Thời sự y học số 552 – BS Nguyễn Văn Thịnh

1. SỰ CÁCH LY (CONFINEMENT) : NÃO BỘ CHỊU THỬ THÁCH GHÊ GỚM
Những người Pháp đã trải nghiệm 55 ngày bị giam hãm. Một trải nghiệm có một không hai đã biến đổi sự vận hành chức năng não bộ, mà sự ngừng hoạt động tạo một thách thức mới về nhận thức.
Sau hai tháng bị giam hãm tại nhà, bị tách khỏi những người đồng loại của chung ta, chúng ta chứng thực rằng não bộ của chúng ta đã thích ứng và bị biến đổi một cách không tránh được. ” Mặc dầu chúng ta chưa có những tài liệu xuất bản về thời kỳ này, chúng ta biết những hậu quả não của sự cách ly nhờ những công trình nghiên cứu trước “, Catherine Belzung, giám đốc của unité Inserm 1253 Imagerie et cerveau, ở đại học Tours, đã giải thích như vậy. Ngay năm 2009, John Cacioppo và Louise Hawkley, thuộc Centre de neuroscience sociale et cognitive của đại học Chicago (Hoa Kỳ), đã cho thấy trong một bài báo của Trends in Cognitive Science rằng não bộ của những loài xã hội (espaces sociales), từ mouche drosophile đến Homo sapiens,” bị ảnh hưởng một cách đáng kể ” bởi sự cách ly.” Nghiên cứu chỉ rằng sự cách ly xã hội là một yếu tố nguy cơ. Nó có thể góp phần vào những hiệu năng nhận thức toàn bộ (performances cognitives globales) ít tốt hơn, một sự sa sút nhận thức (déclin cognitif) nhanh hơn, một hoạt động chấp hành (fonctionnement exécutif) kém, nhiều tính tiêu cực (négativité) hơn và nhiều nhận thức trầm cảm (cognition dépressive) hơn, một sự nhạy cảm gia tăng đối với những đe dọa xã hội…”. Buộc phải chứng thực rằng sự giam hãm là một thử thách đối với não bộ. Những công trình nghiên cứu, được thực hiện bởi équipe của Ahmad Reza Dahpour, của université des Sciences médicales de Téhéran, năm 2018, báo cáo rằng sự cách ly xã hội (isolement social) tác động ” như một facteur de stress, gây nên những biến đổi của tập tính xã hội (comportement social), của chức năng của các système neurochimique và neuroendocrine, những thay đổi sinh lý, cơ thể học và hành vi vừa ở động vật, vừa ở con người “. Vậy sự giam hãm kéo dài gây nên một stress mãn tính, theo Catherine Belzung, gây nên ở người một ” sự tái tổ chức thật sự của não bộ “. Trong chụp hình ảnh não rõ ràng là ” vài vùng trở nên tăng chức năng (hyperfonctionnel) như amygdale, cấu trúc nhỏ này được kích động trong trường hợp nguy hiểm, khi ta lo âu hay bị căng thẳng ; hay striatum dorsal, kềm chế những hành vì theo lề thói đã quen “, nhà nghiên cứu đã tóm lược như vậy. Catherine Belzung dẫn một công trình nghiên cứu được thực hiện ở chuột bởi kíp nghiên cứu của Nuno Sousa, của université du Minho (Portugal), được công bố trong Molecular Psychiatry, vào năm 2016. Trái lại, những vùng khác vận hành theo chế độ hoạt động thấp như vỏ não trước trán, đảm bảo sự suy luận (raisonnement) và sự kế hoạch hóa (planification), hay hippocampe, liên hệ trong sự ghi nhớ (mémorisation).
HÓA HỌC CỦA NÃO BỊ RỐI LOẠN.
Ngoài ra, hóa học của chính não bộ đã bị rối loạn bởi sự cách ly. Như thế, luôn luôn theo công trình nghiên cứu của Iran, sự cách ly xã hội là nguồn gốc của một sự tiết gia tăng của cortisol hay adrénaline.” Điều đó có thể giải thích rằng ta gặp những khó khăn trong việc ghi nhớ những sự việc mới bởi vì những kích thích tố, liên kết với stress, trong thời gian dài hạn có một tác dụng độc thần kinh (effet neurotoxique), nhất là trên những neurone của hippocampe “, Catherine Belzung nói tiếp. Những công trình nghiên cứu cũng cho thấy một sự hạ của nồng độ dopamine, liên quan trong sự chú ý, sự vui thich, động cơ (motivation), giấc ngủ, hay một sự hạ của nồng độ của sérotonine, liên quan trong sự kiểm soát của khí chất. Cũng như sự giảm của những yếu tố được gọi là neurotrophique, những yếu tố này giúp chế tạo những neurone mới và ocytocine, điều hòa sự quyến luyến (attachement), làm dễ những tiếp xúc vật lý và xã hội. Thế nhưng đó không phải là tất cả ! Sự thiếu những tiếp xúc vật lý thật sự có thể làm dễ những molécule pro-inflammatoire (cytokine) não, có thể có những tác dụng độc thần kinh (effet neurotoxique). Tuy nhiên mỗi người không phản ứng cùng cách.” Có một biến thiên lớn giữa các cá thể, Catherine Belzung nói. Vài người đã thiết đặt những chiến lược thích ứng tốt, đã giới hạn những tác động : giúp những người khác, se décentrer hay làm hoạt động vật lý.” Từ 11/5, thử thách mới là giở bỏ phong tỏa ! Nó có thể là một nguồn lo âu, liên kết với sự sợ bị tiếp xúc với virus hay với sự mệt nhận thức (fatigue cognitive) do một sự tăng cảnh giác (hypervigilance) để đảm bảo những động tác barrière. Ngoài ra,” sẽ phải học sống với khoảng cách vật lý (distanciation physique) và mang khẩu trang, Christophe Haag, chercheur en psychologie sociale đă nói như vậy, và phát minh những phương thức trao đổi mới “. Các chuyên gia nhất trí một điểm : ” Năo bộ phải giở bỏ phong tỏa dần dần.” Các chuyên gia khuyến nghị tái tục những vận chuyển công cộng hay đi đến các cửa hàng vào những giờ ít hoạt động, hay dành cho mình những bãi biển yên tĩnh. Chiến lược có được không ? ” Se défocaliser bằng cách làm những điều cho những kẻ khác, Catherine Belzung đã đảm bảo như vậy, và nói tiếp : thật vậy, phát triển đồng thời tính nội tâm (intériorité) và tinh thần đoàn kết vẫn là cách tốt nhất để chống lại những thiếu sót não bộ (déficits cérébraux).

(SCIENCES ET AVENIR 6/2020)

2. COVID-19 : GẦN 30.000 NGƯỜI CHẾT Ở PHÁP TRONG 3 THÁNG
Bilan của làn sóng dịch đầu tiên biến nước Pháp thành quốc gia bị ảnh hưởng nhất đứng thứ năm trên thế giới.
EPIDEMIOLOGIE. 3 tuần sau khi chấm dứt phong tỏa ở Pháp, số lượng những trường hợp tử vong mới do Covid-19 tiếp tục hạ một cách chậm chạp, và từ nay dưới 50 tử vong mỗi ngày.
Vậy bilan của làn sóng dịch đầu tiên này trong đất nước của chúng ta (Pháp) theo dự kiến không quá xa bilan hiện nay, hôm thứ hai 1/6 là 28.833 tử vong. Một con số làm nước Pháp thành quốc gia thứ năm bị ảnh hưởng nhất bởi dịch bệnh trên thế giới, sau Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Ý và Brésil. Trong đất nước của chúng ta, 2/3 những trường hợp tử vong, hoặc 18.000, đã được báo cáo trong các bệnh viện, số còn lại trong các nhà dưỡng lão (Ehpad) (10.300).
Thật ra, nhưng những số liệu này che dấu một sự chênh lệch rất lớn, trong sự phân bố các trường hợp trên lãnh thổ cũng như trong dân chúng. Thật vậy, 2/3 những tử vong được tập trung trong 3 vùng bị ảnh hưởng nhất, Ile-de-France, Grand Est và Hauts de France.Những thống kê nhắc lại một sự kiện từ nay được biết rõ : nguy cơ tử vong rất được liên kết với tuổi già, và với giới tính. Trong những bilan được lập bởi các bệnh viện, những người đàn ông chiếm 58% của tổng số. Sự không đồng đều này còn mạnh hơn ở thượng nguồn, ở bệnh viện, ở đây 73% những người được đưa vào khoa hồi sức là những người đàn ông, theo những thống kê của agence Santé publique France.
Ngoài ra, từ lúc bắt đầu dịch bệnh ở Pháp, 77% những người được đưa vào hồi sức cuối cùng được chữa lành. Một kết quả tốt hơn điều đã được ghi nhận vào lúc đầu của dịch bệnh ở Vũ Hán, ở đây chỉ một nửa những người được đưa vào ICU còn sống sót. Vì không có điều trị thuốc thật sự hiệu quả chống lại những trường hợp nặng Covid-19, sự cải thiện của những cơ may sống sót ở bệnh viện phản ánh nhất là những tiến bộ của điều trị các bệnh nhân, và nhất là về những kỹ thuật oxygénation.
TUỔI GIÀ, YẾU TỐ NGUY CƠ THỨ NHẤT
Ở cấp độ cá nhân, yếu tố gia tăng mạnh nhất những nguy cơ tử vong rõ ràng là tuổi già. Trước tất cả những yếu tố khác như những bệnh tiềm năng (comorbidité), những bệnh hay những rối loạn mãn tính thêm vào Covid-19. Ở bệnh viện, những người dưới 50 tuổi chỉ chiếm 9% những người bị chết. Ngược lại, 58% những người chết có hơn 80 tuổi. Sự phân bố này không đặc biệt ở Pháp, mà còn trong toàn thể lục địa châu Âu.
Ở những người trẻ hơn, mặc dầu nhiều chục trường hợp hội chứng những phản ứng viêm (syndrome de réactions immunitaires) giống với bệnh Kawasaki được thống kê trong đất nước, may mắn thay những tử vong vẫn là ngoại lệ. Ta chỉ thống kê 6 tử vong ở những người dưới 19 tuổi, trong toàn nước Pháp. Và trong số những trường hợp rất hiếm hoi này, hai trẻ em ” có những bệnh tiềm năng kèm theo “, Santé publique France đã báo cáo như vậy, và một đứa trẻ thứ ba ” có một bệnh cảnh lâm sàng phức tạp với nhiều bội nhiễm vi khuẩn “.
Ở người trưởng thành, bệnh béo phì, đái đường và những bệnh lý tim là những bệnh tiềm năng thường gặp nhất ở những người chết ở bệnh viện, những bệnh lý phổi chỉ đứng ở vị trí thứ tư.
(LE FIGARO 3/6/2020)

3. ” MÔ HÌNH THỤY ĐIỂN ” BỊ ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong vương quốc scandinave, đã không áp đặt phong tỏa chặt chẽ, bilan dịch tễ học là đối chọi nhau.
Thụy Điển : Người học trò giỏi cần bắt chước hay contre-modèle phải trốn chạy ? Vương quốc scandinave này là một trong những nước phương tây hiếm hoi đã không phong tỏa dân số 10 triệu cư dân của mình. Trong khi sự giở bỏ những biện pháp hạn chế được khơi mào hay chuẩn bị trong phần lớn các nước bị ảnh hưởng, nhiều nước muốn tìm kiếm ở đó một loại phương pháp nhiệm màu để thoát khỏi sự tê liệt mà không bị nguy cơ làm dịch bệnh trở lại.
1.Thụy Điển có thật sự đã làm khác với phần còn lại của thế giới ?
a. Không có chiến lược miễn dịch cộng đồng (stratégie d’immunité collective)
Ngày 13/3, thủ tướng, Stefan Lofven, ấn định hai ưu tiên : gìn giữ những năng lực tiếp đón của các khoa bệnh viện và bảo vệ những người yếu ớt nhất. Nhưng, trái với một ý nghĩ phổ biến, mục tiêu của Thụy Điển đã không bao giờ dựa trên miễn dịch tập thể (immunité collective), một khái niệm khoa học cho rằng virus có thể bị ngăn chặn nếu 50% đến 60% dân số đã bị lây nhiễm. Stefan Lofven đã còn nhắc lại điều đó 15/5 : ” Miễn dịch cộng đồng là một tình trạng mà ta có thể đạt được, một statut, chứ không phải là một chiến lược.”
Sự hiểu lầm được giải thích một phần bởi những lời nói của nhà dịch tễ học trưởng của đất nước, BS Anders Tegnell. Vào tháng ba, ông ta đã gieo lục đục khi ủng hộ phương pháp của Anh, khi đó nhằm miễn dịch nhóm, trước khi chính phủ của Boris Johnson rút lui. Từ đó, BS Tegnell chủ trương một chiến lược kiểm soát (stratégie de contrôle) : ” Đó như thể một sự cháy rừng, mà ta có làm cháy một cách nhẹ nhàng và một cách kiểm soát cho đến khi nó tắt.”
b. Ít những biện pháp hạn chế hơn.
Điều không thể chối cãi, đó là chính phủ Thụy Điển đã áp đặt tương đối ít những hạn chế. Thí dụ, không có phong tỏa toàn thể dân chúng (confinement généralisé), không đóng cửa các trường học. Anders Tegnell đã lý luận rằng không một công trình nghiên cứu khoa học nào chứng tỏ rằng các trẻ em là những vecteur truyền virus thật sự.
Mặc dầu những tụ tập lớn đã bị cấm chỉ, và những trường trung học và đại học bị đóng cửa, nhưng phần lớn những nơi công cộng (các tiệm ăn, những tiệm cắt tóc, những thư viện…) vẫn được mở cửa. Và điều này trong khi sự sử dụng khẩu trạng không được khuyến nghị, vì tình trạng các kiến thức về tính hiệu quả của chúng, theo nhà dịch tễ học, là “cực kỳ thấp”. Ngoài ra, giới hữu trách y tế đã khuyến khích người Thụy Điển duy trì sự đi ra ngoài đều đặn (nhưng giữ khoảng cách xã hội), đồng thời để mở các công viên, bãi biển, rừng và những câu lạc bộ thể thao.
Sau cùng, cuộc sống hàng ngày đã được thích nghi. Nhiều xí nghiệp lớn đã chuyển qua làm việc ở nhà (télétravail). Trong các nhà trẻ, các trẻ em thường vẫn ở ngoài. Trong những cửa hàng, các vạch ở đất và những plaque en Plexiglas ở caisse cho phép giữ những khoảng cách. Sau cùng, vài tiệm thực phẩm đã dành những giờ mở cửa cho những người trên 70 tuổi.
c. Một trách nhiệm cá nhân lớn hơn
Sự quản lý mềm dẻo này của đại dịch do ở nhiều tính đặc thù Thụy Điển, bắt đầu bằng Hiến pháp của vương quốc, ngăn cản hạn chế tự do lưu thông trong thời bình. Tuy vậy không hẳn chính quyền đã xem nhẹ tình hình. Ngay 13/3, hai ngày sau cái chết của người Thụy Điển đầu tiên vì Covid-19, thủ tướng, Stefan Lofven, đã cảnh báo các công dân : ” Coronavirus là mối đe dọa lớn nhất chống lại sức khỏe công cộng ở Thụy Điển từ nhiều thập niên qua và tiến triển của nó sẽ rất nhanh.”
Nhưng thay vì nhờ đến sự cưỡng bức, chính phủ đã kêu gọi ý thức công dân và trách nhiệm cá nhân. ” Khi có những khuyến nghị, chúng được tôn trọng hơn ở Pháp “, Marie-Pierre Richard, nhà nghiên cứu về khoa học chính trị và tác giả của La citoyenneté locale en Suède, đã nói như vậy.
Ý thức tự kỷ luật đã vẫn hành khá tốt, dẫu sao trong những tuần đầu, và hoạt động của đất nước đúng là đã chậm lại. Trong một điều tra được công bố cuối tháng tư bởi viện thăm dò Novus, 80% những người Thụy Điển giải thích không bắt tay nhau nữa, 69% xác nhận đã hạn chế những tương tác xã hội và 58% không đến nữa các tiệm ăn, các rạp chiếu bóng và các bar.
Vào week-end de Paques, những người Thụy Điển đã đi lại 10 lần ít hơn thường lệ. Tàu lửa chỉ chạy 10% công suất và những chuyến bay nội địa gần như bị ngừng lại, BS Tegnell đã nhấn mạnh như vậy trong một buổi nói chuyện với BBC. Những người Thụy điển cũng giảm những di chuyển hàng ngày, mặc dầu trong một mức độ ít hơn những nước bị phong tỏa như nước Pháp.
2. Thụy điển có thật sự đã trải qua tốt đại dịch ?
a. Một hệ thống y tế đứng vững
Hệ thống bệnh viện Thụy Điển đã bị thử thách gay go bởi dịch bệnh, nhưng đã không bao giờ quá tải. Để đối phó với sự đổ dồn của những bệnh nhân, số lượng các giường ở khoa hồi sức (526 vào đầu tháng hai) đã phải được nhân đôi vào đỉnh dịch, điều này đã cho phép Thụy Điển luôn luôn giữ một giới hạn giường bệnh không sử dụng.
Tình hình đã căng thẳng hơn ở Stockholm, nhất là do thiếu nhân viên. Ngoài ra vài bệnh nhân đã phải được chuyển đến những vùng khác của đất nước
b. Một tỷ lệ tử vong quan trọng
Mặc dầu điều đó, Thụy Điển đã chịu những thiệt hại nặng nề đối với virus. Cuối tháng năm, Covid-19 đã gây hơn 4000 tử vong. Quy về dân số của Thụy Điển, đó gần như bằng ở Pháp, điều này đẩy Thụy Điển đứng hàng thứ sáu thế giới của tỷ lệ tử vong bởi người dân.Mặc dầu, phương pháp đếm rất nghiêm túc của Thụy Điển có khuynh hướng thổi phồng bilan của nó so với những nước như Vương Quốc Anh hay Hòa Lan, ở đây có lẽ hàng ngàn người chết vì Covid-19 thoát khỏi radar thống kê.
Tuy vậy sự so sánh vẫn rất ít làm vui vẻ so với 3 nước láng giềng Bắc Âu (Na Uy, Đan Mạch, Phần Lan), những quốc gia này đã thành công ổn định dịch bệnh ở một mức rất thấp, nhờ một sự phong tỏa hạn chế hơn, và hôm nay “chỉ” có vài trăm người chết mỗi ở nước. Ngoài ra, từ nay những nước láng giềng từ chối mở cửa biên giới với Thụy Điển.
” Chúng tôi không chắc chắn rằng một sự phong tỏa chặt chẽ đã thay đổi nhiều”, BS Tegnell đã tương đối hóa như vậy trên đài BBC về Thụy Điển. Đối với ông, sự phong tỏa muộn của Hòa Lan và Anh đã không có ảnh hưởng rõ ràng lên sự tiến triển của virus. Nhà dịch tễ học đánh giá rằng sẽ phải cần hai năm để rút ra một bilan về chiến lược của Thụy Điển, cần biết rằng những nước giở bỏ cách ly có thể chịu một làn sóng dịch thứ hai mạnh hơn.
c. Một miễn dịch cộng đồng còn xa
Chiến lược của Thụy Điền phải chăng là chiến lược tốt nhất trong thời gian dài hạn ? Phải chăng vương quốc sẽ đạt được miễn dịch cộng đồng, sự bảo vệ thật sự duy nhất chống sự trở lại của virus, khi chưa có vaccin ? Đại sứ của Thụy Điển ở Washington đã làm ngạc nhiên mọi người, cuối tháng tư, khi tiên đoán rằng miễn dịch cộng đồng sẽ đạt được vào tháng năm, sau gần hai tháng dịch bệnh.
Trên thực tế, Thụy Điển có lẽ còn xa miễn dịch cộng đồng. Theo bản sao kê mới nhất của cơ quan y tế công cộng, được công bố hôm 20/5, hơn 7% dân số của Stockholm đã được trắc nghiệm dương tính với coronavirus, mặc dầu thủ đô bị ảnh hưởng nhất. Ngay cả khi điều chỉnh sự chậm trễ gắn liền với những trắc nghiệm này, Stockholm có lẽ không vượt quá 20%. Xa hơn nhiều 40% được hy vọng bởi giới hữu trách y tế vào cuối tháng năm.
” Các nhà dịch tễ học Thụy Điển thú nhận không biết, vào lúc này, miễn dịch cộng đồng có thể đạt được hay không. Họ hơi đổi ý về những hy vọng tháng tư của họ “, Marie-Pierre Richard đã nhận xét như vậy. Và gợi lên sự phân vân của các nhà khoa học, không biết có nên quy sự phát tán yếu này của virus cho những biện pháp cách ly xã hội hay do sự thiếu trung thực của các test.
d. Vài quần thể rất bị ảnh hưởng
Ngay đầu tháng tư, BS Tegnell đã buộc phải công nhận một thất bại đầu tiên, về sự bảo về của những người già : một nửa những tử vong của đất nước đã được ghi nhận trong số những lão niên của các nhà dưỡng lão. Dưới mắt ông, những trường hợp tử vong này là khó tránh được.
” Thụy Điển có một sự quản lý đặc biệt tai họa các nhà dưỡng lão, rất thường được giao cho những tập đoàn lớn tư nhân, Olivier Borraz, giám đốc nghiên cứu ở CNRS và giám đốc của Centre để sociologie des organisation, chuyên viên về vấn đề các nguy cơ và các cuộc khủng hoảng, đã nói như vậy. Những quần thể nhập cư cũng đã rất bị ảnh hưởng. Phải chú ý về việc chấp nhận modèle Thụy Điển.”
e. Một nền kinh tế bị ảnh hưởng nặng
Thí dụ scandinave cũng khiến phải tương đối hóa những hiệu năng của biện pháp không phong tỏa (non-confinement) vẻ mặt kinh tế. PIB thụy điển sẽ co lại từ 7% đến 10% từ nay đến cuối năm và thất nghiệp tăng từ 7% lên 11%.
Kinh tế của Thụy Điển, rất phụ thuộc vào xuất cảng, chịu ảnh hưởng xấu do sự suy sụp của sản xuất và thương mại thế giới. Nó cũng bị ảnh hưởng bởi một sự giảm tiêu thụ nội địa, nhất là trong khu vực hotellerie và restauration. Theo chính quyền, gần 500.000 công nhân viên bị thất nghiệp một phần giữa tháng ba đến giữa tháng năm.
3. Ta có thể nói mô hình Thụy Điển ?
a. Một phương thức được OMS ca ngợi…
Cuối tháng tư, những lời nói tán tụng của Mike Ryan, giám đốc chấp hành của OMS, về Thụy Điển, đã hướng các đèn chiếu lên đất nước này. Chúng đã được sử dụng, ở Pháp cũng như ở Hoa Kỳ, để chỉ trích những biện pháp phong tỏa và ca ngợi những tính năng của một “laisser-faire” thụy điển.
Tuy vậy nội dung của bài nói của ông ta là khác hẳn : ” Có một nhận thức rằng Thụy điển đã không thiết đặt một biện pháp kiểm soát nào và chỉ để cho virus lan tràn : không có gì xa hơn sự thật “, nhà miễn dịch học Ái Nhĩ Lan đã nhắc lại như vậy.Trái lại,” điều mà Thụy điển đã làm khác với những nước khác, đó là dựa trên dân chúng và sự sẵn lòng của các công dân áp dụng khoảng cách xã hội và tinh thần tự kỷ luật. Trong chiều hướng này, họ đã triển khai một politique publique xuyên qua một đối tác với dân chúng
b. …được ủng hộ bởi những người dân Thụy Điển
Từ lúc bắt đầu đại dịch, giới hữu trách y tế và chinh phủ Thụy Điển nhận được sự ủng hộ của đa số dân chúng. Cote de popularité của thủ tướng, giảm từ nhiều tháng, đã chuyển từ 28% lên 44% giữa tháng giêng và đầu tháng năm. Cơ quan y tế công cộng được sự tín nhiệm của 71% những người Thụy Điển
c… nhưng bị chỉ trích bởi vài người
Tuy nhiên ở Thụy Điển, sự nhất trí không hoàn toàn. Phe đối lập chừa toàn bộ chính phủ, ngoại trừ chính sách các xét nghiệm (test). Những test này đạt tối đa 28.000 dépistage mỗi tuần, trong khi chính phủ đã hứa 100.000
Ngoài ra, cộng đồng khoa học đã chia rẽ về đáp ứng của vương quốc đối với virus. Các nhà nghiên cứu đã đòi hỏi trong báo chí nhiều mình bạch hơn, và đã lo ngại thiếu những biện pháp hà khắc để chận đứng dịch bệnh, cáo buộc, đối với vài nhà nghiên cứu, chính quyền nhằm một miễn dịch cộng đồng mà không nói, một phương pháp “không thực tế và nguy hiểm”
Cho đến nay, họ đã ít được theo. Ngày 19/5, lập trường của nhà miễn dịch học trưởng trước đây, Annika Linde, đã gây nhiều tiếng ồn. Theo bà, ” mô hình thụy điển có lẽ không phải là mô hình thông minh nhất ” và vương quốc đáng lý ra phải chọn biện pháp phong tỏa : ” Đáng lý ra chúng ta phải biết sự chuẩn bị kém nào mà chúng ta đã có trong khu vực y tế và điều trị những người già. Sự phong tỏa đáng lý ra đã cho chúng ta cơ may chuẩn bị, suy nghĩ và làm giảm tối đa sự lây nhiễm.”
4. Chiến lược Thụy Điển có thể áp dụng cho Pháp ?
a. Một khung cảnh nhân khẩu học và văn hóa có nguy cơ hơn ở Pháp
” Thật khó để so sánh. Có những khác nhau về cơ cấu, Thụy Điển là ít dân hơn nhiều, với một hệ thống vận chuyển công cộng ít dày đặc hơn, và một khoảng cách xã hội lớn hơn, người ta đứng cách xa nhau hơn một cách tự nhiên “, Olivier Borraz đã nói như vậy. Hôn và bắt tay lúc làm việc rất ít được thực hiện, mặc dầu thường chào nhau giữa bạn bè bằng một sự ôm chặt (kram)
Thụy Điển được đặc trưng bởi một tỷ lệ rất cao những người sống đơn độc, như thế hạn chế những nguy cơ clusters.
b. Một tương quan rất khác với chính quyền
Sau cùng, trên bình diện chính trị và công dân, tương quan lực lượng khác nhau. Vào cuối tháng tư, mức tín nhiệm đối với chính phủ Pháp là dưới 30%. Olivier Borraz đối lập hai lý thuyết cai trị : ” Ở Pháp, người ta phát xuất từ định đề rằng ta không thể dựa trên trách nhiệm cá nhân. Người ta đã áp dụng tức thì một phương pháp độc đoán hơn ; trong khi ở Thụy Điển sự tin tưởng vào những trách nhiệm cá nhân thuộc về một chính sách.”
Tất cả những tính đặc thù này ngăn cản áp dụng nguyên xi thí dụ Thụy Điển lên nước Pháp, và không biết là có hiệu quả hay không. Việc này càng tế nhị khi Pháp và Thụy Điển đã không bị dịch bệnh cùng lúc : vương quốc có nhiều thời gian hơn để chuẩn bị, còn Phap hành động trong khẩn cấp. Một modélisation, được thực hiện cuối tháng tư bởi những nhà dịch tễ học Pháp, cho phép đo lường nguy cơ mà Pháp chịu nếu không áp dụng biện pháp cách ly : 23% dân Pháp có thể bị nhiễm, và thêm hơn 60.000 người có thể chết trong một tháng, chỉ riêng trong bệnh viện.
(LE MONDE 28/5/2020)

4. COVID-19 : TỶ LỆ TỬ VONG HƠN GẤP ĐÔI Ở ĐÀN ÔNG
CORONAVIRUS. Theo một công trình nghiên cứu Trung quốc, mặc dầu những người đàn ông và những người đàn bà có một nguy cơ mắc phải coronavirus tương tự nhau, tuy nhiên những bệnh nhân nam có nguy cơ hơn phát triển một thể nặng của bệnh và tỷ lệ tử vong của họ hai lần cao hơn.
Ta đã từng biết, mà không thể giải thích điều đó, rằng những người đàn ông có khả năng hơn phát triển những thể nặng của Covid-19. Một công trình nghiên cứu trước, được thực hiện ở nguồn của dịch bệnh ở Vũ Hán, đã cho thấy rằng 72,9% những bệnh nhân chết là những người đàn ông.
Một công trình nghiên cứu mới của Trung quốc xác nhận rằng nếu những người đàn ông và những người đàn bà có cùng xác suất mắc phải Sras-CoV-2, các bệnh nhân nam rõ rệt có khả năng hơn bị những thể nặng của bệnh và chết vì điều đó.
BS Yang và các đồng nghiệp đã phân tích nhiều tập hợp các dữ liệu, hoặc những dữ liệu liên quan một nhóm 43 bệnh nhân được điều trị bởi chính équipe, một nhóm 1.056 bệnh nhân được chẩn đoán Covid-19 trong đó 37 đã không sống sót và một tập hợp 524 bệnh nhân bị Sras năm 2003 trong số đó 139 bị chết, biết rằng hai virus Sras-CoV-2 và Sras tấn công những tế bào qua cùng thụ thể (récepteur)
Phân tích của họ xác nhận hai yếu tố nguy cơ quan trọng về mức độ nghiêm trọng và tử vong đã được nhận diện, đó là tuổi già và sự hiện diện của những bệnh kèm theo, ở những bệnh nhân Covid-19 cũng như Sras. Các tác giả cũng chứng thực rằng tuổi già và tỷ lệ nhiễm virus là tương tự ở đàn ông và đàn bà trong tất cả những tập hợp của các dữ liệu, nhưng họ nêu lên một khuynh hướng rõ rệt ở đàn ông phát triển một thể bệnh nặng hơn. Trong toàn bộ 1056 bệnh nhân, 70% những người chết là những người đàn ông, điều này có nghĩa rằng tỷ lệ tử vong của những người đàn ông là 2,4 lần cao hơn tỷ lệ của những người đàn bà.
Trong phân tích các dữ liệu về Sras, khuynh hướng là tương tự, với một tỷ lệ tử vong cao một cách đáng kể ở đàn ông hơn ở đàn bà.
Sau cùng, những mức độ của ACE2, protéine liên quan trong sự tấn công của virus trong Sras và Covid-19, có khuynh hướng cao hơn ở đàn ông, cũng như ở những bệnh nhân bị những bệnh tim mạch và bệnh đái đường.
Nếu những nghiên cứu bổ sung trên những mẫu quan trọng hơn của những bệnh nhân là cần thiết để xác định một cách chính xác tại sao những người đàn ông Covid-19 có khuynh hướng có một tiên lượng ít tốt hơn những người đàn bà, dầu thuộc lứa tuổi nào, các nhà nghiên cứu gợi ý rằng những tỷ lệ cao hơn của ACE2 có thể góp phần giải thích sự khác nhau này.
(LE JOURNAL DU MÉDECIN 14/5/2020)

5. LE CORONAVIRUS CÓ THỂ PHÁT KHỞI BỆNH ĐÁI ĐƯỜNG
CORONAVIRUS. Theo một nhom các chuyên gia y khoa quốc tế, bệnh đái đường không những là một yếu tố làm gia tăng nguy cơ phát triển một thể nặng của Covid-19 mà còn có những chứng cớ rằng coronavirus có thể gây bệnh đái đường ở những người trưởng thành có sức khoẻ tốt.Bệnh đái đường là một trong những bệnh tiềm năng (comorbidité) quan trọng nhất, liên kết với mức độ nghiêm trọng của 3 nhiễm trùng được biết do coronavirus sinh bệnh ở người, kể cả Sras-CoV-2.
Một công trình nghiên cứu quốc tế, được thực hiện bởi một nhóm chuyên gia quốc tế trong lãnh vực bệnh đái đường và nội tiết học và bao gồm đại học Úc Monash, xác nhận rằng những người già bị bệnh đái đường và mắc phải Covid-19, chịu một nguy cơ chết vì bệnh cao hơn nhiều. Những công trình cũng tiết lộ rằng coronavirus có thể gây nên sự xuất hiện của bệnh đái đường ở những người bình thường mạnh khỏe.
Tùy theo vùng của thế giới, 20 đến 50% những bệnh nhân Covid-19 bị bệnh đái đường. Những dữ liệu, phát xuất từ những quan sát dịch tễ học trong những vùng bị ảnh hưởng mạnh bởi căn bệnh và những báo cáo của những trung tâm y tế và bệnh viện quốc gia khác nhau, cho thấy rằng nguy cơ chết vì Covid-19 lên đến 50% cao hơn ở những bệnh nhân bị đái đường, đặc biệt những trường hợp đái đường loại 2 ở những người già.
Giáo sư Zimmet cũng báo cáo rằng vào ngày 12/4, ở Úc, 1/3 của 46 người chết vì Covid-19 bị bệnh đái đường, cũng như 20% của 752 bệnh nhân được nhập viện vì bị nhiễm Covid-19. Ông cũng xác nhận rằng nguy cơ bị Covid-19 dường như ít cao hơn nhiều ở những thanh niên bị đái đường loại 1 miễn là họ được tiếp cận những săn sóc y tế thỏa mãn và một sự khống chế tốt căn bệnh đái đường của họ.
Báo cáo còn nhấn mạnh rằng những tổn hại tiềm năng ở những tế bào bêta tụy tạng, gây nên bởi virus, có thể ảnh hưởng chức năng của tụy tạng và gây một bệnh đái đường mỗi khi thân thể của một bệnh nhân trở nên không có khả năng sản xuất đủ insuline.
Những tổn hại tiềm năng gây nên bởi virus ở những tế bào bêta, dẫn đến một sự thiếu hụt insuline, được hỗ trợ bởi quan sát của những đồng nghiệp Ý của công trình nghiên cứu, đã báo cáo những trường hợp acidocétose nặng thường gặp ở những bệnh nhân được nhập viện vì coronavirus và không có tiền sử đái đường. Một quan sát quan trọng khác được thực hiện bởi những tác giả của những trung tâm khác nhau trong những nước khác nhau bị ảnh hưởng bởi Covid-19 là nhu cầu to lớn insuline ở những bệnh nhân có một tiến triển nặng của nhiễm virus.
Tuy nhiên, ý thức rằng những nghiên cứu bổ sung là cần thiết để xác lập một mối liên hệ giữa sự xuất hiện của bệnh đái đường và Covid-19, GS Zimmet khuyên những người bị bệnh đái đường áp dụng những biện pháp thận trọng bổ sung để bảo vệ chống lại những nhiễm virus và các thầy thuốc được khuyến nghị thực hiện những trắc nghiệm phát hiện bệnh đái đường ở những bệnh nhân Covid-19 mới, biết rằng sự kiện bị bệnh đái đường làm nặng tiên lượng.
(LE JOURNAL DU MÉDECIN 14/5/2020)

6. GIA ĐÌNH CỦA BỆNH NHÂN COVID-19 : NGUY CƠ CHOC POST-TRAUMATIQUE
GS Elie Azoulay, trưởng khoa hồi sức của bệnh viện Saint-Louis, Paris Xè, mô tả những hậu quả sau khi bệnh nhân đã trải qua hồi sức
Hỏi : Những gia đình, đã có những người thân được nhập viện ICU, có thường là nạn nhân của một choc post-traumatique cần được điều trị không ?
GS Elie Azoulay. Kinh nghiệm của chúng tôi về những bệnh gây nên những suy kiệt hô hấp cấp tính (détresse respiratoire aigue), nhất là những bệnh nguồn gốc nhiễm trùng, cho thấy rằng, trong hơn một nửa các trường hợp, các thành viên không bị bệnh của một gia đình, 6 tháng sau, cảm thấy khó ở hơn chính bệnh nhân ! Lý do, sự tích lũy của những vết thương tâm lý (blessures psychologiques), như sự tiếp đón tồi thường gặp của nhân viên điều trị (bị quá tải và tập trung vào các bệnh nhân và ít hoặc không quan tâm đến sự lo âu của những người thân của họ) hay thiếu thông tin từ những người này khi những người thân đến tại chỗ để thăm người mà họ thương yêu. Cũng có ý tưởng ám ảnh rằng bệnh nhân ngộp thở, đôi khi sự kiện bệnh nhân chết mà những người thân ngay cả đã không thể đến gần và nói với bệnh nhân lời từ giã. Tất cả điều đó không thể chịu được ! Do đó sự xuất hiện dần dần của một stress post-traumatique và/hoặc một trầm cảm, gây nên một sự khó ở (mal-être) thường trực, sự tránh tất cả các nơi gợi lại bệnh viện, những biểu hiện âu lo khi nghe những tiếng động len lỏi nhỏ nhất, nhắc lại những tiếng của một xe cứu thương hay những tiếng được nghe ở khoa điều trị tăng cường. Khi đó một điều trị là cần thiết.
Hỏi : Điều trị gồm những gì ?
GS Elie Azoulay. Gồm một sự theo dõi các gia đình bởi các psychologue, sociologue, các thầy thuốc tâm thần, nhân viên y tá dành cho công tác này, 3 tháng, 6 tháng và một năm sau biến cố, gọi điện thoại cho các gia đình liên hệ, hỏi họ trong một buổi nói chuyện lâu, lên chương trình những buổi khám bệnh, với một chuyên gia, thông báo thầy thuốc gia đình hay gợi ý sự giúp đỡ của những hiệp hội, như Empreinte, được điều khiển bởi Marie Tournigand.
Hỏi : Có cách để phòng ngừa hội chứng sau chấn thương này không ?
GS Elie Azoulay. Dĩ nhiên ! Chính trong mục đích này mà tôi đã thành lập năm 1996 Famiréa, hôm nay tập hợp khoảng 50 khoa hồi sức ở Pháp. Mục đích đầu tiên là giúp đỡ những gia đình chống lại choc psychologique của những điều trị tăng cường (soins intensifs) chừng nào những người thân của bệnh nhân lưu lại ở đó. Chúng tôi đã đào tạo những y tá mà công việc là đi đến những gia đình, trao đổi tốt với họ và duy trì những liên lạc của họ với bệnh nhân. Qua thời kỳ này, sự theo dõi mà tôi đã mô tả tiếp sức. Famiréa cũng chăm lo những nhân viên điều trị hiện nay là những nạn nhân của một burn-out và épuisememnt émotionnel do Covid-19, đến độ muốn bỏ nghề. Sau cùng chúng tôi là một nhóm nghiên cứu đa ngành, đã công bố, trong những tạp chí quốc tế lớn, hơn 30 études interventionnelles về aide post-réanimation cho những bệnh nhân và gia đình của họ.
(PARIS MATCH 28/5-3/6/2020)

7. HY VỌNG CỦA MỘT MIỄN DỊCH CHÉO
Sự bảo vệ do những coronavirus khác vẫn còn phải chứng minh.
RECHERCHE. Đó chỉ mới là những công trình nghiên cứu được thực hiện trong phòng thí nghiệm, nhưng dầu sao chúng cũng là nguồn hy vọng. Nhiều công trình nghiên cứu, được công bố từ 10 ngày qua, phat hien, trên những tế bào người trong phòng thí nghiệm (in vitro), một phản ứng miễn dịch chung đối với virus Sars-CoV-2 của Covid-19 và đối với những coronavirus khác. Nếu cơ chế miễn dịch chéo (immunité croisée) này được xác nhận in vivo, điều đó có nghĩa rằng sự tiếp xúc với những coronavirus mùa đông, đã lưu hành và chịu trách nhiệm những cảm cúm thông thường, có thể bảo vệ, ít nhất một phần, chống lại một nhiễm bởi coronavirus chủng mới.” Có vài điểm giống nhau trong cấu trúc của các coronavirus, đặc biệt ở vỏ của chúng, GS Eric Delaporte, thầy thuốc chuyên bệnh nhiễm trùng ở CHU de Montpellier, đã giải thích như vậy. Như thế, và chỉ dấu kháng nguyên (marqueur antigénique), nghĩa là những protéien bề mặt của virus, có thể ít khác nhau và có thể gây những phản ứng miễn dịch chéo.” Đó là điều mà một công trình nghiên cứu sinh học phân tử, được công bố hôm 14/5 trong tạp chí Cell, khiến nghĩ như vậy. Các nhà nghiên cứu đã chú ý một khía cạnh đặc biệt của đáp ứng miễn dịch, đó là trí nhớ tế bào (mémoire cellulaire). Khi cơ thể bị tấn công, những cellule cytotoxique loại bỏ kẻ đột nhập và kích thích sự sản xuất của các kháng thể. Mục đích của các nhà khoa học là quan sát phản ứng, đối với vài protéine virale, của những tế bào của những cá nhân bị nhiễm bởi Sars-CoV-2. ” Nhưng sự ngạc nhiên đến từ nhóm chứng (groupe contrôle), GS Samira Fafi-Kremer, giám đốc của laboratoire de virologie của CHU de Strasbourg, đã kể lại như vậy. Họ đã khám phá rằng những tế bào của vài người không bị nhiễm bởi Sars-CoV-2 cũng phản ứng lại. Những tế bào này đã nhận biết coronavirus chủng mới mặc dầu đã không bao giờ gặp nó.” Thế mà những người này có những kháng thể chống lại những coronavirus hiền tính khác, điều này khiến nghĩ rằng những nhiễm coronavirus hiền tính này có thể gây nên một đáp ứng miễn dịch chống lại Sars-CoV-2.
Công trình nghiên cứu, được đánh giá là “đổi mới” và “quan trọng” bởi các chuyên gia, đi trong cùng chiều hướng với những công trình mới đây, được thực hiện ở một giai đoạn về sau của đáp ứng miễn dịch, Morgane Bomsel, nhà nghiên cứu ở Viện Cochin (CNRS-Inserm) đã chỉ như vậy.” Hai kíp nghiên cứu, Thụy Sĩ và Trung quốc, đã cho thấy rằng các kháng thể phong bế Sars-CoV-2 cũng có khả năng vô hiệu hóa một virus của cùng họ (Sars và Mers), và ngược lại.
NHỮNG ÁC MỘNG CỦA CÁC CHUYÊN GIA VIRUS HỌC
Vẫn còn một ẩn số : tính miễn dịch chéo này phải chăng có thể bảo vệ chúng ta ? Nếu cơ chế này đã được quan sát đối với những họ virus khác, vào giai đoạn này nó chỉ là một giả thuyết đối với Sars-CoV-2. Thật vậy có thể rằng phản ứng miễn dịch chéo được phát hiện bởi test sérologique là không hiệu quả. Một trường hợp đặc trưng lý thuyết khác được trình bày chi tiết bởi GS Delaporte : ” sự bảo vệ có thể chỉ một phần. Nếu những kháng thể có khả năng chẹn một cửa vào nhưng không những cửa khác, chúng chỉ hạn chế sự nhân lên của virus hay sự đi vào của nó trong tế bào.” Một cách cụ thể, điều đó sẽ sinh ra những thể nhẹ hơn của bệnh, và một tính lây nhiễm yếu hơn.
Sau cùng, không loại trừ rằng cơ chế nhận biết này của virus có một tác dụng ngược lại, bằng cách làm dễ sự đi vào của virus trong cơ thể. Cơn ác mộng của những chuyên gia virus học tìm cách hiệu chính một vaccin. Chỉ những công trình nghiên cứu huyết thanh so sánh đáp ứng miễn dịch của những bệnh nhân nhập viện với những bệnh nhân ít nghiêm trọng hơn hay không triệu chứng mới cho phép kiểm tra sự hiện hữu hay không của một bảo vệ chéo.
(LE FIGARO 29/5/2020)

8. COVID-19 : NHỮNG BỆNH NHÂN LÀNH BỆNH CÓ MỘT ĐÁP ỨNG MIỄN DỊCH TỐT
Theo một công trình nghiên cứu trung quốc, phần lớn những người mới khỏi bệnh Covid-19 sản xuất những kháng thể và những tế bào lympho T đặc hiệu với virus. Như thế làm giảm một ít những điều không chắc chắn của chúng ta về chủ đề này và dự kiến những hướng nghiên cứu để phát triển một vaccin tương lai.
Những công trình nghiên cứu trước và những trường hợp nghi ngờ làm bao trùm sự không chắc chắn và sự hoài nghi về đáp ứng miễn dịch chống lại nhiễm trùng SARS-CoV-2. Những bệnh nhân lành bệnh Covid-19 có được tạo miễn dịch đối với bệnh không ? Tại sao những đáp ứng miễn dịch biến thiên một cách đáng kể từ bệnh nhân này đến bệnh nhân khác ?
Một công trình nghiên cứu mới đây mang lại những kết quả khá phấn khởi về đáp ứng miễn dịch thể dịch hay tế bào (réponse immunitaire humorale et cellulaire).
Các nhà nghiên cứu đã so sánh những đáp ứng miễn dịch của 14 bệnh nhân vừa mới lành bệnh Covid-19 và 6 bệnh nhân lành mạnh. Trong số 14 bệnh nhân, 8 vừa ra viện và 6 bệnh nhân kia đã xuất viện từ hai tuần. Những mẫu nghiệm máu đã được lấy và những nồng độ của những kháng thể immunoglobuline M (IgM) và immunoglobuline G (IgG) đã được đánh giá.
Các tác giả đã quan sát những kháng thể đặc hiệu của SARS-CoV-2 ở những bệnh nhân trong thời kỳ dưỡng bệnh Covid-19, nhất là những anticorps anti-protéine S, một trong những protéine cho phép virus gây nhiễm những tế bào của chúng ta. Phần lớn những cá nhân đã bị nhiễm có những kháng thể trung hòa (anticorps neutralisants) có thể phát hiện được. Những đáp ứng miễn dịch tế bào với Sras-CoV-2 cũng hiện diện ở những người dưỡng bệnh Covid-19. Và có một tương quan mạnh giữa những nồng độ của những kháng thể trung hòa và số lượng những tế bào T đặc hiệu của virus.
Phân tích theo dõi trên nhóm 6 bệnh nhân, 2 tuần sau khi ra viện, cũng đã phát hiện những nồng độ tăng cao của immunoglobuline G (IgG). Từ đó ta có thể suy ra rằng nếu đáp ứng miễn dịch biến theo các cá nhân, những kháng thể phát triển sau nhiễm bởi corona bảo vệ họ trong ít nhất hai tuần.
Ngoài ra những kết quả này có thể cho phép một bước tiến trong nghiên cứu một điều trị chống virus. ” Những công trình của chúng tôi cung cấp một cơ sở cho một phân tích sâu hơn về miễn dịch bảo vệ (immunité protectrice) và để hiểu cơ chế tiềm năng của sự phát triển của Covid-19, đặc biệt trong những trường hợp nặng,” đồng tác giả chính của công trình nghiên cứu Chen Dong của đại học Tsinhua, đã bình luận như vậy.” Những công trình này cũng sẽ có liên quan trong sự phát triển một vaccin hiệu quả chống lại nhiễm bởi SRAS-CoV-2.”
Tuy nhiên, những kết luận này vẫn còn phải đào sâu xét vì số lượng nhỏ những bệnh nhân đã được theo trong khung cảnh của nghiên cứu này
(LE JOURNAL DU MÉDECIN 20/5/2020)

9. MỘT NỒNG ĐỘ VITAMINE D THẤP TƯƠNG QUAN VỚI MỨC ĐỘ NGHIÊM TRỌNG CỦA COVID-19CORONAVIRUS. ” Chúng ta hiện đang chứng kiến sự hội tụ của hai đại dịch”, GS Geert Martens và BS Dieter De Smet (service de médecine de laboratoire, AZ Delta, Roulers) đã giải thích như vậy.” Chúng ta đã nhận thức về tỷ lệ lưu hành đặc biệt cao của những thiếu hụt vitamine D ở Bỉ và khắp nơi trên thế giới, và Covid-19 hiện đến thêm vào điều đó.” Thật vậy kíp của AZ Delta đã nhận thấy một sự tương quan chặt chẽ giữa những nồng độ rất thấp của vitamine D và nguy cơ Covid-19…và sự thiếu hụt vitamine D càng rõ rệt, nguy cơ bị thương tổn phổi tiến triển càng quan trọng.
Các nhà nghiên cứu đã xem xét tình hình vitamine D của 186 bệnh nhân bị một nhiễm nặng bởi Covid-19, mà họ đã so sánh với một quần thể chứng (population controle) quan trọng trước đại dịch, tương tự về mặt phân bố tuổi và những nồng độ vitamine D đã được đo vào cùng thời kỳ của năm. Những kết quả có sức thuyết phục : những bệnh nhân covid-19 có những tỷ lệ 25 (OH)-vitamine D rõ rệt thấp hơn (18,6 ng/mL so với 21,5 ng/mL) và một tỷ lệ lưu hành rất gia tăng của thiếu hụt vitamine D, được định nghĩa bởi một tỷ lệ 25(OH)D < 20 ng/mL. Ngoài ra hiện tượng này được kèm theo bởi một sự khác nhau rất rõ ràng giữa các giới tính, vì lẽ nguy cơ thiếu hụt vitamine D dường như chỉ hiện diện ở những người đàn ông. Ngoài ra các nhà nghiên cứu đã có thể so sánh mức độ nghiêm trọng của sự thiếu hụt vitamine D với giai đoạn của bệnh covid-19, được đánh giá bởi CT scan phổi.
XÁC NHẬN
Những quan sát này được xác nhận bởi một số lượng nào đó của những dữ liệu khác, bắt đầu bởi những dữ liệu của 5 công trình nghiên cứu khác đã đi đến cùng những kết luận. Một sự phân tích của những tập hợp lớn các dữ liệu cũng đã chứng thực rằng nhiễm bởi Covid-19 nghiêm trọng hơn ở những vĩ độ cao, ở đây sự tiếp xúc với ánh sáng của mặt trời bị hạn chế hơn và ở đây những thiếu hụt vitamine D thường gặp hơn. Ngoài ra, đại dịch đặc biệt đánh mạnh những nước hay vùng, ở đó tỷ lệ lưu hành của những thiếu hụt vitamine D cao, như Tây Ban Nha, Ý, vùng quanh Địa Trung Hải của Pháp…và Bỉ. Ngoài ra ở Hoa Kỳ, ta nhận thấy nhiều trường hợp nặng hơn trong dan afro-américain, mà da sẫm màu sản xuất ít vitamine D hơn.
” Ở AZ Delta, chúng tôi có một cơ sở các dữ liệu về những nồng độ vitamine D của khoảng 16.000 bệnh nhân nhập viện vì những lý do khác nhau trong năm 2019″, Geert Martens và Dieter De Smet đã giải thích như vậy.” Nó phát hiện những khác nhau tùy theo mùa (với một sự cải thiện các trị số vào mùa hè), nhưng cũng tùy theo giới tính (những người đàn ông thường bị thiếu hụt hơn). Tuy nhiên những số liệu của chúng tôi cũng tiết lộ rằng ở những người < /= 18 tuổi statut vitaminique D tốt hơn ở những người lớn tuổi hơn. Một điều chứng thực đáng lưu ý, khi biết rằng Covid-19 cũng rõ rệt ít thường xảy ra hơn ở trẻ em và thiếu niên.
MỘT SỰ ỨC CHẾ ĐÚNG LÚC
Làm sao giải thích tác dụng bảo vệ tiềm năng này của vitamine D ? ” Vitamine D là một kích thích tố được viện dẫn nhất là vì vai trò thiết yếu của nó trong sự tạo xương, nhưng nó cũng tác động như một cytokine làm dễ tolérance”, GS Martens đã giải thích như vậy.” Một cách toàn thể, nghiên cứu đã phát hiện rằng vitamine D ức chế nhẹ hoạt tính của hệ miễn dịch. Có thể dường như nghịch lý rằng điều này được kèm theo bởi một tác dụng bảo vệ chống lại một nhiễm trùng nặng, nhưng nếu nhìn gần hơn, điều đó được giải thích.”
Thật vậy,” ở một bộ phận của những bệnh nhân bị bệnh Covid-19 nặng, tiến triển không thuận lợi không phải do chính nhiễm bởi coronavirus, mà do một phản ứng bất thường của hệ miễn dịch. Ta chứng kiến một đáp ứng viêm bất tương xứng, có thể, trong những trường hợp thái quá, dẫn đến một choc cytokinique…và dường như tác dụng ức chế của vitamine D bảo vệ chống lại phản ứng quá đáng này.”
Công trình nghiên cứu đã được phổ biến trên serveur de prépublication medRxiv.org, một site đuoc quản lý bởi Cold Spring Harbor Laboratory, ở đây các nhà nghiên cứu có thể chia sẻ những kết quả của họ trước peer review. Trong thời kỳ đặc biệt náo động này, ta nghĩ rằng đó là một kênh rất hữu ích để phổ biến một cách nhanh chóng những dữ liệu mới, cũng được chia sẽ ngấu nghiến.
LIÊN HỆ NHÂN QUẢ
Những người hoài nghi quan sát rằng một sự tương quan không nhất thiết đồng nghĩa với quan hệ nhân quả (lien de causalité) và rằng có thể có những yếu tố làm lẫn lộn. Thật vậy có thể rằng những người bị thiếu hụt vitamine D cũng bị những vấn đề tiềm năng khác, tạo yếu tố nguy cơ thật sự. Những bệnh nhân bị bệnh đái đường hay những bệnh huyết quản, thí dụ, có thể ăn một cách lành mạnh ít hơn hay ít hoạt động hơn ; trong trường hợp này, sự thiếu hụt vitamine D không phải là một yếu tố nguy cơ, cũng không phải là một chỉ dấu của một nguy cơ tiềm năng khác.
” Chúng tôi đã thực hiện một phân tích sâu hơn để xác định xem những bệnh nhân bị thiếu vitamine D có cũng bị nhiều hơn bệnh viêm phế quản phổi tắc nghẽn mãn tính (BPCO), những bệnh động mạch vành hay đái đường hay không, và rõ ra rằng không phải là như vậy “, các nhà nghiên cứu đã nói như vậy. ” Vậy chúng tôi duy trì những kết luận của chúng tôi rằng có một liên hệ nhân quả giữa statut vitaminique D và nguy cơ nhiễm nặng Covid-19.” Kíp nghiên cứu của AZ Delta thấy lập trường của mình được xác nhận bởi một nhóm nghiên cứu người Anh, cũng đã rút ra kết luận rằng liên hệ nhân quả đúng là có thật.
RUNG CHUÔNG BÁO ĐỘNG
” Vài nhóm nghiên cứu cho nhận xét rằng tác dụng bảo vệ của một sự cho bổ sung vitamine D, cho đến nay, đã không thể được xác lập trong những essais randomisés et contrôlés, rằng tiêu chuẩn đánh giá là sự bảo vệ của xương hay sự bảo vệ tim hay các mạch máu “, BS Dieter De Smet, tác giả đầu tiên của công trình nghiên cứu Bỉ đã bình luận như vậy
” Quả đúng rằng những kết quả của chúng tôi vẫn cần được xác nhận. Tuy nhiên, chúng tôi ý thức rằng sự thiếu hụt vitamine D, ở Bỉ, là một vấn đề y tế nghiêm trọng và không được biết. Chính vì điều đó mà chúng tôi muốn lôi kéo sự chú ý về sự kiện rằng một can thiệp đơn giản, an toàn và ít tốn kém như sự cho vitamine D bổ sung ở những người thiếu hụt, có thể, theo công trình nghiên cứu của chúng tôi, có một ảnh hưởng tích cực lên tác động của Covid-19, độc lập với những hiệu quả khác của nó lên sức khỏe.
(LE JOURNAL DU MÉDECIN 20/5/2020)

10. COVID-19 : TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
+ Ở NHẬT, NHÂN VIÊN ĐIỀU TRỊ VÀ BỆNH NHÂN BỊ TRÁNH NHƯ TRÁNH HỦI
Các bệnh viện sợ mất khách hàng nên chấp nhận những bệnh nhân bị nhiễm corona.
Thiếu các phương tiện, nguy cơ mắc phải bệnh, thậm chí một sự tẩy chay nào đó, hệ y tế Nhật sống một cách khó khăn đại dịch Covid-19. Ở đây không có tụ tập lúc 20 giờ để hoan hô công việc của các nhân viên y tế, không có bộ trưởng viếng thăm các bệnh viện hay bày tỏ sự ủng hộ của họ. Trái lại, ” đó như thể người ta coi các y tá như coronavirus “, một aide-soignante đã kể lại như vậy khi đến giải lao ở một công viên và bị các bà mẹ gia đình cương quyết yêu cầu tránh xa.
” Thái độ đáng xấu hổ “, thống đốc của Tokyo, Yuriko Koike, đã phản ứng như vậy, trong khi Hồng thập tự Nhật giải thích sự tẩy chay này bởi ” sự sợ hãi và lo âu “, được gây nên bởi con virus “vô hình” này, mà để chống lại nó không có vaccin lẫn thuốc điều trị “. Virus phát khởi những “bản năng sinh tồn” khiến ” những người tiềm năng mang chúng bị tránh như tránh hủi “. Vào cuối tháng tư, tạp chí President tự hỏi : ” Phải làm gì để bảo vệ các người con của những nhân viên điều trị khỏi bị sự đàn hạch liên kết với coroanvirus ? ”
Những phản ứng không đặc thù cho những người Nhật nhưng họ không tránh khỏi điều có : những nạn nhân bom nguyên tử của Hiroshima và Nagasaki từ lâu đã bị tẩy chay. Nhiều người đã nghĩ rằng những triệu chứng của họ là do một bệnh gây lây nhiễm (un mal contagieux).
Khó chịu đựng đối với nhân viên điều trị, sự tẩy chay được thêm vào những khó khăn liên kết với chính đại dịch. Nhật bản “chỉ” có 16.203 trường hợp Covid-19 hôm 15/5, cách xa nhiều các nước châu Âu. 713 người bị chết và số lượng những trường hợp mới hạ xuống, theo số liệu chính thức. Những Hiệp hội y khoa Nhật đánh giá rằng những điều trị cấp cứu “đã vỡ trận”, nạn nhân của những thiếu sót của một hệ thốngy tế chất lượng nhưng không được trang bị để đối phó với đại dịch”, theo Makoto Aoki, chuyên gia các bệnh nhiễm trùng.
Pháp luật về những bệnh lây nhiễm có vẻ không được thích ứng đúng. Nó buộc nhập viện tất cả những người bị nhiễm virus ngay cả trong trường hợp những triệu chứng nhẹ. Để làm nhẹ bớt các khoa bệnh viện, các thị xã, trong đó có Tokyo, đã trưng dụng các phòng bệnh viện cho những trường hợp ít nghiêm trọng nhất.
THIẾU VẬT DỤNG
Trên thực địa, nhiều bệnh viện từ chối những bệnh nhân covid-19. Từ 1 đến 25/4, 1919 người bị sốt cao đã chịu sự từ chối của 5 bệnh viện trước khi tìm ra một chỗ trong bệnh viện khác. Một người già 80 tuổi đã phải bị nhập viện cách xa nhà 350 km, ở Tokyo, ở đây ông qua đời. ” Mặc dầu ở cấp chúng tôi, chúng tôi quyết định chấp nhận một bệnh nhân, nhưng ban lãnh đạo có thể từ chối “, một thầy thuốc của khoa điều trị tăng cường đã giải thích như vậy.
Những cơ sở tư nhân sợ phải đóng cửa. Bệnh viện Kosei của Tokyo đã phải ngừng mọi hoạt động trong một tháng để khử khuẩn, sau khi khám phá một bệnh nhân bị Covid-19. Những bệnh nhân quen có thể không trở lại nữa và hình ảnh có thể bị xuống cấp, như thể sự khám phá một trường hợp Covid-19 biểu thị một sự thất bại. ” Một thái độ như vậy không làm ngạc nhiên. Vào năm 1995, Shineaki Honohara là vị giám đốc bệnh viện duy nhất chấp nhận những nạn nhân của khủng bố bằng khí sarin trong métro của Tokyo. Không bệnh viện nào khác muốn nhận và Bộ y tế không thể ép họ “. Sự tăng gấp đôi những trợ cấp cho những cơ sở bệnh viện chấp nhận những bệnh nhân cần một máy thở đã không biến đổi tình thế. (Le Monde 16/5/2020)
+ NHẬT ĐÓNG CỬA KHÔNG CHO NHẬP CẢNH NHỮNG KIỀU DÂN CỦA 11 NƯỚC CÓ NGUY CƠ
11 nước, trong đó có Ấn Độ, đã được thêm vào, hôm thứ tư 27/5, danh sách của những nước mà các kiều dân, không thể nhập cảnh Nhật vì đại dịch do coronavirus chủng mới. Được loan báo hôm 22/5, quyết định này đưa lên 111 số những nước “có nguy cơ ”
Sự đóng cửa nghiêm chỉnh tương phản với sự giở bỏ tình trạng khẩn cấp, được quyết định hôm thứ hai 25/5 boi thủ tướng, Shinzo Abe, do sự giảm rõ rệt của các lây nhiễm. Hôm thứ ba 26/5, tổng cộng 16.632 trường hợp Covid-19 và 851 tử vong đã được ghi nhận. Những hoạt động sẽ bắt đầu lại dần dần với, trong thì đầu, sự mở lại các trường học và các viện bảo tàng, với vài điều kiện.
Chính phủ đã phác họa một dự án mở cửa lại thành 3 giai đoạn. Ưu tiên cho những thương gia và những nhà nghiên cứu. Sau đó là những sinh viên nước ngoài và cuối cùng là những du khách. Nhưng không một lịch trình nào được ấn định, mặc dầu mùa hè được dự kiến cho giai đoạn thứ nhất. ” Khó dự kiến, và chính phủ sẽ có những quyết định tùy theo tình hình của những nhiễm corona trong mỗi nước”, phát ngôn viên của chính phủ, Yoshihide Suga, đã đánh giá như vậy. (Le Monde 28/5/2020)
+ MOSCOU TRẮC NGHIỆM MIỄN DỊCH TẬP THỂ
Thủ đô Moscou tiến hành từ 15/5 một chiến dịch điều tra phát hiện đại trà Covid-19 ở những người dâ
RUSSIE. Trong hall d’entrée, những niêm yết, vừa mới được in, giới thiệu trắc nghiệm huyết thanh (test sérologique), mới được đề nghị từ 10 ngày qua bởi centre d’analyses médicales.” Test d’anticorps au coronavirus, phí tổn 950 roubles (khoảng 12 euros). Chuỗi lớn nhất của những phóng xét nghiệm Nga, In-vitro, tham gia chiến lược phát hiện đại trà, được phát động ở Moscou để trắc nghiệm tính miễn dịch cộng đồng của dân chúng đối với Covid-19. ” Cần có những thông tin đầy đủ nhất và đáng tin cậy nhất về quy mô thật sự của sự lan tràn của coronavirus “, thị trưởng của Moscou, Serguei Sobianine, đã giải thích như vậy. Ông phát động chiến dịch quy mô lớn ngày 15/5. Cứ mỗi 3 ngày, 70.000 cư dân, được chọn lọc trên cơ sở những tiêu chuẩn tuổi tác và nơi thường trú, được mời, qua SMS hay bằng email, đi trắc nghiệm miễn phí trong một centre de dépistage public.
Để tăng tốc dépistage, những phòng xét nghiệm tư nhân đã được nhờ đến. Dĩ nhiên, những xét nghiệm phải trả tiền những giá biểu, khoảng 15 euros, kể cả lấy máu, là tương đối vừa túi tiền, điều này khiến có được số lượng người đi thử nghiệm lớn nhất.
” Chúng tôi hy vọng rằng những công việc của chúng tôi sẽ giúp đánh giá tình hình dịch bệnh hiện nay và sẽ góp phần chống lại đại dịch “, Alexander Ostrovsky, PDG của groupe In-vitro, đã tuyên bố như vậy.
Trong centre d’analyse In-vitro, nằm ở đường Nagatinskaya ở phía nam Moscou, đó không phải là đám đông ồn ào mà là những bệnh nhân diễn hành liên tục.” Gần một nửa trong số họ đến để trắc nghiệm các kháng thể (test d’anticorps) “, cô xét nghiệm viên đeo khẩu trang, tiếp đón họ, đã chứng thực như vậy. Violetta, dân Mạc tư khoa, 24 tuổi, không có lý do gì đặc biệt khi đến để được xét nghiệm. Chủ yếu chính sự tò mò muốn biết là cô đã có thể bị mắc phải virus mà không nhận thức điều đó hay không .” Điều này đã xảy đến ở một trong những đồng nghiệp làm việc của tôi “, cô đã nói như vậy.
Để có thể được xét nghiệm, phải có sức khoẻ tốt, không có những triệu chứng Covid-19, mới đây đã không tiếp xúc với những người bị nhiễm. Xét nghiệm viên kiểm tra nhiệt độ của bệnh nhân trẻ. 36 độ C, đó là tốt. Violetta sẽ phải kiên nhẫn một tuần trước khi có được kết quả. Đó là nhiều hơn 3 ngày, thường cần thiết đối với loại xét nghiệm này vì lẽ nhu cầu rất cao.
Một khi máu được lấy, mẫu nghiệm máu của Violetta được gởi đến một laboratoire d’analyse ở Moscou, Invitro, nằm các vài trăm mét. Công ty gồm 5 phòng xét nghiệm lớn, được phân bố trên lãnh thổ mênh mông của nước Nga. Ở Moscou, phòng xét nghiệm thực hiện 4000 đến 6000 test d’anticorps mỗi ngày.
Phương pháp phân tích được sử dụng cho phép xác định cơ thể đã gặp virus trong quá khứ hay không, ngay cả khi không có triệu chứng.” Những kháng thể IgG mà chúng ta trắc nghiệm bắt đầu được sản xuất trong cơ thể 21 đến 28 ngày sau khi tiếp xúc với virus “, Dimitri Boussyguine, thầy thuốc ở phòng xét nghiệm chẩn đoán lâm sàng Invitro ở Moscou, đã giải thích như vậy.
Nước Nga không phải là nước duy nhất muốn xác định tỷ lệ gây miễn dịch (taux d’immunilisation) của dân chúng. Tuy nhiên, phương pháp Nga đáng lưu ý bởi quy mô và những kết quả đầu tiên của nó : 12 đến 16% của những người dân Moscou được trắc nghiệm đã phát triển một miễn dịch đối với coronavirus. Một con số đặc biệt cao so với những con số của những quốc gia khác. Ở Pháp, miễn dịch tập thể dưới 5%, theo một công trình nghiên cứu được công bố bởi Viện Pasteur trong tạp chí Science 13/5. In-vitro chứng thực rằng mức độ đáng tin cậy của những test nga là trên 95%.
Dimitri Boussyguine chính ông ngạc nhiên về kết quả này. ” Giải thích duy nhất có thể là virus đã lưu hành trong nước trước khi ta nhận thức điều đó “, vị thầy thuốc 34 tuổi đã nói như vậy, không chắc chắn.
Gần 380.000 lây nhiễm đã được thống kê ở Nga ngày 28/5, trong đó 40 đến 50% những trường hợp không triệu chứng. Virus đã làm 4142 người chết. Hơn 9 triệu test de dépistage Covid-19 đã được thực hiện khắp cả nước. Xét vì tiến triển tích cực của dịch bệnh, những biện pháp giở bỏ phong tỏa đầu tiên sẽ bắt đầu thứ hai 1/6 với sự mở lại các hiệu buôn không phải thức ăn và sự cho phép những người dân được đi dạo, với những điều kiện. (Le Figaro 29/5/2020)
+ CHÍNH QUYỀN POUTINE TRƯỚC THỬ THÁCH COVID-19
Sau cuộc trưng cầu ý dân, được ấn định vào ngày 1/7, tổng thống Nga có thể vẫn ở lại chính quyền đến năm 2036.(Vladimir Poutine dirige une téléconférence avec son ministre dela Défense, depuis son bureau de la résidence officielle de Novo-Ogariovo, près de Moscou)
Vào giờ phút Russie giở bỏ cách ly một cách thận trọng, Kremlin vừa tái hoạch định hai sự kiện quan trọng, mà Poutine dựa vào để lấy lại sức khỏe chính trị. Sau loan báo cuộc đại duyệt binh chiến thắng, ban đầu được dự kiến 9/5 và được hoãn lại đến 24/6, tổng thống Nga đã chỉ rằng cuộc trưng cầu dân ý về Hiến pháp, được ấn định 22/4, cuối cùng sẽ xảy ra 1/7. Ngày tháng này đã được loan báo trong một cuộc họp trực tuyến (en visioconférence), trong đó Vladimir Poutine ngõ lời với các bộ trưởng, các thống đốc và những người hữu trách y tế, để khoe rằng tình hình được “kiểm soát” tốt. Đất nước, đặc biệt Moscou, thành phố bị ảnh hưởng nhất, bắt đầu một cách chậm chạp một sự trở lại bình thường, mặc dầu một mức nhiễm vẫn tăng cao, 8000 đến 9000 trường hợp mới mỗi ngày và tổng cộng hơn 5000 trường hợp tử vong. Như những nơi khác trên thế giới, ở Nga đại dịch đã ảnh hưởng những quan hệ giữa dân chúng và chính quyền. Mặc dầu Vladimir Poutine được lòng dân mà nhiều lãnh đạo phương tây thèm muốn, nhưng ngôi sao của ông bị nhạt đi trong cơn khủng hoảng y tế. Cote de popularité của ông đã sụt 10 điểm giữa tháng ba và tháng tư, xuống 59%.” Mặc dầu đường cong các lây nhiễm bắt đầu gia tăng trở lại, mức bình nguyên 70% trước đây từ nay dường như không thể đạt được”, Andrei Kolesnikov, thuộc Viện Carnegie, ở Moscou, đã đánh giá như vậy.
Hơn bao giờ hết, những yếu tố xã hội-kinh tế là ưu tiên dưới mắt của những công nhân viên nga bị ảnh hưởng nặng bởi cuộc khủng hoảng Covid-19. Theo vài đánh giá, 1/3 các xí nghiệp Nga có thể biến mất. Theo nhà nghiên cứu của Viện Carnegie, mặc dầu Poutine đã cố ý lùi lại phía sau trong cơn khủng hoảng, đẩy những chính quyền vùng và địa phương ra phía trước của sân khấu, nhưng điều đó đã không giữ cho ông tránh khỏi sự bất mãn của dân chúng, được gây nên bởi đại dịch và cuộc khủng hoảng kinh tế, tập trung lên người ông.
Ở Nga, luôn luôn có sự nhận thức, theo đó tsar là tốt và những boyard là xấu. Bây giờ không còn như thế nữa, Anastasia Nikolskaya, nhà tâm lý học, đã nhấn mạnh như vậy. Theo một điều tra mà bà đã thực hiện với nhà kinh tế học Mikhail Dimitriev, chỉ 3% những người Nga nói ” tuyệt đối chắc ” hay “khá chắc” rằng tổng thống có năng lực đối phó với tình hình. Những công trình của họ, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh, cho thấy rằng ” ý thức đại chúng (conscience de masse) của những người Nga có những thay đổi quan trọng”. Những thay đổi này được biểu hiện nhất là, bởi một tính hung dữ gia tăng chống lại chính quyền, sự gần như biến mất của một yêu cầu “chính quyền mạnh” và sự đòi hỏi gia tăng của các công dân tôn trọng các quyền của họ. (Le Figaro 3/6/2020)
+ NHỮNG CHỈ TRÍCH GIA TĂNG Ở THỤY ĐIỂN VỀ SỰ QUẢN LÝ KHỦNG HOẢNG Y TẾ.
Thụy Điển có tỷ lệ tử vong đứng thứ năm trên thế giới, trước Pháp
Từ đầu tháng ba, những người dân Thụy Điển đã có thói quen thức dậy với âm thanh của giọng nói của Anders Tegnell. Hôm thứ tư 3/6, lúc sáng sớm, nhà dịch tễ học trưởng của Thụy Điển còn được phỏng vấn trên radio publique. Ngạc nhiên : lần đầu tiên, nhà kiến trúc sư của chiến lược Thụy Điển đối đầu với dịch bệnh, thú nhận rằng đất nước ông, đã không chọn chiến lược phong tỏa (stratégie de confinement) nhưng chọn những khuyến nghị (recommandations), đáng lý ra phải áp dụng những biện pháp hạn chế hơn để chống lại SARS-CoV-2.
” Nếu chúng ta đối đầu cùng loại bệnh (Covid-19), với tất cả những gì mà chúng ta biết hôm nay, tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ nằm giữa điều mà Thụy Điển và phần còn lại của thế giới đã làm “, ông đã tuyên bố như vậy. Trả lời câu hỏi muốn biết có quá nhiều người Thụy Điển chết sớm không, ông đồng ý : ” Vâng, đúng như vậy. ” Tuy nhiên, về điều đáng ra phải làm khác, nhà dịch tễ học vẫn mơ hồ : vì những quốc gia khác đã đóng tất cả một cú, ” ta không biết thật sự biện pháp nào đã có hiệu quả nhất “, ông đã giải thích như vậy.
Về phần những người không ngừng bảo vệ phương thức Thụy Điển, không ngừng chỉ trích sự phong tỏa, lời nói của ông làm ngạc nhiên. Tuy vậy đó không phải là một lời thú nhận thất bại. Ở cuộc họp báo hàng ngày, M.Tegnell vẫn nói rằng chiến lược của nước ông là “tốt” mặc dầu ông công nhận rằng những nhà dưỡng lão đáng lý ra phải được bảo vệ tốt hơn, ở đó sống gần một nửa những nạn nhân thụy điển của Covid-19
SỰ TÍN NHIỆM BỊ SÓI MÒN
Những cuộc luận chiến được phát động. Trên Facebook, lãnh tụ của đảng dân chủ thiên chúa giáo, Ebba Busch ùa vào lỗ hổng : ” Nhiều người, có lẽ hàng ngàn, bị chết mà chính phủ không làm tất cả điều mà chính phủ có thể làm để ngăn cản điều này “, bà nổi giận. Bực tức, Lena Hallengren, bộ trưởng bộ xã hội thuộc đảng xã hội dân chủ, nhận xét rằng M.Tegnell ” vẫn không thể cho một câu trả lời chính xác về những biện pháp đáng ra phải được thực hiện”.
Chỉ mới cách nay vài ngày, 1/6, Anders Tegnell đã xác nhận rằng phải chờ mùa thu để bắt đầu làm tổng kết : ” Khi đó ta sẽ biết những nước nào đã thành công tốt và những nước nào đã thành công ít tốt hơn “, ông đã tuyên bố như vậy, đồng thời ngụ ý rằng vương quốc Thụy Điển thuộc về những người học trò giỏi, trái với những nước đã áp dụng biện pháp phong tỏa, có nguy cơ bị một làn sóng dịch dữ dội thứ hai.
Từ đầu đại dịch, những người Thụy Điển, đại đa số, ủng họ quyết định không đặt đất nước trong tình trạng phong tỏa. Tuy nhiên, từ cuối tháng năm, sự tín nhiệm đối với cơ quan y tế công cộng và chính phủ bắt đầu bị sói mòn, theo một thăm dò được thực hiện bởi SIFO, viện nghiên cứu dư luận của đất nước. Bilan y tế giải thích điều đó. Với một tổng số 4542 tử vong, đối với một dân số 10,33 triệu dân, hoặc 4 lần nhiều hơn 3 nước láng giềng cộng lại, từ nay Thụy Điển có một tỷ lệ tử vong đứng thứ năm trên thế giới, trước Pháp. Ngoài ra, hôm thứ tư 3/6, M.Tegnell đã phải chấp nhận rằng sự quang trời (embellie), được loan báo lâu nầy,”đã không xảy ra”. Số những trường hợp tử vong hàng ngày chạm trần, và những trường hợp mới được đếm bởi hàng trăm mỗi ngày.
Ngược lại, su giở bỏ phong tỏa ở những nước láng giềng đã không được thể hiện bởi một sự tăng cao của các lây nhiễm. Bắt đầu 15/6, những người dân Đan Mạch sẽ có thể đi Na Uy, và những người dân Na Uy, cũng như những khách du lịch từ Island và Đức, sẽ có thể đi Đan Mạch. Nhưng không nước nào trong hai nước này (Đan Mạch và Na Uy), cũng như Phần Lan, sẵn sàng để cho những người dân Thụy Điển vào nước họ.
Cũng bị cấm bởi Chypre và Cọng Hòa tchèque, ” những người Thụy Điển có thể là những người bị ruồng bỏ (parias) của mùa hè, nhật báo Aftonbladet đã chứng thực như vậy. Một tình huống càng khó sống đối với những người dân của vương quốc thụy điển, vốn là những người thích nghỉ hè ở ngoại quốc, khi chính phủ chậm đưa ra những khuyến nghị cho mùa hè. Vào lúc này, những người Thụy điển được yêu cầu không được làm hơn 2 giờ đường. (Le Monde 5/6/2020)
+ COVID-19 : NHỮNG CHUYÊN GIA ĐỨC LẠC QUAN
Chuyên gia virus học nổi tiếng của Berlin, Christian Drosten, nghĩ rằng sự yên nghỉ có thể kéo dài suốt năm
3 tuần sau khi bắt đầu giở bỏ cách ly, chân trời y tế ở Đức thật sự sáng ra.
Chuyên gia Đức về coronavirus, GS Christian Drosten, đã mang lại tin tốt lành vào sáng thứ sáu 29/5. Trong một cuộc phỏng vấn ở Spiegel, nhà virus học Berlin của Hopital de la Charité đã gạt bỏ trong thời gian trung hạn bóng ma của một làn sóng mới.
” Vào lúc này, chúng ta thật sự ở trong một tình huống tốt. Sự phong tỏa phần lớn đã được giở bỏ, chúng ta sẽ càng ngày càng mở nhưng không chứng kiến một sự trở lại tức thì của dịch bệnh. Có thể rằng virus để chúng ta yên trong một thời gian nào đó “, ông đã tuyên bố như vậy với tuần báo Spiegel của Đức. Trong trường hợp tốt nhất, sự yên nghỉ này có thể sẽ kéo dài từ nay đến mùa xuân đến và đến khi có một vaccin mới.” Về chủ đề này, chúng ta đang ở trên một hướng tốt và tôi nghĩ rằng từ nay đến đó có nhiều hơn một vaccin”,
CHỐNG PHONG TỎA
Sự lạc quan của ông được chia sẻ bởi đồng nghiệp của ông ở bệnh viện đại học Bonn, Henrik Stree. ” Tôi không nghĩ rằng chúng ta sẽ chứng kiến một làn sóng dịch thứ hai “, nhà chuyên gia xác nhận. Ông nghĩ hơn đến sự xuat hiện của những ổ nhiễm virus khu trú. Thế mà nhưng ổ này có thể được giới hạn bằng chính sách xét nghiệm tích cực như trong thủ đô cũ của Cọng hòa liên bang Đức, ở đây toàn bộ nhưng lão niên của các nhà dưỡng lão đều được xét nghiệm. Ở đó những kết quả có được hiếm khi dương tính, nhà virus học lấy làm hoan hỉ. Mùa hè đến thuận lợi cho sự lan tràn chậm lại của virus, Hendrik Stree nói thêm như vậy. Ngược lại ông tin vào sự bộc phát dịch ở Nam Mỹ, ở đó mùa đông đến gần.Theo những dữ liệu của Viện Robert Koch, ở Đức, tỷ lệ sinh sản (R) của dịch bệnh rơi xuống 0,6.
Khá kín đáo trong những tuần qua, vào lúc các chính trị gia tiếp sức, các thầy thuốc chuyên khoa dịch tễ học giờ đây lại chiếm phía trước của sân khấu. Những exercice đã trở nên khó khăn hơn. Những số liệu hiện nay (hạ) đôi khi chờ là sai những dự đoán báo động mà chính những chuyên gia này đã cung cấp vào lúc đầu phong tỏa. Mặc dầu lý lịch công tác uy tín của đã khiến ông thiết đặt nhưng test đầu tiên của Covid-19, Christian Drosten đã trở thành đích của nhiều người chống đối chống phong tỏa, tự xưng là libertaire. (LE FIGARO 30 & 31/5/2020)

+ GAVIN NEWSON, ANTI-TRUMP Ở CALIFORNIA
Gavin Newson, Thống đốc của tiểu bang California, đông dân nhất của Hoa Kỳ, ông quản lý sự đáp trả với coronavirus nhưng không trông cậy vào Washington.
Trong vài tuần, Gavin Newsom thuộc đảng dân chủ đã trở nên một ngôi sao trong phong cảnh chính trị Hoa Kỳ. Ở tuổi 50, thống đốc của California có vẻ người hollywood như ý, giọng nói hơi khàn, vẻ tự tin của một người con có cha là thẩm phán lỗi lạc.
Bước vào chính trị vào năm 1995 qua cánh cửa nhỏ, như là người thiện nguyện thông thường, ở tuổi 28, sau khi đã thành lập một xí nghiệp rượu nho thành đạt, ông đã leo lên từng bậc một các nấc thang của quyền thế, một cách kiên nhẫn, không đốt giai đoạn : trước hết là cố vấn rời thị trưởng của San Francisco (2004-2011), sau đó phó thống đốc, và sau cùng thống đốc của Californie từ tháng giêng 2019.
Ngay trước khi coronavirus can thiệp vào, người ta nói rằng Gavin Newsom chờ thời vận, rằng mục tiêu của ông ta là một ngày nào đó chiếm Bureau ovale, mặc dầu ông cố tránh gợi lên giả thuyết này.” Hiện nay, chính trị không đi vào trong những quyết định của tôi, mới đây ông đã xác nhận như vậy. Tôi không tìm cách chiếm đoạt hay phá hoại, chỉ làm dieu mà tôi có thể.”
Tuy nhiên, được đẩy lên phía trước của sân khấu chính trị quốc gia, mà ông đã chiếm giữ vào một ngày tháng hai năm 2004 khi ông cho phép lẽ cưới đồng tính luyến ái đầu tiên trên những bậc thềm của tòa thị chính San Francisco, trong tiếng ầm của truyền thông và đi ngược lại những lời khuyên của mọi người, kể cả của đảng dân chủ của ông. Hôm nay, đối đầu với sự bất lực của Nhà trắng trong việc thiết đặt một chiến lược đối phó với cuộc khủng hoảng y tế, Gavin Newsom đã ùa vào khe hở. Vài người, như GS Robert Wachter, chủ tịch của département de médecine của USSF (université de Californie-San Francisco), đã gán cho ông công trạng đã tiềm năng ” cứu hàng ngàn sinh mạng”.
Dẫu sao, ông là thống đốc đầu tiên của Hoa Kỳ đã áp đặt sự phong tỏa và đóng tất cả những xí nghiệp không thiết yếu, ngày 19/3, mặc dầu những nguy cơ chính trị và kinh tế của một quyết định như vậy. Trong 3 tuần, 2,7 triệu người đã đăng ký thất nghiệp, không hy vọng tìm lại được một việc làm trong những tháng đến. Điều đó không bao gồm những người không giấy tờ, chiếm 10% những người dân hoạt động và trên nguyên tắc không được hưởng một sự giúp đỡ nào. Ngoại trừ, trung thành với chính sách “tiến bộ” của mình, vị thống đốc vừa loan báo tạo một quỹ hỗ trợ 135 triệu dollars để giúp đỡ họ.
Về y tế, những biện pháp được thực hiện dường như mang lại kết quả, mặc dầu việc thiếu những test không cho phép biết mức độ lan rộng chính xác của dịch bệnh. Số lượng những tử vong được biết : ngày 15/4, tăng lên 860 (hoặc 22 tử vong mỗi triệu dân, so với 591 ở tiểu bang Nữu Ước). Một thành công mà Donald Trump chính ông đã ca ngợi :” ông làm một công việc tuyệt vời “. Mặc dầu vào lúc bình thường, Gavin Newson thích lập lại rằng California là tiểu bang “non-Trump” nhất của Hoa Kỳ.
Gavin Newson sẽ không để ai quyết định lúc chấm dứt phong tỏa. Ông sẽ quyết định với sự hợp tác của những tiểu bang láng giềng Washington và Oregon. 6 chỉ dấu chủ chốt (indicateurs clés) để giở bỏ phong tỏa : khả năng theo dõi và phát hiện những người bị nhiễm virus, phòng ngừa sự lây nhiễm những người có nguy cơ cao, năng lực của các bệnh viện điều trị những bệnh nhân ở khoa hồi sức (ICU), sự phát triển những thuốc điều trị và khoảng cách xã hội (distanciation sociale) trong những trường học, những xí nghiệp và những nhà trẻ. Tiểu bang cũng sẽ đưa ra những chỉ thị nhằm tái phong tỏa dân California trong trường họp tái phát coronvirus. (Le Figaro 18 & 19/4/2020)

+ BRÉSIL : BOLSONARO, THUYỀN TRƯỞNG KHÔNG ĐỊA BẢN Ở TÂM ĐIỂM CỦA BÃO TỐ DỊCH COVID-19
14 tháng sau khi nắm chính quyền, tổng thống Brésil bị suy yếu bởi vì từ chối xem trọng một căn bệnh đã làm hơn 36.000 người chết.
(Bain de foule sans précaution ni masque pour Jair Bolsonaro, le 24 mai, à Brasilia, en pleine épidémie de coronavirus).

AMÉRIQUE LATINE. Vào ngày thứ tư 26/2, các trang của sổ nhật ký của Jair Bolsonaro vẫn còn không có dòng chữ nào. Ông chấm dứt những ngày nghỉ ngắn ngủi trong một đồn lũy quân sự ở một nơi tắm biển của miền Đông nam Brésil. Như mỗi năm, ông đã trốn Carnaval, được cử hành trong sự vui sướng xuyên khắp nước Brésil, mà ông ghét cay ghét đắng. Ngày 26/2, trường hợp Covid-19 đầu tiên ở Brésil đã được chẩn đoán chính thức ở Sao Paulo, ở một người đàn ông 61 tuổi trở về từ Ý. Bệnh nhân vô danh này sẽ hồi phục lại. Ngược lại, ít có khả năng rằng vị tổng thống bình dân này sẽ vô sự thoát khỏi cuộc khủng hoảng y tế, kinh tế và xã hội nghiêm trọng nhất của lịch sử của quốc gia lớn nhất của châu Mỹ latin.
Cho đến 26/2, mọi chuyện diễn biến khá tốt đối với Jair Bolsonaro. Coronavirus đến từ Trung quốc mặc dầu lan tràn trên khắp hành tinh, nhưng nhìn từ Brasilia, nó vẫn còn có vẻ xa xôi. Nền kinh tế, mặc dầu không thịnh vượng lắm, lấy lại màu sắc sau một thời kỳ suy thoái dài. Vị tổng thống dân túy này, được đưa lên chính quyền cách nay 14 tháng bởi một làn sóng giận dữ chống lại cuộc khủng hoảng kinh tế, bạo lực và tham nhũng, có thể trông cậy vào sự ủng hộ tích cực hay nhẫn nhịn của một đa số người dân Brésil. Mặc dầu những cơn bốc đồng thường xuyên của ông, những lời nói khiêu khích của ông, những tấn công chống lại môi trường và những Indiens d’Amazonie của ông, sự khinh bỉ những thể chế và tính độc đoán ngày càng gia tăng của ông.
3 tháng sau, bức tranh đã thay đổi nhiều. Sự quản lý đầy tai ương cuộc khủng hoảng y tế của ông đã biến Brésil thành tâm dịch mới của đại dịch. Vào lúc này, với gần 700.000 trường hợp chính thức, Brésil chỉ bị vượt qua bởi Hoa kỳ. Về số lượng người chết (hơn 36.000), Brésil từ nay vượt qua Ý lên vị trí thứ ba, theo nhịp một tử vong mỗi phút. Tuy vay, theo những nhà dịch tễ học, những số liệu này vẫn còn rất thấp vì số lượng xét nghiệm được thực hiện thấp, nên những con số thật ra có thể 10 lần cao hơn. Đỉnh dịch vẫn chưa thấy.
” MỘT CÚM NHẸ”
Từ những ngày đầu, Jair Bolsonaro đã đáng giá thấp những tác hại của dịch bệnh. Vào ngày 20/3, ông đưa ra sự so sánh của coronavirus với “một bệnh cúm nhẹ”. Những ngày trước đó, ông đã gọi Covide-19 là “fantasme” (ảo ảnh), điều này được lan truyền bởi giới truyền thống. ” Virus ở đó. Ta sẽ chống lại nó, nhưng chống nó như một người đàn ông. Không như một đứa trẻ “. ông đã loan báo ầm ĩ như thế vào cuối tháng ba.
Và khi tất cả điều đó không đủ để che dấu thực tế của một dịch bệnh vẫn luôn luôn lan rộng trong những thành phố lớn, ở Amazonie và hôm nay đến tận những đất khô cằn của Nordeste, chủ tịch nhà nước thú nhận sự bất lực của mình.
Jair Bolsonaro đã sử dụng tất cả quyền hành của mình để chống lại những biện pháp cách ly xã hội, được áp đặt tại địa phương bởi các thị trưởng và các thống đốc của nhà nước liên bang 210 triệu dân này. Chính quyền địa phương đã đóng các hiệu buôn và các tiệm ăn vào giữa tháng ba nhưng sự phong tỏa được thực hiện ” à la brésilienne”, không bắt buộc quarantaine, và chỉ được tuân thủ bởi 50% dân số. Không phải do lựa chọn mà do sự cần thiết, trong đất nước mà một nửa dân Brésil sống ngày nào xào ngày ấy bằng một công việc không chính thức. Những nạn nhân đầu tiên của coronavirus là hàng triệu người nghèo thường chỉ sống sót nhờ sự trợ giúp nhân đạo. Dưới áp lực, các thống đốc, bị Bolsonaro gọi là “đồ tồi” (fumier), phải nới lỏng những bó buộc. Điều đó khiến một internaute nói mỉa mai trên Twitter : ” Brésil là nước duy nhất trên thế giới làm nhẹ bớt một sự phong tỏa mà nó đã không bao giờ thực hiện.”
Theo mô hình Donald Trump của ông, tổng thống Brésil đã ưu tiên sự phục hưng một nền kinh tế ở điểm chết. Một chính sách, như ở Hoa Kỳ, đã làm bùng nổ đại dịch, các thầy thuốc đã lên án như vậy. Trong khi hệ thống y tế công đã ở bên bờ của một sự nổ tung sau nhiều năm ruồng bỏ, sự lựa chọn này được thể hiện bởi một sự hỗn loạn y tế (chaos sanitaire) : các bệnh viện bị tràn ngập, thiếu các máy thở, thiếu thầy thuốc và y tá, các bệnh viện dã chiến vẫn trống rỗng vì désorganisation. Cho đến những người hữu trách y tế, đã làm giàu bằng cách surfacturer những dụng cụ y tế, một truyền thống địa phương lâu đời ở Rio.
Thành phố Manus đã tượng trưng cho tất cả những tai họa này với những hình ảnh làm xúc động của máy xúc, đào vội vàng hàng trăm ngôi mộ. Vì không máy thở và thuốc, các bệnh nhân chết ở đây mà không nhận một sự săn sóc nào.” Mỗi ngày, ta phải chọn ai sẽ sống và ai sẽ chết. Ta không thể cứu tất cả mọi người”, một thầy thuốc đã kể lại như vậy. Ban đêm, kiet suc, bà chỉ có thể quên nhờ thuốc ngủ.
Đối với sự đau khổ này, Jair Bolsonaro đã không bao giờ đi đến bệnh viện, đã không có một lời trợ lực nào cho các nhân viên điều trị hay đã không tỏ ra đồng cảm đối với những gia đình chịu tang. Trái lại ông đã thách thức những quy tắc của chính quyền của chinh ông, gia tăng sự đi ra ngoài ở Brasilia, siết tay, ôm hơn các trẻ em, đi về phía các người cùng phe, không bảo vệ, không khẩu trang.
Hai bộ trưởng y tế đã bị cho thôi việc trong vòng chưa được một tháng vì đã bảo vệ khoảng cách xã hội, nhưng không bảo vệ hydroxychloroquine. Vị cựu đại úy nhảy dù không tin vào khoa học, nhưng ông tin chắc những hiệu năng của thuốc chống sốt rét này, mặc dầu rất bị tranh cãi, nhưng ông chủ trương sử dụng rộng rãi chống lại coronavirus.
” Không nghi ngờ gì nữa rằng tổng thống sẽ ra cơn khủng hoảng bị suy yếu, Mauricio Santoro, giáo sư ở đại học liên bang của Rio de Janeiro, đã đánh giá như vậy. Cac nhà kinh tế học tiên đoán một sự sụt lịch sử của PIB ít nhất dưới 8% vào cuối năm và một sự thất nghiệp lên đến 20% dân số hoạt động. Ông đã mất những lá phiếu của các giải cấp khá giả của những thành phố lớn. Theo những công trình nghiên cứu dư luận, một nửa những người dân Brésil đánh giá xấu hay rất xấu hành động của ông trong đại dịch. (Le Figaro 8/6/2020)
+ ARGENTINE, HỌC TRÒ GƯƠNG MẪU, KÉO DÀI CHÍNH SÁCH CÁCH LY
(Le 25 mai, la police impose l’isolement total du quartier de Villa Azul, à Quilmes, dans la province de Buenos Aires)
Đó là mỗi buổi chiều cùng nghi thức trong khu nhà ở của Buenos Aires. Vào lúc 21 giờ đúng, quốc ca Á căn đình vang ken trong các đường phố hoang vắng, tiếp theo bởi những tiếng vỗ tay của những cư dân để tỏ lòng ủng hộ nhân viên điều trị. Sau 80 ngày phong tỏa, một trong những cuộc phong tỏa dài nhất trên thế giới, Argentine hiện giờ đã tránh được một kịch bản tai họa nhờ những biện pháp rất chặt chẽ được áp dụng sớm. 3 tháng sau trường hợp Covid-19 được ghi nhận trên lãnh thổ, đất nước 44 triệu dân này đã thống kê 22.020 trường hợp và 648 tử vong vào 7/6. Những con số tương đối thấp so với những nước láng giềng Chí lợi và Ba Tây.
” Quarantaine, được quyết định rất sớm trong đất nước của chúng ta đã cho phép hạn chế sự tăng sinh của các trường hợp và tránh làm tràn ngập hệ thống y tế yếu ớt của chúng ta”, thầy thuốc chuyên bệnh truyền nhiễm Carlota Russ, cố vấn của tổng thống argentin Alberto Fernandez trong sự quản lý dịch bệnh coronavirus. Argentine, đang vào mùa đông austral, đã chưa đạt đỉnh của đại dịch, được dự kiến vào cuối tháng sáu hay đầu tháng bau, nhưng theo BS Carlota Russ 60 những giường ở ICU hiện có sẵn để sử dụng. Với 15 triệu dân, Buenos Aires và vùng ngoại ở tập trung 90% những trường hợp.
BIDONVILLE EN QUARANTAINE. Đó là những khu phố bấp bênh, ở đây số những trường hợp đã bùng nổ trong những tuần qua, ở trung tâm của những lo ngại của chính quyền. Cách nay 15 ngày, Villa 31, một trong những bidonville lớn nhất của Buenos Aires, đã trở thành một trong những ổ lây nhiễm lớn nhất của đất nước.
Trong nền kinh tế lớn thứ ba của châu Mỹ latin, đại dịch làm trầm trong cơn khủng hoảng đã hoành hành từ 2018.
Sự phong tỏa kéo dài này và những hậu quả kinh tế mà nó gây nên đã dẫn đến, như trong những nước khác, những phản ứng thù nghịch. Theo một thăm dò mới đây, gần 70% những người argentin cho là “tốt” thậm chí “rất tốt” sự quản lý của chính phủ đối phó với đại dịch. (Le Monde 8/6/2012)

+ PÉROU, QUỐC GIA THỨ HAI CỦA CHÂU MỸ LATIN BỊ ẢNH HƯỞNG NHẤT BỞI VIRUS
Trong một vùng của thế giới có thể trở thành tâm dịch mới của virus, OMS đã cảnh báo như vậy, với hơn 500.000 trường hợp được chẩn đoán, Pérou đã trở thành nước bị ảnh hưởng nhất sau Brésil ở Nam Mỹ. Và điều này, mặc dầu 9 tuần quarantaine và những biện pháp hà khắc được áp dụng ngay 15/3. ” Chúng tôi sống trong một tình huống bi thảm, vài bệnh viện Amazonie hay ở miền bắc Pérou hoàn toàn vỡ trận. Thiếu oxy, giường bệnh, thầy thuốc…”, Ciro Maguina Vargas, thầy thuốc chuyên khoa bệnh nhiễm trùng của đại hoc Cayetano-Heredia de Lima và phó chủ tịch của Collège médical du Pérou, đã báo động như vậy.
Những số liệu chính thức mới nhất thật đáng hãi hùng. Số lượng những bệnh nhân của Covid-19 đã vượt mức 100.000, đối với một dân số 32 triệu dân. Tính đến hôm nay đã có 3.200 người chết. Khoảng 7545 bệnh nhân được nhập viện, trong đó 901 ở khoa điều trị tăng cường. Theo nhiều nguồn, số lượng chính thức của những trường hợp tử vong chỉ là đỉnh của tảng băng : những con số phải được nhân gấp 3, 4, thậm chí gấp 9 tùy theo những vùng.
Gần 83% những trường hợp tập trung trong 5 vùng, trong đó có Lima, thủ đô. Đứng trước tình hình đáng lo ngại này, chủ tịch Nhà nước, Martin Vizcarra, vừa kéo dài, hôm 22/5, tình trạng khẩn cấp trên toàn đất nước cho đến 30/6.
Nhưng làm sao giải thích một bức tranh ảm đạm như thế khi tổng thống Pérou, trái với tổng thống Brésil Jair Bolsonaro, đã xem trọng dịch bệnh và đã áp dụng những biện pháp hà khắc, được chào đón bởi cộng đồng y tế ? Pérou đã đóng những biên giới nội địa, cấm những vận chuyển liên tỉnh và áp đặt một biện pháp cách ly chặt chẽ. Giới nghiêm ngay cả được ban hành mỗi ngày, ngay lúc 18 giờ và việc mang khẩu trang là bắt buộc. Trong thì đầu, sự cố gắng đã dường như có lợi. Giữa những tháng ba và tháng tư, đường cong của những lây nhiễm và tử vong chỉ tăng nhẹ. Và rồi thì, từ giữa tháng tư, những con số đột ngột lồng lên. Ngoài việc gia tăng đại trà các test, khiến Pérou trở nên một trong những quốc gia kiểm soát nhiều nhất, sự gia tăng đột ngột của đại dịch là do nhiều yếu tố. ” Những người dân Pérou đã phong tỏa 4 tuần, nhưng trong một đất nước mà 70% dân chúng sống bằng việc làm không chính thức, những người dân buộc phải đi ra ngoài để không chết đói” , Ciro Maguina Vargas đã giải thích như vậy.
Chính phủ đã phản ứng bằng cách giải ngân những trợ giúp cho những gia đình dễ bị thương tổn nhất. Ở Lima, người ta ước tính hơn 1 triệu người đã mất việc trong tam cá nguyệt đầu của năm 2020.
Làn sóng dịch cũng đã làm nổi rõ những thiếu sót của hệ thống y tế. ” Với 4% của PIB dành cho y tế, Pérou là một trong những nước của châu Mỹ latin đã đầu tư ít nhất trong khu vực y tế. Pérou thiếu hơn 11.000 chuyên gia, những bệnh viện cũ kỹ và đổ nát, số giường bệnh rất không đủ.”
Ở Iquitos, thủ phủ của Amazonie pérouvienne, ở phía bắc của Pérou, những cơ sở hạ tầng suy yếu và những trang bị bảo vệ hầu như vắng mặt ở thành phố nửa triệu dân này. Ta chỉ đếm được 2 bệnh viện và chỉ 25 thầy thuốc còn hoạt động trong trung tâm y tế vùng (CHR). Nhân viên điều trị đã trả giá nặng cho đại dịch : ít nhất 13 thầy thuốc và hai ý tá đã chết vì virus trong những tuần qua. (Le Monde 24 à 25/5/2020)

+ MỄ TÂY CƠ, TỔNG THỐNG GIỞ BỎ CÁCH LY NGAY GIỮA ĐỈNH DỊCH
Trên một bục ở Merida (Tiểu bang Yucatan), mặc một guaya bera, chemise thêu điển hình của miền đông nam Mexique mà ông yêu thích, tổng thống Andrès Manuel Lopez Obrador mặt mày hớn hở. Đó là 7 giờ sáng, và chủ tịch nước không vi phap nghi thức họp báo di động mỗi ngày. ” Tôi tin chắc rằng chúng ta đã thắng đại dịch”, ông vui mừng, vào ngày thứ ba 2/6 này, dưới bầu trời thất thường của bờ biển caraibe mễ tây cơ. Ông hiện diện ở đây để xúc tiến Train Maya của ông, nhằm tăng gấp bội ngành du lịch bằng cách nối những địa điểm lịch sử của vùng.
Cùng ngày, ở Mexico, bầu không khí khắc khổ hơn. Nhà dịch tễ học và phó bộ trưởng y tế Hugo Lopez-Gatell, trả lời một cách sư phạm những câu hỏi của các ký giả. ” Dịch bệnh chưa hẳn đã chấm dứt. Vả lại hiện nó ở mức cao nhất.”
Những người dân Mễ sẽ theo bài diễn văn nào ? Tổng thống nôn nóng tái tục các hoạt động hay nhà khoa học dè dặt ? Cho đến nay Mễ tây cơ đã chống lại khá tốt đại dịch. Những quyết định của chính phủ liên bang chấm dứt phong tỏa đất nước từ 1/6 gây nhiều lo sợ, vì dịch bệnh hiện giờ không có một dấu hiệu lắng dịu nào. Ở Mexico và những vùng phụ cận, các bệnh viện gần như bảo hòa. Hôm thứ hai 1/6, ngày đầu trở lại ” nouvelle normalité “, đất nước đã vượt ngưỡng 10.000 tử vong do coronavirus. Hôm thư tư 3/6, đất nước đã đạt 100.000 trường hợp dương tính. Từ nay kịch bản chính thức dự kiến đến 30.000 tử vong. Những mô hình như của Massachusetts Institute of Technology, tiên liệu đến 130.000 tử vong do coronavirus ở Mexique từ nay đến tháng 9.
Đứng trước một virus, vẫn không đạt được một đỉnh dịch, lúc đầu dự kiến vào tháng 5, chính quyền đã đánh giá rằng việc lùi lại ngày giở bỏ phong tỏa (1/6) là không tốt. Áp lực để tái kích hoạt nền kinh tế, sau một phong tỏa lâu hơn phong tỏa của Pháp hay của Ý, là mạnh : 12,5 triệu dân Mễ đã mất việc làm trọng đại dịch, viện thống kê quốc gia đã báo cáo như vậy, và đất nước tiến về, theo ONU, cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất trong lịch sử của Mexique.
Nhiều tiếng nói, khoa học và chính trị, đã cất lên để tố cáo sự mù mờ trong đó sự giở bỏ phong tỏa dần dần (déconfinement progressif) đang diễn ra. Mễ tây cơ là một trong những nước trắc nghiệm ít nhất trên thế giới (2,4 test đối với 1000 dân). Nhưng phó bộ trưởng y tế Hugo Lopez-Gatell, tin chắc rằng chiến lược trắc nghiệm đại trà (stratégie de tests massifs) không ích lợi cũng như không thể thực hiện ở Mexique.
Cựu bộ trưởng y tế Julio Frenk tố cáo “một sự thiếu minh bạch về phía chính quyền, lợi dụng để lan truyền message rằng chiến lược đã thành công thắng lợi. Một message nguy hiểm cho sức khỏe của những người dân Mễ, vào lúc mở lại đất nước.” (Le Monde 24 & 25/5/2020) Page 5
+ CHÂU PHI ĐỀ KHÁNG VỚI ĐẠI DỊCH TỐT HƠN DỰ KIẾNPhải chăng đó là một sự hoãn hay châu Phi sẽ được tha miễn bởi Covid-19 ? Lục địa châu Phi, mà hệ y tế dường như khó thoát được một tai họa, vào lúc này lại thoát được cuộc khủng hoảng. Centre africain de prévention et de contrôle des maladies liệt kê, hôm thứ tư 13/5, 2400 tử vong và 70.000 trường hợp Covid-19 cho toàn thể lục địa. Dịch bệnh đã xuất hiện hôm 14/2 ở Ai Cập, 3 tuần sau Pháp. Được khởi động muộn, nó cũng tiến triển với một nhịp chậm hơn. Số những trường hợp tăng gấp đôi mỗi 6 ngày, hai lần ít nhanh hơn châu Âu vào lúc cao điểm của dịch bệnh. Về tỷ lệ sinh sản (taux để reproduction) của nhiễm virus, nó là thấp : các nhà dịch tễ học ước tính rằng trung bình 10 bệnh nhân làm lây nhiễm 10 đến 15 người.
Tuy vậy tình hình là tương phản trên lục địa rộng lớn 1,2 tỷ dân này. Virus SARS-CoV-2 lưu hành khá tích cực ở Bắc Phi và Nam Phi. Sự tiến triển của nó chậm hơn ở Tây và Trung Phi.
Các chuyên gia y tế công cộng đã duyệt xét nhiều giả thuyết để giải thích tình hình không điển hình của lục địa. Giả thuyết thứ nhất : khí hậu nóng và ẩm, được biết không tương hợp với những nhiễm trùng hô hấp khác.Thường được nêu lên, nhưng mối liên hệ này không được xác lập đối với virus SARS-CoV-2. ” Điều đó có thể đóng một vai trò, nhưng trời nóng, độ ẩm và những tia tử ngoại không ngăn cản coronavirus phát triển trong vài nước “, BS M’Pelé, thành viên của groupe Afrique của Viện hàn lâm y khoa đã ghi chú như vậy (Le Figaro 14/5/2020)

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(12/6/2020)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s