Thời sự y học số 553 – BS Nguyễn Văn Thịnh

1. MACRON GIỞ BỎ PHONG TỎA NƯỚC PHÁP VÀ CHUẨN BỊ THỜI KỲ HẬU PHONG TỎA
Chủ tịch nhà nước đã loan báo mở lại các nhà trẻ, các trường học, các hieu an, các tiệm café và các biên giới.Cuộc khủng hoảng kinh tế kết thúc, sự tái xây dựng bắt đầu. Tổng thống Cọng Hòa đã ngõ lời với nhân dân Pháp trong khung cảnh của một bài phát biểu chính thức từ điện Elysée. Trong gần 20 phút, Emmanuel Macron đã cho chấm thời kỳ phong tỏa gây khó chịu mà đất nước đã trải qua ba tháng vừa rồi và mở ra một trang mới của nhiệm kỳ năm năm của ông. ” Chúng ta sẽ tìm thấy lại nghệ thuật sống của chúng ta, sự ham thích tự do của chúng ta. tóm lại, chúng ta sẽ tìm thấy lại nước Pháp một cách trọn vẹn “, ông đã đảm bảo như vậy. Ngay thứ hai 15/6 này, toàn thể lãnh thổ Pháp sẽ chuyển qua vùng xanh, ngoại trừ Mayotte và Guyane, ở đây virus còn lưu hành một cách tích cực. Mặc dầu những biên giới của phần lớn các nước của espace Schengen sẽ mở lại thứ hai 15/6, tuy nhiên kể từ 1/7 chúng ta mới có thể đi đến các nước ngoài châu Âu, ở đây dịch bệnh được khống chế. Để “sang trang hiệp đầu”, Macron đã bắt đầu chỉ rằng Ile-de-France, ngay thứ hai 15/6 sẽ chuyển qua vùng xanh, như thế cho phép mở lại các tiệm ăn và các quán cà phê. Những viếng thăm trong các nhà dưỡng lão và những Ehpad (établissement d’hébergement pour personnes âgées) cũng sẽ được cho phép bắt đầu từ thứ hai 15/6. Trên toàn bộ lãnh thổ, các nhà trẻ, các trường học sẽ lại tiếp đón các học sinh bắt đầu tư 22/6 với ” sự hiện diện bắt buộc của các học sinh”. ” Cuộc chiến đấu chống lại dịch bệnh không chấm dứt nhưng tôi vui sướng về chiến thắng đầu tiên chống virus này “, chủ tịch nhà nước đã lấy làm hân hoan như vậy. Hôm chủ nhật 14/6, chỉ thêm 9 trường hợp tử vong, trong khi số lượng các trường hợp trong khoa hồi sức là 869 người, so với 7000 vào lúc cao điểm của khủng hoảng y tế. Vậy, đối với chủ tịch nước, đó là cơ hội để tăng tốc sự giở bỏ phong tỏa và loan báo vài tin tốt lành. Tổng thống cộng hòa theo dự kiến đến cơ sở của tập đoàn dược phẩm Sanofi gần Lyon để ” ủng hộ sự nghiên cứu và sản xuất vaccin trong khung cảnh của cuộc chống coronavirus chủng mới. Sự phát triển một vaccin có thể sẽ được hoàn thành vào cuối năm.
Được đặt chắc chắn trong trang phục của chef de guerre từ đầu dịch bệnh, Emmanuel Macron muốn thu lợi của giai đoạn đầu tiên này.” Vào ngày13 tháng tư vừa rồi tôi đã loan báo với đồng bào một sự thoát phong tỏa kể từ 11/5, tôi biết rằng nhiều người đã ngăn cản điều đó, không có sự nhất trí, những ý kiến rất khác nhau kể cả trong các nhà khoa học “, ông đã nhắc lại như vậy. Nhưng “chúng ta đã làm tốt”, ông đã kết luận như vậy. Tuy nhiên ông công nhận rằng cuộc khủng hoảng đã bộc lộ những nhược điểm của nhà Nước.” Thử thách này đã tỏ rõ những nhược điểm, những chỗ yếu, sự phụ thuộc của chúng ta vào những lục địa khác để cung ứng cho chúng ta vài sản phẩm, những nặng nề trong tổ chức của chúng ta, những không đồng đều về mặt xã hội và lãnh thổ của chúng ta. Trái lại, ông xác nhận rằng ” Nhà nước đã đứng vững “.” Chúng ta đã không phải đỏ mặt về bilan của chúng ta. Hàng chục nghìn sinh mạng đã được cứu sống bởi những lựa chọn của chúng ta, bởi những hành động của chúng ta “. Tôi muốn rằng chúng ta sẽ rút ra những bài học về điều mà chúng ta đã trải nghiệm, ông đã giải thích như vậy. Những sức mạnh của chúng ta, chúng ta sẽ củng cố chúng, những nhược điểm của chúng ta, chúng ta sẽ điều chỉnh chúng nhanh và mạnh “. Bởi vì điều gay go nhất nhất thiết không phải đã ở phía sau của Macron. Từ nay Emmanuel Macron sẽ dấn thân vào một công việc tái thiết lâu dài.” Với dịch bệnh, nền kinh tế thế giới gần như đã dừng lại. Vậy ưu tiên đầu tiên của chúng ta trước hết là xây dựng lại một nền kinh tế mạnh, sinh thái (écologique), có chủ quyền và liên đới “, ông đã giải thích như vậy. Lời hứa : điều đó sẽ được thực hiện không tăng cao thuế. Hy vọng : ” tránh tối đa những thải hồi “. Tham vọng : ” tạo những việc làm mới bằng cách đầu tư vào sự độc lập của chúng ta về mặt kỹ thuật công nghiệp, numérique, công-nông nghiệp”. Emmanuel Macro đã hứa như vậy….
(LE FIGARO 15/6/2020)

2. COVID-19 : NHỮNG BÀI HỌC CỦA SỰ QUẢN LÝ CƠN KHỦNG HOẢNG Y TẾ
Professeur François Amablard, nhà sinh học, nhà vật lý học và giám đốc nghiên cứu của CNRS. Theo yêu cầu của Viện hàn lâm khoa học, ông là tác giả của một báo cáo về sự quản lý dịch bệnh bởi Pháp, nhìn từ Nam Hàn, nơi ông làm việc. Theo ông : một tai họa !
SỰ LỘN XỘN GIỮA GIÁM ĐỊNH KHOA HỌC VÀ LỜI NÓI CHÍNH TRỊ
” Ở Pháp, đã có những lời nói dối khác nhau, nhưng đã không bịp được ai, như ” các khẩu trang chẳng lợi ích gì nếu anh không bị bệnh”, để che dấu sự thiếu hụt. Sự đuổi kịp, vẫn còn không hoàn hảo vào giờ phút này, cũng đã quá chậm. Thay vì khuyến khích ho trong khuỷu tay, điều này là điều bất đắc dĩ, tốt hơn là nhắc lại rằng virus đi ra bằng đường miệng và rằng bằng cách bảo vệ miệng bằng bất cứ phương tiện nào (thí dụ khăn quàng) nguy cơ lây nhiễm trở nên bị hạn chế. Tại sao ta tập trung vào chất lượng của các khẩu trang, một tham số phụ để làm chậm dịch bệnh ngay khi nó được mang bởi đa số dân chúng ? Trưng dụng, khi phong tỏa, tất cả các bệnh viện (vài bệnh viện bị quá tải, những bệnh viện khác không có việc làm) phải chăng đã không làm phương hại năng lực điều trị mà những bệnh khác cần ? Không nên giở bỏ cách ly trước khi đã phục hồi năng lực này.
Phải chăng là thích đáng khi sự quản lý tai ương hoàn toàn được đảm nhận bởi cấp cao của Nhà Nước, và vì muốn nhận trách nhiệm tất cả, chính những người cao cấp này đã chọn những cố vấn khoa học (conseiller scientifique) và đã đóng một vai trò trong những cuộc thảo luận của những cố vấn này ? Những cố vấn khoa học này đáng lý ra phải được chọn lựa bởi những sociétés savantes en infectiologie, phải độc lập, làm việc kín về khoa học và không gì khác. Đúng ra những cố vấn khoa học này chỉ định báo cáo viên của họ trong chính phủ. Những chính trị gia không được tham dự vào cuộc tranh luận đó, cũng không được làm trọng tài nó. Mối nghi ngờ, sự tranh chấp lợi ích tô màu âm tính một ủy ban được chủ tọa bởi những kẻ đã bổ nhiệm nó và trên nó họ ảnh hưởng. Chủ đề này nằm ngoài năng lực của chính trị gia, vả lại nhà chính trị, do chức năng của mình, còn tính đến những yếu tố không phải y tế. Trong những điều kiện này, quan điểm mâu thuẫn biến mất, dường chỗ cho émotionnel và những lợi ích của chính chuyên. Chỉ những chính trị gia đã trao doi với những người Pháp và thường đã loan báo những sự thật sai trái và những lời hứa hão, điều này đã làm làm lu mờ niềm tin. Nhìn y sĩ đoàn từ trên cao, nhất là nhưng thầy thuốc đa khoa, đồng thời xem họ như trẻ con, là một sai lầm khác. Đứng trước sự thiếu giải pháp điều trị và trong tình trạng khẩn cấp săn sóc bệnh nhân, há không phải là tốt hơn duy trì tự do kê đơn ? Thêm vào đó sự thiếu các máy thở và những bộ xét nghiệm. Trên hầu hết tất cả những điểm này, Nam Hàn đã hành động một cách hoàn toàn khác”.
Ở NAM HÀN, KHÔNG CÓ PHONG TỎA NHƯNG NHỮNG XÉT NGHIỆM VÀ KHẨU TRANG.
” Việc cho rằng vì không có sự tranh luận dân chủ ở Nam Hàn, nên điều này làm dễ sự áp dụng những biện pháp cưỡng bức vốn không thể áp dụng ở Pháp, là điều sai trái. Những dịch bệnh trước đó (Sras vào năm 2003-2004, Mers năm 2005) đã được dùng làm bài học cho đất nước này. Vào thời bình, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa các bệnh tật của Nam Hàn (KCDC) có khoảng một trăm người có nhiệm vụ tiên liệu tất cả những giả thuyết và những năng lực đáp ứng. Nam Hàn có số lượng giường hai lần nhiều hơn Pháp, có scanner hai lần nhiều hơn, có máy thở ba lần nhiều hơn và có tất cả những khẩu trang cần phải có. Vào ngày 10 tháng giêng, khi Trung quốc chuyển giao séquence của Sars-CoV-2, những người Nam Hàn đã tức thời phát động chế tạo các bộ xét nghiệm, và những test de dépistage này đã sẵn sàng để sử dụng ngày 4 tháng hai, 15 ngày trước khi dịch bệnh đến đất nước họ. Những test này đã cho phép khoanh vòng giới hạn những người bị lây nhiễm đầu tiên trong những ổ xuất phát và cách ly họ. Trên 51 triệu cư dân, 870.000 đã được thử nghiệm và chỉ 11.300 người mang virus đã được cách ly và nhập viện.Tất cả đều đã mang khẩu trang vào lúc cao điểm của dịch bệnh, phương tiện duy nhất để làm sụt nhanh chóng tỷ lệ nhiễm virus. Trong khi tỷ lệ nhiễm dẫm chân lâu ở Pháp, ở Nam Hàn tỷ lệ này giảm 10 lần trong 15 ngày, để rơi xuống zéro sau 6 tuần !
Một sự tái phát rất khu trú của nhiễm coronavirus đã xuất hiện mới đây từ một cá nhân duy nhất ; người này đã gây nhiễm cho khoảng 100 người trong một hộp đêm. Vụ việc này được kiểm soát và vài trường hợp mà ta còn thấy mỗi ngày chủ yếu phát xuất từ phi trường. Trong thời kỳ chiến tranh dịch bệnh này, KCDC đã có vài quyền hành đặc biệt trên police và justice. Nam hàn tôn trọng tri thức (savoir) hơn Phap, và khi cần sự phân chia các năng lực (séparation des compétences). Tổng thống Nam Hàn đã không phát biểu về những chủ đề y tế. Chính phủ giới hạn vào việc giám sát các biên giới, đảm bảo an ninh quốc gia, bảo vệ các bệnh viện, hỗ trợ nền kinh tế. Bộ trưởng nội vụ chỉ là phó giám đốc của cellule de crise, với tư cách là nhân chứng đơn thuần để lắng nghe những đòi hỏi của các thầy thuốc, đó là những người duy nhất ngõ lời với ngôn ngữ rõ ràng với dân chúng. Kết quả : số lượng của những trường hợp tử vong ở Nam Hàn (mặc dầu ở gần Trung quốc) được xác lập ở mức 4,94 mỗi triệu cư dân, so với 371 ở Pháp (75 lần nhiều hơn). Đời sống kinh tế đã không bao giờ ngừng lại. Về hydroxychloroquine, thuốc được kê don rộng rãi ở đây ngay khi một test dương tính, có hay không có những triệu chứng.
(PARIS MATCH 4/6-10/6/2020)

3. MIỄN DỊCH CHÉO CÓ THỂ KỀM HÃM DỊCH BỆNH ?
Nhiều công trình nghiên cứu nhằm hiểu xem có phải một bộ phận của dân chúng đã được bảo vệ bởi những phòng vệ miễn dịch có được đối với những virus khác.
Nhờ một hiện tượng được gọi là “miễn dịch chéo”, vài người được bảo vệ một phần chống lại SARS-CoV-2 bởi những phòng vệ nhận được khi chống lại những nhiễm trùng khác. Những phòng vệ này dựa trên hai trụ cột : những tế bào lympho B (sản xuất những kháng thể) và những tế bào lympho T, trong đó những CD4 (những “chef de guerre”) và những CD8 (những “soldats tueurs”). Sau mỗi nhiễm trùng, cơ thể “tích trữ” trong một thời gian lâu ít hay nhiều một phần của arsenal này : nó sẽ được tái kích hoạt trong trường hợp tấn công mới bởi cùng tác nhân nhiễm khuẩn, hay bởi một tác nhân khác có vài điều tương tự.
” Thí dụ tốt nhất của miễn dịch chéo, đó là bệnh đậu bò (vaccine) và bệnh đậu mùa (variole), Hervé Fleury, professeur émérite ở đại học Bordeaux, đã nhận xét như vậy. Vaccine là bệnh đậu mùa của bò (variole des vaches), và trái với bệnh đầu mùa người (variole humaine), đó là một bệnh hiền tính.” Vào thế kỷ XVIII, một thầy thuốc người Anh, Edward Jenner, đã cố ý làm lây nhiễm một người đàn ông với bệnh đậu bò (vaccine). Sau đó, được cho tiếp xúc với virus của bệnh đậu mùa, người đàn ông ” bị nhiễm virus của bệnh đậu bò” (“vacciné”) đã không phát triển bệnh “, chuyên gia virus học đã kể lại như vậy.
Trong đại dịch cúm A (H1N1) vào năm 2009-2010, trái với những người trẻ, những người già ít bị hơn một thể nặng của bệnh. Người ta giả định rằng những người già đã bảo tồn một réponse cytotoxique CD8 thụ đặc khi chống lại những chủng khác của virus cúm loại H1N1, những virus này đã lưu hành vài thập niên trước đó. Một bộ phận của dân chúng có thể nhận được một sự bảo vệ nào đó chống lại SARS-CoV-2. Trong khi chưa có một vaccin, sự bảo vệ này sẽ bù một phần mức miễn dịch thấp trong dân chúng, mặc dầu còn quá sớm để biết ảnh hưởng của sự bảo vệ này. Một công trình nghiên cứu, được công bố trong tạp chí uy tín Cell bởi một équipe California, cho thấy rằng 100% những bệnh nhân bị nhiễm với Sars-CoV-2 có những CD4 phản ứng với virus, nhưng đó cũng là trường hợp của 50% những người đã không bao giờ gặp virus của Covid-19. Những con số này lần lượt là 70% và 20% đối với CD8.
” Miễn dịch chéo này có thể đóng một vai trò ở những người ít hay không triệu chứng, nhất là những trẻ em “, chuyên gia virus học Etienne Decroly, giám đốc nghiên cứu ở CNRS đă nhấn mạnh như vậy. Ông nhắc lại rằng ” vào lúc đầu của dịch bệnh, người ta nghĩ rằng khoảng cách di truyền giữa SARS-CoV-2 và những coronavirus khác là quá xa để điều đó hiệu quả “. Nhưng từ đó, các kiến thức đã tiến triển.
MIỄN DỊCH TẾ BÀO QUYẾT ĐỊNH
” Nhiều tài liệu xuất bản đã cho thấy sự hiện hữu của một bảo vệ chéo (protection croisée) chống SARS-CoV-2 ở những người đã bị nhiễm bởi SARS-CoV năm 2003. Vấn đề là ở chỗ đã có ít trường hợp nhiễm trong dịch SRAS (syndrome respiratoire aigu sévère). Không có liên quan gì với đại dịch hiện nay”, James Di Santo, directeur du laboratoire immunité innée ở Viện Pasteur đã nhấn mạnh như vậy. Vậy ít người sẽ nhận sự bảo vệ liên kết với SRAS này.
Đáp ứng thể dịch (réponse humorale) được phát hiện một cách dễ dàng bằng cách đặt souche virale lên huyết thanh cần phân tích và nhìn xem những kháng thể mà nó chứa có phong bế sự nhân lên của virus hay không.” Phản ứng độc tế bào (réponse cytotoxique) bởi CD8 thì khó đo lường hơn, phải kích thích in vitro những tế bào và xem chúng có chế tạo interféron gamma hay không”, GS Fleury đã nói như vậy. Hai phản ứng (thể dịch và độc tế bào) hiện diện đối với SARS-COV-2.
Trong một công trình nghiên cứu, được công bỏ 18/5 trong tạp chí Nature, các nhà nghiên cứu của một biotech thụy sĩ và của nhiều đại học đã sàn lọc những kháng thể đơn dòng (anticorps monoclonaux) được sản xuất bởi những lymphocyte B à mémoire của một cá nhân bị nhiễm bởi SARS-CoV năm 2003. Một trong những kháng thể đơn dòng này, được gọi là S309, có một năng lực mạnh trung hòa SARS-COV-2.
Mặc dầu còn chưa được biết rõ, tính miễn dịch tế bào sẽ có tính chất quyết định để chống lại SARS-CoV-2. ” Sự suy yếu của tuyến phòng vệ này sẽ tạo điều kiện cho sự tăng sinh của virus, điều này dẫn đến sự sản xuất một số lượng lớn kháng thể, có lẽ không đủ hiệu quả hay đến quá muộn trong trận chiến “, M.Decroly đã chỉ như vậy.
Về phần mình, các nhà nghiên cứu của hopital universitaire de la Charité, ở Berlin, đã tìm thấy những tế bào lympho T CD4 ở 83% của 18 bệnh nhân Covid-19, nhưng cũng ở 1/3 của một nhóm 68 người hiến máu có sức khỏe tốt và huyết thanh âm tính. Ở những người này, những tế bào này có thể mang một trí nhớ thụ đắc khi bị cúm (rhume) do những coronavirus saisonnier.
Đó cũng là sự giải thích được đề xuất cho sự kiện các trẻ em nhỏ tuổi thường có những thể Covid-19 ít trầm trọng hơn nhiều, mặc dầu chúng có thể bị nhiễm bằng với những người lớn. Sự bảo vệ chéo này được thừa hưởng từ những nhiễm trùng thường xuyên bởi một trong 4 coronavirus saisonnier. Trong một công trình nghiên cứu của Anh, 3/4 những trẻ em 3 tuổi đã từng bị nhiễm bởi hai trong số những coronavirus saisonnier, nhất là CoV-NL63, virus này sử dụng cùng thụ thể của SARS-CoV-2 để gây nhiễm những tế bào.
” Đã có ít công trình nghiên cứu về những coronavirus saisonnier. Phải nghiên cứu loại bảo vệ chéo có thể do những virus này, nhưng nó có thể không có một tác động mạnh, bởi vì đáp ứng miễn dịch thường tỷ lệ với cường độ của những biểu hiện lâm sàng “, M.Dì Santo đã nói như vậy.
NHỮNG CƠ CHẾ
Bằng cách biến đổi sự lưu hành của virus và population khả dĩ bị nhiễn, sự hiện hữu của một miễn dịch chéo thay đổi chiều hướng của những modèle được sử dụng để “tiên đoán” tiến triển của dịch bệnh. Trong một bài báo được công bố trong tạp chí Science, một équipe của trường y tế công cộng Harvard T.H.Chan (Boston) thăm dò những kịch bản khác nhau bằng cách làm thay đổi độ miễn dịch cheo với hai trong số bốn coronavirus saisonnier, thời gian miễn dịch chống lại SARS-CoV-2 và trị số của Ro tùy theo các mùa. Ro là số lượng trung bình những người bị lây nhiễm bởi mỗi cá thể bị nhiễm.
Ngoài một ngoại lệ, tất cả những kịch bản tiên đoán một sự tái xuất hiện của dịch bệnh với những làn sóng cách khoảng nhiều tháng hay năm. ” Ngay cả khi tính miễn dịch chống SARS-CoV-2 chỉ kéo dài hai năm, một tính miễn dịch nhẹ (30%) có thể ngăn cản một cách hiệu quả sự truyền của SARS-CoV-2 trong ba năm, trước khi một sự tái nổi dậy năm 2024 “, các tác giả của bài báo đã đánh giá như vậy. Nếu sự bảo vệ do lần nhiễm đầu tiên mang lại dưới 1 năm, SARS-CoV-2 có thể tái xuất hiện mỗi mùa đông, với những “làn sóng nhỏ” (vaguettes) tương tự với những làn sóng nhỏ của những coronavirus khác. Không gì có thể so sánh với làn sóng kết thúc.
Tình trạng kiến thức khoa học không cho phép ưu tiên kịch bản này thay vì kịch bản kia: những cơ chế miễn dịch chéo còn chưa được xác định rõ, và thời gian của miễn dịch thụ đắc bởi những người bị nhiễm bởi SARS-CoV-2 sẽ không được biết trước nhiều năm. Đã phải đợi năm 2006 mới có thể xác định rằng những kháng thể hiện diện ở những người bị nhiễm bởi SRAS năm 2003 giảm nhiều sau hai năm
Những khảo cứu huyết thanh học cũng sẽ cần thiết để đánh giá một cách chính xác bộ phận của dân chúng bị lây nhiễm bởi SARS-CoV-2 sau làn sóng dịch đầu tiên, và số lượng người đã được tạo miễn dịch chống lại những coronavirus khác, vậy, khả dĩ được bảo vệ. Sau cùng, ảnh hưởng của những biện pháp cách ly vật lý (distanciation physique) không được xét đến bởi các nhà dịch tễ học trong những kịch bản này.
(LE MONDE 5/6/2020)

4. COVID-19 : CÀNG NGÀY CÀNG CÓ NHIỀU CƠ QUAN BỊ THƯƠNG TỔN
CORONAVIRUS. Nhiễm trùng nặng do Covid-19 được biểu hiện en première instance dưới dạng một viêm phổi, được kèm theo hay không bởi những biến chừng như suy kiệt hô hấp đe dọa tiên lượng sinh tồn hay một choc cytokinique. Tuy nhiên một số lượng ngày càng gia tăng của các dữ liệu cũng gợi ý một thương tổn của những cơ quan khác, chủ yếu là tim và các huyết quản.Một bài báo, được công bố hôm 3/5 trong Circulation Research nêu lên sự hiện diện của những thương tổn tim ở 20 đến 30% những bệnh nhân nhập viên với một nhiệm nặng do Covid-19, và thương tổn này sẽ góp phần vào sự tử vong của khoảng 1/2 những bệnh nhân bị bệnh nặng.
Tuy nhiên, hiện nay, dường như không ai có khả năng lập một bức tranh rõ ràng về những yếu tố quyết định nguy cơ này. Vậy tình hình cực kỳ phức tạp, bởi vì những bệnh nhân Covid-19 bị bệnh nặng tao thành một nhóm không đồng nhất gồm có những người có sức khỏe tốt cũng như những người mang những bệnh mãn tính có trước. Hypoxémie và viêm mãn tính liên kết với choc cytokinique có thể làm tim căng thẳng, đặc biệt khi tim đã bị yếu ớt.
NHỮNG THƯƠNG TỔN NỘI MÔ
Tuy nhiên, trong vài trường hợp, Covid-19 dường như cũng gây nên ở những bệnh nhân không tiền sử tim và bị một hội chứng hô hấp tương đối hiền tính một bệnh cảnh gợi lên một nhồi máu cơ tim, với những nồng độ biomarqueur gia tăng. Một báo cáo trường hợp, được công bố trong the Lancet, mô tả một bệnh nhân với một bệnh cảnh lâm sàng nhồi máu cơ tim không bất thường động mạch vành lúc chụp động mạch vành nhưng ở bệnh nhân này scintigraphie gợi ý một viêm cơ tim. Phẫu thuật tử thí đã cho phép tìm thấy những thâm nhiễm viêm (infiltrats inflammatoires) trong cơ tim của những bệnh nhân bị viêm cơ tim ; tuy nhiên hiện giờ không có một bằng cớ nào về sự hiện diện của Sars-Cov-2 trong những tế bào cơ tim (cardiomyocyte).
Trái lại, virus đúng là đã được tìm thấy trong những tế bào của nội mạc mạch máu (endothélium vasculaire), với sự xuất hiện của một viêm. Điều này có thể dẫn đến một loạn năng nội mạc (dysfonction endothéliale), một bất thường được kèm theo bởi co mạch và những thương tổn thực thể do thiếu máu cục bộ. Những thương tổn nội mạc cũng có thể gia tăng nguy cơ tạo thành nhng cục máu đông.
Điểm này cũng càng ngày càng khiến các nhà nghiên cứu chủ ý. Thật vậy, tăng đông máu (hypercoagulation) và sự tạo các cúc máu đông hiện ra như một khía cạnh quan trọng của bệnh, các thrombi được tìm thấy trong các huyết quản phổi nhưng cũng nơi khác trong cơ thể. Trong một loạt 184 bệnh nhân được nhập viện vào ICU, ta kể ra 31% những biến chứng huyết khối (complications thrombotiques), khi thì huyết khối tĩnh mạch sâu (TVP) với nghẽn tắc động mạch phổi, khi thì những cục máu đông động mạch.
THẬN VÀ NÃO
Dường như thận cũng là một đích được ưa thích của Sars-CoV-2. Những báo cáo, còn chưa được công bố từ Trung Quốc, cũng gợi ra một tỷ lệ quan trọng những bệnh nhân Covid bị thương tổn nặng, có một suy thận cấp tính hay ngày cả một protéinurie hay những vết máu trong nước tiểu. Suy thận cấp tính làm tăng nguy cơ tử vong lên 4 lần.Những thương tổn thận có thể được giải thích bởi một sự biểu hiện mạnh, ở thận, của thụ thể ACE2, cần thiết cho sự đi vào của virus trong những tế bào. Một báo cáo, dựa trên những kết quả giải phẫu tử thi đã báo cáo sự hiện diện của những hạt virus trong những tế bào của thận ở nhiều bệnh nhân tử vong. Tuy nhiên phải xét đến sự kiện là những yếu tố khác cũng có thể là nguồn gốc của những thương tổn thận, thí dụ như hô hấp nhân tạo, những thuốc chống virus và những tỷ lệ tăng cao của cytokine lưu thông trong máu trong trường hợp choc cytokinique.
Một thương tổn của não cũng đã được mô tả, với những trường hợp viêm não với co giật và/hay mất tri giác. Lại nữa vấn đề cơ chế tiềm năng được đặt ra. Những cytokine là một nguyên nhân khả dĩ của viêm não, nhưng ta cũng biết rằng Sars-CoV-1 (chịu trách nheim dịch bệnh 2002) cũng có khả năng len lỏi vào trong các neurone và gây nên viêm não. International Journal of Infectious Diseases báo cáo trường hợp của một bệnh nhân bị một nhiễm Covid-19 và một viêm não, ở bệnh nhân này Sars-CoV-2 đã được tìm thấy trong dịch não tủy, điều này khiến nghĩ rằng virus thật sự có thể gây nhiễm não bộ.
Ta cũng đã gợi lên một vai trò của thương tổn viêm và/hay nhiễm trùng của hệ thần kinh trung ương trong mất khứu giác (anosmie) thường được quan sát bởi Sars-CoV-2.
PHÂN LÀ VECTEUR TRUYỀN VIRUS ?
Một thành phần tiêu hóa đã được gợi lên ngay lúc đầu của dịch bệnh ở Trung quốc. ARN viral đã được tìm thấy trong phân của khoảng 50% những bệnh nhân Covid-19 được thử nghiệm và, trong những séries de cas, đến 1/5 những bệnh nhân Covid-19 dường như bị ỉa chảy. Tuy nhiên ta chưa biết là nhiễm virus này cũng có thể được truyền qua phân hay không ; thật vậy một nguy cơ gây nhiễm chỉ hiện diện trong trường hợp truyền không những của ARN viral, mà còn của virus nói riêng.
Chúng ta hãy còn nhấn mạnh rằng danh sách này không hoàn toàn. Những thương tổn gan, cũng đã được mô tả ở vài bệnh nhân Covid-19…nhưng chúng có thể được gây nên bởi các cytokine hơn là bởi nhiễm virus nói riêng
(LE JOURNAL DU MEDECIN 14/5/2020)

5. TÁC DỤNG BẢO VỆ CỦA NICOTINE ĐANG ĐƯỢC NGHIÊN CỨU
Những nước khác nhau đã quan sát rằng, trong số những bệnh nhân bị nhiễm bởi Covid-19, có ít những người hút thuốc. Ở Trung quốc, những người hút thuốc bị Covid-19 5 lần ít hơn những người không hút thuốc và 10 lần ít hơn ở Hoa Kỳ. Ở Pháp, 3 lần ít hơn nếu ta tin vào những thống kê của AP-HP. Trên 11.000 người bị nhiễm, Assistance publique-Hôpitaux de Paris đã thống kê 8,5% những người hút thuốc, so với 25,4% trong population générale. Một công trình nghiên cứu mới đây, được thực hiện ở bệnh viện la Pitié-Salpêtrière (Paris) vừa xác nhận khuynh hướng này ở 484 bệnh nhân bị nhiễm. Do đó câu hỏi : thuốc lá có thể có tác dụng như thế nào ? Trong số 4000 chất hóa học cấu thành thuốc lá, chỉ có nicotine là, theo các nhà nghiên cứu, là có khả năng đóng vai trò này. GS Jean-Pierre Changeux, neurobiologiste, GS Zahir Amoura, trưởng khoa nội của bệnh viện la Pitié-Salpêtrière, và học trò của ông, BS Makoto Miyara, những tác giả của công trình nghiên cứu Paris, gợi lên một giả thuyết : 1. Bây giờ người ta xác lập rằng, ngoài đi vào trong những tế bào của phổi, các mạch máu và những cơ quan khác (thận, tim…), virus cũng có thể gây nhiễm, từ mũi, hệ thần kinh trung ương, qua những dây thần kinh khứu giác, được nối kết trực tiếp với não. Do đó những triệu chứng khá thường gặp là mất khứu giác, đau đầu từng đợt, nôn, mửa và hiếm hơn, những triệu chứng của tai biến mạch máu não hay mất tri giác. 2. Những neurone có những thụ thể (récepteur) chung đối với nicotine và acétylcholine, một chất dẫn truyền thần kinh mà vai trò thiết yếu cho sự vận hành chức năng của trí nhớ, học tập và circuit de la récompense (mang lại sự vui thích hút thuốc và sự nghiện hút). 3. Thế mà những thụ thể này tương tác với thụ thể ACE2, đường vào chính của Covid-19 trong các tế bào : chúng càng bị chiếm bởi nicotine, ACE2 càng ít được biểu hiện, điều này làm cho virus ít gây nhiễm hơn và những triệu chứng nhẹ hơn. Rõ ràng rằng giả thuyết này không được xem là một sự khuyến khích hút thuốc : do những goudron gây ung thư của nó, monoxyde d’azote làm di chuyển oxygène ra khỏi các hồng cầu và chất kích thích của nó, thuốc lá, chiu trách nhiệm 78.000 tử vong mỗi năm ở Pháp, khong thể là một giải pháp. Những patch à la nicotine, dưới sự kiểm soát y khoa trong một thời gian giới hạn để tránh nguy cơ phụ thuộc nicotine, chúng có thể trở nên phụ thuộc.Tính hiệu quả của chúng trong thời gian sắp đến phải được trắc nghiệm trong một công trình nghiên cứu ở bệnh viện la Pitié-Salpêtrière
(PARIS MATCH 14-20/5/2020)

6. COVID-19 : NHỮNG ĐIỀU TRỊ HƯỚNG VỀ HỆ MIỄN DỊCH
Trong khi những thử nghiệm, sử dụng những thuốc hiện có, cho thấy những hạn chế của chúng, những thử nghiệm khác dựa trên khả năng đề kháng của cơ thể con người. Ba hướng điều trị nổi rõ : các kháng thể của huyết tương máu (plasma sanguin), những interféron và những tế bào gốc (cellules souches).5 tháng sau khi xuất hiện coronavirus, chưa một công trình nghiên cứu nào đã mang lại những bằng cớ rõ ràng rằng một điều trị là hiệu quả hơn một điều trị khác chống Covid-19. Vào lúc chúng tôi viết những dòng chữ này, không ít hơn 1093 thử nghiệm lâm sàng được thống kê, trong đó 51 được hoàn thành. Hoặc hơn 300 chiến lược khác nhau được đánh giá ! Nhưng 15 trong số những chiến lược này tập trung phần lớn những cố gắng với 800 thử nghiệm…trong đó 230 chỉ riêng cho chloroquine. Đứng trước tình trạng khẩn cấp, chính những thuốc hiện có có đã được trắc nghiệm như remdesivir, Kaletra và azithromycine…để chỉ kể những thuốc được quảng bá nhất. Nhất là những thuốc là đối tượng của những so sánh trong những thử nghiem quy mô, được thực hiện bởi OMS (Solidarity), vương quốc Anh (Recovery) hay Liên hiệp châu Âu (Discovery). Những thử nghiệm mà những kết quả sơ khởi đến chậm trễ. Nhiều công trình nghiên cứu khác đang được tiến hành, mà nhiều trong số chúng, bị những vấn đề phương pháp luận và những kết quả của chúng mang lại những dữ liệu mâu thuẫn. Và khi không có một tín hiệu mạnh về tính hiệu quả ở giai đoạn này, ta đã có thể nghĩ rằng lợi ích, trong trường hợp tốt nhất, sẽ là vừa phải. Ngược lại, những công trình nghiên cứu khác, đầy hứa hẹn hơn và phát triển mạnh. Trong lúc chờ đợi một vaccin, giải pháp có lẽ đã ở trong hệ miễn dịch, để làm giảm tỷ lệ tử vong, thậm chí sự lan tràn của virus.
1. Từ máu của những “người sống sót” đến các kháng thể đơn dòng (anticorps monoclonal)
Hệ miễn dịch của những người, lành bệnh một nhiễm trùng corona, phát triển những kháng thể đặc thù, những immunoglobuline G (IgG). Đó là những protéine phức tạp hiện diện trong huyết tương máu (plasma sanguin), có khả năng phát hiện và trung hòa virus. Lúc truyền huyết thanh này cho một bệnh nhân, trên lý thuyết có thể giúp bệnh nhân chống lại nhiễm trùng. Đó là mục tiêu của thử nghiệm Coviplasm, được khởi động bởi Inserm và AP-HP (Assistance publique-Hôpitaux de Paris) vào tháng tư, và của 71 thử nghiệm khác đang được tiến hành hay được hoàn thành trên thế giới. Ở Hoa Kỳ, gần 16.000 bệnh nhân đã nhận ” máu của người sống sót” (sang du survivant). Đại học Stanford, ở Californie, đã xác nhận rằng kỹ thuật này là an toàn…nhưng tuy vậy không thể đo lường lợi ích lâm sàng. Sự truyền huyết tương đã được sử dụng trong những dịch bệnh khác (Sars, Ebola, cúm…), với một tỷ lệ thành công thay đổi. Trên thực tế, kỹ thuật này vẫn còn thô sơ, nhất là bởi vì máu của tất cả những người dưỡng bệnh Covid-19 không có cùng những năng lực phòng vệ chống nhiễm coronavirus. ” Có hàng triệu những kháng thể khác nhau. Vài kháng thể phong bế một cách hiệu quả virus, những kháng thể khác một cách yếu ớt, những kháng thể khác không có một chút hiệu quả nào. Thật rất khó xác định vị trí trong “soupe” d’anticorps này, Hugo Mouquet, trưởng phòng xét nghiệm miễn dịch học thể dịch của Viện Pasteur, Paris, đã giải thích như vậy. Equipe của ông có nhiệm vụ nhận diện những phân tử trung hòa này, nhưng cũng những tế bào của hệ miễn dịch (những tế bào lympho B) có khả năng tổng hợp chúng với số lượng lớn trong phòng thí nghiệm, nếu cần. Trên lý thuyết, cocktail d’anticorps này ngay cả có thể cho để phòng ngừa, như một vaccin d’appoint, có tính hiệu quả tạm thời. Kỹ thuật mũi nhọn này sẽ là đối tượng của những thử nghiệm ngay khi những kháng thể tốt nhất được nhận diện.
2. Interférons, cơ sở của nhiễm trùng ?
Các interféron (IFN) ở trong số những phòng vệ đầu tiên của cơ thể chống lại virus. Khác với các kháng thể (IgG), được tạo ra “sur mesure” chống lại một tác nhân gây bệnh, bởi những tế bào của hệ miễn dịch được gọi là thích ứng (adaptif) (những tế bào lympho B), những protéine phức tạp này (inferféron) là một đáp ứng bẩm sinh (réponse innée). Thật vậy, những interféron I, II hay III có thể được sản xuất bởi nhiều loại tế bào ngay khi một ARN viral được phát hiện. Chúng đóng vai trò vigie và điều phối đáp ứng miễn dịch. Như tên của chúng chỉ điều đó, các interféron giao thoa (interférer) với virus. Như thế, khi một tế bào bị nhiễm trùng, nó gởi đi những messager này đến những tế bào láng giềng để báo cho chúng chuẩn bị để chống lại tốt hơn nhiễm trùng. Vào giờ phút chúng tôi viết những dòng chữ này, 31 thử nghiệm lâm sàng đang được tiến hành hay đã kết thúc. Tuy nhiên, chú ý, coronavirus theo một chiến lược lẩn tránh, như một kíp nghiên cứu quốc tế trong tạp chí Cell đã cho thấy như vậy. Thật vậy, interféron alpha gia tăng sự biểu hiện của thụ thể ACE2 ở bề mặt của các tế bào của hố mũi hay các phế nang, một cách chính xác thụ thể mà virus dùng để đi vào. Nói một cách khác, cơ chế phòng vệ bị chuyển hướng có lợi cho kẻ xâm lăng. Nhưng sự thêm vào những loại interféron khác có thể tải cân bằng đáp ứng miễn dịch. Ưu điểm khác, nhung interféron, đã được sử dụng trong các viêm gan, dễ dàng sẵn có để sử dụng.
3. Những tế bào gốc chống lại bão miễn dịch (tempête immunitaire)
Rất nhiều bệnh nhân có một hội chứng suy kiệt hô hấp cấp tính (syndrome de détresse respiratoire aigu), liên kết với một sự viêm của cơ thể do virus. Phản ứng quá mức này của hệ miễn dịch là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong ở khoa hồi sức. Để thử làm dịu bớt phản ứng quá mức này, nhiều équipe hướng về những tế bào gốc và tiềm năng điều biến hệ miễn dịch của chúng. Đặc biệt những tế bào gốc của cuống rốn (những tế bào gốc trung mô : CSM : cellules souches mésenchymateuses). Chúng được sử dụng trong thử nghiệm Stroma-Cov2, được thực hiện trong 6 khoa hồi sức của AP-HP. 60 bệnh nhân nội thông khí quản nhận, hoặc là những CSM, hoặc một placebo, với liều lượng 1 triệu tế bào mỗi kg, 3 lần trong 6 ngày. Tổng cộng có 50 thử nghiệm đang được tiến hành. Ở đại học Lund (Thụy Điển), một kíp sử dụng những CSM đặc hiệu đối với phổi để ức chế bão miễn dịch (tempete immunitaire), nhưng cũng đồng thời, sửa chữa những thương tổn phổi. Nhưng mặc dầu những tế bào gốc là đầy hứa hẹn, nhưng chúng chưa chứng tỏ trên bình diện lâm sàng.
(SCIENCES ET AVENIR 6/2020)
Đọc thêm : TSYH số 544 : bài số 8 (Plasma)

7. COVID-19 : NHỮNG THUỐC CHỐNG VIRUS VÀ KHÁNG VIÊM
NHỮNG THUỐC CHỐNG VIRUS : HIỆN GIỜ BILAN GÂY THẤT VỌNG HAY KHÔNG HOÀN HẢO
Tính hiệu quả của chúng hiện nay toàn bộ là tồi, với những kết quả mâu thuẫn hay ít ý nghĩa.
1. KALETRA (laboratoire AbbVie, Hoa Kỳ), liên kết hai loại thuốc, lopinavir và ritonavir, được sử dụng bằng đường miệng để điều trị những bệnh nhân bị VIH/Sida, đã không cho thấy một lợi ích nào trong hai công trình nghiên cứu liên tiếp.Trong thử nghiệm quốc tế Solidarity, được phát động bởi OMS, kaletra đã không làm giảm tỷ lệ tử vong cũng như charge virale của những bệnh nhân bị thương tổn nặng bởi virus, và ở 14% trong số họ điều trị đã phải bị dừng lại vì những tác dụng phụ. Ngược lại, ở Hongkong, ở 127 người trưởng thành Covid-19 được điều trị trong 6 bệnh viện công nhưng có những thể nhẹ đến trung bình của nhiễm virus, Kaletra phối hợp với interféron bêta-1b (thuốc chích được sử dụng trong xơ cứng rải rác) và với ribavirine (thuốc uống được sử dụng trong viêm gan C mãn tính), kết quả là khá dương tính : liệu pháp ba thứ thuốc này (trithérapie : kaletra+interféron+ribavirine) đã hủy bỏ charge virale trong một thời hạn trung bình 7 ngày so với 12 ngày trong nhóm chứng (Kaletra đơn độc), nhưng không gia tăng những tác dụng phụ. Phối hợp interféron-ribavirine có vẻ là yếu tố chủ yếu của lợi ích này.
2. REMDESIVIR (laboratoire Gilead, Hoa Kỳ) là một thuốc chống virus, ban đầu được phát triển để chống lại virus châu Phi Ebola.Thuốc được cho bằng đường tĩnh mạch, chỉ được dùng trong môi trường bệnh viện. Trong một thử nghiệm diện rộng ở Hoa kỳ (1063 bệnh nhân với thương tổn phổi), randomisé en double aveugle so với placebo, được chỉ đạo bởi National Institutes of Health, 31% những người đã nhận remdesivir đã có một “sự cải thiện lâm sàng” sau trung bình 11 ngày, so với 15 ngày trong nhóm placebo. Tỷ lệ tử vong là 8% trong nhóm remdésivir so với 11,6% trong nhóm placebo. Không gây ấn tượng lắm và lợi khá thấp, vì lẽ thuốc chống virus này là nguồn của những tác dụng phụ quan trọng ở hơn 60% những bệnh nhân !Tuy nhiên, trên cơ sở của những dữ liệu này, FDA đã đồng ý cho sử dụng, cho phép các bệnh viện Hoa Kỳ kê đơn remdésivir ở những bệnh nhân Covid-19 ở khoa hồi sức. Một yêu cầu tương tự đã được Gilead trình cho Cơ quan dược phẩm châu Âu. Ngược lại, một công trình nghiên cứu lâm sàng của trung quốc, ở 236 bệnh nhân bị một thể nặng của nhiễm trùng (158 được điều trị với remdésivir, 78 placebo với điều trị chuẩn) và được công bố trong “The Lancet”, đã không nhận thấy một lợi ích đáng kể nào của dược phẩm này, dầu đó là cải thiện lâm sàng (21 so với 23 ngày) hay tỷ lệ tử vong (tương tự trong hai nhóm). Những kết quả gây thất vọng này, không có gì gây ngạc nhiên : vì không thể được sử dụng vào giai đoạn đầu của nhiễm trùng, những thuốc chống virus này được cho muộn ở những bệnh nhân nhập viện, một giai đoạn trong đó cường độ của phản ứng miễn dịch và viêm mà nó gây nên, khi đó có hại hơn chính virus.
NHỮNG THUỐC KHÁNG VIÊM ĐẶC HIỆU VÀ KHÔNG ĐẶC HIỆU
Sars-CoV-2 gây nên một phản ứng viêm kinh khủng, rất hung hãn do sự kích thích của những chất hướng viêm (substances pro-inflammatoires) được gọi là cytokine (nhất là interleukine 1 và 6). Vậy sự sử dụng những kháng thể đơn dòng (anticorps monoclonaux) để ức chế chúng một cách đặc hiệu là điều hợp lý. Những dữ liệu đáng phấn khởi đã được báo cáo với tocilizumab (anti-IL6 được sử dụng bằng đường dưới da hay tĩnh mạch) trong những thể nặng của Covid-19, trong khi sarilumab (loại anti-IL6 khác) dường như không hiệu quả. Rồi thất vọng với tocilizumab trong một thử nghiệm đang được tiến hành, trong đó AP-HP đã loan báo những kết quả dương tính : sau đó đã có sự từ chức của toàn bố ủy ban theo dõi công trình nghiên cứu, đã đánh giá sự loan báo là quá sớm. Anakinra (chống IL1, được cho bằng đường dưới da), được sử dụng trong viêm đa khớp dạng thấp, đã cho những kết quả thuận lợi trên ít trường hợp : cải thiện những tham số hô hấp (72% so với 50%) và một tỷ lệ sống sót vào ngày 21 cao hơn tỷ lệ sống sót được quan sát trong nhóm chứng (90% so với 56%). Ta chờ đợi thử nghiệm quy mô Anaconda xác nhận những dữ liệu này.
Những thuốc kháng viêm ít đặc hiệu hơn, không phải stéroide (ibuprofène và những thuốc khác) và những corticoide, được biết làm yếu miễn dịch và làm dễ nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn, bị chống chỉ định. Ngoại trừ các corticoides, trong một công trình nghiên cứu trung quốc trên 201 bệnh nhân, méthylprednisolone (62 bệnh nhân đã làm giảm rõ rệt tỷ lệ tử vong của những người có những thể rất nặng. Ta cũng quan sát ở những bệnh nhân hen phế quản mãn tính được điều trị corticoide dạng hít, ít người bị lây nhiễm hơn so với population générale. Đặc biệt ciclésonide, được cho trong hen phế quản, phong bế in vitro sự tăng sinh của virus trong những tế bào người. Một công trình nghiên cứu đang được tiến hành với hydrocortisone ở CHU de Tours. Gần 300 sản phẩm đang được thí nghiệm chống virus. Chúng ta vẫn chờ đợi.
(PARIS MATCH 11/6-17/6/2020)
Đọc thêm :
– TSYH số 545 : bài số 5 (Lopinavir)
– TSYH số 550 : bài số 7 (Remdésivir)

8. ANAKINRA, MỘT HỨA HẸN CẦN ĐƯỢC XÁC NHẬN
Điều trị này đã cho những kết quả sơ khởi đáng lưu ý trên khoảng 50 trường hợp nặng.(L’injection d’anakinra a permis à plusieurs dizaines de patients d’éviter la mort ou un passage en réanimation)
MÉDICAMENT. Sau biết bao kết quả bấp bênh khác với những molécule repositionnée chống lại Covid-19 mà không có kết quả quan trọng, anakinra phải chăng sẽ có thể thay đổi tình thế ? Được cho giữa 24/3 và 6/4 ở bệnh viện Saint-Joseph (Paris) ở khoảng 50 bệnh nhân bị một thể nặng của Covid-19, điều trị điều biến miễn dịch (immuno-modulateur) này (được thương mãi hóa dưới tên Kineret bởi laboratoire thụy điển Sobi-Swedish Orphan Biovitrum) đã cho những kết quả sơ khởi đáng lưu ý.
3/4 những người đã nhận những mũi tiêm dưới da anakinra mỗi ngày trong 10 ngày đã tránh tử vong hay bị chuyển vào khoa hồi sức, so với 1/4 của một nhóm chứng gồm 44 bệnh nhân được điều trị sớm hơn trong cùng bệnh viện. Những số liệu này đã được công bố trong The Lancet Rheumatology. Tạp chí này đã công bố, hơi sớm hơn, vào đầu tháng năm, một công trình nghiên cứu nhỏ của Ý, được thực hiện trên 29 bệnh nhân, cũng đi theo cùng chiều hướng. Hai công trình nghiên cứu khác cũng đi theo chiều hướng này. ” Trên 9 bệnh nhân được điều trị với anakinra ở chúng tôi (những kết quả được công bố trong Annals of the Rheumatic Diseases), chỉ có một đã bị đưa vào khoa hồi sức, điều này là đáng phấn khởi “, GS Achille Aouba, trưởng khoa nội của CHU de Caen, đã đảm bảo như vậy.
” Vì không thể tiếp cận những thứ nghiệm điều trị bao gồm những thuốc điều biến miễn dịch (médicaments immunomodulateurs) cho những bệnh nhân của chúng tôi, quyết định…đề nghị cho anakinra, theo những tiêu chuẩn về mức độ nghiêm trọng, đã nhanh chóng thay đổi bộ mặt của căn bệnh “, GS Jean-Jacques Mourad, trưởng khoa nội của bệnh viện Saint-Joseph đã giải thích như vậy.” Lợi ích là có thể thấy được mỗi ngày “, ông đã đảm bảo như vậy.
Anakinra tác dụng như thế nào ? Chúng ta hãy nhắc lại rằng những thể nặng của Covid-19 chắc hẳn được gây nên bởi một sự hưng phấn của hệ miễn dịch, orage cytokinique. Anakinra là một protéine recombinante, đến ngăn cản sự vận hành chức năng tốt của vài interleukine (Những IL-1) bằng cách phong bế những thụ thể của chúng, điều này cho phép làm ngừng cơn bão đang thành hình. ” Đó là một thuốc đã có một cuộc sống đầu tiên vào đầu những năm 2000 để điều trị bệnh viêm đa khớp dạng thấp”, Gilles Hayem, rhumatologue và tác giả của công trình nghiên cứu Pháp vừa được công bố, đã nhắc lại như vậy. ” Thuốc có một profil de sécurité tốt, điều này khiến chúng ta sử dụng nó chống lại bệnh goutte.”
Vấn đề còn lại là phải xác nhận tính hiệu quả của nó chống lại Covid-19.
Nhưng cỡ của thử nghiệm vẫn còn nhỏ. Tuy nhiên nhiều thử nghiệm đã đang được tiến hành ở Pháp để thử đánh giá tiềm năng của loại thuốc này. Một thử nghiệm nhiều trung tâm Anaconda, được chỉ đạo bởi CHU de Tours, có thể mang lại những yếu tố hữu ích nếu công trình đưa vào khá nhiều bệnh nhân. Ngoài ra Anakinra cũng là một trong những phần của của công trình nghiên cứu Corimuno của ÁP-HP, mà những kết quả được dự kiến trong thời gian sắp đến.
(LE FIGARO 2/6/2020)

9. HYDROXYCHLOROQUINE : OMS TIẾP TỤC THỬ NGHIỆM LÂM SÀNG SOLIDARITY.Sự tuyển mộ những bệnh nhân, được điều trị bởi hydroxychloroquine, sẽ tái tục trong thử nghiệm lâm sàng quốc tế Solidarity, được phát động bởi OMS để so sánh tính hiệu quả của nhiều loại thuốc điều trị chống coronavirus chủng mới SARS-CoV-2. Cơ quan y tế của Liên Hiệp Quốc đã quyết định, hôm 25/5, đình chỉ tạm thời sự tuyển mộ các bệnh nhân vào thử nghiệm, ba ngày sau khi OMS công bố trong tạp chí y khoa The Lancet một công trình nghiên cứu, gợi ý rằng những bệnh nhân Covid-19 được nhập viện và điều trị với hydroxychloroquine, phối hợp hay không với những thuốc kháng sinh như azithromycine, có một tỷ lệ tử vong cao và loạn nhịp tim.
Ủy ban theo dõi độ an toàn của các dữ liệu, cơ quan duy nhất được phép tiếp cận toàn bộ các dữ liệu của Solidarity, đã không chứng thực dấu hiệu về độc tính đáng kể trong số những bệnh nhân được điều trị bởi hydroxychloroquine, tổng giám đốc OMS, Tedros Ghebreyesus, đã chỉ như vậy, hôm thứ tư 3/6, trong một cuộc họp báo. Vậy thử nghiệm Solidarity sẽ được tái tục với 4 thuốc điều trị được trắc nghiệm : remdesivir, lopinavir/ritonavir, interféron-1a và hydroxychloroquine.
CẢNH GIÁC
Một quyết định như thế đã được thông qua đối với thử nghiệm Recovery của Anh. Ở Pháp, ở đây 16 thử nghiệm lâm sàng, bao gồm hydroxychloroquine, đã được cho phép bởi Cơ quan an toàn dược phẩm. Thử nghiệm Discovery, quan trọng nhất trong số 16 thử nghiệm này, đã bị đình chỉ cách nay một tuần, sẽ được tiếp tục lại, thầy thuốc chuyên khoa bệnh truyền nhiễm Yazdan Yazdanpanah (bệnh viện Bichat) đã chỉ như vậy.
Sự công bố công trình nghiên cứu của Lancet đã khiến Bộ trưởng y tế Olivier Véran, tiếp theo sau ý kiến không thuận lợi của Haut Conseil de la santé publique, đồng thời dựa trên những công trình nghiên cứu khác và những báo cáo của pharmacovigilance về những tác dụng phụ nghiêm trọng lên tim, hủy bỏ phá lệ (dérogation) cho phép sử dụng hydroxychloroquine trong Covid-19.
Tuy nhiên công trình nghiên cứu của Lancet đã gây nên nhiều chỉ trích về phương pháp luận, đến độ tạp chí Anh đã đưa ra, hôm thứ tư 3/6, một mise en garde (expression of concern) và đã loan báo rằng một cuộc điều tra được khởi động để đảm bảo tính xác thực của các dữ liệu, được thu thập bởi société Surgisphere, có căn cứ ở Illinois.
” Hiện nay không có bằng cớ cho thấy rằng những thuốc được đề nghị chống Covid-19 làm giảm tỷ lệ tử vong, Soumya Swaminathan, chef scientifique của OMS đã nhắc lại như vậy, trong buổi họp báo 3/6. Những công trình nghiên cứu quan sát (études observatoires) có những hạn chế. Phải thực hiện những thử nghiệm lâm sàng randomisé
(LE MONDE 5/6/2020)
Đọc thêm : TSYH số 544 : bài số 5 (Solidaity), bài số 6 (Discovery)

10. COVID-19 : TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
+ HOA KỲ KHÓ NHỌC ĐẨY LÙI “LÀN SÓNG THỨ NHẤT” CỦA DỊCH BỆNH COVID-19Với trung bình khoảng 800 nạn nhân của Covid-19 mỗi ngày trong 15 ngày qua, các chuyên gia y tế từ chối cho rằng ” làn sóng đầu tiên của đại dịch đã được khống chế ở Hoa Kỳ.” Đại dịch đã không chấm dứt “, vị giám đốc của trung tâm phòng ngừa và chống bệnh tật (CDC), Robert Redfield, đã nói như vậy hôm thứ sáu 12/6, đồng thời ông công bố những khuyến nghị thận trọng cho dân Mỹ. ” Virus đã không thay đổi, nó không ở phía sau chúng ta và chúng ta không ở trong tình huống bình thường “, Tom Ingelsby, giám đốc của centre pour la sécurité sanitaire ở trường y tế công cộng Johns-Hopkins-Bloomberg, cũng đã nhấn mạnh như thế trước báo chí. Ở đỉnh cao của cơn khủng hoảng, vào tháng tư và tháng năm, đất nước ghi nhận 2000 tử vong mỗi ngày.
Những lời cảnh cáo này thể hiện những mối lo ngại của cộng đồng khoa học đứng trước một đợt bộc phát của bệnh trong vài tiểu bang từ khi chấm dứt phong tỏa. Sự giở bỏ phong tỏa xảy ra trong khi sự thông báo của chính phủ về đại dịch đã dừng lại từ nhiều tuần qua và khi tổng thống Donald Trump đã loan báo hôm thứ tư 10/6 sự tái tục những buổi meeting bầu cử, sau ba tháng gián đoạn, vào ngày 19/6 trong tiểu bang Oklahoma. Các chuyên gia nhấn mạnh những nguy cơ lây nhiễm trong những tụ tập.
Trong khi tổng thống Trump mong muốn kết nối lại những vũ đài đầy ắp, équipe de campagne của ông đã yêu cầu những người tham dự đảm nhận tất cả những nguy cơ liên kết với Covid-19 và đúng quy trách nhiệm trong trường hợp bị lây nhiễm. Ngoài ra tổng thống duy trì dự định tổ chức convention d’investiture của Đảng cộng hòa vào tháng 8, trong một nơi đóng kín, ở Florida, một tiểu bang hiện nay có một sự tăng tốc của số lượng những trường hợp.
Hiện giờ, bệnh Covid-19 đã làm 114.669 người chết ở Hoa Kỳ, một con số có lẽ dưới thực tế. Tất cả các tiểu bang không báo cáo những dữ liệu cùng cách và một nửa trong số các tiểu bang không báo cao những người chết “có lẽ” do virus, một lựa chọn mâu thuẫn với những khuyến nghị của CDC. Ngoài ra, Hoa Kỳ đã vượt quá mức 2 triệu trường hợp lây nhiễm và, mỗi ngày, thêm 20.000 người bị nhiễm. Mặc dầu điều này chứng tỏ một sự gia tăng số lượng những thử nghiệm phát hiện (test de dépistage), nhưng con số này cung biểu hiện một sự lưu hành tích cực của virus, theo các chuyên gia. ” Dường như đất nước đã chấp nhận ý tưởng rằng từ nay căn bệnh là một bộ phận của cuộc sống hàng ngày”, Jeffrey Shaman, giảng viên của trường y tế công cộng của đại học Columbia đã nói như vậy.
NỮU ƯỚC ĐƯỢC KHỐNG CHẾ
Tình hình rất tuong phản từ vùng này qua vùng khác, nhưng trong những ngày qua 20 tiểu bang đã chịu một sự gia tăng mạnh của số lượng trường hợp và nhập viện. Trong nhiều tiểu bang miền nam, ở đây biện pháp cách ly đã được tiến hành muộn và sự giở bỏ phong tỏa được thực hiện nhưng luôn luôn không tính đến tình hình y tế, khuynh hướng này khiến các chuyên gia y tế công cộng lo ngại. Arkansas, Utah, Arizona và Texas đã ghi nhận một sự gia tăng ít nhất 35% những nhập viện từ weekend cuối của tháng năm, lúc này đã cho phép mở cửa nhiều hiệu buôn và những hoạt động giải trí.
Texas là một trong những tiểu bang đầu tiên đi theo con đường này vào đầu tháng năm và, mặc dầu những con số mới nhất, thống đốc cộng hòa vừa tuyên bố giảm bớt những quy tắc khoảng cách vật lý (distanciation physique). Vị thống đốc Texas được bắt chước bởi những thống đốc Arkansas và Géorgie, ở đây số lượng các trường hợp cũng tăng cao. Géorgie là một trong những tiểu bang ngập ngừng nhất trong việc áp dụng những biện pháp thận trọng (mesures de précaution).
3 tuần sau khi giở bỏ phong tỏa, Arizona chịu một sức ép lên số giường điều trị trong những khoa cấp cứu. Californie cũng thấy một sự gia tăng mạnh của những người bị lây nhiễm, tuy nhiên không có một sự tăng cao của những trường hợp nhập viện.
Ngược lại, Nữu Ước, từng là tâm dịch lúc ban đầu, dường như khống chế sự làn tràn của coronavirus. Nhưng ở đây sự mở lại chậm hơn và thành phố vẫn không trở lại cuộc sống bình thường.
Nhấn mạnh vào các thử nghiệm, sự truy tìm (traçage) các bệnh nhân và sự áp đặt quarantaine, M.Ingelsby cũng đã bày tỏ sự lo ngại về tác động của những cuộc biểu tình trong những ngày qua lên sự lan tràn của virus, mặc dầu những tụ tập lớn đã xảy ra ở giữa trời, và mặc dầu đa số những người biểu tình mang một khẩu trang. ” Những hậu qua sẽ không được biết trước nhiều tuần”, nhà nghiên cứu đã nhận xét như vậy. (Le Monde 15/6/2020)
+ CÁC NHÂN VIÊN Y TẾ HOA KỲ HUY ĐỘNG CHỐNG PHÂN BIỆT CHỦNG TỘC
Những cuộc biểu tình chống phân biệt chủng tộc và những tác hại của đại dịch khơi lại ý thức bất bình đẳng của những người da đen trong y tế.
Một tấm biển mới đã xuất hiện trong những cuộc biểu tình chống phân biệt chủng tộc ở Hoa Kỳ : ” White Coats for Black Lives ” (Blouses blanches pour vies noires). Từ bệnh viện đại học Stanford, một trong những bệnh viện nổi tiếng nhất của Hoa Kỳ, đến những bệnh viện của Houston, Miami và Chicago, hàng ngàn nhân viên điều trị đã bày tỏ tinh thần đoàn kết của họ trong những ngày qua với cộng đồng người Mỹ-châu phi trong nhiều chục thành phố của Hoa Kỳ. Phong trào White Coats for Black Lives ra đời năm 2015 theo sáng kiến của các sinh viên y khoa, công phẫn bởi sự thờ ở trong các phân khoa sau cái chết của Michael Brown ở Ferguson (Missouri) và của Eric Garner, ở Nữu Ước. ” Sự phân biệt chủng tộc là một vấn đề y tế công cộng”, hiệp hội, từ nay được đại diện trong 55 đại học, đã bày tỏ công khai như vậy.
Trong cộng đồng da đen, cái chết của George Floyd, xảy ra giữa một đại dịch ảnh hưởng cộng đồng một cách không tương xứng, đã khơi dậy ý thức bất công hệ thống trong y tế. Ở cấp độ quốc gia, trong khi những người Mỹ gốc châu phi (Afro-Américains) chỉ chiếm 12% dân số, những người da đen này chiếm 26% những trường hợp Covid-19 và 23% những trường hợp tử vong, theo CDC. Những nguyên nhân được biết rõ : những bệnh tiềm năng như đái đường, béo phì, những bệnh tim mạch, thường gặp hơn trong số những người Mỹ gốc Phi.
Nhưng các chuyên gia y tế công cộng cũng cáo giác sự khác nhau trong những điều trị, tùy theo màu da. ” Sự thiên vị vô thức này hiện diện trong mỗi chúng ta “, theo diễn đạt của BS Venkata Gupta, biểu tình hôm 2/6 trước phân khoa y của đại học Missouri, ở Columbia.
Vào đầu tháng sáu, CDC đã nhắc nhở các nhân viên y tế sự cần thiết phải chú ý không để cho những thành kiến cá nhân ảnh hưởng lên thai độ điều trị của họ. Một công trình nghiên cứu sơ bộ, được chông bố bởi Rubix Life Sciences, một cơ sở các dữ liệu biotechnologie của Boston, đã xác lập rằng những người Mỹ gốc phi, đến bệnh viện trong tháng hai và tháng ba vừa qua, có ít cơ may được thử nghiệm hay được điều trị hơn so với những người khác.
Hiệp hội các thầy thuốc Mỹ gốc phi National Medical Association đã yêu cầu các cơ quan liên ban khảo sát vai trò mà yếu tố chủng tộc đã có thể góp phần trong những dị biệt được quan sát trong những tỷ lệ tử vong. Ở Memphis, trong tiểu bang Tenessee, 3 site de tests được mở trong những khu phố có đa số dân da đen, kém được trang bị, trong khi không có một sự thiếu thốn nào ở những nơi khác. Theo một thăm dò Axio-Ipsos, được thực hiện cuối tháng năm, 70% những người Mỹ-Phi sợ rằng đáp ứng với cuộc khủng hoảng y tế bị ” thiên lệch có lợi cho một nhóm chủng tộc”. Chỉ 1/3 những người da trắng và 50% những người hispanique bày tỏ cùng cảm tưởng.
Sự ý thức về những phân biệt trong y khoa không phải là mới. Từ nhiều năm, những điều tra cho thấy rằng những người da đen được điều trị một cách khác. Những người đàn ông Mỹ-Phi kêu đau ngực chờ đợi lâu hơn những người khác để được một điện tâm đồ. Họ có ít cơ may hơn được làm pontage coronaire (bắt cầu động mạch vành), hay nhận những thuốc giảm đau khi đau bụng, theo báo cáo quốc gia về những khác nhau trong y tế năm 2012. Chỉ 13% những trẻ em da đen bị bệnh tâm thần nhận được điều trị, so với 31% những trẻ em da trắng. Theo National Alliance on Mental Illness, 30% những người trưởng thành Mỹ-Phi bị nhưng rối loạn tâm thần được điều trị, trong khi tỷ lệ trung bình quốc gia là 43%.
Hơn một nửa thế kỷ sau khi xoá bỏ tệ tách biệt chủng tộc (déségrégation), những ngờ vực bị đối xử không công bằng vẫn còn. Các thầy thuốc đánh giá rằng những người da đen có ít khuynh hướng theo những khuyến nghị của họ hơn và ít tuân thủ những điều trị được quy định. Ngược lại, một bệnh nhân xuất thân từ dân tộc thiểu số ít tin vào một thầy thuốc da trắng hơn. Trong y sĩ đoàn, những dân tộc thiểu số vẫn không được đại diện đủ so với trọng lượng dân số của họ, ngoại trừ những người châu Á : năm 2018, 56% những thầy thuốc Hoa Kỳ là người da trắng và 5% Mỹ-Phi.
Nhóm White Coats for Blacks đấu tranh để các phân khoa y đưa vào trong giáo trình đại học một sự nhạy cảm hóa sâu xa về những thành kiến không có ý thức. Nhóm ghi chú rằng, mặc dầu sự trao đổi bằng lời (communication verbale) giữa thầy thuốc và bệnh nhân tương tự nhau, sự giao tiếp không bằng lời (communication non verbale) trong trường hợp một bệnh nhân da đen tạo ít liên hệ hơn nhiều : những cuộc đối thoại, ngắn ngủi hơn, các thông tin ít được truyền đạt hơn.
Những bạo lực của cách sát thêm vào stress, yếu tố gây suy sụp sức khỏe. Vào năm 2018, The Lancet đã công bố một công trình nghiên cứu đánh giá sức khỏe tâm thần của những người Mỹ sống trong những tiểu bang, ở đó đã xảy ra ít nhất một vụ giết người đàn ông da đen không vũ trang. Trong những tháng tiếp theo sau, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận một sự hạ đáng kể tình trạng sức khỏe tâm thần trong số những người Mỹ-Phi. Nếu nạn nhân đuoc vũ trang, tình trạng sức khỏe của họ không bị suy thoái. Sức khỏe tâm thần của những người da trắng không bị ảnh hưởng trong trường hợp này lẫn trường hợp kia. Cảnh sát giết hơn 1000 người mỗi năm, trong đó 300 Mỹ-Phi, mà 1/4 không được vũ trang.
Trong một tiểu luận được công bố 15/4 bởi Journal of the American Medical Association (JAMA), thầy thuốc chuyên khoa tim Clyde Yancy đánh giá rằng Hoa Kỳ đã đến ” một giờ phút sự thật” về những dị biệt trong y tế. (Le Monde 14 & 16/6/2020)
+ COVID-19 : BẮC KINH TRONG TÌNH TRẠNG BÁO ĐỘNG SAU KHI XUẤT HIỆN MỘT Ổ NHIỄM MỚI.
Chính quyền đã phát động những thử nghiệm trên diện rộng để khoanh vòng giới hạn những ổ nhiễm mới trong thủ đô.
(Ngày 14/6, khi khoảng 100 trường hợp Covid-19 đã được phát hiện mới đây trong chợ Tân Thiên Địa, chợ lớn bán trái cây và râu xanh ở Bắc Kinh, hàng ngàn người từng lui tới chợ này đã được dẫn đến sân vận động Xuanwu để được thử nghiệm ở đó.)
Trung quốc vẫn cảnh giác mặc dầu một số lượng nhỏ trường hợp so với những nước châu Âu
ASIE. Chuẩn bị chiến đấu ở Bắc Kinh. Thủ đô trung quốc lại lần nữa trong tình trạng báo động sau khi một ổ nhiễm Covid-19 được khám phá hôm thứ sáu 12/6 trong một chợ trái cây và rau quả to lớn. Ít nhất 100 người đã bị lây nhiễm, điều này khơi lại bóng ma của một làn sóng dịch thứ hai trong đất nước đông nhất thế giới này.Sự lo âu đột ngột trở lại trong thành phố 21 triệu dân này. Bắc Kinh đã không ghi nhận một trường hợp mới nào từ 60 ngày qua, và dần dần tìm lại hoạt động của mình, sau nhiều tháng chiến đấu chống virus.” Trong một ngày, ta trở lại điểm xuất phát. Khi nào điều đó sẽ chấm dứt ? Thật làm suy sút tinh thần quá ! “, một nhân viên 30 tuổi ở Bắc Kinh đã thổ lộ như vậy. Ở rìa của mùa hè hơi ẩm, những trung tâm thương mãi đã tìm thấy lại vào week-end này vẻ đờ đẫn của mùa đông dịch bệnh, bị bỏ đi bởi một cư dân ở trong tỉnh trạng nghe ngóng. Chúng tôi áp dụng những biện pháp ” như trong thời chiến “, giới hữu trách của quận Fengtai, đã loan báo như vậy hôm thứ bảy 13/6. Chính quyền đã rung chuông tổng huy động để khoanh vòng giới hạn một cluster mới, vừa được phát hiện ở chợ Tân Thiết Địa (Xinfandi), ở tây nam thủ đô. Chợ khổng lồ bán sĩ Tân Thiết Địa, có diện tích 100 hectare đã bị đóng cửa, cũng như 5 chợ khác nằm quanh Bắc Kinh.” Nguy cơ lan tràn của dịch bệnh là rất cao, vậy chúng ta phải áp dụng những biện pháp tự nguyện “, Xu Hejiang, phát ngôn viên của chính quyền thành phố đã tuyên bố như vậy.
Chính quyền đã tức thời khởi động một chiến dịch phát hiện đại trà, nhằm thử nghiệm ” toàn thể nhân viên của chợ và những cư dân của vùng lân cận “, và áp dụng quarantaine 10 khu phố gần complexe này, lớn như 157 sân đá bóng và cung ứng phần lớn nhưng những sản phẩm tươi cho thủ đô. Hơn 76.000 test nucléique đã được thực hiện hôm thứ hai 15/6, phát hiện 36 trường hợp mới và xác lập bilan ở 100 trong 4 ngày.” Tin vui là tất cả các trường hợp phát xuất từ chợ này, điều đó muốn nói rằng ta ở đầu của chuỗi lan tràn (chaine de propagation) và rằng nó có thể được khống chế. Tin xấu là có một sự buôn bán khác thường ở Tân Thiết Địa “, Zhang Wenhong, nhà dịch tễ học ở bệnh viện Huashan, ở Thượng Hải, đã tóm tắt như vậy trên plate-forme Weibo
Khoảng 15.000 người mỗi ngày đến khu chợ này, theo tạp chí Caixi. Giới hữu trách đã truy tìm dấu vết của 200.000 người đã từng lui tới các sạp hàng trong 15 ngày qua. Quận Daixing loan báo ở trong “tình trạng chiến tranh”, và các nhân viên đi đến từng nhà để tìm những người tiềm năng bị nhiễm.
Mặc dầu Bắc kinh là một thành phố to lớn, diện tích 150 lần Paris, trong toàn thành phố, các niêm yết đã xuất hiện : tất cả những người đã đến chợ trong Tân Thiết Địa hai tuần qua phải đến báo cáo chính quyền, nếu không sẽ bị truy tố.
Nguồn gốc chính xác của ổ dịch đã không được xác nhận bởi giới hữu trách, nhưng những dấu vết của virus đã được phát hiện trên cá hồi (saumon) nhập cảng, ông chủ của chợ đã xác nhận như vậy. Hôm chủ nhật 14/6, trên đài truyền hình nhà Nước, Yang Peng, một nhà nghiên cứu, đã chỉ rằng virus “có thể” phát xuất từ thịt hay fruit de mer “được nhập cảng từ châu Âu”. Tin tức này đã đủ khêu lên sự ngờ vực đối với những sản phẩm phát xuất từ ngoại quốc, trong khi Trung quốc đặt chướng ngại để phòng thủ từ khi đóng cửa biên giới 28/3.
Những kiểm soát nhiệt độ ở lối vào các tòa nhà, vừa mới dần dần được giở bỏ từ vài ngày qua, đã được khẩn cấp đặt trở lại trên khắp thành phố. Thành phố đã lùi lại ngày tựu trường của tiểu học, được dự kiến thứ hai 15/6 và nhiều người dân Bắc Kinh đã quyết định làm việc tại nhà, dưới cái nhìn lo âu của phần còn lại của đất nước.
Những du khách đến từ Bắc Kinh đã gây nên sự ngờ vực và chịu những kiểm soát tăng cường trong nhiều đô thị sợ hãi. Thành phố Daqing trong tỉnh phía nam Heilongjiang đã áp đặt một quarantaine 21 ngày !
Những ngày đến sẽ cho biết những biện pháp đại trà và nhanh chóng này có sẽ cho phép khoanh vòng giới hạn ổ địch địa phương này hay không, như Nam hàn, nước láng giềng, đã thực hiện thành công từ nhiều tuần nay. Đó là một trắc nghiệm grandeur nature dưới mắt của cường quốc kinh tế thứ hai của thế giới, đang chờ đợi sự bung nổ của những ô nhiễm địa phương khác. Đáp ứng nhanh chóng ở Bắc Kinh, tủ kính của chế độ cộng sản, ” sẽ được dùng làm thí dụ tuyệt vời cho những tỉnh khác để khống chế những ổ nhiễm mà không phải phong tỏa cả xã hội “, Zhang đã đánh giá như vậy. Sự huy động của chính quyền và sự cảnh giác của dân chúng cho thấy rằng Trung quốc vẫn luôn luôn nghe ngóng, đứng trước một số lượng những trường hợp mặc dầu tối thiểu, so với 1,4 tỷ dân.Một sự thận trọng tương phản với thái độ lạc quan ở châu Âu. Ngày chủ nhật 14/6, Pháp ghi nhận hơn 400 trường hợp mới Covid-19, và tổng thống Emmanuel Macron tuyền bố sự cáo chung của biện pháp phong tỏa ở Ile-de-France, trong một bầu không khí nhẹ nhõm. (Le Figaro 16/6/2020)
+ Ở NAM Á, CÁC BỆNH VIỆN HOẢNG SỢ
Covid-19 lan tràn trong vùng, sau giở phong tỏa, đặt hệ thống y tế dưới áp lực.
Sự biến đổi các toa xe hỏa thành những bệnh viện dã chiến ở Ấn Độ. Sự tái phong tỏa những ổ nhiễm quan trọng ở Pakistan. Giải ngân chưa từng có quỹ công để cứu hệ thống y tế ở Bangladesh…Sự huy động toàn thể đã vang lên ở Nam Á, ở đây một tháng sau những nới lỏng đầu tiên của những biện pháp cách ly, dịch bệnh Covid-19 có phạm vi rộng lớn ngày càng gây quan ngại. Thay vì lùi hay chậm lại, như điều đó đã là trường hợp trong những vùng đầu tiên của thế giới bị tấn công bởi bệnh khi hoạt động tái tục, sự lan tràn của nó được mở rộng trên toàn tiểu lục địa.
Ở Ấn Độ, ở đây sự giở bỏ phong tỏa dần dần phải chấm dứt ngày 30/6, số lượng những trường hợp mới được phát hiện mỗi ngày có vẻ đã ổn định từ 8 ngày qua : số lượng lại bắt đầu tăng cao vào ngày thứ sáu 12/6 và từ nay gần 12.000 mỗi ngày. Từ nay Ấn Độ là nước đứng thứ tư có nhiều trường hợp nhất, sau Hoa Kỳ, Brésil và Nga, với 332.424 trường hợp hôm thứ hai 15/6 và nước đứng thứ 9 về số lượng người chết, với 9520 tử vong.
Con số này hiện nay gia tăng từ 300 đến 400 mỗi ngày, hai lần nhiều hơn cuối tháng năm, nhưng ở thôn quê, nơi đây bình thường 70% những người Ấn chết những người trên 60 tuổi nói chung chết ở nhà, không được hạch toán. Trong những văn hóa hindou và musulman, người ta thích hơn thiêu hay chọn những người chết một cách nhanh chóng vì những vấn đề tôn giáo và vệ sinh, nhưng cũng bởi vì giải phẫu tử thi được xem là điềm xấu.
” Chừng nào số lượng người chết mỗi ngày gia tăng, ta sẽ không có thể tiên đoán đỉnh của dịch bệnh ở Ấn Độ. Dẫu sao, ta không thể hy vọng gì trước giữa tháng bảy, Prabhat Jha đã đánh giá như vậy. Theo nhà dịch tễ học này của Centre for Global Health Research de Toronto, nguyên quán vùng Jharkhand, người ta bắt đầu khám phá quy mô của tai họa, bằng cớ rằng sự phong tỏa đã không cho phép làm dẹt những đường cong của dịch bệnh, do những di chuyển của dân chúng, được cho phép từ 1/5. Ta không biết bao nhiêu bệnh nhân được nhập viện, bao nhiêu ở khoa hồi sức và bao nhiêu được đặt hô hấp nhân tạo.”
Tỷ lệ gây chết (taux de létalité) ổn định ở 2,8%, và thời gian tăng gấp do số lượng những trường hợp mới được phát hiện kéo dài đến 18,3 ngày. Nhưng các tử thi chất đống trong các crématorium và những nghĩa trang những tử thi bị tràn ngập. (Le Monde 16/6/2020)
+ BORIS JOHNSON ÁP ĐẶT QUARANTAINE CHO NHỮNG NGƯỜI ĐẾN.
Sau cùng Vương quốc Anh áp dụng những biện pháp chặt chẽ ở những biên giới của mình, sau khi được nổi bật ở châu Âu bởi một phương pháp tự do gya ngạc nhiên (các biên giới vẫn được mở rộng cho đến hiện nay, ngay cả lúc cao điểm của dịch bệnh). Pitti Patel, bộ trưởng nội vụ, đã xác nhận hôm thứ sáu 22/5, rằng một sự cách ly chặt chẽ 14 ngày bắt buộc từ 8/6 cho tất cả những du khách đến trong đất nước, dầu đó là quốc tịch gì, và dầu phương tiện vận chuyển là gi (máy bay, tàu hỏa hay ferry).
Pháp lấy làm tiếc quyết định của Anh, bộ trưởng Pháp đã cho biết như vậy. Ông hy vọng sự miễn trừ và cũng đã loan bảo rằng ” những du khách phát xuất từ Vương quốc Anh, dầu quốc tịch là gì, sẽ được mời thực hiện một quarantaine khi biện pháp của Anh sẽ thật sự hiệu lực”.
Quarantaine này là “sinh tử” để tránh một làn sóng thứ hai của dịch bệnh “tàn phá”, bà bộ trưởng nội vụ Patel đã nhấn mạnh như vậy, ” trong khi thế giới bắt đầu thoát ra điều mà chúng tôi hy vọng là tệ hại nhất của dịch bệnh, chúng tôi phải hạn chế những nguy cơ của những nhiễm trùng nhập cảng từ nước ngoài”. Hôm chiều thứ sáu 22/5, bilan chính thức của những tử vong do Covid-19 ở Anh là 36.393. Ro, tỷ lệ sinh sản của virus, nghĩa là số lượng người mà một bệnh nhân có thể gây nhiễm, nằm “giữa 0,7 và 1 ở nước Anh”, Patrick Vallance, cố vấn khoa học trưởng ở Downing Street đã nói rõ như vậy,” điều này có nghĩa rằng dịch bệnh co rút lại “.
MỘT BIỆN PHÁP NGU XUẨN
Sau khi đã xem xét sự miễn trừ của những du khách đến từ Pháp, chính phủ Anh đã chọn option maximale : chỉ những người đến từ Irlande, đảo Mắn hay những đảo anglo-normande có thể thoát sự cách ly, vì lẽ Common Travel Area.
Cũng được miễn trừ quarantaine những nhà khoa học, những nhân viên ngoại giao thường trú ở Vương quốc Anh, những équipage và những người lái xe hỏa, máy bay và tàu thủy, những nghề y khoa ” liên quan trọng sự chống lại coronavirus”, nhân viên hải quan, cảnh sát và những người lái xe tải đường trường để không đe dọa sự giao thông thương mãi của biển Manche, một trục sinh tử của đất nước.Sau cùng các phi trường Anh áp đặt việc đeo khẩu trang và thực hiện những test de température. Sự đeo khẩu trang đã bắt buộc trên ferry và trong Eurostar. Những người đến Anh phải biết địa chỉ, nơi mà họ định đến để tự cách ly. (Le Monde 24 & 25/5/2020)
+ ĐAN MẠCH MỞ CỬA BIỂN GIỚI TỪ 15/6
Vương quốc sẽ theo kèm ngày 15/6 sự trở lại của các khách du lịch từ Đức, Na Uy và Islande
SCANDINAVIE. Vương quốc Đan Mạch hé mở một cách thận trọng các cửa biên giới bị đóng lại từ 14/3 để ngăn chặn sự lan tràn của coronavirus. ” Dịch bệnh được khống chế, điều này cho phép chúng tôi một sự mở lại có kiểm soát của các biên giới đối với những du khách từ Đức, Na Uy và Islande kể từ 15/6, thủ tướng Mette Frederiksen đã loan báo như vậy. Người ta thích mở tất cả, nhưng điều đó sẽ là không có trách nhiệm, bởi vì cuộc khủng hoảng Covid-19 không ở sau chúng ta. Virus luôn luôn ở đó, ở Đan Mạch, ở châu Âu và trên thế giới, và có một nguy cơ dội ngược (rebond) của dịch bệnh”, bà thủ tướng đã nói như vậy để biện minh cho nguyên tắc thận trọng, được bảo vệ bởi chính phủ của bà.
” Sự an toàn là quan trọng hơn ” đối với bà lãnh đạo xã hội-dân chủ, thêm vào sự mở lại này những hạn chế được áp đặt lên các du khách của 3 nước Đức, Na Uy và Islande.” 3 nước này trước hết phải réserver ít nhất 5 đêm trong các khách sạn, camping hay sites de location, nhưng ngoài Copenhague “, tâm dịch, để vào vương quốc.” Các du khách sẽ được đề nghị tự nguyện những test de dépistage ở biên giới, và những người có những triệu chứng sẽ bị đẩy lui “, bộ trưởng y tế Magnus Heunicke, đã nói như vậy. ” Tôi không hiểu quyết định vô căn cứ này, ngăn cản các du khách sống ở thủ đô, kim nam châm du lịch của vương quốc”, Jonas Bjoern Jensen, phát ngôn viên của Đảng xã hội dân chủ, ở tòa thị sảnh Copenhague đã lấy làm giận dữ sau những loan báo này của chính phủ. (Le Figaro 2/6/2020)
+ ARABIE SAOUDITE KHÓ NHỌC NGĂN CHẶN DỊCH BỆNH
Trong khi số các trường hợp gia tăng, Riyad đã loan báo những hạn chế mới vài ngày sau khi giở bỏ giới nghiêm.
(Tôn trọng những khuyến nghị về khoảng cách xã hội được quy định bởi chính quyền saoudite, các tín đồ đã tham gia một buổi cầu nguyện tập thể 31/5 ở mosquée al-Rajhi, ở Riyad)
Ở Arabie saoudite, dịch bệnh Covid-19 cứng đầu. Trong khi quá trình giở bỏ cách ly đã bắt đầu cuối tháng năm, vời nhất là sự mở lại của những mosquée, nhịp lan tràn của bệnh không cho thấy một dấu hiệu chậm lại nào. Ngược lại : 3717 lây nhiễm mới đã được ghi nhận chỉ trong một ngày 10/6, một con số chưa bao giờ đạt đến.
Tổng cộng, 112.288 trường hợp đã được thống kê, điều này làm cho Arabie saoudite trở thành quốc gia của thế giới á rập bị ảnh hưởng nhất bởi đại dịch. Số lượng những trường hợp tử vong cũng gia tăng mạnh, với 36 người chết hôm thứ tư 10/6, trong khi con số trung bình là 20 lúc đầu tháng, và một tổng cộng 819 tử vong.
Những thông kê này trái với mong muốn của chính quyền Riyad. Vương quốc, nôn nóng sang trang một dịch bệnh, liên kết với sự suy sụp của giá dầu lửa, đã có một ảnh hưởng tai họa lên nền kinh tế, buộc một lần nữa phải áp đặt những hạn chế. (Le Figaro 12/6/2020)

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(20/6/2020)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

2 Responses to Thời sự y học số 553 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Thời sự y học số 555 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  2. Pingback: Thời sự y học số 557 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s