Thời sự y học số 520 – BS Nguyễn Văn Thịnh

1. LED : ÁNH SÁNG XANH, KẺ THÙ MỚI CỦA THỊ GIÁC CỦA CHÚNG TA
Những sự chiếu sáng giàu ánh sáng có sóng ngắn có thể làm tổn hại võng mạc, ngoài việc làm rối loạn giấc ngủ của chúng ta.OPHTALMOLOGIE. Đèn đuốc, những sự chiếu sáng đô thị, écran, đèn pha xe hơi, basket lumineuses hay những đồ chơi trẻ em…những diode électroluminescente (LED) hiện diện khắp nơi. Ít ăn năng lượng hơn những lampe truyền thống, chỉ trong vài thập niên LED không thể thiếu trong việc hàng ngày của chúng ta.
Nhưng ANSES (Agence nationale de sécurité sanitaire de l’alimentation, de l’environnement et du travail) theo dõi sát technologie này. Thế mà Cơ quan này đảm bảo điều đó : những LED phát ra một ánh sáng trắng “lạnh” (lumière blanche froide), gần với ánh sáng được phát ra bởi mặt trời lúc giữa trưa, có những nguy hiểm đối với sức khỏe. ” Những chiếu sáng này giàu ánh sáng xanh. Thế mà, tư liệu khoa học cho thấy rằng ánh sáng này có thể làm tổn hại võng mạc nhưng cũng làm rối loạn những rythme circadien “, GS Francine Behar-Cohen, thầy thuốc nhãn khoa ở bệnh viện Cochin và trưởng nhóm công tác của Anses, có nhiệm vụ đánh giá độc tính của LED, đã giải thích như vậy.Phototoxicité của ánh sáng xanh, dầu là thiên nhiên hay nhân tạo, được nghi ngờ từ lâu. Mat người có năng lực tri giác những bức xạ điện từ (rayonnements électromagnétiques) nằm giữa 400 nanomètre (tím) và 700 nanomètre (đỏ). Trong phổ có thể nhìn thấy này, dải độc (bande toxique) đối với võng mạc gồm những độ dài sóng ngắn giữa 430 và 470 nm. ” Một độ dài sóng càng ngắn, nó càng vận chuyển năng lượng, thầy thuốc nhãn khoa đã mô tả như vậy. Sự hấp thụ của ánh sáng rất năng lượng này bởi võng mạc, có thể sinh ra một stress oxydatif do sự tạo thành những radicaux libres và dẫn đến sự chết của những tế bào võng mạc.”
ĐỘC TÍNH ĐƯỢC XÁC NHẬN…Ở ĐỘNG VẬT
Vào lúc này, sự mất không đảo ngược của những tế bào nhạy cảm ánh sáng (cellules photosensibles) đã chỉ được quan sát ở những động vật gặm nhấm và động vật linh trưởng sau một tiếp xúc cấp tính với ánh sáng nhân tạo (dưới 8 giờ). Ở những động vật này, một sự hạ của thị lực, hoặc một sự mù lòa đã xuất hiện. Những dữ kiện mới đây cho thấy rằng độc tính này xuất hiện khi chúng được tiếp xúc với những LED trắng lạnh có cường độ tương tự với những chiếu sáng trong nhà. Ngược lại, không một thương tổn nào được quan sát khi những độ dài sóng nóng hơn, điều này gợi ý một vai trò bảo vệ của thành phần đỏ của phổ.
Những dữ kiện cũng đã có được với những tế bào võng mạc người được cấy trong phòng thí nghiệm. Theo Anses, điều này đủ để kết luận rằng độc tính cấp tính của ánh sáng xanh được xác nhận. Trong báo cáo của mình, cơ quan này thêm rằng một sự tiếp xúc liên tiếp với ánh sáng xanh, nhất là khi còn trẻ, có thể tạo điều kiện cho sự xuất hiện của thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (DMLA), dẫn đến một sự mất thị giác trung ương (vision centrale). Bệnh lý này, liên kết với sự lão hóa của một vùng đặc hiệu của võng mạc, được gọi là macula, nói chung bắt đầu sau 50 tuổi.
Tuy vậy, những chứng cớ khoa học dường như ít ỏi. Những tác dụng phototoxique của một sự tiếp xúc mãn tính với những chiếu sáng nhân tạo đã không bao giờ được nghiên cứu ở người. Ngoài ra, những động vậy gặm nhấm, ở chúng những tác dụng của ánh sáng xanh đã được đo, không có điểm vàng (macula) ; vậy khó đánh giá nguy cơ DMLA bắt đầu từ những modèle này. ” Tuy nhiên, chúng tôi đã xét đến những công trình dịch tễ học được thực hiện ở người, cho thấy một sự liên kết giữa sự tiếp xúc ánh sáng mặt trời trong thời gian dài hạn với nguy cơ gia tăng bị DMLA. Những công trình nghiên cứu này cho thấy rằng anh càng tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, nguy cơ DMLA càng gia tăng. Và chúng tôi nghĩ rằng ánh sáng xanh phần lớn chịu trách nhiệm “, Dina Attia, tiến sĩ vật lý và trưởng projet scientifique ở Anses đã chỉ rõ như vậy. ” Thí dụ người ta chứng minh rằng những hướng dẫn viên vùng núi cao dễ bị DLMA hơn phần còn lại của population”, GS Behar-Cohen đã nói như vậy. Nhưng không gì chứng tỏ sự trách nhiệm của ánh sáng xanh.
Ngược lại mối liên hệ với một sự rối loạn của đồng hồ sinh học không còn nghi ngờ gì nữa. Một số quan trọng những tài liệu xuất bản khoa học cho thấy rằng một sự tiếp xúc vào buổi chiều hay ban đêm với ánh sáng nhân tạo (smartphone, tablette, veilleuse…) làm rối loạn đồng hồ nội tại (horloge interne) bằng cách hủy bỏ sự tiết của mélatonine, kích thích tố của giấc ngủ. Những trẻ em và những thiếu niên bị ảnh hưởng nhiều hơn, bởi vì thủy tinh thể của chúng không đủ mờ đục để lọc ánh sáng xanh. Những hậu quả : endormissement khó khăn, dette de sommeil xuất hiện…Thế mà nếu vòng luẩn quẩn này kéo dài, những rối loạn trầm trọng hơn có thể xuất hiện như tình trạng lo âu, những rối loạn nhận thức (tập trung, apprentissage) hay chuyển hóa như đái đường hay béo phì. Vậy tốt hơn là hạn chế những écran vào lúc đi ngủ.
(LE FIGARO 16/9/2019)

2. NHỮNG BỘ PHẬN LỌC CÓ HIỆU QUẢ KHÔNG ?” Anh làm việc suốt ngày trên một écran ? “. Anh vừa mới chọn xong cặp kính mới thì opticien đã đặt cho anh câu hỏi. Đó là vì anh ta có một giải pháp để đề nghị với anh : sự xử lý chống ánh sáng xanh. Một bộ phận lọc gần như không thấy được…mà tính hiệu quả không đáng bao nhiêu, theo Anses
Những kính mắt được xử lý (verre ophtalmique traité) chỉ lọc từ 7 đến 12% những bức xạ xanh liên kết với những nguy cơ độc tính đối với võng mạc và còn làm giảm kém hơn nữa những độ dài sóng chịu trách nhiệm sự rối loạn của những nhịp sinh học. ” Vậy chúng chẳng ích lợi gì để tránh những décalage d’endormissement sau một tiếp xúc với những écran “, các chuyên gia đã tóm tắt như vậy.
Ngược lại, những kính bảo vệ (lunettes de protection), mà ta cũng có thể tìm thấy ở opticien, dường như hiệu quả hơn. Tùy theo modèle được trắc nghiệm, ” những kính vàng cam (lunettes jaune orangé) lọc từ 28 đến 59% những bức xạ xanh phototoxique, được phát ra bởi những chiếu sáng và những écran LED ” và ” giữa 30 và 43% của ánh sáng xanh trong bande mélanopique (liên kết với rythme circadien) “. Những thiết bị này sẽ bảo vệ nhiều hơn, bởi vì verre teinté jaune hay orange hấp thụ ánh sáng xanh trong khi verre ophtalmique traité chỉ làm phản chiếu các tia.
ANSES HOÀI NGHI
Tuy nhiên, những con số này không cho phép xác nhận rằng những ánh sáng này có khả năng bảo vệ võng mạc, vì lẽ liều ánh sáng xanh độc ở người không được xác định. Cũng vậy, không gì cho phép nói rằng mang kinh chống ánh sáng xanh (lunettes anti-lumière bleue) hạn chế sự rối loạn của đồng hồ sinh học (horloge biologique).Các chuyên gia của Anses cũng đã chú ý đến những logiciel và applications mobiles đòi giảm lượng ánh sáng xanh của các écran. Để được như thế, chúng biến đổi nhiệt độ của màu (chuyển qua blanc chaud) và giảm độ sáng của các écran, điều này làm giảm “với một tính hiệu quả nào đó” lượng ánh sáng xanh trong phổ.
Tuy nhiên cơ quan vẫn hoài nghi về sự sử dụng những lunette hay filtre informatique này. ” Chỉ cần một chục lux cũng đủ làm rối loạn những rythme circadien, Dina Attia, của Anses, đã nói như vậy. Chính vì vậy, chúng tôi khuyên hạn chế sự sử dụng các écran buổi chiều, nhất là đối với các trẻ em và thiếu niên.”
(LE FIGARO 16/9/2019)

3. MỘT SYNCHRONISATEUR QUÝ GIÁ CỦA ĐỒNG HỒ NỘI TẠI.
Ánh sáng xanh vừa là kẻ thù vừa là bạn của chúng ta. Không có nó, cơ thể của chúng ta, cũng như cơ thể của nhiều động vật có vú và thực vật, sẽ loạn năng. ” Ánh sáng này là thiết yếu cho đời sống. Nó là synchroniseur mạnh nhất của horloge interne của chúng ta “, BS Pierre Geoffroy, thầy thuốc tâm thần và médecin du sommeil ở bệnh viện Bichat-Claude Bernard (AP-HP) và GHU Paris Neuroscience, đã chỉ rõ như vậy.
Giấc ngủ, khí chất, vigilance, trí nhớ, sự phát triển thần kinh, hệ miễn dịch…Tất cả những quá trình này được điều chỉnh, một cách trực tiếp hay gián tiếp bởi đồng hồ sinh học của chúng ta, chính đồng hồ này phụ thuộc ánh sáng xanh. Thế mà không phải bất cứ ánh sáng xanh nào : những rythme circadien của chúng ta bị ảnh hưởng bởi những độ dài sóng gần 480 nm, điều này tương ứng với bleu turquoise trong phổ ánh sáng. Những độ dài sóng này nổi bật vào ban ngày, nhưng vắng mặt ban đêm.Chúng được bắt bởi những tế bào đặc biệt của võng mạc được gọi là cellules ganglionaires, biểu hiện mélanopsine, một sắc tố nhạy cảm với ảnh sáng xanh. Những tế bào này tạo một loại thứ ba của những tế bào võng mạc với những tế bào nón và gậy. Khi những tế bào nhạy cảm với ánh sáng này nhận những tia sáng, chúng gởi một tín hiệu điện về phía đồng hồ circadien nằm trong não của chúng ta. Những thông tin này mượn đường của một hệ thần kinh khác với hệ thân kinh liên quan trong sự cảm nhận thị giác. Chúng báo cho não rằng nó phải dừng sản xuất mélatonine, một neurohormone chịu trách nhiệm một nhịp thức/ngủ. Một quá trình xảy ra ngay cả ở những người mù.
NHỮNG RỐI LOẠN CHUYỂN HÓANhưng những tế bào hạch mélanopsine không chỉ phản ứng với ánh sáng xanh được phát ra bởi mặt trời. Chúng có thể được kích thích bởi ánh sáng nhân tạo. Thế mà sự kích hoạt của những tế bào này ngoài những giờ bình thường của ngày dẫn đến một désynchronisation du rythme circadien. Một sự rối loạn có thể, trong thời gian dài hạn, tạo điều kiện cho sự phát triển của những rối loạn giấc ngủ, những bệnh tim mạch hay những rối loạn của chuyển hóa. ” Vậy để nhận được những lợi ích của ánh sáng xanh, phải tiếp xúc ban ngày, và nhất là buổi sáng, và tránh nó buổi chiều “, BS Geoffroy đã kết luận như vậy.
(LE FIGARO 16/9/2019)

4. PHẢI CHĂNG CÓ MỘT PHUƠNG PHÁP ĐỂ GIỮ CHO SỨC KHỎE VẪN TỐT
Hoạt động vật lý và sự chống lại tình trạng nhàn rổi không hoạt động (sédentarité) là những yếu tố căn bản để làm giảm nhiều nguy cơ của bệnh.
FORME. Những chức năng sinh lý của chúng ta bắt đầu suy tàn rất sớm, vào khoảng 25-30 tuổi, và sự chuyển hướng gia tốc giữa 60 và 70 tuổi, điều này lót đường cho các bệnh tật. ” Cho đến lứa tuổi này, ta không cảm thấy trong tình trạng sức khỏe kém và, thường nhất, ta không làm nhiều cố gắng để gìn giữ nó. Thế mà hôm nay ta phải hiểu rằng chúng ta sẽ sống 100 tuổi và rằng chúng ta cố gắng bảo tồn sức khỏe trong tình trạng tốt nhất có thể được “, giáo sư Olivier Guérin, trưởng pôle gérontologique ở CHU de Nice đã giải thích như vậy. Bởi vì ngay cả khi chúng ta cảm thấy khỏe khoắn, những dự trữ sinh lý của chúng ta bị giảm, chúng ta trở nên yếu ớt hơn, chúng ta lấy lại sức ít tốt hơn và chỉ cần một chút ít stress (bệnh, tang chế, té ngã…) cũng có thể làm chuyển từ trạng thái của người có sức khỏe tốt thành trạng thái của người phụ thuộc.
Đối với các thầy thuốc lão khoa (gériatre), mục tiêu là có thể vẫn autonome càng lâu càng tốt. Điều này có nghĩa gìn giữ những chức năng thiết yếu như năng lực di chuyển, ăn uống, tự mặc quần áo…” Thế mà hôm nay ở tuổi 65, espérance de vie trung bình là 20 năm, trong đó 10 năm trong tình trạng sức khỏe tốt và 10 năm trong tình huống phế tật hay bất túc “, giáo sư Patrick Berche, nguồn gốc của Centre de recherche sur la longévité đầu tiên, ở Institut de Pasteur de Lille, đã nhắc lại như vậy. Tuy vậy tình huống này không phải là không thể tránh được. Với điều kiện dự đoán nó, càng sớm càng tốt. ” Vốn sức khỏe (capital santé) được bảo trì ngay lúc con rất trẻ và suốt cuộc đời “, giáo sư Guérin đã nhấn mạnh như vậy. Bằng cách nào ? Phương thức phức tạp. Nhưng nhiều thành phần được biết : không hút thuốc, không uống (quá nhiều) rượu, ăn cân bằng đồng thời ưu tiên chế độ ăn uống loại địa trung hải, theo dõi huyết áp của mình, vòng thắt lưng (tour de taille), nồng độ đường trong máu, cholestérol, tham gia những dépistage organisé des cancers, đánh giá thị giác và thính giác…Thực hiện một hoạt động vật lý cường độ vừa phải (bước không giảm sút, vélo, bơi lội…), trong 30 phút và 5 lần mỗi tuần, đó là làm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu, đái đường, ung thư đại tràng và vú hay bệnh Alzheimer. Những tác dụng của hoạt động vật lý để phòng ngừa những bệnh mãn tính chủ yếu liên kết với một tác dụng kháng viêm. ” Thật vậy, viêm mãn tính và stress oxydatif lót đường cho những bệnh mãn tính, như xơ vữa động mạch. Viêm gia tăng với một cách ăn uống mất quân bình, thuốc lá, rượu, các chất ma túy, nhưng cũng stress, thiếu ngủ và thiếu hoạt động vật lý “, giáo sư François Carré, cardiologue và médecin du sport ở CHU de Rennes, đã giải thích như vậy.
Nhưng chú ý, để có một hoạt động dương tính lên sức khỏe, thể dục phải đều đặn. Hai giờ trên một chiếc xe đạp hay ở piscine vào cuối tuần sẽ không bù sự bất hoạt trong tuần.Thật vậy, không những chúng ta không cử động đủ, mà một nguy hiểm mới rình chờ chúng ta : tình trạng nhàn rỗi không hoạt động (sédentarité). Thời giản chúng ta ngồi trước màn ảnh không ngừng gia tăng : từ năm 2006, thời gian này trung bình chuyển từ 3 giờ 20 lên 5 giờ 07, hoặc một sự gia tăng 51%. Thế mà, cứ mãi ngồi hay cứ mãi nằm dài là nguy hiểm đối với sức khỏe. ” Hôm nay, các người Anglo-Saxons nói “ngồi là sự hút thuốc mới ” (sitting is the new smoking), tình trạng nhàn rổi không hoạt động là thuốc lá mới. Không hoạt động cũng giết chết người “, giáo sư François Carré đã nhấn mạnh như vậy.Chính vì vậy, hôm nay người chuyên gia đánh giá rằng, thay vì định lượng nồng độ cholestérol, tốt hơn chúng ta hãy đo năng lực vật lý (capacité physique).
” Dầu anh bao nhiêu tuổi, anh phải có thể bước lên 4 tầng lầu mà không bị khó thở một cách bất thường. Nghĩa là có thể tiếp tục nói “, thầy thuốc tim đã giải thích như vậy. Nếu không phải thế, anh có thể có một bệnh lý không được chẩn đoán hay, chắc chắn hơn, thiếu luyện tập. Khi đó, đó là lúc phải bắt đầu cử động. Và nếu việc bước 30 phút mỗi ngày làm anh hoảng hốt, đừng hoảng sợ. Chính bước đầu là đáng kể. ” Nhưng dầu tuổi tác anh thế nào, lấy lại năng lực vật lý là luôn luôn hữu ích “, François Carré đã kết luận như vậy.
(LE FIGARO 16/9/2019)

5. BÓN, MỘT CHỦ ĐỀ QUÁ THƯỜNG CẤM KỴDIGESTION. Bón, nhất là khi nó trở thành mãn tính, vẫn là một chủ đề kiêng. Ngay cả với thầy thuốc của mình, không luôn luôn dễ gợi lên những rối loạn ruột này. Thế mà rất thường, định nghĩa của chúng tôi về bón khác với định nghĩa của thầy thuốc thực hành, và còn hơn nữa với những tiêu chuẩn quốc tế (định nghĩa bón như là tương ứng với dưới 3 bài xuất mỗi tuần). Đối với 41% nhun thầy thuốc đa khoa và 65% những thầy thuốc chuyên khoa, ít thường đi cầu (les selles peu fréquentes) vẫn là một yếu tố quan trọng để chẩn đoán. Ngược lại, đó thật sự là một dấu hiệu bón đối với dưới 1/3 dân chúng, như một công trình nghiên cứu được công bố trong American Journal of Gastroenterology đã tiết lộ.
Các bệnh nhân thường có một định nghĩa khá rộng, đi từ “tension” đến sự cần thiết phải dùng thuốc nhuận tràng, từ phân cứng đến đau bụng. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu của King’s College ở Londres, mà mục đích là đánh giá những nhận thức bón ở những bệnh nhân tự khai báo là bị hay không bị bón, đã chứng thực rằng trong số những người cho là không có vấn đề, thật ra 29% đáp ứng định nghĩa lâm sàng quốc tế. Một cách rõ ràng, gần 1 bệnh nhân “mạnh khỏe” trên 3 là một người bị bón nhưng không tự biết, như bác sĩ Knock đã nói như vậy.
” Công trình nghiên cứu này chứng minh với chúng ta rằng đối với những bệnh lý này với những triệu chứng khó có thể khách quan hóa, các thầy thuốc và bệnh nhân không có cùng những định nghĩa cũng như không cùng những tiêu chuẩn đánh giá về mức độ nghiêm trọng “, bác sĩ David Darmon, giám đốc của khoa y khoa tổng quát của Nice và thành viên của collège national des généralistes enseignants, đã phân tích như vậy.
Phương pháp này, xét đến điều bệnh nhân cảm thấy, đã không bị quên trong những khuyến nghị được đưa ra bởi các thầy thuốc chuyên khoa tiêu hóa Pháp cách nay khoảng 10 năm. ” Chúng tôi đã cho một định nghĩa khá rộng về bón “, giáo sư Michel Dapoigny, thầy thuốc chuyên khoa tiêu hóa ở bệnh viện Clermont-Ferrand đã định rõ như vậy. Tóm tắt, các chuyên gia phân biệt constipation de transit, được đặc trưng bởi sự đi cầu ít thường xuyên, với constipation d’évacuation. Hai loại này có thể phối hợp. ” Về constipation de transit, chính điều bệnh nhân than vãn là quan trọng. Vài người ăn ít hay tiêu thụ những thức ăn không bã có thể đi cầu chỉ một lần mỗi tuần nhưng không cảm thấy một trở ngại nào. Trong trường hợp này, không có lý do gì để can thiệp. Ngược lại phải luôn luôn lo ngại một constipation d’évacuation, khiến bệnh nhân phải cố rặn, nhất là ở những phụ nữ mà vùng đáy chậu đã bị thương tổn bởi những lần sinh. Thật vậy nguy cơ là dẫn đến một insuffisance fécale “, bác sĩ Véronique Vitton, thầy thuốc dạ dày ruột ở bệnh viện Marseille đã giải thích như vậy.
Constipation d’évacuation được biểu hiện bởi những difficulté d’exonération, gồm những cố gắng để rặn, cảm giác một trở ngại lúc phân đi qua hay một bài xuất không hoàn toàn, đi ra phân cứng, hay sử dụng những thủ thuật banh tay. ” Loại bón này có thể rất invalidant. Đôi khi vài bệnh nhân ngồi nhiều giờ mỗi ngày trong nhà cầu để bài xuất. Thế mà những bệnh nhân này không luôn luôn dám đề cập những vấn đề này. Nhất là nếu họ phải nhờ đến những thủ thuật bằng tay “, giáo sư Michel Dopoigny đã giải thích như vậy.
Đôi khi, một cách nghịch lý, bón được thể hiện bằng một ỉa chảy. Ỉa chảy xuất hiện sau nhiều ngày không transit.” Ỉa chảy giả (fausse diarrhée) này xảy ra từng hồi hay cấp thiết. Đó thường là những bệnh nhân tránh đi ra khỏi nhà vì so bị rò phân”, giáo sư Dapoigny đã xác nhận như vậy. Ông nhắc lại rằng bón trong những trường hợp nghiêm trọng nhất, gây nên một sự suy thoái thật sự của chất lượng sống.
Khi bón xảy ra nhất thời, rất thương gặp, chỉ cần ăn những mận khô, gia tăng khẩu phần hay uống nước Hépar cũng đủ chứng thực một sự cải thiện. ” Tuy nhiên, trái với định kiến, uống nhiều nước không có một tác dụng nào lên transit “, giáo sư Dapoigny đã xác nhận như vậy.
Trong trường hợp bón mãn tính, điều trị hiệu quả nhất vẫn là các thuốc nhuận tràng. Với điều kiện dùng chúng hàng ngày trong nhiều tuần thậm chí hơn. ” Vài bệnh nhân ngay cả buộc phải dùng chúng suốt đời, nhưng những người cao huyết áp phải uống thuốc mỗi ngày “, Véronique Vitton đã kết luận như vậy.
(LE FIGARO 17/6/2019)

6/ TESTOSTERONE CẢI THIỆN DỤC TÍNH Ở THỜI KỲ MÃN KINH
Sau khi kết thúc 36 thử nghiệm được thực hiện từ năm 1990 đến 20148 ở 8480 phụ nữ, các nhà nghiên cứu Úc đã kết luận rằng testostérone thật vậy cải thiện một cách đáng kể sự thoải mái tình dục của những phụ nữ mãn kinh : tần số của các giao hợp, sự ham muốn, khoái lạc và hình ảnh về bản thân mình. Và không có tác dụng phụ nghiêm trọng. Ngoài một sự tăng cao của nồng độ cholestérol xấu nếu điều trị bằng đường miệng. Do đó khuyên nên cho testostérone qua một patch hay crème. ” Đúng lúc phải phát triển một điều trị với testostérone, thích ứng cho những phụ nữ mãn kinh “, Susan Davis, đồng tác giả của công trình nghiên cứu đã nói như vậy. Vấn đề còn lại là phải đánh giá tính vô hại và những tác dụng phụ trong thời gian dài hạn.
(SCIENCE ET VIE 10/2019)

7/ NHỮNG MŨI TIÊM THẨM MỸ CỦA MẶT: NHỮNG THỰC HÀNH TỐT.
Trong médecine esthétique, những sản phẩm tiêm của mặt càng ngày càng được sử dụng. BS Philippe Levan, chirurgien plasticien, Centre Kléber Santé, Paris XVI, bệnh viện Saint-Joseph, Paris XIV, điểm vòng các chỉ định.
Hỏi : Những sản phẩm được sử dụng là gì ?
BS Philippe Levan : Hai thuốc nổi trội trong y khoa thẩm mỹ này : toxine botulique (TB) và acide hyaluronique (AH). TB phong bế sự dẫn truyền thần kinh-cơ ở nơi chích, gây giãn tại chỗ các cơ liên hệ, điều này xóa những nếp nhăn liên kết với sự co liên tiếp của chúng. AH là một sản phẩm tự nhiên của cơ thể. Nó có một tác dụng hydratant và lấp đầy (comblement). TB và AH có thể được phối hợp. Cũng có những sản phẩm tổng hợp, như acide polylactique. Có những nguy cơ gây phản ứng phụ nhưng hiếm, như một dị ứng và những granulome inflammatoire chronique. Ngày nay tiêm silicone, sản phẩm không tiêu, bị cấm ở Pháp.
Hỏi : Ai là những người yêu cầu ?
BS Philippe Levan :
1. Những người tuổi từ 25 đến 35, đến, một cách phòng ngừa, dưới ảnh hưởng của những mạng xã hội và nhu cầu chuyên chở hình ảnh đẹp nhất về mình.
2. Từ 35 đến 45 tuổi, đó là thời gian để điều chỉnh những dấu hiệu đầu tiên của sự lão hóa.
3. Sau 45, những mũi tiêm có thể được tiếp tục đơn độc, trong điều trị duy trì hay bổ sung cho phẫu thuật.
Hỏi : Sử dụng sản phẩm nào theo vùng của mặt ?
BS Philippe Levan :
1. Toxine botulique (TB) được chỉ định nhất là đối với phần cao của mặt : rides du lion, những vết nhăn của trán, pattes d’oie.
RIDE DU LION
RIDES PATTE D’OIE
INJECTION DE BOTOXTa càng hành động sớm, vết nhăn càng ít hõm xuống. Sự sử dụng TB đối với những vết nhăn nằm trên môi trên và những vết nhăn của cổ có thể, nhưng ít được thực hiện.
2. Acide hyaluronique (AH) được sử dụng chủ yếu đối với phần thấp : gò má, sillons nasogéniens, plis d’amerture quanh miệng, vallée des larmes, cernes.
SILLON NASO-GÉNIEN(Plis d’amerture : trước và sau khi tiêm acide hyaluronique)
VALLÉE DES LARMES(injection d’acide hyaluronique)(injection d’acide hyaluronique)
Acide hyaluronique được xếp loại thành 3 họ :
– hydratant hay skin-boosters de réhydratatation da ;
– những classique, điều chỉnh không volume những nếp nhăn và rãnh
– những volumateur để lấp đầy (gò má, thái dương hay điều biến lại đường chu vi (bầu dục, đường hàm dưới).
Hỏi : Thời gian tác dụng của các mũi tiêm ?
BS Philippe Levan : TB kéo dài trung bình 6 tháng. Đối với những mũi tiêm AH, thời gian tùy thuộc độ keo của sản phẩm, vào lượng được tiêm và vùng được điều trị. Một sản phẩm lỏng hydratant hơn, được tiêm với lượng nhỏ sẽ kéo dài 6 đến 8 tháng ; một sản phẩm rất réticulé, volumateur, được tiêm sâu với lượng quan trọng hơn, có thể có một hiệu quả kéo dài đến 18 hay 24 tháng. Thường nhất, một seringue AH đủ để điều trị khuyết tật. Đôi khi, nếu mức độ lan rộng hay mức độ nghiêm trọng của vẻ xấu xí cần điều đó, hay chỉ do sự đòi hỏi của bệnh nhân, một hay hai seringue bổ sung được thực hiện. Những mũi tiêm này có thể được lập lại suốt đời và không một mũi nào làm phương hại một phẫu thuật thẩm mỹ về sau.
Hỏi : Sau thời hạn nào, tác dụng có lợi xuất hiện ?
BS Philippe Levan : Ngay 24 giờ sau khi tiêm toxine botulique. Một kết quả đồng nhất và hài hòa có được trong 15 đến 21 ngày. 3 hay 4 tuần sau khi tiêm AH. Những suites immédiates không biện minh sự bắt buộc nghỉ học, bởi vì những sản phẩm để ít dấu vết có thể thấy được.
Hỏi : Khuyến nghị của ông là gì ?
BS Philippe Levan : Kinh nghiệm của thầy thuốc thực hành và một kiến thức hoàn hảo về cơ thể học mắt là thiết yếu để tránh những mũi tiêm nguy hiểm, để tránh những chỉ định xấu và để đánh giá liều thích hợp với mỗi cơ hay nếp nhăn của mặt. Thầy thuốc thẩm mỹ (chirurgien plasticien) có ưu điểm là có một cái nhìn toàn bộ và những hạn chế mà vượt qua chúng những mũi tiêm không còn đủ hữu ích nua cho một sự trẻ lại hiệu quả và/hoặc kéo dài.
(PARIS MATCH 19/9-25/9/2019)

8/ SUY TIM : PHÁT HIỆN TỨC THỜI
Một kíp các kỹ sư Anh và Ý (đại học Warwick, Coventry, của Anh và đại học Florence) đã hiệu chính một hệ thống có thể chẩn đoán tức thời suy tim, với độ tin cậy 100%. Tùy theo hình thái học của đường điện tâm đồ, phương thức có thể, từ chỉ một đập của tim, định đặc điểm không sai sót loại suy tim, được phát hiện một cách nhanh chóng hơn và chắc chắn hơn bất cứ phân tích nào khác. Kỹ thuật sử dụng một intelligence artificielle (deep learning) mà các thành phần điện tử, được tổ chức như một mạng các neurone người, đã được huấn luyện để nhận biết và phân biệt 500.000 đập tim có những dạng điện tâm đồ khác nhau, bình thường và bệnh lý. Áp dụng này có thể bắt buộc như một công cụ chính xác và nhanh để phát hiện suy tim trong thực hành thông thường.
(PARIS MATCH 3-9/10/2019)

9. CHỨNG VẸO CỘT SỐNG (SCOLIOSE) : MỘT ĐIỀU TRỊ MỚI.
GS Aurélien Courvoisier, centre alpin de scoliose, chirurgie orthopédique pédiatrique, CHU de Grenoble, mô tả một kỹ thuật vị xâm nhập điều chỉnh chứng vẹo cột sống.Hỏi : Chứng vẹo cột sống được định nghĩa như thế nào ?
GS Aurélien Courvoisier. Đó là một sự biến dạng en 3D của cột sống, được thể hiện bởi một đường cong của cột sống dưới dạng chữ S hay C. Biến dạng có thể ở cột sống ngực (scoliose thoracique) hay thắt lưng (scoliose lombaire), hay cả hai. Ngoài tính bất đối xứng của lưng, hiện hữu một bướu gù (gibbosité), có thể thấy được khi bệnh nhân cúi xuống về phía trước, do sự quay của các đốt sống làm xê dịch các xương sống và tạo thành một u.Sự bất đối xứng ít rõ rệt hơn trong vẹo cột sống thắt lưng thuần túy, trong trường hợp này, sự bất đối xứng chủ yếu ở nếp gấp của vùng thắt lưng (pli de la taille).
Tóm lại, mắt lồi của đường cong, nhìn ở lưng, ở phía phải trong 99% những scoliose thoracique và ở phía trái trong 90% những scoliose lombaire. Chụp X quang xác nhận khám lâm sàng và tính số độ gập góc của cột sống.
Hỏi : Tần số ở Pháp là gì ?
GS Aurélien Courvoisier. Bệnh xảy ra ở những trẻ em dưới 18 tuổi, trong đó 80% các bé gái được phát hiện vào khoảng 8 hay 9 tuổi bởi vì, sớm hơn, biến dang ít có thể thấy rõ.Ngoài vẹo cột sống của những bệnh có nguồn gốc di truyền, chứng vẹo cột sống thông thường là một sự phát triển bất thường của cột sống không rõ nguyên nhân (scoliose idiopathique), không liên kết với tư thế, xuất hiện và trầm trọng lúc tăng trưởng dậy thì.
Hỏi : Không điều trị, những hậu quả là gì ?
GS Aurélien Courvoisier. Vẹo cột sống ngực (scoliose thoracique) có thể biến đổi chức năng ngực do sự hạn chế của các năng lực hô hấp (capacité respiratoire) và, nhiên hậu, ảnh hưởng lên tim. Vẹo cột sống thắt lưng thuần túy (scoliose lombaire pure) tạo một sự xếp chồng xấu của các đĩa và đốt sống, do đó có thể đưa đến những thoái hóa đĩa đốt sống lan rộng, hư khớp và dau.
Hỏi : Thái độ điều trị chuẩn là gì ?
GS Aurélien Courvoisier. Mục tiêu chính là ổn định tiến triển trong thời kỳ tăng trưởng. Điều trị cơ bản là chỉnh hình, bằng cách mang một corset rigide gần như thường trực (20 giờ trên 24) hay gián đoạn (thí dụ ban đêm), và điều đó càng sớm càng tốt.Mức độ nghiêm trọng của tiến triển được đánh giá sau một thời hạn 6 tháng. 1. Ở hầu hết các bệnh nhân, độ gập góc (angulation) của cột sống vẫn dưới 25 độ. Khi đó điều trị bằng corset được theo đuổi cho đến cuối thời kỳ tăng trưởng (hoặc tuổi 15 ở con gái). 2. Ở những bệnh nhân tiến triển, mặc dầu corset, độ gập góc của cột sống gia tăng (cho đến 45 độ hoặc hơn), ngoại khoa được khuyến nghị để tránh một sự trầm trọng ở tuổi trưởng thành. Điều trị chuẩn nhằm phong bế vĩnh viễn (arthrodèse) những khớp đốt sống ở những phần cong (vis, plaques), điều này làm cứng cột sống suốt đời.Đó là một phẫu thuật nặng có thể gây những biến chứng (liệt trong 0,5% những trường hợp, nhiễm trùng…). Phẫu thuật ổn định hoàn toàn sự tiến triển và cho phép tránh những biến chứng trầm trọng liên kết với độ cong mạnh, với cái giá mất vận động cột sống.
Hỏi : Phương pháp mới là gì ?
GS Aurélien Courvoisier. Sự tăng trưởng của cột sống bị chặn về phía lồi để nó chỉ được thực hiện về phía lõm, điều này, với thời gian, tái cân bằng trục của cột sống. Từ những đường xẻ nhỏ trong nách phải, ta đưa vào trong ngực một ống nội soi, ống đi qua phía sau phổi và cho phép tiếp cận phía trước và bên của cột sống phía lồi. Ở mức này, dưới écran vidéo ta đặt một vis cho mỗi đốt sống. Một dây cable, mà ta căng ra, và nối các vis với nhau, dựng lại một phần cột sống. Sự tăng trưởng làm phần còn lại. Can thiệp là vi xâm nhập, hậu phẫu đơn giản, không đau, và nó cho phép bảo tồn sự mềm dẻo của cột sống. Phẫu thuật này được dành cho những trẻ em vào giai đoạn đầu của sự tăng trưởng dậy thì. Scoliose được điều chỉnh trong hai hay ba năm.
(PARIS MATCH12/9-18/9/2019)
Đọc thêm : TSYH số 299 : bài số 10

10/ MỘT VI KHUẨN GIA TĂNG SỰ GẮNG SỨC CỦA CÁC VẬN ĐỘNG VIÊN MARATHON
Nếu các vận động viên dai sức như vậy, một phần nhờ các vi khuẩn ruột. Đó là điều được chứng tỏ bởi các nhà di truyền học Hoa Kỳ, lúc quan sát phân của 10 vận động viên chạy đua và lúc quan sát, sau cuộc thi đấu, một sự gia tăng số lượng của vài vi khuẩn, những Veillonella. Sau đó, một thí nghiệm đã cho thấy rằng những con chuột nuốt những vi khuẩn này, đặc biệt giống Veillonella atypica, bắt đầu chay lâu hơn 13% ! Những trắc nghiệm khác đã phát hiện những cơ chế sau hiện tượng này : trong lúc gắng sức, acide lactique (phân tử chịu trách nhiệm crampes) đi qua trong ruột, ở đây nó nuôi dưỡng Veillonella atypica. Vi khuẩn này tăng sinh và sản xuất propionate, một phân tử gia tốc sự chuyển hóa và nhịp tim…như thế tạo điều kiện cho những hiệu năng thể thao. ” Ta có thể tưởng tượng, trong tương lai, đề nghị với các vận động viên thể thao những probiotique chứa vi khuẩn này “, Philippe Langella, chuyên gia vi trùng học ở Inra, đã đề xuất như vậy.
(SCIENCE ET VIE 9/2019)

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(4/10/2019)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s