Thời sự y học số 505 – BS Nguyễn Văn Thịnh

1/ COCAINE : NHỮNG NGUY CƠ TRƯỚC KHI CHỨNG NGHIỆN XUẤT HIỆN
Càng ngày càng được tiêu thụ, cocaine có thể gây nên những thương tổn tim và thần kinh ngay lần tiêu thụ đầu tiên.DROGUE. Khoảng 1,5 triệu người Pháp đã tiếp xúc với cocaine, trong đó ít nhất 400.000 là những người tiêu thụ đều đặn. Những người bị liên hệ nhất là những người từ 26-34 tuổi (một trên hai đã trải nghiệm nó), nhưng 2,8% những người trẻ dưới 17 tuổi đã dùng một lần.
“Clientèle (ngày xưa là jet-set), những động cơ của nó (hiệu năng) và cách tiêu thụ, tất cả đã thay đổi. Cocaine đã được dân chủ hóa và sẵn sàng liên kết với những thuốc kích thích tâm thần (psychostimulant) khác”, GS Amine Benyamina, trưởng khoa addictologie của bệnh viện Paul-Brousse, Villejuif, chủ tịch của Fédération française d’addictologie và đồng tác giả của Comment l’alcool détruit la jeunesse : la responsabilité des lobbys et des politiques, đã nhận xét như vậy.” Thủy thủ, tài xế, nông gia, sinh viên, những cán bộ trẻ, những người thất nghiệp, những tay ăn chơi…: tất cả các giới đều bị liên hệ, với, trung bình, 4 người tiêu thụ nam giới đối với một phụ nữ “, BS Laurent Karila, psychiatre addictologue (bệnh viện Paul Brousse), phát ngôn viên của SOS Addiction và tác giả của 25 định kiến về nghiện : hiểu, điều trị, phòng ngừa, đã xác nhận như vậy.
Và nếu cocaine cũng đã trở nên có thể tiếp cận, đó là vì từ vài năm nay, những người buôn ma túy đã tự tổ chức. ” Họ đề nghị giao tại nhà, những đồ mua ” en drive “và có ngay cả plateforme téléphonique hay “cocaine call center” để đặt hàng ! Sau cùng họ chấp nhận bán những liều nhỏ với giá có thể tiếp cận được cho những người có đời sống bấp bênh nhất “, BS Agnès Cadet-Tairou, thầy thuốc y tế công cộng và phụ trách dispositif de veille Tendances récentes et nouvelles drogues (TREND) của Observatooire français des drogues et des toxicomanies (OFDT) đã nói tiếp như vậy. Trích từ lá của cocaier, một cây nhỏ mọc ở Nam Mỹ, cocaine (chính xác hơn là “chlorhydrate de cocaine”) được trình bày dưới dạng một bột trắng dùng chủ yếu bằng đường mũi hay tiêm ; được hòa tan trong nước và trộn với bicarbonate de sodium hay ammoniac, nó được biến hóa thành những caillou nhỏ được gọi là “crack” hay “free base”, được hút.
” Những chất đầu tiên mà người ta tiêu thụ là dễ tiếp cận nhất, đó là thuốc lá, rượu, tiếp theo là cannabis “, BS Karila đã nhắc lại như vậy. Nhưng vì hôm nay sự cung của cocaine mở rộng, nên vài người dễ bị cám dỗ khi họ không bao giờ đi kiếm nó ở những nơi phức tạp. ” Cũng có định kiến cho rằng cocaine không gây syndrome de sevrage và sự nghiện xảy đến một cách âm ỉ “, BS Karila đã nhấn mạnh như vậy.Ngoài ra, với chất ma túy này những nguy cơ đối với sức khỏe xảy ra trước vấn đề nghiện. Là chất độc cho tim (cardiotoxique), cocaine tăng gấp 24 nguy cơ gây nhồi máu cơ tim trong giờ sau khi tiêu thụ ” Trong tất cả những trường hợp tử vong, được thống kê bởi Cơ quan quốc gia về an toàn dược phẩm và những sản phẩm y tế, phần của những tử vong có thể quy cho cocaine là 18% : nó đã tăng gấp đôi trong 3 năm. Tính nguy hiểm của nó đã không được biết rõ và những người dùng non nớt không biết những quy tắc làm giảm nguy cơ của những người lành nghề : trắc nghiệm những liều nhỏ, không trộn với rượu, không tiêu thụ đơn độc”, BS Cadet-Tairou đã nhấn mạnh như vậy.
Cocaine cũng gia tăng nguy cơ bị tai biến mạch máu não trước 50 tuổi, mặc dầu không có một tiền sử thần kinh nào. Trong trường hợp dùng chung những ống hút, có nguy cơ mắc phải bệnh viêm gan C, đó là chưa kể những tác dụng có hại lên vách mũi (loét), thậm chí hoại tử palais. Ở một người ít nhạy cảm, cocaine có thể gây những rối loạn tâm thần : mê sảng, cơn lo lắng, toan tính tự tử (say rượu, cocaine là chất gây trầm cảm nhất). Những rối loạn của trí nhớ, của sự tập trung và những rối loạn nhận thức (trouble cognitif) khác thường gặp. Ngoài ra, ” vì lẽ cocaine hiếm khi được tiêu thụ một cách riêng rẻ, nhưng thường với rượu, sự phối hợp của cả hai gia tăng rõ rệt những nguy cơ tai nạn đường xá và nhất là cocaine lấy đi cảm giác say “, GS Benyamina đã nhắc lại như vậy. Ở một phụ nữ có thai, sử dụng cocaine gia tăng nguy cơ sẩy thai và thai chết trong tử cung.
Sau cùng, cocaine không luôn luôn thuần chất, và những sản phẩm được sử dụng để couper nó (để gia tăng thể tích và do đó bán được nhiều hơn đối với những người buôn ma túy) không phải là vô hại. Những tai nạn dị ứng nghiêm trọng đã được quan sát với một antifongique (lévamisole). Và danh sách những chất được sử dụng là dài : những thuốc chống đau, đôi khi được rút ra khỏi thị trường như phénacétine vào năm 1983 do độc đối với thận, những chất kích thích và ngay cả những thuốc chống cao áp, những thuốc trừ sâu, …
(LE FIGARO 15/4/2019)

2/ KHÔNG PHẢI SYNDROME DE MANQUE MÀ LÀ MỘT TÍNH TRẠNG PHỤ THUỘC THẬT SỰ.
Nhiều người nghĩ rằng cocaine không gây phụ thuộc (dépendance).” Không có syndrome de manque như trường hợp với rượu hay héroine, nhưng sự phụ thuộc tâm lý (dépendance psychologique), nó, có thể rất mạnh, GS Amine Benyamina, trưởng khoa addictologie của bệnh viện Paul-Brousse, Villejuif, đã cảnh giác như vậy. Đó là craving, hay thèm muốn không cưỡng được phải tiêu thụ lại đến độ trở nên ám ảnh (obsessionnel),”
Nguy cơ phụ thuộc tâm lý ngay cả quan trọng khi đó là crack (một chất kiềm được thêm vào cocaine để kết tinh bột thành những cailloux nhỏ), bởi vì cocaine được hút có một tác dụng tương tự như khi được tiêm : ” Cocaine đi trực tiếp vào não với một tác dụng kích thích rất nhanh và một sự đi xuống cũng rất nhanh, BS Laurent Karila, addictologue (bệnh viện Paul-Brousse) đã cảnh giác như vậy. Ta nói là nghiện (addiction) khi sự tiêu thụ kéo dài ít nhất 12 tháng và có một sự mất kiểm soát, hoạt động thôi thúc (activité compulsive), craving, hoạt động liên tục (không phải mỗi ngày nhưng theo chu kỳ) và những hậu quả lên sức khỏe.”
Không tiêu thụ mỗi ngày không có nghĩa là ta không nghiện (addict). ” Tính chất nguy hiểm của chất ma túy này vẫn bị đánh giá rất thấp. Tuy vậy đó là một trong những chất ma túy gây nên những phụ thuộc tệ hại nhất “, BS Agnès Cadet Tairou (Observatoire français des drogues et des toxicomanies) đã nhắc lại như vậy.
NHỮNG VACCIN CURATIF ĐANG ĐƯỢC THỬ NGHIỆM
Trong trường hợp sử dụng lập lại (usage répété), hãy gọi Drogues Info Service, hãy đến một Consultationg jeunes consommateurs hay xin được giúp đỡ bởi một thầy thuốc, đã là một bước đầu tiên. ” Ở bệnh viện, addictologue, thầy thuốc đa khoa, psychologie, assistantes sociales,…sẽ can thiệp. Cũng phải thực hiện một bilan TMH và tim mạch. Không có một điều trị thuốc nào được cho phép chính thức trong chỉ định này. Vậy những thuốc được kê đơn nằm ngoài AMM, như N-acétylcystéine trong thời kỳ sevrage (với những liều cao hơn nhiều những liều được sử dụng trước đây trong pneumologie), và được bổ sung với những consultation de thérapie motivationnelle và một thérapie comportementale et cognitive trong mục đích phòng ngừa tái phát. Khi chương trình được theo đúng đắn, 60% những người tiêu thụ không còn “accro” sau 1 năm “, GS Benvamina và BS Karila đã giải thích như vậy.
Còn về nghiên cứu cũng không thua kém. ” Có thử nghiệm về những vaccin chữa lành (vaccin curatif) chống cocaine trong hy vọng tạo thành một phức hợp giữa kháng thể và cocaine để ngăn cản cocaine đi đến tận não. Những thử nghiệm khác hướng về những men được biến đổi về mặt di truyền để cắt phân tử cocaine và làm bất hoạt nó. Tuy nhiên sẽ không có những điều trị này trước nhiều năm “, BS Karila đã kết luận như vậy.
(LE FIGARO 15/4/2019)

3/ PIERRE, NGHIỆN COCAINE ” ĐỂ LÀM VIỆC ” VÀ ĐÃ TRỞ THÀNH ” ACCRO AU SEXE “
Giá hạ nhiều, châu Âu tràn ngập những người buôn ma túy Nam Mỹ tìm thị trường mới, hình ảnh hội hè tách khỏi thực tại : tất cả những tín hiệu chuyển sang đỏ để cocaine và crack xâm chiếm lãnh thổ. Những “người thí nghiệm” mỗi ngày mỗi nhiều. Trong số họ, vài người sau cùng trở thành những người sử dụng đều đặn, như Pierre, 33 tuổi.
Travailleur indépendant với những giờ làm thêm, trước hết Pierre dùng cocaine với hy vọng vượt qua sự mệt mỏi : ” Khi tôi dựng một xí nghiệp, thường khi tôi qua đó 12-13 giờ mà không nghỉ ngơi và điều này, bảy ngày trên bảy. Thật khó đúng vững với nhịp quá độ này và như thế mà tôi đã bắt đầu. Vấn đề đó là những lần tiêu thụ được kèm theo những ham muốn nhục dục không cưỡng được, điều mà tôi đã không thấy trước chút nào, và điều đó làm tôi phụ thuộc vào việc xem phim con heo. Tuy vậy tôi đã có gia đình và tôi yêu vợ tôi.”
Khi nghĩ đến việc vợ tôi hay biết điều này, tôi hốt hoảng : ” Không, nhất là không, nàng không biết chút gì về những chất ma túy. Tôi không muốn đoạn tuyệt, tôi không thể chịu được điều đó. Nhưng tôi sợ cuối cùng vợ tôi khám phá những tiêu xài của tôi vì cocaine và sự nghiên nhục dục của tôi, điều này lại càng làm cho tôi căng thẳng thêm nữa. Tôi không muốn vợ chồng tôi đau khổ vì điều đó. ”
NẾU TÔI ĐẾN BỆNH VIỆN ĐỂ ĐIỀU TRỊ, VỢ TÔI SẼ BIẾT
Bí mật cần giữ kín này cũng là điều ngăn cản Pierre đến khám : ” Nếu tôi đến bệnh viện để làm một cure de désintoxication, vợ tôi hẳn sẽ biết điều đó. Tôi biết rằng tôi cần sự giúp đỡ bởi vì tôi không thể nhịn không tiêu thụ từng thời kỳ, nhưng tôi không biết xử trí làm sao.”
Đối với Pierre và những người mong muốn được giúp đỡ, đến khám một médecin addictologue đã là một bước đầu. Và thầy thuốc này buộc tôn trọng bí mật y khoa.
Ở một người đã “accro”, không nhận sự giúp đỡ, sự nghiện cuối cùng gây nghỉ việc, những xung đột gia đình,…mà không nhất thiết có sự đoạn tuyệt hoàn toàn. Và cuối cùng người nghiện đến khám. Hoặc tự chính mình sau khi đã thấy cuộc sống thoát khỏi mình, hoặc bởi vì những người chung quanh đưa ra một tối hậu thư, hoặc bởi vì nhận một lệnh phải điều trị. Càng sớm càng tốt.
(LE FIGARO 15/4/2019)

4/ CHEMSEX
” Cocaine ngày càng được tiêu thụ vì mục đích ” jeux sexuel ” (chemsex), BS Catherine Solano, sexologue (bệnh viện Cochin, Paris) và tác giả của cuốn sách Les Trois Cerveaux sexuels đã giải thích như vậy. ” Cocaine gây nên một ham muốn nhục dục phụ thuộc liều (désir sexuel dose-dépendant), khoảng 45 phút sau khi tiêu thụ, cũng như một cảm giác khoái trá và toàn năng (toute puissance) và một sự khuếch đại các giác quan.” Và trong khi một vài người sử dụng nó chỉ với mục đích này, thì những người khác, sau khi đã tiêu thụ để tìm khía cạnh dopant của nó, bị ngạc nhiên bởi tác dụng phụ này. Điều đó có thể đẩy họ hướng về những đĩ điếm hay những phim khiêu dâm và điều này, đôi khi một cách rất quan trọng (nhiều giờ mỗi ngày). Vì cocaine lấy đi những ức chế, nên nguy cơ không tự bảo vệ là có thật và, và với nguy cơ mắc một nhiễm trùng được truyền bằng đường sinh dục.
Các addictologue và sexologue thấy càng ngày càng nhiều những người nghiện cả hai (cocaine và sexe), điều này làm phức tạp sự điều trị. Khi đó không có lựa chọn nào khác là xin được giúp đỡ. ” Sự sử dụng ma túy kích hoạt circuit de l’envie (vòng ham muốn), mạnh hơn nhiều circuit du plaisir (vòng khoái lạc). Và mặc dầu người tiêu thụ sau cùng chế ngự được những hành vi sinh dục nguy cơ (comportement sexuel à risque) của mình, sự ham muốn vẫn mạnh hơn tất cả ! Để hy vọng dập tắt vòng ham muốn này, phải kiêng hoàn toàn cocaine”, BS Solano đã kết luận như vậy.
(LE FIGARO 15/4/2019)

5/ NƯỚC PHÁP ĐẾN LƯỢT DƯỚI SỰ ĐE DỌA CỦA OPIOIDES
Sự tiêu thụ nghiện ngập bởi những bệnh nhân những thuốc chống đau này có những hậu quả tàn phá ở châu Mỹ, ở đây những trường hợp ngộ độc làm chết hàng ngàn người mỗi năm. Giới hữu trách y tế Pháp bắt đầu đo lường mối nguy hiểm.Tình hình nghiêm trọng những không vô vọng như những nơi khác. Đó là điều phát xuất từ báo cáo được công bố vào tháng hai bởi ANSM (Agence nationale du médicament) về sự tiêu thụ trong nước Pháp những thuốc chống đau opioide bởi những người bị đau mãn tính. Hiện nay tình hình không báo động như ở Hoa Kỳ và Canada, ở đây những trường hợp ngộ độc (overdose) dẫn đến hàng ngàn tử vong mỗi năm. Tuy nhiên, trong 10 năm, sự tiêu thụ của những thuốc chống đau này đã gia tăng mạnh ở Pháp, nhất là sau khi chính quyền thiết đặt một kế hoạch chống đau vào năm 1998. Theo những dữ kiện của assurance-maladie, 10 triệu người Pháp đã có được vào năm 2015 một toa thuốc giảm đau nha phiến (antalgique opioide). Và ANSM trỏ vào tramadol, được tiêu thụ nhiều nhất, tiếp theo bởi codéine rồi bởi opium cộng với paracétamol. Đến sau đó là những opioide fort như morphine, bằng với oxycodone, rồi sau cùng là fentanyl, một opioide được trình bày dưới dạng một patch transdermique cực mạnh.
Tất cả những loại thuốc này đều phát xuất từ những opioide naturel của cây thuốc phiện, Papaver somniferum, được sử dụng từ thời Thượng Cổ để làm giảm đau. Được trích từ cây thuốc phiện này, opium có tác dụng giảm đau chính là do một trong những thành phần của nó, morphine. Phát xuất từ căn bản này, hóa học hiện đại đã chế tạo nhiều chất, những opioides de synthèse, mạnh hơn nhiều những opioide của cây thuốc phiện, mặc dù chúng có cùng những nơi tác dụng. Tất cả những opioide bắt chước tác dụng của những endomorphine tự nhiên : chúng gắn vào những thụ thể ở bề mặt của các neurone của hệ thần kinh trung ương, ngăn cản sự phóng thích của chất P, một neuropeptide can dự trong sự truyền cảm giác đau đớn.
MỘT SỰ KÊ ĐƠN QUÁ HỆ THỐNG
Nếu những thuốc này là những trợ giúp cần thiết để làm giảm những đau cấp tính nhất, sự kê đơn chúng một cách quá hệ thống có thể dẫn đến một sự tiêu thụ gây nghiện (consommation addictive). Cứ mỗi lần như thế, vòng xoắn ốc (spirale) y hệt nhau : bệnh nhân đến khám vì đau cơ, khớp, hay những triệu chứng đau khác. Khi đó bệnh nhân được kê đơn những thuốc opioide. Trong thì đầu, những thuốc này sẽ làm giảm đau. Rồi có thể quen thuốc và cần những liều ngày càng mạnh để dẫn đến cùng kết quả.. Guồng máy được phát khởi. Bệnh nhân sẽ có khuynh hướng gia tăng liều để cảm thấy những lợi ích giảm đau. Mỗi khi những prescriptions légales cạn kiệt, bệnh nhân sẽ không có phương sách nào khác là hướng về cho đến để tìm ra điều đã trở thành một chất ma túy.
LE LOBBYING DES LABORATOIRESNhư được giải thích trong Journal international de médecine giáo sư Nicolas Authier, trưởng khoa pharmacologie médicale ở CHU de Clermont-Ferrand và chủ tịch của Observatoire français des médicaments antalgiques, ” ở Hoa Kỳ, dưới sức ép của sự vận động hành lang của các xí nghiệp dược phẩm, sự kê đơn của vài loại thuốc đã quá được mở rộng đối với những triệu chứng đau không cần đến chúng”. Trong một chừng mực ít hơn, tình huống đang tái diễn ở nước chúng ta. Hai loại thuốc đặc biệt bị cáo buộc, oxycodone và fentanyl, mà tương đương vài hạt muối cũng đủ gây một overdose. Nhiều nghệ sĩ đặc biệt chết vì ngộ độc bởi chúng. Trong số đó có những ca sĩ Mỹ Prince và Tom Petty hay Dolores O’Riordan, nữ ca sĩ Ái Nhĩ Lan của Cranberries.
Và điều tệ hại nhất phải đến vì lẽ những laboratoire bí mật, chủ yếu có căn cứ ở Trung Quốc, tìm cách hiệu chính những opioide mới. Bằng cách thêm vào những nhóm hóa học, các người buôn ma túy như thế chế tạo được những chất còn gây nghiện hơn. Nhất là nhiều dẫn xuất của Fentanyl bắt đầu xuất hiện. Giới hữu trách đặc biệt sợ carfentanyl, một chất gây mê dùng cho với đặc biệt 10.000 lần mạnh hơn morphine ! Dự kiến những de dọa tương lai này, ANSM đã quyết định cho phép đưa ra thị trường (AMM : autorisation de mise sur le marché) một chất đối kháng mạnh, naloxone. Antidote dưới dạng spray nasal này đặc biệt hiệu quả để điều trị những quá liều. Tuy nhiên nó phải được cho đúng lúc, hoặc trong 10 phút sau khi bất tỉnh.
(SCIENCES ET AVENIR 4/2019)

6/ RÉSINE DE CANNABIS : CÀNG NGÀY CÀNG HOẠT TÍNH TÂM THẦN (PSYCHOACTIVE)
Nồng độ THC đã chuyển từ 8 lên 17% trong 10 năm, gia tăng những tác dụng tâm thần và những hành vi nghiện (effets addictifs).ADDICTOLOGIE. Nồng độ THC (delta-9-tétrahydrocannabinol), thành phần psychoactif chính của haschich (résine của cannabis phát xuất từ plantes de chancre), đã được nhân gấp đôi trong 10 năm. Thật vậy, một công trình nghiên cứu của Anh, được công bố trong tạp chí Addiction vừa tiết lộ rằng trung bình nồng độ đã chuyển từ 8 lên 17% giữa 2006 và 2016. Những con số phát xuất từ sự phân tích những dữ kiện mới nhất từ 28 nước châu Âu, được thu thập bởi Observatoire européen des drogues et des toxicomanies.Sự tăng cao này được liên kết với sự tăng cao của mức độ nghiêm trọng của những tác dụng tâm thần và của những hành vi nghiện (comportements addictifs). Nó được giải thích bởi những thay đổi thứ (variétés), được khuyến khích bởi những người buôn ma túy để thực hiện những giá cao hơn. Thật vậy, công trình nghiên cứu cho thấy rằng trong một thập niên, giá trung bình của một gramme de résine đã chuyển từ 8 lên 12 euro.
(SCIENCES ET AVENIR 2/2019)
Đọc thêm : TSYH số 323 ; TSYH số 496 bài số 10 ; TSYH số 489 bài số 10

7/ CỜ BẠC BỆNH LÝ (JEU PATHOLOGIQUE) : MỘT CHỨNG NGHIỆN ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ
Những trò chơi cờ bạc (jeux d’argent), cũng như những chất ma túy, biến đổi système de la récompense của não bộ. Một sự nghiện ngập mà một công trình nghiên cứu cố kiểm soát bằng một approche ludique.COMPORTEMENT. ” Khi còn bé, tôi thường chơi đánh cá ngựa (tiercé) với bố mẹ tôi. Và rồi tôi đã cưới chồng, tôi đã có con. Tôi không chơi nữa. Nhưng vào lúc tôi ly dị, tôi đã bắt đầu chơi trở lại. Evelyne, 62 tuổi, đã làm chứng như vậy. Tôi chơi tất cả. Chơi đánh cá ngựa, jeux de grattage, chơi casino…Khi tôi thua, tôi luôn luôn hy vọng thắng lần sau. Dần dần tôi đi đến chỗ tiêu xài 2000 euro cho casino chỉ trong một đêm ! Kể từ lúc đó, chồng tôi đã khám phá những nợ nần của tôi. Điều đó không còn có thể nữa.”
Câu chuyện của Parisienne này giống với câu chuyện của nhiều người chơi bệnh lý : sự gặp gỡ sớm với những trò chơi cờ bạc (jeux d’argent), sự vui thú chơi được biến thành nhu cầu cưỡng bức (besoin compulsif) mặc dầu bị thua, với hy vọng “gỡ lại”. Khi đó người chơi gia tăng liều lượng : anh ta ngày càng đặt cược nhiều tiền hơn và chơi ngày càng thường hơn và điều này mặc dầu những hậu quả âm tính như nợ chúa chỗm (surdettement). Những hành vi này là điển hình cho chứng nghiện. Bởi vì đó là một sự nghiện. Hiện nay nghiện cờ bạc là nghiện duy nhất không dùng chất (addiction sans substance) được công nhận bởi DSM-5, manuel de référence của các thầy thuốc tâm thần.Ngược lại, trên bình diện tâm thần kinh (neuropsychologique), các quá trình tương tự với những quá trình của nghiện (addiction). ” Thật vậy, jeu pathologique, cũng như các chất ma túy, sẽ chuyển hướng những circuit de la récompense liên quan trong sự kiểm soát, Joselyne Caboche, giám đốc nghiên cứu ở CNRS, chuyên gia về neurosciences đã giải thích như vậy. Cơ chế nhắm một cách đặc hiệu système dopaminergique bằng cách gia tăng chất gây lạc thú này trong não. Như Joselyne Caboche giải thích, ” dopamine tác động như cái biến trở (rhéostat) trong circuit de la récompense bằng cách điều biến đáp ứng với récompense “. Trong trường hợp nghiện, cái biến trở này không hoạt động đúng đắn nữa và sẽ kích hoạt circuit de la récompense với một sức mạnh cao hơn sức mạnh của các récompense thông thường, như thức ăn.
EXERCICES LUDIQUES
Trong trường hợp jeu pathologique, récompense là sự thắng (gain) được mong chờ. ” Nhưng những neurone dopaminergique cũng nhạy cảm với những thuộc tính khác liên kết với récompense này, như sự không chắc chắn, nguy cơ hay cái mới “, Jocelyne Caboche đã xác nhận như vậy. Vậy sự tình cờ và tien bạc sẽ phối hợp nhau để kích hoạt système dopaminergique. Sự kích hoạt này sẽ biến đổi nhất là chức năng nhận thức ức chế (fonction cognitive d’inhibition), nghĩa là năng lực làm dừng lại một hành động, hay kềm chế không thực hiện một hành động vận động (action motrice), như một cử động, mặc dầu nó đã được bắt đầu. ” Vậy tăng cường chức năng này hẳn giúp kiểm soát tốt hơn vấn đề chơi cờ bạc của mình “, BS Amandine Luquiens, psychiatre addictologue ở bệnh viện Paul-Brousse, Villejuif, đã xác nhận như vậy.
(LE FIGARO 18/3/2019)
Đọc thêm : TSYH số 324 : bài số 6, 7, 8 ,9 ; TSYH số 336 : bài số 8

8/ TÁC DỤNG CỦA LITHIUM ĐƯỢC HIỂU RÕ HƠN
Từ hơn một thế kỷ nay, lithium được sử dụng như chất điều hòa khí chất (régulateur de l’humeur) để phòng ngừa và điều trị những rối loạn lưỡng cực, gây bệnh cho 80 triệu người trên thế giới, 700.000 người ở Pháp. Một sự cộng tác giữa CEA, Inserm, Viện Pasteur, Fondation FondaMentale, các bệnh viện đại học Henri-Mondor AP-HP và trung tâm bệnh viện đại học Grenoble đã cho phép so sánh những hình ảnh của não của 41 bệnh nhân lưỡng cực voi 40 người tình nguyện lành mạnh, qua một kỹ thuật chụp hình ảnh, nắm lấy sự xê dịch của các phân tử nước trong một mô và suy ra mật độ tế bào, mà logiciel thể hiện bằng hình ảnh. Kết quả : trong vỏ não trước trán (cortex préfrontal) (vùng chủ chốt của sự lập luận và ra quyết định), lithium gia tăng số những communication giữa các neurone (tinh dẻo não bộ : plasticité cérébrale). Nếu không có lithium tính dẻo này thấp hơn tính dẻo của những người lành mạnh.
(PARIS MATCH 9/5-15/5/2019)

9/ KÉTAMINE CHỐNG TRẦM CẢM
Đó là một chất rất được sử dụng trong y khoa người và thú y, nhất là như chất gây mê. Kétamine được tiêm tĩnh mạch hay tiêm mông. Những tác dụng chống trầm cảm của Kétamine, mà cách tác dụng khác với cách tác dụng của những thuốc hiện có, đã được khám phán năm 2000 bởi những nhà nghiên cứu của đại học Yale, Hoa Kỳ. Cơ quan dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa cho phép đưa ra thị trường dưới dạng eskétamine, để sử dụng bằng spray nasal cho hai loại bệnh nhân trầm cảm.1. Những bệnh nhân có khuynh hướng tự tử : eskétamine tác dụng rất nhanh, trong khoảng 24 giờ, so với 4 đến 8 tuần với những thuốc chống trầm cảm cổ điển. 2. Ở những bệnh nhân đề kháng với những điều trị bởi thuốc chống trầm cảm cổ điển (1/3 những bệnh nhân), thể trạng mà eskétamine rất hiệu quả.
(PARIS MATCH 23/5-28/5/2019)

10/TẠI SAO DA LÃO HÓA
DERMATOLOGIE. Sự mất một protéine trong những tế bào của da dẫn đến sự lão hóa nó. Một kíp nghiên cứu của Viện nghiên cứu y khoa của đại học Tokyo (Nhật) đã khám phá rằng nguyên nhân chính là collagène XVII. Bằng cách ngăn cản sự hao tổn của collagène này, các nhà khoa học đã thành công chống lại quá trình lão hóa của da. Một hướng mới để chế tạo một mỹ phẩm chống nhăn.
(SCIENCES ET AVENIR 6/2019)

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(5/6/2019)

Bài này đã được đăng trong Chuyên đề Y Khoa, Thời sự y học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

1 Response to Thời sự y học số 505 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Thời sự y học số 518 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s