Thời sự y học số 541 – BS Nguyễn Văn Thịnh

1/ ” PHẢI DỰ KIẾN MỘT SỰ CHUNG SỐNG LÂU DÀI VỚI COVID-19 “Hy vọng một sự biến mất của coronavirus với sự đi đến của mùa xuân, hay với cái nóng của mù hè, là hoàn toàn phỏng đoán. Ngoại trừ kịch bản này lạc quan này, sẽ phải chờ một điều trị có khả năng hạn chế tác động của virus lên những người có triệu chứng nhất, thậm chí sự hiệu chính của một vaccin. Trước điều đó, trong nhiều tháng, thậm chí một năm, sẽ cần phải kềm chế sự lan tràn của bệnh bằng cách hạn chế những tiếp xúc xã hội, để tránh vượt quá năng lực điều trị những trường hợp nặng nhất bởi những bệnh viện. Nói một cách khác, cách sống của chúng sẽ bị ảnh hưởng dài lâu. Sau đây là những bài học nổi bật mà GS Marius Gilbert, nhà nghiên cứu dịch tễ học của Université libre de Bruxelles đã dành cho chúng tôi. Phải nhận thức rằng một thời kỳ mới của đời sống xã hội bắt đầu : ” coronavida”, hay sự chung sống với Covid-19. Điều này hàm ý đối với tất cả bổn phận công dân và tinh thần trách nhiệm để hạn chế chừng nào có thể được tác động của dịch bệnh. Coronavirus nhắc lại cho các con người lợi ích thiết yếu của tinh than liên đới.
Hỏi :Thực ta chưa có thể nói “kiểm soát tình hình” ở Bỉ sao ? Phải chăng chúng ta đã tiến vào trong một chạy đua mà nhịp độ được Covid-19 áp đặt lên chúng ta ?
Marius Gilbert : Thật sự chúng ta không có thể biết bao nhiêu người thật sự bị nhiễm bởi virus này ở Bỉ. Ngoài ra, chẩn đoán mà chúng ta có liên quan những trường hợp nghiêm trọng nhất, những trường hợp cần phải nhập viện. Điều đó có một ảnh hưởng không thể tránh được lên nhận thức mà ta có thể có về tình hình. Tuy vậy, tôi sẽ không nói rằng tình hình này ở ngoài tầm kiểm soát.
Chúng ta hãy nhắc lại rằng chiến lược được thực hiện là tránh cho các bệnh viện không bị bảo hòa và, do đó, không còn có khả năng điều trị một cách hiệu quả tất cả những bệnh nhân bị nhiễm Covid-19 nữa vì họ đổ dồn đến quá đông cùng lúc. Vậy ta thực hiện một theo dõi thường trực tình hình và ngưỡng nguy kịch (đỉnh điểm của dịch) không đạt được. Phải nhận thức một dữ kiện cho phép đánh giá tính hữu ích của chính sách hạn chế những tiếp xúc xã hội (politique de limitation de contacts sociaus) : ta biết rằng nếu ta không áp dụng một biện pháp nào hết, chúng ta sẽ đối đầu với một sự tăng gấp đôi các trường hợp mỗi 3 ngày. Trong một kịch bản như thế, các đơn vị điều trị tăng cường (ICU) sẽ rất nhanh chóng bị quá tải và sẽ không có đủ máy thở cho tất cả những bệnh nhân bị bệnh nặng. Chính tiến triển này mà ta sợ và chính vì vậy mà ta cố tránh bằng chính sách ngăn chặn virus hiện nay.
Hỏi : Phải chăng chúng ta đã không đánh giá thấp sự lan tràn của dịch bệnh ?
Marius Gilbert : Có lẽ, vâng. Cuối cùng ta đã nhận thấy rằng tốc độ khuếch tán của virus ở Nam Hàn và ở châu Âu là quan trọng hơn tốc độ mà ta đã quan sát ở Trung Quốc. Ta có thể đặt điều đó liên hệ với những biện pháp rất nhanh và rất mạnh đã được thực hiện bởi chính quyền trung quốc để hạn chế dịch bệnh : ngay khi có 400 trường hợp được xác nhận, họ đã phong tỏa thành phố Vũ Hán “. Ở châu Âu ta hành động khác.
Hỏi : Một sai lầm ?
Marius Gilbert : Tôi không nghĩ vậy. Tính hiệu quả của những biện pháp hạn chế những tiếp xúc xa hội phần lớn tùy thuộc vào mức độ tin tưởng hiện hữu trong dân chúng. Để những thủ thuật tập thể (procédure collective) này có hiệu quả, người dân phải được thuyết phục rằng những hành vi mới mà ta đề nghị họ theo, là cân xứng với những nguy cơ mà ta tìm cách tránh. Nếu chính phủ đóng cửa trường học, các tiệm café và những tiệm ăn ngay khi virus xuất hiện ở trung quốc, thậm chí trong những ngày đầu tiên hết của dịch bệnh ở Ý, vào một thời điểm mà ta chỉ có vài trường hợp ở Bỉ và khi không có một nước láng giềng nào áp dụng những biện pháp tương tự, chính phủ sẽ chịu một trận chỉ trích từ mọi phía. Sự thiếu tuân thủ xã hội (adhésion sociale) có lẽ hạn chế tính hiệu quả của những biện pháp. Do đó, tôi không nghĩ rằng sự đánh giá thấp mà người ta nói ở đây đã có một ảnh hưởng lớn. Timing được áp dụng bởi chính phủ là tốt : sự loan báo đóng cửa trường học, ngày 12/3, được thực hiện một cách cân xứng, so với những nguy cơ, được tái đánh giá tùy theo số lượng những nhập viện và những nhiễm virus được xác nhận.
Hỏi : Các nhà khoa học có khả năng tiên đoán lúc mà dịch bệnh này sẽ đạt đỉnh điểm ở Bỉ không ?
Marius Gilbert : Ở giai đoạn này, đỉnh điểm của dịch bệnh tuyệt đối không thể tiên đoán được. Điều đó sẽ tùy thuộc vào sự tuân thủ của tất cả những công dân của chúng, trong lãnh vực tư nhân cũng như nghề nghiệp, những biện pháp an toàn được khuyến nghị bởi chính quyền. Phải hy vọng rằng, trong chừng mực có thể được, một tối đa những xí nghiệp và cơ quan hành chánh sẽ thực thi sự làm việc ở nhà (télétravail) ở những cộng sự viên của họ.
Hỏi : Có nên chuyển qua những biện pháp cách ly nghiêm khắc, như ở Ý và ở Pháp ?
Marius Gilbert : (ông suy nghĩ hồi lâu). Đó là một câu hỏi hay, nhưng tôi không có câu trả lời tức thời. “Lockdown” (phong tỏa) hoàn toàn sẽ có những hậu quả rất quan trọng, dầu là trên bình diện xã hội hay kinh tế. Đối với những tỷ lệ nhập viện hiện nay, có lẽ ta còn một ít thời gian để hoãn lại những biện pháp mà tôi gọi là ” biện pháp cuối cùng”. Ta cũng có thể hy vọng rằng những biện pháp đã được thực hiện, như đóng cửa trường học và những nơi vui chơi giải trí, sẽ có một tác động đáng kể. Đồng thời, sự tái đánh giá là thường trực. Trong hai, ba hay bốn ngày, không loại trừ rằng những biện pháp phòng ngừa bổ sung phải được xem xét đối với những dữ kiện mới. Inserm vừa công bố một báo cáo, đề nghị một modélisation mathématique (sự điều biến toán học) của tác động của những biện pháp khác nhau để chống lại sự lan tràn của Covid-19. Từ đó rút ra một bài học khiến phải suy nghĩ : ít nhất 50% những nhân viên và công chức có khả năng phải làm việc ở nhà để đi đến những kết quả y tế được mong chờ. Loại chứng thực này có thể thúc đẩy những nhà quyết định chính trị cứng rắn hơn về vấn đề làm việc ở nhà, bằng cách áp đặt nó trong tất cả lãnh vực nghề nghiệp khi điều đó có thể. Một dạng khác của lockdown một phần có thể là hạn chế những hoạt động sản xuất vào điều thiết yếu cho sự vận hành của đất nước. Vậy còn có một ít quyền tự do hành động trước khi phai đi đến những biện pháp triệt để nhất.
Hỏi : Ai chủ yếu chết vì coronavirus ?
Marius Gilbert : Những dữ liệu trên 800 trường hợp tử vong đầu tiên ở Ý cho thấy rõ rằng sự phân bố theo các lứa tuổi tương tự với sự phân bố được quan sát ở Trung Quốc : chính những người trên 65 tuổi có nguy cơ nhất mất mạng vì virus này. Tuy nhiên, điều đó không muốn nói rằng không có những trường hợp tiến triển một cách bi thảm trong những lứa tuổi trẻ hơn. Mọi người phải cảm thấy bị liên hệ. Phải coi chừng để không bị nhiễm virus cho chính mình cũng như cho những người khác, cho những người có thể bị khổ nhiều hơn chính chúng ta.
Hỏi : Khi ta thấy những nhân viên của những cửa hàng lớn làm việc không đeo gant và không khẩu trang, điều đó không gây quản ngại đối với họ và đối với khách hàng sao ?
Marius Gilbert : Phải khuyên mang gant, sẽ được thay đổi với những khoảng thời gian đều đặn. Những bảo vệ này có đặc điểm nhắc lại thường trực người lao động một biện pháp thận trọng quan trọng : đừng sờ mặt, mắt hay miệng sau khi đã tiếp xúc với một vật ở một nơi công cộng. Dĩ nhiên, sự mang khẩu trang là một biện pháp đề phòng bổ sung, nhưng vì lẽ hiện nay thiếu khẩu trang, nên điều chủ yếu là những khẩu trang này không bị thiếu trong các bệnh viện, ở đó người ta phải hoạt động càng lâu càng tốt.
Hỏi : Ta có thể dự kiến số lượng những lây nhiễm và những người chết trong vương quốc Bỉ không ?
Marius Gilbert : Không thể nói được. Trái lại, ta biết điều sẽ xảy ra nếu ta không làm gì hết để chống dịch : 60% đến 80% dân chúng có thể bị nhiễm, những bệnh viện sẽ bị quá tải, những điều trị trở nên suy yếuvà tỷ lệ tử vong liên kết với Covid sẽ gia tăng một cách quan trọng. Vậy, ta hạn chế sự lây nhiễm trong mục đích không rơi vài kịch bản tai họa này. Thật vậy, khi ta điều trị những người rất triệu chứng, ta có một tỷ lệ tử vong xung quanh 0,5% đến 0,8%. Nhưng, trong trường hợp các bệnh viện bị bảo hòa, nếu ta phải làm một lựa chọn giữa những người sẽ có và những người sẽ không có máy thở, tỷ lệ tử vong sẽ tăng lên 4,5%, thậm chí 7%. Ta cũng sẽ ghi chú rằng những bệnh nhân Covid-19 được nhập viện trong một thời gian từ hai đến bốn tuần, điều này lại còn phức tạp thêm năng lực tiếp nhận của các bệnh viện. Các bệnh nhân chiếm giường và cần sử dụng những trang bị trong khi những khả năng để có được những trang bị bổ sung là gần như số không, vì lẽ các nước trên thế giới vào lúc này tìm cách mua các máy thở.
Hỏi : Những kịch bản có thể xét đến trong thời gian ngắn hạn ?
Marius Gilbert : Vào khoảng cuối tuần đến (21-22/3), ta sẽ có thể đánh giá kết quả của những biện pháp được quyết định bởi chính phủ liên bang (đóng cửa trường học, café…). Nếu tỷ lệ lây nhiễm vẫn tăng cao một cách nhanh chóng, phải tăng cường những biện pháp để tránh tình huống bảo hòa các bệnh viện.
Nếu tỷ lệ lây nhiễm ổn định, ta sẽ duy trì dispositif hiện nay. Sau cùng, trong trường hợp giảm, ta sẽ có thể nới lỏng những biện pháp này vì chúng có một ảnh hưởng xã hội và kinh tế quan trọng. Đó là ý tưởng của một cái nồi sữa (casserole de lait) mà ta phải giữ nóng càng lâu càng tốt, đồng thời không để nó tràn đầy. Vì thận trọng, có thể ta không chờ weekend mới áp dụng những biện pháp bổ sung, bởi vì thời gian không ủng hộ chúng ta.
Hỏi : Tình huống ngăn chặn lây nhiễm này có thể kéo dài lâu không ?
Marius Gilbert : Vâng, phải quen với ý tưởng này. Đường cong của những lây nhiễm (courbe des contagions) có thể dao động tùy theo ta gia tăng hay giảm những biện pháp. Nhưng chừng nào không có vaccin, virus sẽ vẫn hiện diện trong chúng ta và sẽ phải “quản lý” số lượng những lây nhiễm để nó không vượt quá ngưỡng nguy kịch (seuil critique) liên kết với những năng lực tiếp nhận của các bệnh viện.
Hỏi : Còn về phản ứng miễn dịch của dân chúng ?
Marius Gilbert : Trên lý thuyết, phản ứng miễn dịch này có thể phát triển trong kịch bản ta không can thiệp hay ít can thiệp. Nhưng với một phí tổn không thể chấp nhận được về mặt tử vong.
Hỏi : Ta có thể hy vọng một sự thụt lùi mạnh, thậm chí một sự biến mất tạm thời của Covid-19 với sự sưởi ấm của nhiệt độ khi mùa xuân đến ?
Marius Gilbert : Ta có thể hy vọng điều đó, nhưng không một nhà khoa học nào hiện nay có khả năng loan báo rằng đó đúng là điều sẽ xảy đến. Có những trường hợp truyền virus trong những nước nóng, thí dụ ở Ai Cập, ở đây vào lúc này có những nhiệt độ có thể so sánh với những nhiệt độ của một mùa hè ở Bỉ. Bây giờ, bằng phép loại suy với cảm cúm (rhume), cũng là hậu quả của những coronavirus, ta có thể suy luận rằng sẽ có ít trường hợp coronavirus hơn vào mùa hè. Nhưng có lẽ điều đó là do ta sống ở ngoài nhiều hơn : virus luôn luôn hiện diện nhưng sự truyền của virus ít quan trọng hơn. Đó sẽ là trường hợp với Covid-19 ? Thật liều lĩnh khi phát biểu ý kiến.
Hỏi : Có một điều trị hiệu quả ?
Marius Gilbert : Các phòng thí nghiệm trên thế giới đang nghiên cứu điều đó. Một điều trị chống virus, cho phép tránh những biến chứng sau một nhiễm virus, dĩ nhiên sẽ thay đổi tất cả tương quan lực lượng của vấn đề. Nhưng có lẽ sẽ phải chờ nhiều tháng.
Hỏi : Một vaccin ?
Marius Gilbert : Đối với một vaccin, phải chờ đợi 6 tháng nếu rất lạc quan, một năm nếu lạc quan. Hiệu chính một vaccin không phải là điều hiển nhiên : vaccin phải chống virus, nhưng không có những tác dụng phụ có hại. Điều này đòi hỏi nhiều công tác nghiên cứu.
Hỏi : Nếu chúng tôi theo ông, thời kỳ hạn chế những tiếp xúc xã hội nhằm kềm chế sự lan tràn của virus có thể kéo dài vài tháng, thậm chỉ một năm ?
Marius Gilbert : Kịch bản của một sự chung sống lâu dài với Covid-19 phải được dự kiến. Một thời kỳ vài tháng, thậm chí một năm ? Vâng, đó là có thể. Tôi không nghĩ dịch bệnh này dừng lại trong thời gian trung hạn, ngoại trừ tác dụng của mùa mà tất cả chúng ta hy vọng xảy ra. Và lại nữa, điều đó không nhất thiết là sự cáo chung của câu chuyện : virus có thể bắt đầu lan tràn lại vào mùa thu. Có lẽ phải cho rằng một thời đặc biệt đã bắt đầu. Một thời thôi thúc tất cả những con người cùng nhau làm việc để con virus, mà với nó chúng ta chung sống trong chốc lát, sẽ làm khổ chúng ta càng ít có thể được. Một thời, trong đó tất cả chúng ta sẽ phải vô cùng chú ý tôn trọng những biện pháp phòng ngừa được khuyến nghị bởi chính quyền. Và điều đó cho đến khi có điều trị làm tầm thường hóa bệnh virus này, hay cho đến khi có vaccin.
Hỏi : Hiện nay, ở Bỉ ta “ngăn chặn” tốt virus ?
Marius Gilbert : Vào lúc chúng ta nói chuyện (thứ hai 16/3), có 252 bệnh nhân nhập viện, trong đó 53 ở ICU. Ta còn xa ngưỡng nguy kịch. Vậy tất cả thách thức trong những ngày đến sẽ là thích ứng những biện pháp distanciation sociale có thể chấp nhận được đối với xã hội, đồng thời chú ý để luôn luôn duy trì một tỷ lệ lây nhiễm “có thể quản lý được” đối với các thầy thuốc.
Hỏi : Ý niệm “nhóm nguy cơ” (groupe à risque) có tiến triển không ? Theo một công trình nghiên cứu trung quốc trên 1099 bệnh nhân, 41% những trường hợp nặng xảy ra ở những người từ 15 đến 49 tuoi và 31% giữa 50 và 64 tuổi. Ở Bỉ, 3 thầy thuốc bị cách ly hiện đang nằm ở ICU. Sau cùng, theo những dữ liệu của Sciensano, Viện khoa học y tế công cộng, chính những người đàn ông từ 45 đến 49 tuổi và những phụ nữ từ 40 đến 44 tuổi có trắc nghiệm dương tính đông nhất
Marius Gilbert : Những dữ liệu này cho thấy rằng coronavirus lan tràn ở tất cả những lứa tuổi, tuy nhiên Covid-19 tỏ ra nguy hiểm nhất đối với những người già nhất, trên 65 tuổi. Trên 800 trường hợp tử vong đầu tiên ở Ý, chỉ hai người dưới 50 tuổi. Vả lại điều này không ngăn cản chứng thực rằng đã có nhiều người trẻ hơn đã bị nhiễm. Đôi khi có một sự lẫn lộn trong dư luận về điều này. Vậy phải nhấn mạnh rằng nguy cơ nhiễm trùng không hề liên hệ với tuổi tác. Thế mà, mỗi người bị nhiễm có thể là một vecteur của virus. Chính những hậu quả của nhiễm virus khác nhau tùy theo tuổi. Trung bình, chính những lão niên là bị nguy hiểm nhất.
Hỏi : Khi nào người mang virus lây nhiễm ?
Marius Gilbert : Khoảng 24 giờ trước khi những triệu chứng đầu tiên phát triển và chủ yếu trong thời kỳ mà những triệu chứng này được biểu hiện. Vậy có một giai đoạn đầu tiên trong đó người bị nhiễm có thể lây nhiễm những người khác mà không nhận thức gì cả. Thời kỳ “lây nhiễm thực lòng” (contamination en toute bonne foi) này có thể còn dài hơn khi những triệu chứng tối thiểu đến độ người bị nhiễm không nghĩ là mình bị nhiễm.
Hỏi : Điều đó bao hàm những biến đổi hành vi của mỗi người ?
Marius Gilbert : Hoàn toàn rõ ràng. Trong khung cảnh dịch bệnh này, không được coi nhẹ nữa những cảm cúm (rhume), ho, những cơn sốt nhẹ. Và trong những trường hợp như vậy, hay lo lắng thường trực không làm lây nhiễm những người khác đồng thời tôn trọng những khoảng cách an toàn, sử dụng những khăn tay dùng một lần, tự cách ly vào lúc cần thiết.
Hỏi : Có thể nói “coronavida” bắt đầu. Một cách duy trì những tiếp xúc xã hội mới, một lối sống mới ?
Marius Gilbert : Chính đúng là như thế nếu không có tác dụng của mùa mà chúng ta đã nói đến. Ta sẽ phải thích nghi. Ta sẽ không tống khứ con virus này trong 8 hya 9 tuần, như vài nhà hữu trách chính trị đã thông báo. Mặc dầu ta có thể hy vọng rằng ngày mai, một phòng thí nghiệm sẽ gởi cho chúng ta một thông báo để nói với chúng ta về một điều trị mới có hiệu quả, cho phép hạ tỷ lệ tử vong xuống một tỷ lệ gần với cúm mùa. Nhiều kíp nghiên cứu dường như tiến theo hướng này. Nhưng ta không thể xây dựng một chính sách y tế dựa trên nhung điều không chắc chắn. Phải duy trì phuong hướng đồng thời ngăn chặn sự tiến triển của virus và điều đó thể hiện một cổ gắng tập thể và liên đới. Và nếu những biện pháp được chính phủ triển khai mới đây không đủ, điều đó bao hàm những biện pháp còn khắc nghiệt hơn trong những ngày đến. Có lẽ ngay cả một tình huống cách ly toàn thể, như ở Ý.
Hỏi : Thế có phải là Covid-19 sẽ làm một cuộc tàn sát ?
Marius Gilbert : Không, bởi vì sự áp dụng các biện pháp phòng ngừa là nhằm tránh một một tai họa. Chính vì điều đó mà phải tôn trọng chúng một cách bình thản và với tinh thần công dân.
(PARIS MATCH 19-25/3/2020)

2/ LOMBARDIE ĐÃ TRỞ THÀNH NGHĨA ĐỊA CỦA CHÂU ÂUVùng Lombardie, nổi tiếng trên thế giới về tính năng động thắng lợi và sức mạnh kinh tế của nó, đã phải trả một giá nặng nề. Một thầy thuốc khẩn khoản ” đóng cửa tất cả “.
Với cái nhìn hốt hoảng của những kẻ bị gò bó trong một cuộc sống chiến hào, Sergio Cattaneo, trưởng khoa hồi sức của một bệnh viện của thành phố Brescia, vừa phát ra một lời kêu gọi không mập mờ trong một cuộc phỏng vấn truyền hình.
” Tôi nói với các công dân nhưng cũng với các cơ quan : Chúng tôi thốt lên với qúy vị một tiếng kêu nguy khốn và chúng tôi yêu cầu qúy vị đóng cửa tất cả !” ông đã khẩn khoản như vậy.
Lời kêu gọi này, không thể tưởng tượng được chỉ mới cách nay vài tuần trong một đất nước cởi mở và tự do, được lập lại mỗi ngày bởi những thầy thuốc Ý từ đầu đại dịch Covid-19. Thật vậy, ngay khi bán đảo Ý biến thành ổ dịch chính của thế giới (thứ năm 19/3 Ý đã vượt qua Trung Quốc về số lượng những người chết), cuộc chiến chống lại sự lan tràn của virus đã trở thành một thách thức sinh tử quốc gia.
MỘT TỶ LỆ GÂY CHẾT ĐẶC BIỆT CAO
Đặc biệt bị ảnh hưởng bởi sự hung bạo chết người của đại dịch, Lombardie, nổi tiếng trên thế giới về sự năng động và sức mạnh kinh tế, đã trở thành nghĩa địa của châu Âu với 3.456 người chết. Một tình hình không ngừng trầm trọng thêm mặc dầu những chỉ thị cách ly càng ngày càng nghiêm khắc, được áp đặt bởi chính quyền Ý. Tỷ lệ gây chết (taux de létalité) của virus là đặc biệt cao : 12,1% ở Lombardie (9% ở Ý) trong khi tỷ lệ này khoảng 5,8% ở Vũ Hán.
Là tâm điểm của ổ dịch Lombardie, tỉnh Bergame giàu có từ nay là một loại lazaret à ciel ouvert, ở đó những bệnh viện bị quá tải và những nhà hỏa thiêu (crématorium) không quản lý thành cổng nữa những lô xác chết mỗi ngày.
” Số lượng những người bị nhiễm là hết sức cao hơn số lượng được chỉ bởi những thống kê chính thống. Thế mà trong tỉnh này, không có một người nào, từ lúc bắt đầu dịch bệnh, đã không mất một người bạn, một đồng nghiep, một người láng giềng”, Giorgio Cori, thị trưởng của thành phố Bergame, đã tuyên bố như vậy với báo chí Ý.
VAI TRÒ CỦA Ô NHIỄM
Một tình hình gây hốt hoảng, lan rộng dần dần trên thủ phủ Milan kế cận.
” Chúng tôi phải phân tích thảm kịch y tế này bằng cách xét đến profil dân số của dân chúng của chúng tôi. Rõ ràng rằng tuổi thọ truyền thống của những người Ý cũng như cường độ của những mối liên hệ gia đình và xã hội của những người già, làm họ tiếp xúc với virus, giải thích phần lớn những tàn phá của Covid-19 “, thầy thuốc chuyên bệnh phổi Benedetto Rho đã tuyên bố như vậy.
Một tuổi trung bình rất cao cũng như năng lực của hệ y tế Ý, liên tục đẩy lùi những giới hạn của tuổi già, cho phép sự hiện diện của phần đáng kể những người sống sót mặc dầu hệ miễn dịch bị suy giảm, mặc dầu những bệnh mãn tính nặng hay những bệnh lý tim mạch quan trọng.
” Đó là những nạn nhân được ưa thích của virus này. Chỉ cần xem những tác dụng tàn phá mới đây của Covid-19 trong nhiều nhà dưỡng lão ở miền bắc nước Ý cũng đủ rõ “, Benedetto Rho đã nói thêm như vậy.
Một yếu tố khác có thể giải thích tỷ lệ tử vong quan trọng được quan sát trong những vùng công nghiệp hóa nhất của Ý, Lombardie, Vénétie và Piémont.
” Theo những công trình nghiên cứu được thực hiện ở Vũ Hán, virus liên kết với những hạt trong không khí (particules atmosphériques). Như thế, sự ô nhiễm làm gia tăng tính lan truyền nhanh chóng của bệnh. Ngoài ra, một không khí ô nhiễm có thể là nguồn gốc của viêm mãn tính của các niêm mạc của đường hô hấp và như thế là một yếu tố nguy cơ bổ sung cho bệnh Covid-19 “, GS Enzo Soresi, trưởng khoa bệnh phổi của bệnh viện Niguarda (Milan), đã giải thích như vậy.
YÊU CẦU MỘT ĐIỀU TRA PHÁT HIỆN HỆ THỐNG
Những nguyên nhân chính của bilan gây chết người ở Ý và, đặc biệt, ở miền Bắc của Ý, là sự hiện diện của một đội quân vô hình của những người bị lây nhiễm không triệu chứng. Theo một công trình nghiên cứu mới đây, được thực hiện trong một commune nhỏ Vo, tâm dịch ở Vénétie, giữa 50 và 75% dân chúng đã phát triển bệnh mà không có triệu chứng, một nguồn lây nhiễm xảo trá khủng khiếp.
” Anh hiểu tại sao thống đốc của Vénétie muốn thiết đặt những chiến dịch phát hiện một cách hệ thống không ? Thế mà, sự giám sát tích cực này, mặc dầu vô cùng hiệu quả, hiện thời không thể được tiến hành ở Lombardie “, Soresi đã giải thích với chúng tôi như vậy.
Ở Milan, vô số những “trường hợp nghi ngờ” vì chưa được trắc nghiệm, nên được yêu cầu một quarantaine y tế nghiêm túc. Giới hữu trách y tế vừa mở một portail en ligne với danh sách khoảng 140.000 người “cần theo dõi sát”. Những thầy thuốc gia đình của họ được gọi để đảm bảo “một sự kiểm tra từ xa” (un contrôle à distance) và điện thoại mỗi ngày đến mỗi bệnh nhân để theo dõi sự tiến triển của các triệu chứng.
ĐÓNG TẤT CẢ
” Nếu tôi có thể quyết định điều đó một cách độc lập, tôi sẽ áp dụng ngay tức khắc những hạn chế nghiệt ngã được thực hiện ở Trung quốc : một sự cách ly toàn bộ, với sự hỗ trợ của quân đội, được gởi đến để giám sát các đường phố và đảm bảo sự vận hành tốt của những dịch vụ thiết yếu cho cộng đồng”, thống đốc Lombardie, Attilio Fontana, đã tuyên bố như vậy.
Thật vậy, chính Lombardie và Vénétie đã mở đường cho sự cứng rắn dần dần của những biện pháp được thông qua, trên bình điện quốc gia, bởi quyền hành pháp. Chính Luca Zaia, thống đốc của Vénétie, đã áp đặt những hạn chế đối với sự di chuyển bằng xe hơi, xe đạp và đi bộ cũng như đóng cửa, vào tất cả những ngày chủ nhật, các cửa hàng thực phẩm trên vùng Lombardie. Chính thị trưởng của thành phố Milan, Giuseppe Sala, đã quyết định đóng các công viên ở Milan và hôm nay yêu cầu đóng cửa những bureau de tabac. Sau cùng, chính thống đốc Fontana đã yêu cầu và được chấp thuận sự đóng cửa tất cả các khách sạn, cấm những hoạt động ngoài trời và sự hỗ trợ của các quân nhân để giám sát lãnh thổ của mình.
” Tôi cảm ơn Rome đã gởi 114 binh sĩ đầu tiên đến Lombardie. Nhưng điều đó không đủ ! Phải thêm ít nhất một zéro vào con số này mới có thể bắt đầu thấy những kết quả trong sự tôn trọng những quy tắc cách ly “, ông đã kêu lên như vậy.
MỘT TINH THẦN ĐOÀN KẾT CHƯA TỪNG CÓ
Được bốc thơm bởi OMS vì ” sức mạnh và lòng can đảm lạ thường”, các thầy thuốc Ý thực hiện những điều thần diệu mỗi ngày nhưng đôi khi trả giá bằng mạng sống của mình. Chỉ riêng trong tỉnh Bergame, 70 thầy thuốc đã bị nhiễm bởi corona và khoảng 15 người tử vong ở Ý. Những tiếp viện bắt đầu đến từ nước ngoài : thí dụ khoảng 50 nhân viên y tế Cuba đã đến chủ nhật này (22/3), để làm việc trong bệnh viện dã chiến, bệnh viện này sẽ được mở cửa trong thành phố Crema của Lombardie.
Những đơn vị hồi sức mới, thậm chí những trung tâm điều trị mới cũng sẽ được mở ở Milan, sẵn sàng tiếp nhận những bệnh nhân địa phương, nhưng cũng những bệnh nhân từ những vùng khác, nếu virus lan rộng trên lãnh thổ quốc gia.
Như thế niềm hy vọng được nuôi dưỡng bởi nhịp độ hết mực của sự tổ chức khẩn cấp này, bởi sức mạnh của một tinh thần đoàn kết chưa từng có, nhưng cũng bởi sự sử dụng những liệu pháp mới.
” Quả thật còn quá sớm để rút ra những kết luận, nhưng phối hợp thuốc, được trắc nghiệm bởi chuyên gia virus học người Pháp, gồm chloroquine (thuốc chống sốt rét), và kháng sinh, azithromycine, được cho ở các bệnh nhân ngay khi xuất hiện những triệu chứng đầu tiên, dường như đã có hiệu quả trên những bệnh nhân của tôi “, GS Soresi, trưởng khoa bệnh phổi của bệnh viện Niguarda (Milan), đã kết luận như vậy với một sự lạc quan nào đó.
(LE SOIR 23/3/2020)

3/ KÉM CHUẨN BỊ, HOA KỲ CHỜ ĐỢI ĐIỀU TỆ HẠI NHẤT
Hoa Kỳ, mặc dầu kém chuẩn bị cho sự đi đến cửa coronavirus, vẫn chưa áp dụng những biện pháp nghiêm túc. Hơn 2 triệu người Hoa Kỳ có thể mất việc trước mùa hè.Dĩ nhiên, có những tin vui. Sự hết tắc nghẽn ngoạn mục của mạng đường xá và những đường hàng không đã gây nên một sự sụt giảm hàng loạt CO2 được phát ra ở Hoa Kỳ, nhất là dọc theo xa lộ nổi tiếng 101, đi xuyên Los Angeles từ bắc xuống nam, và bị trống vắng 71% những xe auto. Được loan báo sắp đến của 27 triệu test de dépistage và của những chuyến hàng các khẩu trang ngoại khoa (masques chirurgicaux), được đặt hàng vô cùng chậm trễ và được giao ưu tiên cho thành phố Nữu Ước, trung tâm mới của đại dịch outre-Atlantique,
Nhưng những con số, được cập nhật thường xuyên trên tableau de bord của Johns Hopkins Institute, mô tả tình trạng báo động của sự lan tràn của virus. Với 27.000 trường hợp dương tính với Covid-19, Hoa Kỳ đứng hành thứ tư trên mặt trận thế giới chống lại đại dịch, sau Trung Quốc, Ý và Tây Ban Nha. Ở Nữu Ước, 4.812 trường hợp mới đã xuất hiện hôm thứ bảy 21/3, nâng tổng số lên 15.168, hoặc nhiều hơn Pháp hay Nam Hàn, với 114 người chết…và một tử vong mỗi giờ từ hôm thứ năm 19/3
Những hình ảnh Venice Beach, ở Los Angeles, hay Times Square, ở Nữu Ước dễ đánh lừa. Với thời tiết mùa xuân, những người đi dạo đầy đường phố và những Parc de Big Apple, trộn lẫn những người vô ý thức với những người hoài nghi corona, với những người già nhẫn nhịn không chịu từ bỏ chút nào cuộc dạo chơi hàng ngày của họ. Bấy nhiêu sự khinh xuất đã khiến thống đốc của Tiểu bang Nữu Ước, Andrew Cuomo, tweeter hôm sáng chủ nhật 22/3 : ” Đó không phải là cuộc sống như lệ thường. Có một mức mật độ tàn phá (densité destructeur) ở Nữu Ước. Điều đó phải dừng lại, và điều đó phải dừng lại bây giờ. Nữu Ước phải phát triển một kế hoạch tức thời để làm giảm mật độ này. Hãy ở tại nhà. ”
MỘT LỆNH CÁCH LY ?
Sau khi đã cảnh báo về một đỉnh lây nhiễm (pic de contamination) trong 45 ngày, thống đốc của Tiểu Bang có mật độ dân số cao đứng thứ hai của Hoa Kỳ (19 triệu dân), sau Californie, đã chỉ rõ rằng 40 đến 80% dân chúng có nguy cơ mắc coronavirus, luôn luôn là do mật độ dân số quá mức này. Để “san bằng đường cong” của những lây nhiễm, tất cả những người Mỹ phải được khuyến khích ở nhà, trong nhiều tuần. Từ nay sức khỏe cộng đồng quan trọng hơn là sự cứu nền kinh tế, đang ở bên bờ của một sự suy thoái chưa từng có. Theo những đánh giá đầu tiên, hơn 2 triệu người Mỹ có thể mất việc trước khi bắt đầu mùa hè, trong lãnh vực ngành khách sạn, du lịch và nghề mở hàng ăn, đặc biệt ở Nữu Ước và 75.000 biển hiệu của nó. ” Chưa bao giờ nền kinh tế đã chuyển nhanh đến như thế, từ một bilan rực rỡ (11 năm tăng trưởng không gián đoạn, tỷ lệ thất nghiệp 3,5%) xuống tai họa hoàn toàn “, Jason Furrow, cựu cố vấn của Barack Obama đã nói như vậy. ” Trong cơn khủng hoảng tài chánh sau cùng, bulle immobilière đã vỡ năm 2006, những chấn động tài chánh đầu tiên đã được cảm thấy năm 2007 và nhiều chỗ rạn nứt từ tháng 2 đến tháng 9 năm 2008. Điều ngày xưa đã diễn ra trong nhiều năm giờ đây chỉ cần vài ngày.”
Hôm chủ nhật, ở Washington có tin đồn rằng tổng thống sắp loan báo vào thứ hai một lệnh cách ly toàn quốc đối với Hoa kỳ, mặc dầu có khả năng một cuộc tranh luận hiến pháp về sự lạm quyền của hành pháp liên bang. Nhưng ai dám tranh cãi một biện pháp như thế, có thể so sánh với những biện pháp được ban hành ở Ý và trong tỉnh Hồ Bắc của Trung Quốc, trong khi đỉnh lây nhiễm (pic de contamination) chưa đạt đến ?
(LE SOIR 23/3/2020)

4/ TEST COVID-19 RAPIDE
Các nhà khoa học của département des sciences de l’ingénierie của đại học Oxford và của Trung tâm nghiên cứu cao cấp Oxford Suzhou (OSCAR : Oxford Suzhou Centre for Advanced Research) xác nhận, qua thông báo, ” đã hiệu chính một kỹ thuật công nghệ trắc nghiệm nhanh (test rapide) đối với coronavirus chủng mới SARS-CoV-2 (COVID-19). Equipe được lãnh đạo bởi các giáo sư Zhanfeng Cui và Wei Huang.Trắc nghiệm mới là nhanh hơn nhiều và không cần dụng cụ phức tạp. Những test ARN viral trước đây cần 1,5 đến 2 giờ để cho một kết quả. Chúng tôi đã hiệu chính một trắc nghiệm mới, dựa trên một kỹ thuật có khả năng cho những kết quả trong chỉ 1/2 giờ, hoặc hơn 3 lần nhanh hơn phương pháp hiện nay.
GS Wei Hang xác nhận : ” Ưu điểm của trắc nghiệm mới này là ý niệm phát hiện virus, có thể nhận biết một cách đặc hiệu ARN và những mảnh ARN của SRAS-CoV-2 (COVID-19). Test bao gồm những kiểm tra để tránh những dương hay âm tính giả và những kết quả là rất chính xác.”
Vì lẽ kỹ thuật công nghệ rất nhạy cảm, ” những bệnh nhân ở những giai đoạn đầu của nhiễm virus có thể được nhận diện sớm hơn, điều này có thể góp phần vào việc làm giảm sự lan tràn của coronavirus SRAS-CoV-2 (COVID-19) “. Kỹ thuật công nghệ chỉ cần ” một bloc thermique đơn giản nhằm duy trì một nhiệt độ hằng định để transcription inverse de l’ARN và amplification de l’ADN, và những kết quả có thể được đọc bằng mắt trần”. Vậy test hoạt động trong những vùng nông thôn hay trong những trung tâm điều trị cộng đồng.
Kỹ thuật công nghệ đã được chuẩn nhận với những mẫu nghiệm lâm sàng thật sự ở bệnh viện nhân dân Shenzhen Luohou ở Trung quốc. Bệnh viện này đã áp dụng những kit de détection nhanh trên 16 mẫu nghiệm lâm sàng, trong đó 8 dương tính và 8 âm tính, đã được xác nhận bởi những phương pháp quy ước RT-PCR và những bằng cớ lâm sàng khác. Tất cả những kết quả của những trắc nghiệm với kit de détection rapide đều dương tính.
Những nhà khoa học Oxford hiện đang hiệu chính một dispositif intégré để những trắc nghiệm có thể được sử dụng trong lâm sàng, phi trường hay ngay cả ở nhà.
(LE JOURNAL DU MEDECIN 20/3/2020)

5/ SRAS-CoV2 CHỈ ĐƯỢC TRUYỀN KHI TIẾP XÚC GẦN
CORONAVIRUS. Trong vòng tháng hai, journal télévisé đã truyền lại những hình ảnh phi hiện thực về sự khử nhiễm các đường phố hoang vắng trung quốc bằng những vòi phu nước javel để hạn chế sự làn tràn của Sras-CoV2. Tuy vậy, ngay vào thời kỳ đó, các chuyên gia virus học đã xác nhận rằng virus không được truyền qua các đồ vật. Từ đó, quan điểm này đã là đối tượng của những nghiên cứu cụ thể trong hai bệnh viện.Công trình nghiên cứu thứ nhất, được công bố trong tạp chí Infection Control & Hospital Epidemiology, đã diễn ra trong một bệnh viện ở Hồng Kông. Khi tin tức dịch bệnh Vũ Hán lan tràn, bệnh viện này đã tức thời áp dụng một loạt những biện pháp để nhận diện những bệnh cảnh lâm sàng nghi ngờ, cách ly những bệnh nhân tiềm năng bị nhiễm trong một phòng áp lực âm, chẩn đoán phân tử (diagnostic moléculaire) bệnh và bảo vệ các nhân viên y tế. Những bệnh nhân hay những nhân viên điều trị, đã có những tiếp xúc không được bảo vệ với những người bị nhiễm, được đặt quarantaine trong 2 tuần.
Nhờ những biện pháp này, chỉ 11 nhân viên điều trị đã có những tiếp xúc không bảo vệ với những bệnh nhân bị nhiễm và không người nào trong số họ đã mắc phải virus. Đã không có một trường hợp truyền bệnh viện (transmission nosocomiale) nào.
Những mẫu nghiệm đã được lấy trong phòng của bệnh nhân đầu tiên bị nhiễm corona dương tính, với một charge virale trong nước dãi 5,9 x 106 copies/ml. Đồ đạc và sự bố trí (aménagement) của gian phòng đã được phân tích và ARN viral (6,5 x 102 copies/ml) đã chỉ được tìm thấy trên cái tựa cửa sổ. Một sonde lấy mẫu nghiệm đã được đặt cách cằm của bệnh nhân 10 cm trong khi bệnh nhân thở bình thường rồi thở sâu, nói hay ho, với hay không khẩu trang. Không một vết ARN viral nào đã được tìm thấy trong các mẫu nghiệm.
PHÂN
Công trình nghiên cứu thứ hai, được công bố trong JAMA, đã diễn ra trong một bệnh viện của Singapour, ở đây những mẫu nghiệm đã được lấy sau khi phòng của một bệnh nhân bị lây nhiễm được lau chùi. ARN viral lần này đã được tìm thấy ở 13 trong số 15 nơi được xem xét trong phòng, kể cả trong chấn song của hệ thống thông khí. Trong phòng tắm, các nhà nghiên cứu đã nhận thấy một lây nhiễm virus trong cuvette của toilette, trong lavabo và trên tay nắm cửa. Bệnh nhân chỉ có những triệu chứng của đường hô hấp trên ; bệnh nhân không bị ỉa chảy, mặc dầu những mẫu nghiệm phân dương tính. Tất cả những mẫu nghiệm của không khí chung quan là âm tính.
Sau một lau chùi thưởng quy, ARN viral không còn được tìm thấy nơi nào nữa. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng phân có thể là một nguồn lây nhiễm, nhưng không cần những biện pháp khử trùng đặc biệt. Tuy nhiên dường như rằng những giọt nước dãi có thể bị một luồng khí bắt giữ và hiện diện trên các ventilateur, điều này xác nhận tính hữu ích của động tác rửa tay.
(LE JOURNAL DU MEDECIN 30/3/2020)

6/ TRUMP PHẤN KHỞI ĐỐI VỚI NHỮNG TÁC DỤNG KHẢ DĨ CỦA THUỐC CHỐNG SỐT RÉT.
Donald Trump đã công khai bày tỏ những niềm hy vọng của mình đối với chloroquine trong điều trị Covid-19, dieu này gây nên một sự đòi hỏi mạnh đối với thuốc này ở Hoa Kỳ. Trong một cuộc họp báo hôm thứ sáu 20/3 ở Nhà Trắng, tổng thống Hoa Kỳ đã dài dong về những tác dụng đầy hứa hẹn của thuốc chống sốt rét này. ” Đó là một điều trị mạnh…đó là một thuốc mạnh…Tôi nghĩ rằng, mà không đi quá xa, tôi có lẽ là người phấn khởi nhất, có thể hơn bất cứ ai. Chúng ta sẽ thấy điều xảy đến…”, vị tổng thống Hoa Kỳ đã nói như vậy. ” Đó đúng là một một cảm tính. Tôi là người thông minh. Tôi cảm thấy rõ điều đó. Và chúng ta sẽ thấy.”Trump có lẽ đã tìm hiểu những tác dụng tích cực của chloroquine trong điều trị những bệnh nhân bị Covid-19 qua một message của nhà tỉ phú Elon Musk trên tài khoản Twitter của ông. Phấn khởi bởi ý tưởng về một điều trị nhiệm màu và nhất là có sẵn để sử dụng ngay nhờ một loại thuốc đã hiện hữu và được thương mãi hóa, tổng thống Hoa Kỳ đã loan báo hơi sớm rằng sự sử dụng chloroquine để điều trị Covid-19 đã được chấp thuận bởi FDA (Food and Drug Administration), cơ quan liên bang có trách nhiệm an toàn thực phẩm và y tế.
” PHẢI THẬN TRỌNG”
Trong cuộc họp báo gần như hằng ngày của Nhà Trắng, Anthony Fauci, nhà miễn dịch học lỗi lạc, giám đốc của Viện quốc gia của những bệnh nhiễm trùng và dị ứng (Niaid : Institut national des allergies et maladies infectieuses), cột trụ của Task Force được thiết đặt để chống lại coronavirus, đã đính chính hôm thứ sáu 20/3 vừa qua, với sự tế nhị thường ngày, những lời phát biểu của tổng thống.” Phải cẩn thận khi anh nói “khá hiệu quả”, bác sĩ Fauci đã nói như vậy lúc ngỏ lời với một phóng viên hơn là với tổng thống. ” Điều đó đã không bao giờ được quan sát trong một thứ nghiệm lâm sàng. Nó đã không được so sánh với bất cứ cái gì. Nó đã được cho ở những bệnh nhân, và người ta đã quan sát rằng điều đó có lẽ có hiệu quả…Điều đó có thể hiệu quả.”
” Nhưng với tư cách là một nhà khoa học, chúng tôi cũng phải thu thap những dữ liệu chứng minh rằng nó thật sự hiệu quả và an toàn…mọi loại thuốc đều có những độc tính”, ông đã nhắc lại như vậy.
Từ 15 ngày qua, nhà nghiên cứu 79 tuổi này, ở hàng đầu trên truyền thông để giải thích một cách rõ ràng và nghiêm túc những câu hỏi liên quan đến đại dịch. Từ lúc khởi đầu cơn khủng hoảng y tế, bằng một giọng luôn luôn khả ái và trầm tĩnh, ông không che dấu gì hết với người dân Hoa Kỳ về tính chất nghiêm trọng của tình hình. Kinh nghiệm 30 năm của ông đứng đầu NIAID, qua đó ông đã phải xử lý những dịch bệnh SIDA, SARS hay EBOLA, mang lại cho ông một uy quyền. Ông là người đầu tiên công nhận trước Quốc Hỏi rằng sự tổ chức thực hiện các trắc nghiệm vào những ngày đầu của dịch bệnh là mot “thất bại”. Từ nhiều tuần qua ông đã cảnh báo một cách không mệt mỏi rằng để “san bằng đường cong” của số lượng các trường hợp, những biện pháp hà khắc phát hiện và cách ly là cần thiết. Sau cùng ông đã đảm bảo rằng ” điều tệ hại nhất sẽ phải đến”, trong khi Trump, cho đến những ngày qua, vẫn con ầm ĩ cho rằng virus “sẽ biến mất” (27/2) và rằng “đối phó với con virus rất lây nhiễm này, tình hình đã được kiểm soát” (15/3).
Lời giải thích rõ ràng của Anthony Fauci đã không đủ làm dịu sự phấn khởi đột ngột đối với chloroquine và hydroxychloroquine, một dẫn xuất được sử dụng trong điều trị những bệnh thấp khớp. Tài liệu được dẫn bởi Elon Musk đã lan tràn qua internet một cách còn nhanh hơn coronavirus. Présentateur vedette của Fox News, Tucker Carlson, đã loan bảo rằng 100% những trường hợp đã được chữa lành bởi điều trị này. Một lời khẳng định bất hạnh thay là sai. Sự đòi hỏi đột ngột gia tăng trong các bệnh viện để điều trị những bệnh nhân bị coronavirus chủng mới.
Hai laboratoire pharmaceutique lớn, chuyên về những médicament générique, Teva và Mylan, đã tuyên bố rằng họ đẩy mạnh sự sản xuất hydroxychloroquine. Rising Pharmaceuticals cũng đã tuyên bố gia tăng sản xuất hydroxychloroquine, trong lúc chờ đợi sự chấp thuận của FDA.
(LE FIGARO 23/3/2020)

7/ PHÁP : CHLOROQUINE, HY VỌNG VÀ NHỮNG HOÀI NGHI.
Hôm thứ bảy 21/3, bộ trưởng y tế Pháp, Olivier Véran, đã loan báo những thử nghiệm lâm sàng để có thể quyết định dứt khoát.TRAITEMENT. Tên của nó (chloroquine) đã lan tràn một cách nhanh cóng xuyên qua thế giới, đến tận tai của Donald Trump. Ông đã công khai ca ngợi hôm thứ năm vừa qua 19/3. Chloroquine, một thuốc chống sốt rét cũ, được trình bày như một thuốc nhiệm màu chống lại viêm phổi được gây nên bởi Sras-CoV-2. Ở Pháp, sự phấn khởi đến độ những chính trị gia và những thỉnh nguyện trên mạng xã hội đòi tất cả những bệnh nhân phải được tiếp cận tức khắc với điều trị này. Hôm qua, ngay cả thị trưởng của Nice, Christian Estrosi, trắc nghiệm dương tính đối với coronavirus, đã hoan hỉ trên twitter rằng điều trị từ nay được dành cho những bệnh nhân của CHU de Nice.
Do tình hình khẩn cấp, sự ước muốn lao vào vào bất cứ điều trị nào là lớn. Nhưng trong y khoa, không nên kêu chiến thắng quá nhanh. ” Vào lúc này, không có một bằng cớ nào về tính hiệu quả của chloroquine trên bệnh Covid-19, trong phòng ngừa cũng như trong điều trị “, BS Thierry Vial, người phụ trách centre de pharmacovigilance de Lyon, đã nhắc lại như vậy. ” Chúng ta chỉ có những dữ liệu rất sơ bộ. Những dữ liệu này, mặc dầu khuyến khích tiếp tục những thử nghiệm lâm sàng, nhưng không đủ để điều trị một cách hệ thống những bệnh nhân nặng “. Một lập trường được nhất trí chia sẻ bởi những nhà khoa học Pháp cũng như nước ngoài. “Đứng trước tình hình khẩn cấp, luôn luôn có sự ước muốn nhảy qua các giai đoạn. Nhưng ta không thể cho một điều trị mà không có một cơ sở vững chắc nào, nhất là chloroquine, không phải là một thuốc vô hại “, GS Bernard Bégaud, pharmacologue ở đại học Bordeaux, đã xác nhận như vậy.
Tất cả các nhà khoa học đều chọn quân bài thận trọng, trừ một người. GS Didier Raoult, giám đốc của Institut hospitalo-universitaire Méditerranée infection (IHU), đã không ngừng ca ngợi những giá trị của chloroquine và của chất dẫn xuất ít độc hơn của nó, hydroxychloroquine, đi ngược lại giới hữu trách y tế, không dự kiến trắc nghiệm chúng. Nhưng GS Raoult, được bổ nhiệm làm thành viên của hội đồng khoa học Covid-19 (trước khi từ giã nó vài ngày sau), dẫu sao đã nhận được đèn xanh để thăm dò hướng này.Những kết quả đã không đến chậm trễ. Ngày 17/3, công trình nghiên cứu của ông, được công bố trong một tap chí mà người xuất bản là một trong những cộng sự viên của ông ở Marseille, dường như cho thấy rằng hydroxychloroquine có thể làm giảm tỷ lệ những bệnh nhân mang virus sau 6 ngày điều trị. Trong vài giờ, tài liệunày đã đi vòng quanh thế giới, gây nên sự phấn khởi của vài nhà khoa học. Nhưng nhiều nhà khoa học đã không chậm trễ vạch ra những giới hạn của nó. Số bệnh nhân được điều trị quá ít (36), thiếu vài dữ liệu then chốt (ta không biết charge virale đối với 3/4 những bệnh nhân “contrôles” (12 trên 16) (đã không nhận điều trị), không có randomisation, không có nhóm placebo…Không một tiêu chuẩn khoa học nào đã được tôn trọng một cách rõ ràng. ” Phương pháp luận của công trình nghiên cứu này là tồi”, một thầy thuốc chuyên về những bệnh nhiễm trùng đánh giá như vậy. ” Không bao giờ một nước nào trên thế giới đã cho phép điều trị trên cơ sở một công trình nghiên cứu như công trình này”, về phần mình Bộ trưởng y tế Olivier Véran đã xác nhận như vậy.
CHARGE VIRALE ÂM TÍNH.
Thiếu sót chính của công trình nghiên cứu : nó hầu như không nói gì hết về tiến triển lâm sàng của các bệnh nhân. Nó chỉ quan tâm đến lượng virus hiện diện trong mũi và miệng của bệnh nhân.” Sự việc cho thấy rằng thuốc này làm giảm charge virale không phải là tất cả : rằng điều đó cũng phải có một tác động lên tình trạng của bệnh nhân. Phải chăng sự việc có ít virus hơn trong mũi sẽ chặn tiến triển của căn bệnh ? “, GS Mathieu Molimard, trưởng khoa dược của Bordeaux đã tự hỏi như vậy. Công trình nghiên cứu, thí dụ, chỉ rằng một bệnh nhân, sau khi đã nhận điều trị, hôm trước khi chết đã không còn có charge virale nữa. Như thế, tham số này có lẽ không thích đáng nhất để đánh giá tính hiệu quả của thuốc. ” Chúng ta biết rằng vài bệnh nhân có một charge virale âm tính ở mũi-hầu, nhưng đồng thời, họ có thể có virus trong phổi “, GS Jean-François Timsit, trưởng khoa hồi sức nội và các bệnh truyền nhiễm ở bệnh viện Bichat, Paris, đã nói như vậy. Kíp của GS Raoult đã không lấy mẫu nghiệm ở phổi.
Mặc dầu vậy hướng nghiên cứu này không được dèm pha. Bởi vì những thuốc này không những có khả năng ngăn chặn sự tăng sinh của virus trong những tế bào được cấy trong phòng thí nghiệm, mà còn điều biến (moduler) tác dụng của hệ miễn dịch. ” Ở vài bệnh nhân, virus gây nên một sự tăng kích hoạt của hệ miễn dịch, điều này có thể có hại “, GS Timsit đã nhận mạnh như vậy.
Hôm thứ bẩy 21/3, Bộ trưởng y tế Pháp Olivier Véran, đã loan bảo rằng hydroxychloroquine sẽ được thử nghiệm với quy mô lớn hơn, bởi những équipe khác ở châu Âu. Những kết quả đầu tiên được dự kiến từ nay đến 15 ngày nữa.
Chờ đợi một chút không phải là có tội do thận trọng quá mức. Bởi vì, như tất cả các loại thuốc, chloroquine và dẫn xuất của nó (hydroxychloroquine) có những tác dụng phụ. Ở Trung Quốc, ở đấy khoảng 7 thử nghiệm lâm sàng về chloroquine được thực hiện, chính quyền y tế cứng rắn một cách nghiệt ngã những điều kiện sử dụng của thuốc. Các thầy thuốc trung quốc không thể cho chloriquine ở những phụ nữ có thai, ở những người với những bệnh tim, thận hay gan, ở những người có những thương tổn võng mạc hay mất thính giác. Loại nguy cơ khác, những người dùng azithromycine, một thuốc tuy vậy được cho phối hợp với hydroxychloroquine trong công trình nghiên cứu của GS Raoult.
Theo The Paper, có cơ sở ở Thượng Hải, một người dân Vũ hán, Nghĩ rằng bị Covid-19, đã chết vì ngừng tim sau khi đã uống một liều quan trọng hydroxychloroquine.
(LE FIGARO 23/3/2020)
Đọc thêm :
– TSYH số 538 : bài số 10 (chloroquine)
– TSYH số 536 : bài số 9 (chloroquine)

8/ BỈ : HYDROXYCHLOROQUINE ĐƯỢC SỬ DỤNG CHO NHỮNG BỆNH NHÂN NHẬP VIỆN
Hydroxychloroquine cho phép hy vọng những tác dụng tốt đối với những bệnh nhân nhập viện. Nhóm chuyên gia trách nhiệm những hướng dẫn lâm sàng ở Sciensano khuyên dùng nó ngay bây giờ đối với tất cả những bệnh nhân nằm bệnh viện. Được biết rõ và đã được thử thách, hydroxychloroquine có thể góp phần làm giảm thời gian điều trị và tỷ lệ tử vong. Và cấu thành một đòn bẫy quan trọng chống lại bệnh.Covid-19 đã phát động chiến dịch nghiên cứu khoa học mạnh mẽ nhất của lịch sử để tìm ra không những một vaccin, mà còn những thuốc trị bệnh hay phòng ngừa. Gồm cả thử nghiệm những thuốc “cũ”. Thế mà điều đó không chỉ là một ý tưởng, điều đó còn cho những kết quả. Từ chiều thứ sáu 20/3, Bỉ đã quyết định sử dụng hydroxychloroquine (HCQ) ở tất cả những bệnh nhân nhập viên với một bệnh nặng, nhưng cũng ở những bệnh nhân ở họ bệnh vẫn từ nhẹ đến trung bình, nhưng thuộc vào một loại có nguy cơ, như một bệnh phổi, một thương tổn thận hay một bệnh đái đường cần một nhập viện.Sau hai liều tấn công 400 mg, ta cho 200 mg trong 5 ngày. Khám phá này phát xuất từ Trung quốc, ở đây hàng ngàn bệnh nhân đã được điều trị.
Phải chăng đó là một thuốc nhiệm màu ? Không. Như mọi loại thuốc hay điều trị, thuốc này dĩ nhiên có những nguy cơ và những tác dụng phụ. Nhưng hôm nay, những nguy cơ này được bù hậu hĩnh bởi tất cả những lợi ích của nó.
Thứ nhất, đó là một loại thuốc được sử dụng từ rất lâu để điều trị những bệnh khác, như lupus và viêm đa khớp dạng thấp. Vậy hàng triệu bệnh nhân đã sử dụng nó trên thế giới từ 40 năm qua.
Thứ hai, đó là thuốc ít đắt và có sẵn tức thời, mặc dầu hiện ta không biết những nhà sản xuất sẽ có thể đảm bảo một sự cung cấp liên tục nếu yêu cầu bùng nổ hay không.
Thứ ba, đó là ít chống chỉ định, trái với những thuốc chống virus “hiện đại” hơn, hiện nay được trắc nghiệm chống Covid-19. Thí dụ, thuốc có thể được cho ở những đàn bà có thai.
Thứ tư, đó là, nếu hydroxychloroquine hiệu quả, có lẽ đó là một điều trị chi 5 ngày, được giới hạn trong thời gian và do đó ít tốn kém.
Thứ năm, đó là khả năng có một tác dụng dự phòng. Đó là trường hợp trong canh cấy tế bào, nhưng phải xác nhận điều đó bởi những thử nghiệm lâm sàng. Nếu được kiểm tra, ta có thể cho hydroxychloroquine ở những bệnh nhân thuộc về những nhóm nguy cơ và bị nghi ngờ đã mắc phải virus, không phải chờ đợi một sự xác nhận bởi test
MỘT QUYẾT ĐỊNH DỰA TRÊN KHOA HỌC
Những ưu điểm này đã thúc đẩy quyết định của một task-force họp trong Sciensano. Task-force khuyến nghị sử dụng hydroxychloroquine trong bệnh viện để điều trị những giai đoạn nhẹ, trung bình và nặng của bệnh. Task-force gồm ba người, một đại diện của UZ Anvers và của Bệnh viện đại học St-Pierre, hai hôpital de référence đối với những virus hô hấp mới phát khởi, cũng như một thầy thuốc của Viện các bệnh nhiệt đới Anvers.
3 chuyên gia này đã dựa trên những protocole được soạn thảo trong hai bệnh viện UZ Anvers và Hôpital universiataire St-Pierre. Những bệnh viện này đã điều trị những bệnh nhân nhiễm coronavirus đầu tiên. Task-force cũng dựa trên công trình phân tích của Sciensano và của giám định các thuốc của Agence fédérale de sécurité des médicaments et des produits de santé. Ta có thể chờ đợi gì về điều đó ? Đó là một khuyến nghị có thể thích ứng, được thông qua vào chính lúc bùng phát dịch ở Bỉ. ” Khuyến nghị sẽ được thích ứng thường trực. Mọi công trình nghiên cứu mới được công bố, ngay cả những yếu tố phát xuất từ văn liệu được gọi là xám (littérature dite grise), nghĩa là những ý kiến của các chuyên gia chưa được ủng hộ bởi những công trình nghiên cứu được công bố bổ sung, có thể giúp chúng ta hiểu cách hay nhất để điều trị virus này. Những khuyến nghị này là điều vững chắc nhất hiện nay”, BS Nicolas Dauby, bệnh viện đại học St-Pierre và một trong 3 tác giả của những khuyến nghị này, đã giải thích như vậy.
Thật vậy, một công trình nghiên cứu của GS Yao X, được công bố ngày 10/3, chỉ rằng hydroxychloroquine, một thuốc tương cận đã được nghiên cứu rộng rãi trong những bệnh virus, trong đó những bệnh do coronavirus in vitro, là ba lần hiệu quả hơn chloroquine.Vắn tắt, nó có thể tiềm năng rút ngắn thời gian điều trị, và nằm viện và giảm tỷ lệ bệnh và tử vong. Trong chừng mực nào ? Ta không biết điều đó một cách chính xác.
(LE JOURNAL DU MEDECIN 20/3/2020)

9/ CHLOROQUINE, THUỐC KHÓ THƯƠNG
Lúc đầu, chloroquine, đó là một thuốc chống sốt rét. Nhưng từ đó, người ta đã làm tốt hơn và với ít những tác dụng phụ hơn. Nhất là, ký chủ của bệnh sốt rét đã phát triển một đề kháng với chloroquine nên thuốc trở nên ít hiệu quả hơn. Ở Bỉ thuốc không còn có để sử dụng nữa.
Nhưng trong dịch bệnh của Sras vào năm 2002-2003, chloroquine cho thấy một tính hiệu quả in vitro chống virus gây bệnh, Sars-CoV1 (chia sẻ 80% di sản di truyền với coronavirus hiện nay). Dịch bệnh trôi qua, thiếu ngân sách cho một thử nghiệm vững chắc…mặc dầu rất hữu ích hôm nay.
Tuy vậy chloroquine đã xác nhận tính hiệu quả của nó đối với Mers-Cov, vài năm sau trận dịch Sras. Nó xác nhận tính hiệu quả ngay cả chống lại coronavirus hiện nay, nếu tin vào vài công trình nghiên cứu đầu tiên trên những bệnh nhân được điều trị, nhưng chưa được công bố. Một nghiên cứu lâm sàng đang được tiến hành.
Tuy vậy, chloroquine đã không được chấp thuận bởi ủy ban khoa học của liên hiệp xí nghiệp Phàp REACTing. Cơ quan này phát động hôm thứ hai 16/3 một thử nghiệm lâm sàng rất quan trọng. Trong thử nghiệm này, 3 điều trị tiềm năng hiệu quả sẽ được so sánh với những điều trị hỗ trợ đơn giản nhằm làm nhẹ các triệu chứng.
” ĐIỀU ĐÓ ĐÃ KHÔNG BAO GIỜ HIỆU QUẢ Ở MỘT NGƯỜI SỐNG”
Liên hiệp xí nghiệp này được chủ trì bởi GS Jean-François Delfraissy, chủ tịch hiện nay của Comité consultatif français d’éthique (CCNE). Ông đánh giá rằng ” đáng lý chúng tôi đã có thể đưa chloroquine vào phác đồ điều trị, điều đó đã được xem xét rất nghiêm chỉnh, nhưng chúng tôi đã cho rằng nó chloroquine quá nhiều vấn đề tương tác thuốc (interaction médicamenteuse) “. Một ý kiến làm phân vân những chuyện gia khác : ” Những tương tác thuốc là nhiều hơn nhiều so với lopinavir, mà REACTing đã đưa vào trong hai trong số ba phác đồ điều trị được trắc nghiệm “, một trong những nguồn thông tin của chúng tôi đã hé lộ như vậy.
Một cách rõ ràng, chính những ” người chống chloroquine ” đã có thể áp đặt quan điểm của họ. Như Martin Hirsch, tổng giám đốc của Assistance Publique-Hôpitaux de Paris : ” Tất cả các chuyên gia mà tôi đã gặp đều nói về chloroquine : mỗi khi có một virus mới, sẽ có một người nói rằng cái đó sẽ có hiệu quả “, ông đã tuyên bố như vậy trên Europe 1. Hirsh công nhận rằng chloroquine có thể hiệu quả, nhưng không phải trên một người sống “. Gilbert Deray, thầy thuốc chuyên về bệnh thận ở bệnh viện la Pitié-Salpêtrière, trên Europe 1, đánh giá thuốc này là “vô ích và nguy hiểm. Phải rất chú ý điều đó bởi vì chloroquine cho nhiều tác dụng phụ, và đặc biệt nó gây nên những thương tổn của võng mạc với mất thị giác có thể không đảo ngược được”.
MỘT THỬ NGHIỆM LÂM SÀNG Ở MARSEILLE
Phải ghi chú rằng thuốc được khuyên dùng bởi Sciensano là hydroxychloroquine (HCQ), một chất chuyển hóa của chloroquine, đuợc dung nạp hơn nhiều chloroquine. Những người tán thành chloroquine và hydroxychloroquine vẫn tin chắc rằng họ thiết tha với điều sẽ trở nên một đòn bẫy quan trọng chống lại căn bệnh.
Điều đó thật đến độ một thử nghiệm lâm sàng, nhằm đánh giá hydroxychloroquine, được thực hiện trên 24 bệnh nhân bị Covid-19, đã bắt đầu ở Institut hospitalo-universitaire (IHU) Méditerranée Infection de Marseille, bởi các équipe của GS Didier Raoult, chuyên gia về virus học. ” Tôi sử dụng chloroquine từ hai mươi năm qua, nhất là chống lại những nhiễm trùng. Đó là cũng cơ chế đi vào trong tế bào. Những équipe trung quốc trình độ cao đã công bố 4/2 những kết quả rất rõ ràng trong Cell Research. Thật vậy những kết quả này cho thấy rằng chloroquine có một hoạt tính chống virus bằng cách ngăn cản những giai đoạn vào và ra của virus trong tế bào được cấy in vitro, như thế làm ngừng một cách hiệu quả sự tăng sinh và lan tràn của nó. Thế mà, in vitro, chloroquine hiệu quả chống lại Sras. Ta có thể tin những người trung hoa, họ hiện có 20 thử nghiệm đang được tiến hành về vấn đề này. Nhưng giữa những kết quả sơ bộ và một sự công bố bằng peer review, có thể cần nhiều tháng. Ta không thể chờ đợi. Ta biết những liều lượng thích ứng, không gây nguy cơ cho bệnh nhân. Vả lại những người trung hoa đã cho một chỉ thị chính thức : các bệnh nhân phải được điều trị với chloroquine “, Didier Raoult đã giải thích như vậy trong một vidéo được đưa lên bởi IHU. Trả lời câu hỏi : “Nếu ông bị corona, ông sẽ dùng thuốc chloroquine hay không ? “, nhà chuyên gia đã trả lời một cách rõ ràng là vâng.
(LE JOURNAL DU MEDECIN 20/3/2020)

10/ CHÚ Ý ASPIRINE, IBUPROFÈNE VÀ NHỮNG THUỐC CHỐNG VIÊM KHÁC
Trước hết tin đồn lan tràn trên các mạng xã hội, rồi nhanh chóng được tiếp sức bởi giới hữu trách y tế. ” Sự sử dụng những thuốc chống viêm (ibuprofène, cortisone…) có thể là một yếu tố làm gia trọng sự nhiễm trùng “, Bộ trưởng y tế Pháp Olivier Véran đã chỉ rõ như vậy trong một tweet hôm thứ bảy 14/3, kêu gọi ” dùng paracétamol” trong trường hợp sốt. ” Những sự cố không được mong muốn nặng do sự sử dụng những thuốc chống viêm không stéroide (AINS) đã được ghi nhận ở những bệnh nhân bị Covid-19 “, tổng giám đốc y tế Jérome Salomon đã phát biểu như vậy. ” Điều trị một sốt dụng nạp kém hay đau trong bối cảnh Covid-19 hay mọi bệnh đường hô hấp do virus (virose respiratoire) khác phải sử dụng paracétamol. Hãy tránh sự tự cho thuốc (automédication).”
Vào lúc này thông tin chỉ dựa trên những quan sát được thực hiện ở những bệnh nhân ở phòng hồi sức. Những bệnh nhân trẻ và không có bệnh kèm theo, bị những thể nặng của bệnh và đã dùng AINS với liều quan trọng. Nhưng không thể xác nhận rằng sự sử dụng những thuốc này là nguyên nhân gây những thể nặng : các bệnh nhân bị những thể nhẹ có lẽ cũng nhiều, nhưng không được biết bởi giới hữu trách y tế. CHU de Toulouse, từ đây phát xuất thông tin về 4 bệnh nhân trẻ bị những thể nặng sau khi đã dùng AINS, bào chữa vì đã không tôn trọng bí mật y khoa. Nhưng đã không đính chính sự hiện diện của 4 trường hợp.
” PHÂN BÓN VI KHUẨN ” (ENGRAIS À BACTERIES)
Dầu thế nào đi nữa, những AINS, rất được bệnh nhân tự sử dụng (gần 50 triệu hộp ibuprofène được bán mỗi năm) bởi vì hiệu quả chống sốt và đau, được biết về tính nguy hiểm tiềm năng của chúng trong khung cảnh nhiễm trùng. Giải thích : viêm là một đáp ứng bình thường của cơ thể trong trường hợp nhiễm trùng. Do làm giảm đáp ứng của hệ miễn dịch, nên việc sử dụng một thuốc chống viêm có thể ngăn trở cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh, nhưng nhất là che khuất những dấu hiệu nghiêm trọng, như thế làm chậm chẩn đoán và điều trị. Cùng quá trình được quan sát với cortisone, và bệnh nhân nhận liệu pháp cortisone được biết là có nguy cơ hơn bị những nhiễm trùng.
Vài AINS cũng có thể là những “engrais à bactéries” (phân bón vi khuẩn), làm dễ sự tăng trưởng của vi khuẩn “có lẽ bằng cách biến đổi một protéine, vimentine. Protéine này can thiệp trong sự dính (adhésion) và như thế trong sự tăng sinh của chúng “, BS Annie Pierre Jonville Béra, trưởng của centre régional de pharmacovigilance de Tours, đã giải thích như vậy.
Đó không phải là một điều ngạc nhiên lắm : AINS đã từng được giới hữu trách y tế báo động. Vào tháng 4 vừa qua, Cơ quan dược phẩm (ANSM : Agence du médicament) đã công bố một điều tra pharmacovigilance nhằm vào hai trong số những AINS được sử dụng nhất (ibuprofène và kétoprofène), mà những kết luận ” gợi ý vai trò làm trầm trọn của những AINS này trong trường hợp nhiễm trùng “. Trên toàn bộ những trường hợp được báo cáo từ 2000, gần 400 biến chứng nhiễm trùng nặng đã được ghi nhận ở những trẻ em và những người trưởng thành ” thường trẻ” và không có yếu tố nguy cơ cũng như bệnh kèm theo, ” sau thời gian điều trị rất ngắn”, các tác giả đã ghi chú như vậy.
Cơ quan dược phẩm (ANSM) sau cùng đã đình chỉ sự tiếp cận tự do với những thuốc AINS này trong những hiệu thuốc. Nhưng thuốc chống đau vẫn có thể mua không cần toa.
Tuy nhiên, coi chừng việc ngừng những thuốc này trong vài bệnh lý mãn tính. Nếu thầy thuốc của anh đã kể đơn cho anh AINS và cortisone, đừng dừng chúng trừ phi có ý kiến trái lại của thầy thuốc. ” Thông điệp đúng đắn là : không tự dùng thuốc không có ý kiến của bác sĩ, nhưng không ngừng đột ngột những thuốc này dành cho những bệnh lý mãn tính ngay khi không có sốt hay những dấu hiệu hô hấp”, Patrick Goldstein, trưởng khoa cấp cứu và Samu của CHU de Lille, đã cảnh báo như vậy. Nhưng cũng hãy chú ý sự dùng quá liều của Paracétamol : liều lượng tối đa được khuyến nghị khi kê đơn thuốc là 60 mg/kg và mỗi ngày, với một tối đa 3g mỗi ngày đối với một người trưởng thành (chứ không phải 4 g như ta thường quá tin như vậy), và những liều được dùng cách quãng ít nhất 6 giờ.
(LE FIGARO 16/3/2020)

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(27/3/2020)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

8 Responses to Thời sự y học số 541 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Thời sự y học số 542 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  2. Pingback: Thời sự y học số 544 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  3. Pingback: Thời sự y học số 546 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  4. Pingback: Thời sự y học số 547 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  5. Pingback: Thời sự y học số 550 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  6. Pingback: Thời sự y học số 551 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  7. Pingback: Thời sự y học số 556 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  8. Pingback: Thời sự y học số 557 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s