nhỏ trong vài gia đình, liên kết nhau, xảy ra sau vài hội hè, thí dụ như những hoạt động tôn giáo.
Hỏi : Những biện pháp được áp đặt ở Bỉ đã có thể hơi phức tạp để nhớ. Nhất là vấn đề về các “bulle”, thay đổi. Tính chất tối nghĩa của các chỉ thị quốc gia đã bị tố cao trong những nuoc khác như Pháp hay Vương quốc Anh. Há không thể đơn giản hơn, dứt khoát hơn, toàn bộ hơn trong những chỉ thị ?
Pierre Van Damme. Sự thực là ta không chắc dân chúng ghi để nhớ những con số này, ghi nhớ số người…Ở những thanh niên, họ có những cercle social phát triển hơn nhiều, điều đó có nghĩa rằng họ sẽ gặp những người khác nhau mỗi ngày…Một sự đơn giản hóa sẽ được hoan nghenh
Hỏi : Ông khuyen dùng những giải pháp nào ?
Pierre Van Damme. Có hai điều phải làm : lập lại thông điệp một cách đều đặn, và đơn giản hoá nó để thông điệp được theo một cách dễ dàng. Đối với các tiệm ăn và các tiệm cà phê, áp đặt 1,50 m giữa các bàn, không nhiều hơn 10 bàn, và phạt nếu điều đó không được tôn trọng.
Hỏi : Với những tính đặc thù nào tùy theo những nhóm được nhằm vào ?
Pierre Van Damme. Các thanh niên 15 hay 16 tuổi phải được báo cho biết qua những phương tiện thông tin đại chúng (médias sociaux), mà chúng sử dụng nhiều. Ta có thể sử dụng cái loa của những người có thế lực mà chúng theo…Những người trẻ là nhóm đầu tiên không tôn trọng nữa những chỉ thị, nhất là trong thời kỳ nghỉ. Đó là bình thường : trời đẹp, đó là mùa hè, chúng muốn chơi bời phóng túng. Đối với mỗi cộng đồng, phải qua những kênh nhất định. Cũng vậy đối với cộng đồng maroc, thí dụ : phải nhờ đến những người có thế lực marocain. Vậy phải thích ứng những thông điệp và trình bày những thí dụ cụ thể, nói : ” Điều này có thể chấp nhận và điều này không thể.” Cũng vậy đối với những cộng đồng khác, philippine, do thái, châu Phi…
Hỏi : Những người già đôi khi khó hiểu rằng virus còn hiện diện.
Pierre Van Damme. Những thông điệp phải được thích ứng với những người Bỉ từ 0 đến 100 tuổi. Những người già sẽ nghe dễ dàng những người ngang hàng với họ hơn là những người trẻ hay những phương tiện thông tin đại chúng. Cũng phải gợi lên những câu chuyện về những người nhập viện và may mắn thay đã hồi phục. Đối với những người trẻ phải nhắc lại những nguy cơ nào của bệnh có thể xảy ra cho cha mẹ và ông bà nội ngoại của chúng.
Hỏi : Nếu mọi người đã chỉ cần theo những biện pháp, ta sẽ không bị như vậy.
Pierre Van Damme : Những thay đổi không thể cảm nhận tức thời bởi dân chúng ; dân chúng không quán triệt ảnh hưởng của một sự lơi lỏng. Tác động vô hình này chỉ được thể hiện sau khoảng hai tuần. Vậy ta có thể dự kiến sự gia tăng các trường hợp sau một buông lỏng hai đến ba tuần.
Hỏi : Thay vì chú ý vào vấn đề truy vết (traçage ou tracing), phức tạp hơn, há không hiệu quả hơn tập trung vào những tụ tập lớn, en terrasse, trên đường phố hay những nơi khác ?
Pierre Van Damme : Vào đầu tháng bảy khi ta bắt đầu nới lỏng phong tỏa, ta đã yêu cầu người dân tôn trọng vài biện pháp. Và tôi nghĩ một cách thành thật rằng có lẽ 85% đã làm điều đó. Chỉ cần 10% người dân không tôn trọng những quy tắc cũng đủ làm cả nước Bỉ do dự. Ta đã không nhấn mạnh đủ rằng các biện pháp sẽ phải theo trong ít nhất một năm. Điều đó không phải vô nhân đạo. Ta thấy hầu như ở khắp nơi châu Âu virus trở lại với sự nhanh chóng thế nào. Điều này chỉ rõ rằng ta đối đầu với một đại dịch. Thế mà, đa số người dân không mang khẩu trang bảo vệ, về phương diện miễn dịch họ hoàn toàn ngây thơ và virus lợi dụng mọi cơ hội.
Hỏi : Ông thường nhắc lại tính hung dữ của virus
Pierre Van Damme : Nó là đáng sợ. Những virus thông minh chỉ có thể làm một điều : tăng sinh. Để được như thế, chúng tìm kiếm những người “ngây thơ”, không được bảo vệ, dễ bị thương tổn. Trong những hội hè, trong những đám đông người, trên các terrasse dày đặc, những cơ hội truyền virus gia tăng. Trong khung cảnh này, một virus thông minh sẽ không bỏ lỡ cơ may của nó.
Hỏi : Từ nay phải chăng ta có thể loại trừ tưởng cho rằng virus nhạy cảm với mùa hè, với những nhiệt độ cao, và rằng nó có thể biến dị với mùa hè ?
Pierre Van Damme. Với những kiến thức mà ta có hôm nay, vâng, ta có thể loại trừ điều đó. Chỉ cần thấy sự lan tràn của virus ở châu Phi hay Nam Mỹ cũng đủ. Sự tăng cao nhiệt độ không thay đổi gì hết trên bình diễn dịch tễ học, trái lại là khác.
Hỏi : Ông nghĩ khi nào vaccin chống Covid-19 đến trên thị trường ?
Pierre Van Damme. Tôi đồng ý với Paul Stoffels (chủ tịch của Janssen Pharmaceuticals và phó chủ tịch của ủy ban lãnh đạo của Johnson & Johnson) và với những người hữu trách của GSK ở Wavre : nếu vaccin sẵn sàng vào giữa năm 2021, đó đã sẽ là một điều tốt. Vaccin sẽ được dành ưu tiên cho giới y tế và cho những người có nguy cơ. Sau đó, nó sẽ có sẵn để sử dụng cho phần còn lại của dân chúng vào cuối năm. Dường như, đó là những đánh giá khá hiện thực. Chúng tôi đang tiến hành những khảo sát giai đoạn 1 ở đại học Anvers, cũng ở Gand. Vậy, nếu tất cả những kết quả là tốt, ta có thể dự kiến một vaccin vào khoảng giữa năm 2021.
Hỏi : Theo điều mà ta biết hôm nay, phải chăng vaccin sẽ hoàn toàn hiệu năng ?
Pierre Van Damme. Ta biết rằng vaccin đã chứng tỏ hiệu quả ở khỉ, động vật gần với người nhất.Ta phải có thể chứng tỏ rằng nó sẽ cũng an toàn và hiệu quả trên người. Điều đó sẽ được thực hiện trong giai đoạn 3, vào năm 2021, khi đó các trắc nghiệm sẽ được thực hiện trên 3000 đến 5000 người.
Hỏi : Vào tháng 11, vaccin sẽ có với số lượng đủ ?
Pierre Van Damme. Ta phải xác định những người được chủng ưu tiên. 150 ung vien vaccin được phát triển trên thị trường thế giới, trong đó 13 ứng viên đã ở giai đoạn 1. Trong số 13 ứng viên vaccin này, sẽ có vài trên thị trường châu Âu.
Hỏi : Những người chống vaccin gầm gừ gần như khắp nơi. Họ có nhiều ở Hoa Kỳ. Nói chung hơn, ở châu Âu thì sao ?
Pierre Van Damme. Sẽ luôn luôn có sự hoài nghi. Ông biết những lý thuyết về âm mưu. Người ta cũng đã nói rằng virus là nhân tạo, rằng nó được chế tạo trong phòng thí nghiệm,.. Mỗi thứ ba, đại học của chúng tôi thực hiện một điều tra về coronavirus. Người ta đã đặt câu hỏi : nếu một vaccin có sẵn để sử dụng, anh có sẵn sàng đi tiêm chủng không ? Hơn 80% những người tham dự đã trả lời một cách thuận lợi, đối với họ và con cái họ.
Hỏi : Còn về gián điệp của những phòng thí nghiệm hoạt động trong nghiên cứu vaccin ? Người ta đã nói về trộm các mot de passe bởi những hacker nga.
Pierre Van Damme. Ở cấp độ OMS, một plate-forme scientifique đã được thành lập, nơi đây các nhà nghiên cứu của các đại học, của những cơ quan quốc tế và của những cong ty dược phẩm trao đổi các dữ liệu và các kết quả. Như thế ta có thể lợi được thời gian để phát triển vaccin. Vậy, ở giai đoạn này, gián điệp thật sự không xảy ra.
Hỏi : Ông đánh giá như thế nào về cuộc khủng hoảng y tế ở Hoa Kỳ và về cách mà Donald Trump đã quản lý nó cho đến nay ? Điều đó sẽ có ảnh hưởng gì lên châu Âu ?
Pierre Van Damme. Tình hình ở Hoa Kỳ sẽ ảnh hưởng lên cán cân địa-chính trị. Nó sẽ có một tác động lên kinh tế thế giới. Hoa Kỳ đang tự cô lập mình. Điều đó không ngừng gia tăng. Chính sách y tế này ngay cả có thể có một tác dụng lên bầu cử. Trump còn đánh giá thấp cuộc khủng hoảng này. Ông ta đã không chấp nhận “Obamacare” đã được dự kiến và cả đất nước trả giá to lớn cho tai họa y tế này. Bảo hiểm xã hội (sécurité sociale) hầu như không có ở Hoa Kỳ. Mọi cuộc khủng hoảng cho thấy sự suy yếu của một hệ thống. Cuộc khủng hoảng này có những hậu quả không thể tưởng tượng được. Và với sự đóng cửa biên giới này, tình hình có nguy cơ còn tai họa hơn.
Hỏi : Dưới mắt ông, vài quốc gia là những mô hình trong việc quản lý cuộc khủng hoảng của Covid-19 ?
Pierre Van Damme. Đan Mạch, Na Uy hay Phần Làn đã đặt y tế công cộng ở một mức cao. Họ thực hành “contact tracing” (truy vết tiếp xúc) trong một chính sách phòng ngừa mà họ vun trồng từ nhiều chục năm, nhiều hơn nhiều những nước khác.
Hỏi : Tại sao ở Bỉ có sự chậm chạp trong việc thiết đặt tracing ? Dĩ nhiên sự bảo vệ các dữ liệu thường được nêu lên.
Pierre Van Damme. Vài nước cho một giải thích khác với RGPD (quy tắc chung tăng cường và thống nhất sự bảo vệ các dữ liệu cá nhân đối với những cá nhân trong Liên hiệp châu Âu). Theo ý kiến của tôi, không có một lý do nào để không bắt đầu thu thập tất cả những thông tin này. Nhất là ở đây, đó là một vấn đề an ninh đối với toàn thể dân chúng. Sự ưu tiên y tế này vượt hơn những tự đó cá nhân, vì lẽ sự sử dụng những dữ liệu này sẽ được hạn chế trong thời gian, và cũng được giới hạn vào những mục tiêu nhất định.
(PARIS MATCH 30/7-5/8/2020)

5/ NHỮNG BÀI HỌC VỆ SINH CỦA COVID-19
CORONAVIRUS. Trong đời sống hàng ngày, rửa tay bằng nước và xà phong, nếu cần bằng solution hydroalcoolique (SHA), khoảng cách xã hội (distanciation sociale), khẩu trang và nhất là không mang gant. Ở bệnh viện, đại dịch thúc đẩy đến cùng những quy tắc vô trùng. GS Anne Simon (Saint-Luc) trở lại vấn đề vệ sinh trong thời coronavirus.Trong thời kỳ đại dịch này, vệ sinh các bàn tay là một trong những vũ khí hủy diệt hàng loạt virus. ” Đó luôn luôn là biện pháp đầu tiên chống những nhiễm trùng, GS Anne Simon (Cliniques Saint-Luc, UCLouvain) đã nhấn mạnh như vậy. Ở nhà, nước và xà phòng là đủ. Thông điệp phải rõ ràng : ta sử dụng những dung dịch SHA trong săn sóc và khi ta không thể tiếp cận nước và xà phòng.
Sự việc tất cả chúng ta bị thúc đẩy sử dụng những SHA một cách mạnh mẽ và thường xuyên hơn há không có nguy cơ xuất hiện những đề kháng vi khuẩn ? ” Không”, GS Anne Simon đã trả lời như vậy.” Cho đến nay chỉ một công trình nghiên cứu không được thực hiện tốt khiến nghĩ rằng những entérocoque đề kháng với vancomycine trở nên đề kháng với SHA, nhưng BS Didier Pittet (Genève), người thúc đẩy và đề xướng vệ sinh bàn tay cho OMS, đã chứng mình rằng điều đó là sai, những nồng độ alcool trong công trình nghiên cứu này là thấp hơn nhiều (23%) so với những nồng độ của SHA được dùng trong bệnh viện (60 đến 90%).”
KHÔNG MANG GANT TAY
GS Anne Simon (Saint-Luc) nói tiếp : ” nếu quả đúng với những chất khử khuẩn (desinfectant) và những thuốc sát trùng (antiseptique), ta đã không luôn luôn nhận thức nguy cơ xuất hiện sự đề kháng đối với vài loại thuốc, nhưng không phải đối với alcool, cũng không phải đối với isobétadine. Ta biết rằng những vi khuẩn có khả năng sinh ra những cơ chế đề kháng với chlorhexidine, thí dụ.”
Sự tôn trọng cách sử dụng của các thuốc sát trùng và khử khuẩn cho phép hạn chế nguy cơ này. ” Những sản phẩm này được đăng ký để được sử dụng ở một nồng độ nào đó, trong một thời gian tiếp xúc nhất định,…Đó như là một kháng sinh, nếu ta sử dụng nó ở những nồng độ không hiệu quả trên vi khuẩn, không những vi khuẩn sẽ không bị giết chết, mà có thể nó sẽ có khả năng tìm ra một cơ chế đề kháng.”
” Ta biết rằng ta phải chú ý, nhưng cho đến nay, các thuốc sát trùng được sử dụng một cách dè sẻn. Trong cuộc khủng hoảng coronavirus, chính alcool được viện dẫn, và quả thật rằng, vào lúc này, nếu ta sống với ai đó bị Covid-19, Sciensano khuyến nghị khử khuẩn tất cả các bề mặt bằng nước javel : đó là một chất khử khuẩn rất tốt bởi vì nó tác động rất nhanh, nhưng ta phải sử dụng nó ở những nồng độ đúng đắn : 4 cuillères à dessert /lít nước (trước đây ta chủ trương 4 c.à.s)”.
Bên cạnh, khoảng cách xã hội vẫn là từ chủ yếu, nhà vi trùng học đã nhấn mạnh như vậy : ” Sự mang khẩu trang không đủ. Nó đòi hỏi một kỷ luật nào đó : khử trùng các bàn tay trước và sau khi đặt nó, tránh đụng nó…Khẩu trang bằng vải (masque en tissu) thích hợp nếu được quản lý tốt : giặt ở 60 độ, hay ở 30 độ và rồi ủi hay đun sôi và rồi ủi lại. Khẩu trang hai lớp (masque en double couche hay fourreau) để dặt vào đó, thí dụ, một mouchoir bằng vải, nhất là trong vận chuyển công cộng “, Anne Simon xác nhận như vậy đồng thời cảnh giác việc mang gant : ” Đó là điều tệ hại nhất, ta gây nguy hiểm cho bản thân và nhất là gây nguy hiểm cho những kẻ khác. Lý tưởng, đó là rửa tay.”
(LE JOURNAL DU MEDECIN 20/5/2020)

6 /VACCIN CHỐNG CÚM, MỘT VŨ KHÍ PHÒNG NGỪA TRONG TRƯỜNG HỢP LÀN SÓNG THỨ HAI
Trong khi những kế hoạch chiến đấu được chuẩn bị để đối đầu với một làn sóng coronavirus thứ hai có thể xảy ra, một biện pháp mà các chuyên gia đã nhất trí : tiêm chủng chống cúm ! Một nghịch lý, vì lẽ vaccin chống cúm không tác dụng chống các coronavirus. Trên thực tế, những lý do trước hết là logistique. ” Ta sợ có hai dịch bệnh xảy ra cùng lúc, đó sẽ là nguy kịch đối với hệ thống y tế”, BS Bruno Stach, pneumologue ở Hauts-de-France và chủ tịch của Syndical national de l’appareil respiratoire (SAR) đã giải thích như vậy.
Những người Mỹ đã phát minh một chữ, “twindemic”, để gợi lên bóng ma của một dịch bệnh song đôi (épidémie jumelle) cúm và Covid-19. ” Xét vì khả năng một nhiễm bởi cúm bị lẫn lộn với một nhiễm bởi Covid-19, tốt hơn là làm giảm cúm để các bệnh viện không bị tràn đầy bởi hai bệnh”, chuyên gia virus học Hoa Kỳ Stanley Plotkin đã giải thích như vậy.” Mặc dầu tính hiệu quả của các vaccin chống cúm đôi khi ít hơn điều mà chúng ta mong muốn, vì sự biến dị thường xuyên của các virus cúm, nhưng cho chúng ta một bảo vệ quan trọng chống lại những thể nặng của cúm.”
MỘT BIỆN PHÁP QUAN TRỌNG
Tiêm chủng chống cúm là một biện pháp quan trọng đối với Viện hàn lâm y khoa quốc gia. Ngay 13/5/2020, Viện đã khuyến nghị ” liên kết tiêm chủng chống cúm và tiêm chủng chống phế cầu khuẩn (vaccination anti-pneumococcique) ở những người trên 65 tuổi, vì lẽ mức độ nghiêm trọng của những nhiễm trùng xâm nhập do phế cầu khuẩn (infections invasives à pneumocoques) trên thể địa này “. Vả lại, dầu đại dịch hay không, ở Pháp, mỗi năm những người có nguy cơ đã nhận, với sự đảm nhận bởi Assurance-maladie, những vaccin chống cúm và chống những phế cầu khuẩn.” Có những vaccin hiệu quả chống những nhiễm trùng này, dành cho những người có nguy cơ nhưng chúng không được tiêm chủng đủ “, GS Yves Buisson, chủ tịch của nhóm Covid-19 của Viện hàn lâm y khoa, lấy làm phật ý. ” Tất cả các thầy thuốc phải đề nghị các vaccin này cho những bệnh nhân của mình, phải hỏi họ đã được chủng chưa.”
Bởi vì nguy cơ không phải là lý thuyết.” Mọi nhiễm trùng ở một người bị một bệnh hô hấp tắc nghẽn (maladie respiratoire obstructive) có thể làm trầm trọng một tình trạng mỏng manh trên phương diện hô hấp và dẫn đến nhập viện, với một tỷ lệ tử vong được ước tính 12%”, thầy thuốc chuyên về bệnh phổi Frédéric Le Guillou, chủ tịch của hiệp hội Santé respiratoire France, đã giải thích như vậy. Vào tháng 11, hiệp hội đề nghị thiết đặt những consultation de prévention đối với những bệnh nhân hô hấp mãn tính. ” Mọi professionnel de santé có một obligation de moyens trong điều trị các bệnh nhân và do đó phải đề nghị những tiêm chủng này “, BS Le Guillou đã đánh giá như vậy.
Thật vậy, ở Pháp, sự tiêm chủng bảo vệ những người nguy cơ không rực rỡ bao nhiêu. Trong ý kiến 20/5 về chiến dịch tiêm chủng chống cúm sắp đến (bắt đầu giữa tháng 10), Haute autorité de santé chỉ : ” Đối với thời kỳ 2019-2020 chỉ 45% trong số họ đã được tiêm chủng, trong đó gần hơn một nửa những người trên 65 tuổi (52%) và dưới 1/3 những người dưới 65 tuổi bị một bệnh mãn tính (31%).” Cũng vậy về phía những nhân viên điều trị. Một điều tra được thực hiện năm 2009 trong một nhóm tiêu biểu của các cơ sở điều trị ở Pháp, đánh giá 1 thầy thuốc trên hai, một y tá hay nữ hộ sinh trên bốn và 1 aide-soignant trên 10 được tiêm chủng chống cúm.
Bên cạnh những vaccin chống cúm và phế cầu khuẩn, một vaccin thứ ba có thể, qua các nhũ nhi, làm giảm charge virale đè nặng mỗi mùa thu và đông lên hệ y tế : vaccin chống rotavirus nguồn gốc của viêm dạ dày ruột. Đó là điều mà 7 société savante de pédiatrie ủng hộ cách nay vài ngày trong một thông cáo chung. Trong một ý kiến 22/7/2020, viện hàn làm y khoa đã nhắc lại rằng rotavirus là tác nhân thứ nhất gây nhiễm trùng bệnh viện ở nhi khoa, ở nhà trẻ, trong nhng phòng mạch, ở khoa cấp cứu và trong nhập viện. Ở Pháp nó chịu trách nhiệm một gánh nặng hàng năm ở những nhũ nhi : 430.000 đợt viêm dạ dày ruột cấp tính, 181.000 consultations, 31.000 khám cấp cứu, 14.000 trường hợp nhập viện và khoảng một chục tử vong.”
(LE FIGARO 21/8/2020)

7/ TESTS SALIVAIRES, KHÔNG TRƯỚC NHIỀU TUẦN
Đơn giản để thực hiện và không đau, các test salivaire để phát hiện Covid-19 rất được trông chờ bởi các thầy thuốc và những nhà dịch tễ học ; họ thấy ở đó một vũ khí chống lại sự lan tràn của virus. Ít xâm nhập hơn sự lấy mẫu nghiệm ở tận đáy của hố mũi, chúng cũng cần ít vật liệu hơn và làm giảm những nguy cơ làm lây nhiễm nhân viên điều trị. ” Nếu độ tin cậy của chúng được chứng minh, chúng cho phép trắc nghiệm dễ dàng hơn những đối tượng dễ bị thương tổn như các trẻ em, những người già hay những người bị những rối loạn tâm thần, GS Dominique Le Guludec, chủ tịch của Haute autorité de santé (HAS) đã chỉ như vậy. Ngoài ra, chúng có thể được thực hiện một cách lặp lại ở cùng một người, thí dụ nếu người này đã bị tiếp xúc với virus, để kiểm tra theo thời gian rằng người này không bị nhiễm.”
Trong một bức thư ngõ được công bố hôm thứ tư 19/8, Hiệp hội nhi khoa Pháp yêu cầu, vào lúc sắp tựu trường, những test salivaire sẵn sàng để sử dụng. Sự lặp lại những lấy mẫu nghiệm mũi họng ở những trẻ em bị sốt, bị những dấu hiệu hô hấp hay tiêu hóa (thường vào mùa đông), sẽ có ” một năng suất thấp, một phí tổn chắc chắn và khiến chúng ta bị các trẻ và/hay cha mẹ từ chối”, các thầy thuốc nhi khoa đã nói như vậy.
ĐANG ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ
Mặc đầu đã được sử dụng ở Hoa Kỳ, nhưng sự phát hiện bằng lấy nước dãi sẽ không xảy ra trước nhiều tuần ở Pháp, bởi vì tính chất đáng tin cậy của phương pháp này luôn luôn đang được đánh giá. ” Vấn đề về tính nhạy cảm (sensibilité : năng lực phát hiện virus) của những trắc nghiệm này chưa được giải quyết dứt khoát, BS Vincent Enouf, phó phụ trách của Centre national de référence des virus respiratoires của Viện Pasteur, đã nhấn mạnh như vậy. Một mặt chúng tôi phải kiểm tra rằng nước dãi là một mô hình tốt để phát hiện, mặt khác rằng những kỹ thuật phân tích khác nhau cũng hiệu năng như test de référence RT-PCR.”
Những công trình nghiên cứu khoa học về các test salivaire, được thực hiện cho đến nay ở Pháp hay ở ngoại quốc, công bố những kết quả thay đổi. ” Một cách toàn bộ, nước dãi dường như là một support ít hiệu nặng hơn lấy mẫu nghiệm mũi họng hiện nay, GS Le Guludec đã ghi chú như vậy. Còn cần phải đo mức độ của sự khác nhau này.Ngay với một tính nhạy cảm thấp hơn, những test salivaire có thể giữ một lợi ích xét đến những con chủ bài khác của chúng.”
Bị thúc tăng tốc nhịp độ, HAS hôm 10/8 đã thuận cho một forfait innovation, cho phép bệnh viện Cayenne phát động một công trình nghiên cứu lâm sàng rộng lớn nhằm đánh giá tính hiệu quả của chẩn đoán bằng nước dãi : phai tuyển mộ 1200 bệnh nhân, được phân thành 4 nhóm tuổi. Assistance publique-hopitaux de Paris đã cam kết tham gia vào công trình nghiên cứu. Những kết quả đầu tiên được dự kiến vào tháng 9.
Những hiệu năng của test de détection salivaire EasyCov, được hiệu chính bởi CNRS, được biết gần như cùng lúc. Thiết bị này, được trắc nghiệm ở Montpellier, sử dụng một kỹ thuật phân tích nhanh hơn RT-PCR cổ điển. Nó có một độ nhạy cảm (năng lực phát hiện một trường hợp dương tính) 73% trong một công binh nghiên cứu sơ bộ tháng sáu. Trưởng khoa các bệnh nhiễm trùng ở CHU de Montpellier, GS Jacques Reynes, người phối hợp thử nghiệm, nói là khá tin tưởng : ” Trắc nghiệm sẽ cho phép phát hiện phần lớn các bệnh ở giai đoạn sớm, có một charge virale cao, vào lúc chúng lây nhiễm nhất.”
(LE FIGARO 21/8/2020)

8/ PHẢI CHĂNG NHỮNG BIẾN DỊ ĐÃ BIẾN ĐỔI DỊCH BỆNH ?
Thế thì phải chăng một sự biến dị của virus đã làm cho nó lây nhiễm hơn, nhưng ít gây chết người hơn ? Đó là giả thuyết được gợi lên vào đầu tuần này bởi Paul Tambyah, consultant senior ở đại học quốc gia Singapour và chủ tịch của Hiệp hội quốc tế những bệnh nhiễm trùng. Một hướng có giá trị giải thích sự chênh lệch được quan sát giữa những đường cong lây nhiễm và đường cong nhập viện.” Đã nhiều tháng ý tưởng này được nêu lên”, GS Bruno Lina, chuyên gia virus học ở đại học Lyon-1 và thành viên của hội đồng khoa học đã bình luận như vậy. Một virus biến dị khi một dịch bệnh càng tiến triển là điều bình thường, và mỗi biến dị có khả năng biến đổi “hành vi” của tác nhân gây bệnh.
Sự biến dị được gợi lên bởi Paul Tambyah được gọi là D614G. ” Nó đã được khám phá vào tháng hai và từ nay chiếm đa số, Bruno Lina đã tiếp tục như vậy. Nhưng người ta không có một ý tưởng nào về điều mà nó gây hậu quả đối với các bệnh nhân.” Sự biến dị này biến đổi cấu trúc của một phân tử chủ chốt của virus, những protéine S, hay spicule. Những phân tử này tạo thành những đỉnh nhọn tua tủa trên bề mặt của coronavirus và virus dùng để đi vào trong các tế bào của cơ quan bị nhiễm. Ngoài ra, đó là điều giải thích tên của nó : D614G : một glycine (G, một trong những acide aminé cấu tạo protéine) đã thay thế một acide aspartique (D : mot acide aminé khac) trên codon 614 của protéine S. Hơn 71.000 chủng của virus Sars-CoV-2 hiện đang lưu hành, và 95% trong số chúng mang biến dị này.
Trong một bài báo trên mạng trên plateforme MedRXiv, một équipe quốc tế, được chỉ đạo bởi Erik Volz của Imperial College de Londres, nghiên cứu những tác dụng của sự biến dị này trên sự truyền và tính nguy hiểm của bệnh. ” Sự biến dị này dường như cho virus thế lợi trong sự tăng sinh, Bruno Lina đã phân tích như vậy. Vậy có thể rằng những chủng này sinh sản một chút ít tốt hơn trong cơ thể.” Các tác giả giải thích rằng mặc dầu biến dị không có một ảnh hưởng nào lên tính chất bệnh lý của virus, nhưng nó có thể góp phần làm dễ một cách rất nhẹ khả năng lây nhiễm ở những người trẻ tuổi nhất. ” Mặc dầu vậy, không thể kết luận rằng sự biến dị này biến đổi động lực dịch bệnh, Bruno Lina đã nói như vậy. Chúng ta hãy nhắc lại rằng sự biến dị này đã có từ tháng hai 2020. Nếu nó có một hưởng quan trọng, chúng ta phải thấy điều đó ngày tháng ba hay tháng tư.”
Mặc dầu dịch luôn luôn lưu hành ở châu Âu, nhưng nhịp của nó ít dữ dội hơn so với tháng ba và với những vùng khác trên thế giới. Vậy có phải sợ rằng những biến dị sinh sôi nảy nở nhiều ở Nam bán cầu, và làm gia tăng khả năng xảy ra một làn sóng thứ hai ở chúng ta ? ” Nguy cơ này không liên kết với những biến dị, Bruno Lina đã đánh giá như vậy. Nguy hiểm đến từ những virus nội tại (những virus lưu hành hiện nay) cũng như từ những virus được đưa vào từ bên ngoài.”
NHỮNG CÂU HỎI VỀ MIỄN DỊCH CÁ NHÂN
Thật vậy, những biến dị được quan sát không biến đổi vào bất cứ lúc nào những thụ thể trên đó những kháng thể tác động. Đứng trước những chủng Sars-CoV-2 khác nhau, nguy cơ cá nhân bằng nhau, về mặt lây nhiễm, cũng như về các biến chứng. ” Tất cả các virus đều giống hệt nhau về mặt sinh kháng nguyên “, Bruno Lina đã giải thích như vậy. Vậy cũng vậy đối với ” đáp ứng miễn dịch mà chúng gây nên trong cơ thể.”
Mặc dầu còn nhiều câu hỏi về miễn dịch cá nhân, và nhất là thời gian miễn dịch, một người sau khi đã lành Covid-19 sẽ không còn có nguy cơ nữa bị bệnh lúc rentrée với một chủng châu Âu hay nhập cảng. Điều này, trong trường hợp khám phá một vaccin, sẽ làm nó cũng hiệu quả đối với những loại Sars-CoV-2 khác nhau. ” Một cách rất nhanh chóng, chúng tôi đã đưa ra giả thuyết rằng virus này sẽ tiến hóa một cách khá thứ yếu, nhà nghiên cứu đã kết luận như vậy. Đó là cái gì dường như được xác nhận 8 tháng sau
(LE FIGARO 21/8/2020)
TSYH số 539 : bài số 3

9. ĐÚNG HAY SAI : NƯỚC NGA ĐÃ THẮNG CUỘC CHẠY ĐUA TÌM VACCIN ?
+ Đúng
+ Khá đúng
+ Khá sai (x)
+ Sai
Tổng thống Nga đã loan báo hôm 13/8 rằng nước Nga là nước đầu tiên trên thế giới cho phép một vaccin chống Covid-19. Các thầy giáo và nhân viên y tế sẽ bắt đầu được tiêm chủng ngay cuối tháng tám trước khi mở rộng trong dân chúng kể từ 1.1.2021(Le président russe a annoncé qu’il autorisait un vaccin contre le Covid-19 baptisé Spoutnik 5. Manoeuvre politique ou réelle avancée ?
Sự kiện là nước đầu tiên cung cấp một vaccin chống Covid là một enjeu de prestige national đối với Kremlin. Điện cẩm linh cố xác nhận hình ảnh về nước Nga với tư cách cường quốc thế giới do năng lực cạnh tranh với Hoa Kỳ và Trung Quốc. Đó không phải là một tình cờ khi vaccin mang tên Spoutnik V. Chữ Spoutnik chỉ chiến thắng chính trị-khoa học khi Liên Xô đưa lên quỹ đạo vệ tinh Spoutnik, trong cuộc chạy đua vào không gian, đối đầu giữa Liên Xô và Hoa Kỳ. Nhưng phải chăng những đòi hỏi cấp bách về chính trị này áp đặt nhịp độ khoa học và thúc đẩy nước Nga đốt giai đoạn, dầu phải làm dân chúng chịu những nguy cơ ? Kremli, đính chính, đảm bảo rằng ” tất cả những thử nghiệm cần thiết đã được thực hiện ” và lên án ” những tấn công phối hợp của giới truyền thông. Tuy nhiên, việc loan báo gây nên nhiều nghi vấn và khó chịu trên thế giới, như ở Đức, Bộ y tế của nước này đã công khai đưa ra những hoài nghi về “chất lượng, tính hiệu quả và độ an toàn” của vaccin.
OMS và cộng đồng khoa học biết ít điều về những công trình của Trung tâm nghiên cứu Nikolai Gamaleya đã phát triển vaccin này. Theo những dữ liệu của OMS, 5 công ty dược phẩm hiện đang dẫn đầu cuộc chạy đua và ở trong giai đoạn cuối của những thử nghiệm lâm sàng (giai đoạn 3). Người ta không dự kiến những kết quả trước tháng 11/12. Viên Gamaleya không nằm trong 5 ứng viên vaccin dẫn đầu này. Không một công trình nghiên cứu được trình này chi tiết nào, cho phép kiểm tra một cách độc lập những kết quả của nó, đã được công bố.
” Vaccin này gần như không phát xuất từ một nơi nào “, Jean-Michel Dogné, giám đốc của khoa dược học của UNamur và chuyên gia cho OMS, Cơ quan dược phẩm liên bang và Cơ quan dược phẩm Âu châu, đã tóm tắt như vậy . ” Những người Nga sẽ không đưa ra lời tuyền bố này nếu như họ không có cái gì đó cụ thể, nhưng vaccin này đã được phát triển ngoài mọi thủ tục thông thường và mọi sự kiểm soát bên ngoài. Chúng tôi chỉ biết rằng phòng thí nghiệm này đã chấm dứt vào đầu tháng 8 một công trình nghiên cứu giai đoạn 1 trên…38 người.”
Chưa một công trình nghiên cứu lâm sàng giai đoạn 3 nào đã được thực hiện. Thế mà giai đoạn này là mấu chốt bởi vì nó cho phép trắc nghiệm ứng viên vaccin ở một quy mô lớn (tối thiểu 3000 người). Đó là phương tiện duy nhất để biết một cách chắc chắn về mặt thống kê một vaccin có hiệu quả không. Thế mà vì lẽ một số đông người được thử nghiệm, nên giai đoạn này cũng cho phép phát hiện những tác dụng phụ không xuất hiện trong hai giai đoạn đầu của những thử nghiệm lâm sàng. Một giai đoạn 3 sẽ bắt đầu ở Nga và nước ngoài (Emirats, Arabie saoudite, Philippines). Nhưng rõ ràng, Moscou không có ý định chờ những kết quả trước khi bắt đầu sự tiêm chủng
SỰ ĐÁNH CUỘC LIỀU LĨNH
” Không qua giai đoạn 3 cho phép lợi được những tháng quý báu nhưng đó l một sự đánh cuộc liều lĩnh bởi vì ta có thể mất niềm tin của dân chúng “, Jean-Michel Dogné đã phản ứng như vậy.” Không giai đoạn 3 ta không thể xác nhận rằng vaccin sẽ hiệu quả, cũng không thể xác nhận rằng nó sẽ không có những tác dụng phụ nghiêm trọng và thường gặp.” Directeur du département de l’UNamur cũng nghi ngờ sự khẳng định Nga, theo đó vaccin cho một tính sinh miễn dịch (immunogénicité) (bảo vệ)”lâu”. Cách duy nhất để biết sự sản xuất các kháng thể gây nên bởi vaccin có kéo dài đủ không, đó là để cho thời gian trôi qua để quan sát sự sản xuất này tiến triển thế nào. Vào giai đoạn này, không ai có thể nói rằng đáp ứng miễn dịch được duy trì lâu hơn thời gian của những thử nghiệm lâm sàng.
OMS đã phản ứng một cách thân trọng với tuyên bố của Nga, nhắc lại rằng “préqualification” và homologation của một vaccin phải trải qua những thủ tục ” nghiêm túc”
(LE SOIR 12/8/2020)

10/ TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH TRÊN THẾ GIỚI
+ HOA KỲ : TRẬN CHIẾN BỎ PHIẾU QUA BƯU ĐIỆN
Tạo điều kiện cho sự bỏ phiếu qua bưu điện (vote par correspondance), trong thời đại dịch, có thể có vẻ như là một đề nghị ưng thuận (une proposition consensuelle). Không phải ở Hoa Kỳ, nơi đây, khi ngày tổng tuyển cử 3/11 chỉ còn dưới 3 tháng, “vote by mail” là đối tượng của một cuộc chiến ác liệt giữa dân chủ và cộng hòa.
Hôm thứ hai 3/8 Nevada đã thông qua một đạo luật, dự kiến gởi tự động qua bưu điện những phiếu bầu cho tất cả các cử tri đã đăng ký, như thế trở thành tiểu bang thứ sáu đề nghị công thức này. Tổng thống Hoa Kỳ đã tweeter sự phản đối của mình, gọi sự bỏ phiếu của nghị viện địa phương là “cuộc đảo chánh ban đêm bất hợp pháp”, nhằm làm cho những người cộng hòa không thể thắng Tiểu Bang.”
Tại sao một sự thù nghịch như thế ? Ở miền Tây Hoa Kỳ, bỏ phiếu qua bưu điện được thực hành từ lâu bởi hai đảng. Cách bỏ phiếu này ngay cả đã trở thành phương pháp được ưu tiên trong năm tiểu bang, trong đó những phiếu bầu được gởi cho những cử tri đã ghi tên, mà họ không cần làm đơn xin (Oregon, Utah, Washington, Colorado, Hawaii). Ở Denver, ngay cả không cần đến bưu điện. Những thùng phiếu (boite de collection des votes) thuộc về động sản thành phố. Được niêm phong ngoài những thời kỳ bầu cử, chúng chờ đợi trước các thư viện và những công sở, dưới sự giám sát của caméra.
Trong 33 tiểu bang khác, các cử tri không phải nêu lý do sự vắng mặt của mình nhưng, nếu họ muốn bầu qua bưu điện, họ phải làm đơn yêu cầu. Chỉ 9 tiểu bang đòi hỏi một lý do, trong đó có Texas, ở đây việc sợ Covid-19 không phải là một cớ đủ đối với những cử tri dưới 65 tuổi. Tổng cộng, theo Brennan Center for Justice, 1/3 các cử tri đã bầu qua bưu điện vào năm 2018, hoặc hơn 31 triệu người Mỹ.
Như thường xảy ra, chính thí dụ của Californie đã làm nổi giận đảng Cọng Hòa. Vào đầu tháng năm, thống đốc dân chủ Gavin Newson, đã quyết định phổ cập vote by mail, xét vì sự đe dọa bởi coronavirus lên sức khỏe công cộng”. Các cử tri sẽ nhận một cách tự động phiếu bầu. Được khuyến khích bởi một loạt Tweet của tổng thống (” Đó sẽ là cuộc bầu cử gian lận lớn nhất của lịch sử “, ” Những hộp thư sẽ bị lấy trộm, những phiếu bầu sẽ bị giả mạo, in bất hợp pháp và ký một cách gian lận”), những người cọng hòa địa phương đã kiện viên thống đốc.
Tuy vậy sự gian lận chỉ là cực nhỏ : 143 trường hợp trong 20 năm, theo Heritage Foundation. Từ năm 2000, tiểu bang Oregon tiền phong trong lãnh vực, đã gởi hơn 100 triệu phiếu bầu qua thư tín, và khoảng một tá trường hợp gian lận đã được ghi nhận.Những nhân vật quan trọng của đảng cọng hòa dường như sợ những hậu quả của một sự mở rộng quyền bầu cử. Donald Trump đã không chấp nhận điều đó với đài truyền hình Fox News. Ông bực tức bởi sự yêu cầu của đảng dân chủ tài trợ cho sự phổ cập vote par correspondance trong khung cảnh plan de sauvetage de l’économie. (Le Monde 17/8/2020)
+ HOA KỲ : BIDEN CỐ LẬT NGƯỢC LÝ LẼ VỀ SỰ AN TOÀN CHỐNG TRUMP
Joe Biden đã đọc một bản luận tội độc địa nhất chống Donald Trump, hôm thứ hai 31/8/2020, ở Pittsburg, Pensylvania, nhân dịp một cuộc viếng thăm ngắn ngủi. Trong hội nghị cọng hòa, tuần trước, một bức chân đúng tội lỗi của ứng viên dân chủ đã được dựng lên. Những cuộc nổi loạn ở Kenosha, trong tiểu bang Wisconsin tiếp theo sau nhung hành động hung bạo mới của cảnh sát, đã được tận dụng bởi tổng thống tự xưng của ” luật pháp và trật tự “. ” Không ai sẽ an toàn trong nước Mỹ của Biden “, Donald Trump đã đảm bảo như vậy.Cựu phó tổng thống của Barack Obama đã cố lật ngược lý lẽ trong một bài phát biểu đầy khiêu khích khoảng 20 phút. Biden tránh nói tên của đối thủ trong bài diễn văn chấp nhận làm ứng cử viên tổng thống, hôm 20/8. Ông nhấn mạnh : Đó không phải là những hình ảnh tưởng tượng của nước Mỹ của Joe Biden trong tương lai. Đó là hình ảnh của nước Mỹ của Donald Trump hôm nay. Ông ta không ngừng nói với các bạn rằng, nếu ông ta là sẽ là tổng thống, điều đó sẽ không xảy đến. Ông ta không ngừng nói với chúng tôi rằng, nếu ông ta là tổng thống, các bạn sẽ an toàn. Thế thì, ông ta đang là tổng thống, và điều đó xảy ra. Và quý vị không an toàn.” …” Donald Trump là một sự hiện diện độc hại (une présence toxique) trong đất nước chúng ta từ 4 năm qua. Cuộc khủng hoảng Covid-19 đã tước đi ở ông ta một bilan kinh tế. Bây giờ ông ta cố làm cho nước Mỹ khiếp sợ. Tất cả chiến dịch tranh cử tổng thống của ông ta được tóm vào chữ sợ hãi.
Trong bài diễn văn 20/8, Joe Biden đã cáo buộc Donald Trump, không có năng lực bảo vệ những công dân của mình chống lại dịch bệnh Covid-19 do một sự quản lý gây tranh cãi. Ông buộc tội Donald Trump bất lực trước những bạo lực đô thị, sự suy thoái kinh tế… (Le Monde 2/9/2020)

+ BRÉSIL : TỶ LỆ TỬ VONG GIẢM Ở NHỮNG NGƯỜI ĐƯỢC TIÊM CHỦNG
Ở Brésil, những người được nhập viện vì Covid-19, trước đó đã được tiêm chủng chống cúm, đã có một tỷ lệ tử vong giảm 17% so với những người không được tiêm chủng ! ” Công trình nghiên cứu của chúng tôi là quan sát (observatoire) và do đó không cho thấy một cách trực tiếp một mối liên hệ nhân quả của tiêm chủng chống cúm lên tỷ lệ tử vong do Covid-19 “, GS Gunther Fink (Đại học Bale) đã giải thích như vậy. Có thể là một hiệu quà sinh học ? ” Để biết điều đó, sẽ cần những thí nghiệm trên một mô hình động vật, như những furet, có thể bị nhiễm bởi Sars-CoV-2 “, GS Claudia Daubenberger, người cùng tham gia công trình nghiên cứu đã trả lời như vậy.” Một sự bảo vệ miễn dịch không đặc hiệu sau tiêm chủng với những vaccin sống như BCG là một hướng nghiên cứu đã được gọi lên để kiểm soát nhiễm Covid-19, BS Elisabeth Nicand (bệnh viện Robert-Picqué) đã giải thích như vậy. Về tác dụng bảo vệ tức thời gây nên bởi những vaccin inactivé, điều đó đã không được báo cáo làm giảm mức do nghiêm trọng của Covid-19 ” (Le Figaro 21/8/2020)

+ PHÁP : ĐEO KHẨU TRANG BẮT BUỘC Ở PARIS
Thủ tướng, Jean Castex, đã tăng cường các quy tắc, trong khi nhiều chỉ dấu xuống cấp.
Đứng trước một “sự gia tăng” của dịch bệnh Covid-19 ở Pháp, thủ tướng đã không che dấu sự lo ngại của mình, 27/8, trong một cuộc họp báo, được tổ chức ở Matignon. ” Từ mùa hè năm nay, xảy ra cái gì đó mà các nhà khoa học đã không modéliser hay tiên đoán “, Jean Castex đã cảnh báo như vậy. Đối với thủ tướng, vào cuối mùa hè này và khi chỉ còn vài ngày là buổi tựu trường, quá nhiều tín hiệu đang chuyển qua đỏ : ” 39 trường hợp dương tính đối với 100.000 dân, hoặc 4 lần nhiều hơn cách nay 1 tháng”, một tỷ lệ sinh sản của virus 1,4 so với 0,7 vào tháng năm, 800 bệnh nhân Covid-19 được nhập viện mỗi tuần, thay vì 500 cách nay 6 tuần và, sau cùng, nhiều vùng lãnh thổ hơn bị ảnh hưởng bởi một sự lưu hành tích cực của virus.Hậu quả : ngoài Paris và Bouches-du-Rhône, 19 tỉnh mới đã được chính phủ đặt vào “vùng đỏ “, trong đó Gironde, Rhône và Haute-Garonne. Nước Pháp đã ghi nhận thêm 6111 trường hợp lay nhiễm trong vòng 24 giờ, một mức chỉ bị vượt qua một là từ đầu dịch bệnh.
Paris nằm trong zone rouge. Bộ ngoại giao Bỉ đã quyết định đặt thủ đó Pháp, cũng như Bouches-du-Rhône, Seine-Saint-Denis, Hérault và 3 tỉnh khác vào vùng cấm (zone interdite), vì Covid không được kềm chế.
Thủ tướng Jean Castex đã loan báo bắt buộc đeo khẩu trang trên diện rộng ở Paris (chứ không phải chỉ vài con đường rất được lui tới) và trong những tỉnh tiếp giáp kể từ 28/8 . (Le Monde 29/8/2020)

+ BỈ : DÂN BỈ KHÔNG CÒN CÓ THỂ ĐI PARIS NỮA, BỊ XẾP ZONE ROUGE
Bộ ngoại giao Bỉ đã cập nhật danh sách các destination de voyage được cho phép đối với những người Bỉ. Nhiều vùng của Pháp bây giờ nằm trong vùng đỏ (zone rouge) : Paris, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne, Sarthe, Hérault, Alpes-Maritimes được thêm vào Bouches-du-Rhône, Guyane française và Mayotte. Cũng được xếp trong vùng đỏ là vùng đông bắc của Bulgarie, những tỉnh Split-Dalmatie và Sibernik-Knin của Croatie, Kildare của Irlande và Aberdeen ở Vương quốc Anh. Ở Tây Ban Nha, những vùng đỏ là Catabrie, Aragon, Madid, Navarre, Pays basques, Rioja, Barcelone, những tỉnh Burgos, Valladolid, Almeira và các đảo Baléares…Những nước khác mà những voyage bị cấm là Andorre, Đan Mạch, Phần Lan, đảo Malte và Roumanie. Vùng Vénétie (Ý) từ nay được xếp zone orange (cần cảnh giác cao) cũng như những canton de Vaud et du Valais cũng được chuyển qua vùng da cam. (Le Libre Belgique 27/8)

+ HÒA LAN
Mặc dầu Hòa Lan đã chọn những biện pháp phòng ngừa ít tích cực hơn, nưhng nước này, vào lúc đỉnh dịch, lại ít bị ảnh hưởng nặng hơn Bỉ : giữa 9/3 và 24/5, Hòa Lan đã ghi nhận một surmortalité trung bình 25,4% trong khi ở Bỉ tỷ lệ này là 36,8%. Đỉnh dịch ở hai bên biên giới xảy ra vào đầu tháng tư.Nói một cách khác, tất cả những nguyên nhân tử vong tính đổ đồng và so với những năm trước, bilan của 11 tuần lễ nguy kịch này ở Bỉ rõ rệt nặng hơn. Thế mà điều này mặc dầu Bỉ và Hòa Lan có một mật độ dân số tương tự, một tuổi trung bình của population gần như tương tự và rằng, theo Euro Health Consumer Index, cả hai nước nằm trong top 5 của những nước có trình độ săn sóc y tế tốt nhất.
Không khẩu trang
So sánh sự chiếm giường của các khoa điều trị tăng cường cũng khiến phải suy nghĩ : trong khi ngày 15/8, 81 giường bị chiếm trong những đơn vị ICU ở Bỉ, thì ở Hòa Lan chỉ 49. Mặc dầu đối với một dân số lớn hơn nhiều : 17,74 triệu dân
Một cách nghịch lý, và chỉ cần đặt chân đến Maastricht để nhận thức điều đó, Hòa Lan áp dụng một chính sách phòng ngừa ít mạnh hơn so với phần lớn các nước châu Âu vì lẽ, ngoại trừ trong transports en commun (trong trường hợp này khoảng cách xã hội không thể được tôn trọng), việc đeo khẩu trang không bắt buộc, ngay cả không được khuyến nghị bởi giới hữu trách y tế. Và mặc dầu, ngày 16/3, chính phủ Hòa Lan đứng là đã ra lệnh đóng cửa tạm thời các tiệm ăn và các quán cà phê, các viện bảo tàng và trường học, nhưng các cửa hàng đã có thể mở cửa và không một biện pháp phòng tỏa toàn diện nào được ban hành.
Tuy nhiên, đối đầu với sự gia tăng trở lại của những lây nhiễm, vài thành phố như Amsterdam và Rotterdam đã xét lại lập trường vào đầu tháng tám, buộc đeo khẩu trang trên một phần lãnh thổ. Vì hai tuần qua, số những trường hợp nhiễm corona đã gia tăng mạnh trong hai thành phố này. Trong hai tuần qua, ở Amsterdam 162,5 trường hợp trên 100.000 dân đã được báo cáo. Để so sánh, vùng Bruxelles báo cáo 135 trường hợp Covid được phát hiện trong 2 tuần và thành phố Anvers 220 trường hợp. (Le Soir 19/8/2020)

+ THỤY ĐIỂN : LE PAYS DÉMASQUÉ
Dầu trên xe bus, xe lửa hay trong các phi trường, trong các magasin hay trên đường phố, điều chứng thực đều giống nhau : những người Thụy Điển, trong thời buổi coronavirus, ít mang khẩu trang, thậm chí không mang gì cả. Và vài người che miệng ngay cả bị nhìn ngờ vực, hay người ngồi bên đổi chỗ. ” Tôi chỉ có một hàng khách trên mười mang khẩu trang”, một người lái xe bus đã nói như vậy, ” và thường nhất đó là một khách du lịch hay một người rất già.” Chỉ những nhân viên bệnh viện và của những nhà dưỡng lão mới mang khẩu trang khi làm việc.Trong khi vào ngày 25/4 Bỉ bắt buộc mang khẩu trang ở ngoài trời, trong ” mọi nơi đông người lui tới “, và rằng trong hầu hết các nước châu Âu, nó đã trở thành vũ khí ưu tiên để chống lại coronavirus, thì những người Thụy Điển vẫn tiếp tục phớt lờ. Mặc dầu, làm việc ở nhà (télétravail) được khuyến khích, những người trên 70 tuổi được yêu cầu hạn chế những tiếp xúc và những tụ tập trên 50 người vẫn bị cấm, nhưng Cơ quan y tế Thụy Điển ngay cả không nêu khẩu trang trong những biện pháp bảo vệ mà dân chúng có thể theo. Cơ quan này ngay cả vẫn không chịu nghe những khuyến nghị của OMS, khuyên mang khẩu trang bổ sung rửa tay ;
Tuy nhiên, nhà dịch tễ học trường Anders Tegnell vẫn không thay đổi lập trường : ” Ở mức độ nào các khẩu trang có thể hạn chế sự lan tràn của nhiễm trùng trong xã hội ? Rất khó mà đo lường được “, ông đã đánh giá như vậy. ” Trước hết, bởi vì những công trình nghiên cứu và những bằng cớ khoa học là thấp một cách lạ lùng. Sau đó, bởi vì có thể có những tác dụng tai ác gây nên bởi sự mang khẩu trang ; khẩu trang có thể bị lây nhiễm, và ta đụng nó. Chúng tôi nghĩ rằng khoảng cách xã hội, sự kiện người ta không tụ tập, người ta vẫn ở nhà khi bị bệnh, là những biện pháp hiệu quả hơn nhiều.” Một lập trường được theo bởi thủ tướng Stefan Lofven, mặc dầu không nhất trí.
Nhưng đối với Anders Tegnell, việc mang khẩu trang càng ít là một ưu tiên khi tình hình dịch tễ không biện minh điều đó. Vào cuối xuân, mặc dầu Thụy Điển là nước trong đó người ta có nhiều xác suất nhất bị chết vì coronavirus, và tỷ lệ tử vong khi đó đã vượt quá nước Pháp. Nhưng hôm nay tình hình đã ổn định. Thụy Điển chỉ còn khoảng 30 người được đưa vào ICU, và vài ngày không có một trường hợp nhập viện hay tử vong nào. Mỗi ngày chỉ có 200 trường hợp lây nhiễm mới, so với hơn 1000 vào tháng sáu. Một sự gia tăng nhẹ trở lại ở những người trưởng thành trẻ, đã được quan sát vào tháng tám nhưng, đối với nhà dịch tễ học, ” điều đó chưa đáng kể “. Thụy Điển đã không phải giờ bỏ phong tỏa, và do đó không nới lỏng những quy tắc khoảng cách xã hội, đất nước cũng không sợ làn sóng thứ hai, dường như phát sinh ở nơi khác.
STOCKHOLM : CAPITALE INSOUCIANTE
Stockholm, thủ đô kinh tế và chính trị của Thụy Điển, có 2,3 triệu dân, đã là vùng bị ảnh hưởng nhất của Thụy Điển. Tuy vậy, Stockholm đã không chịu những biện pháp đặc biệt : không phong tỏa cũng không mang khẩu trang bắt buộc. Đỉnh lây nhiễm đã đạt được vào giữa tháng sáu, với hơn 1.900 lây nhiễm trong một tuần, rồi xuống lại trong mùa hè (ít hơn 300) và hơi lên trở lại tian qua (364). Vào ngày 19/8, 23..756 cư dân của Stockholm đã được chẩn đoán dương tính với coronavirus, hoặc một tỷ lệ lây nhiễm 1%. 2.386 cư dân thủ đô bị chết (0 tuần qua) và 911 người đã đi qua ICU (chỉ còn 4 tuần qua). Mặc dầu Stockholm đã không đạt miễn dịch nhóm (immunité de groupe), số lượng quan trọng những người đã tiếp xúc với virus có thể giải thích, theo vài chuyên gia dịch tễ học, sự lây nhiễm chậm lại này trong thủ đô . (Le Soir 19/8/2020)

+ TÂY BAN NHA : DỊCH BỆNH TRỞ LẠI MẶC DẦU SỰ NGHIÊM NGẶT CỦA NHỮNG BIỆN PHÁP HẠN CHẾ
Tây Ban Nha chờ đợi rentrée de Septembre một cách lo ngại. Từ cuối thời kỳ phong tỏa, tình hình hoàn toàn bị đảo ngược. Với 8 trường hợp lây nhiễm đối với 100.000 dân trong 14 ngày, vào ngày 21/6 vừa qua, ngày chấm dứt tình trạng báo động (tổng cộng 246.272 trường hợp) với một trung bình gần 126 trường hợp đối với 100.000 dân, đứng xa trước Pháp, Vương quốc Anh hay Đức. Sự tái tục những ổ lây nhiễm, quan trọng thậm chí lũy tiến trong vài vùng, vẫn khác với tình hình vào tháng ba và tư : một phần lớn những trường hợp là không triệu chứng và tỷ lệ gây chết đã giảm một cách đáng kể.Nhịp độ các lây nhiễm hàng ngày tăng tốc để ổn định hôm nay ở mức hơn 4000. Những vùng Aragon và Catalogne, rất bị ảnh hưởng trong những tuần qua, vừa mới bắt đầu ổn định. Từ nay tất cả cái nhìn hướng về Madrid, ở đây tình hình xấu đi từ 15 ngày qua trong khi những vùng khác chịu một sự gia tăng các trường hợp. d Đứng trước tình huống này, danh sách các nước châu Âu đặt Tây Ban Nha trên danh sách của các destinations à risque đã dài ra mỗi ngày. Vương quốc Anh yêu cầu một quarantaine đối với tất cả các du khách đến từ Tây Ban Nha. Đức cũng như Bỉ khuyến nghị không du lịch trong nhiều vùng của Espagne. Chính phủ Tây Ban Nha cấm hút thuốc ngoài trời nếu khoảng cách xã hội không thể được tôn trọng và đóng cửa tất cả các discothèque. Các hiệu ăn và bar từ nay phải đóng cửa lúc 1 giờ sáng. Thật vậy, Tây Ban nha tự hỏi tại sao có thể xảy ra một sự gia tăng mạnh của những lây nhiễm như thế trong khi đất nước vẫn áp đặt những biện pháp hạn chế nhất ? Như mang khẩu trang bắt buộc ngay khi ra khỏi nhà, trong những nơi kín cũng như ở ngoài trời. Đối với Rafael Bengoa, giám đốc Santé et Stratégie, việc đóng cửa các discothèque và bar à musique đã được thực hiện quá muộn vào mùa hè này, vì muốn thăng tiến du lịch. Những họp mặt gia đình cũng là nguồn gốc của những lây nhiễm. Đó là nhưng nơi khó kiểm soát nhất việc đeo khẩu trang. Tốt nhất là hội họp ổ ngoài trời. Một già thuyết khác giải thích sự gia tăng của những lây nhiễm : số lượng các traceur (người truy vết) không đủ trong những vùng quản lý hệ y tế. (Le Soir 19/8/2020)
+ Ở TÂY BAN NHA, ĐEO KHẨU TRANG BẮT BUỘC Ở TRƯỜNG NGAY 6 TUỔI
Ở Tây Ban Nha, các trẻ em sẽ phải mang khẩu trang vào bất cứ lúc nào ở trường bắt đầu từ 9 tuổi, Bộ trưởng bộ giáo dục, Isabel Celae, đã loan báo như vậy hôm thứ năm 27/8/2020. ” Chúng tôi nhằm sự có mặt của tất cả học trò”, bà đã nói thêm như vậy.Ngoài ra, các học sinh phải rửa tay ít nhất 5 lần mỗi ngày. Nhiệt độ của chúng phải được lấy vào buổi sáng, trong khi các phòng học phải được thông khí thường xuyên. Giữa 13 và 27/8, Tây Ban Nha đã ghi được 100 trường hợp mới đối với 100.000 dân, tỷ lệ cao nhất trong Liên Hiệp châu Âu. Tổng số những trường hợp đã vượt quá, hôm thứ hai 24/8, 400.000 trong đất nước 47 triệu dân này, trong khi số nhập viện và tử vong tăng cáo trở lại. Theo số liệu chính thức, dịch bệnh đã giết chết 29.000 người. (Le Monde 29/8/2020)

+ NHẬT : SCHIZO ABE TỪ CHỨC VÌ LÝ DO SỨC KHỎE
Thủ tướng Nhật, Shinzo Abe, 65 tuổi, đã nêu lên những vấn đề về sức khỏe để giải thích, hôm 28/8, quyết định từ chức của mình. Căn bệnh viêm loét đại tràng (colite ulcéreuse) của ông, một bệnh viêm ruột mãn tính, mà ông bị từ thuở thiếu niên, có nguy cơ trở nặng. Chủ tịch chính phủ Nhật đã vượt qua, hôm 24/8, về mặt thời gian phục vụ lâu trong chính quyền, ông chú của mình, Eisaku Sato (thủ tướng từ 1964-1972), đã các nhận những tin đồn gia tăng kể từ hai lần nhập viện 17 và 24/8.
Ngoài những vấn đề về sức khỏe và sự sụt giảm cote de popularité, sự chuẩn bị chiến đấu trong hậu trường của đảng dân chủ tự do (Parti libéral-démocrate) trong những ngày qua có khung hướng cho rằng Shinzo Abe đã thất thế và rằng cuộc chạy đua kế vị ông đã được phát động.
Shinzo Abe chủ trương xét lại điều 9 của Hiến Pháp năm 1947, theo đó Nhật từ bỏ chiến tranh. Từ năm 2014, sự giải thích lại của ông đã cho phép Nhật triển khai những lực lượng quân sự hỗ trợ cho đồng minh Hoa Kỳ. Abe đã không bao giờ từ bỏ tham vọng viết lại Hiến pháp, mà ông xem như bị áp đặt bởi quân chiếm đóng My. Để tăng cường uy tín của mình, trong viễn anh mưu đồ một nhiệm kỳ thứ tư vào tháng chín năm 2021 và cho thông qua cải cách Hiến Pháp này, ông cậy vào sự thành công của Thế Vận Hội Tokyo năm 2020.
Đại dịch Covid-19 đả đảo lộn chương trình, buộc ông chấp nhận hoãn lại 1 năm những cuộc tranh tài. Đại dịch cũng bộc lộ những hạn chế trong sự cầm lái của ông : không quyết đoán, ít phản ứng và ăn nói kém (mauvais communicant), Shinzo Abe đã có vẻ là người lãnh đạo tồi trong thời kỳ khủng hoảng. Ông đã có nhiều bước sai lầm : ông đã để đến những đoàn du lịch trung quốc vào tháng giêng để không làm mất lõng Bắc Kinh và đã quản lý kém vụ paquebot Diamond Princess (ổ lay nhiễm lớn đầu tiên). Nghiêm trọng hơn, ông đã chậm tuyên bố tình trạng khẩn cấp y tế để ngăn chặn sự tăng cao của những lây nhiễm và đã từ chối tổ chức một buổi họp bất thường của quốc hội mặc dầu những khó khăn mà đất nước gặp phải. Sự không đủ của những thử nghiệm và những sáng kiến không nhất quán, một hoạt động thăng tiến du lịch được phát động vào tháng bảy vào lúc một làn sóng lây nhiễm thứ hai gia tăng, đề cuối cùng khuyên dân Nhật ở tại nhà, đã ảnh hưởng sự ủng hộ của dân chúng. Thêm vào những vụ tai tiếng khác, sự quản lý kém đại dịch đã làm sụt uy tín của ông (36% dư luận thuận lợi). Bắt đầu từ tháng sáu, sự cách quảng của những cuộc họp báo, và trong n những gày qua, những lần khám bệnh liên tiếp, điều này duy trì những phỏng đoán về việc rút lui của ông khỏi sân khấu chính trị. (Le Monde 29/8/2020)

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(6/9/2020)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

1 Response to Thời sự y học số 558 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Thời sự y học số 559 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s