Cấp cứu tiền bệnh viện số 10 – BS Nguyễn Văn Thịnh

GÃY XƯƠNG SƯỜN
(FRACTURES DE COTES)

Prehospital Trauma Life Support (PHTLS)
Huitième Edition

Những gãy xương sườn thường được quan sát bởi các intervenant préhospitalier, ở khoảng 10% những bệnh nhân chấn thương. Nhiều yếu tố góp phần vào tỷ lệ bệnh và tử vong của những bệnh nhân bị gãy nhiều xương (fractures multiples) : sự hiện diện của những gãy xương hai bên (fractures latérales) và một lứa tuổi cao (65 tuổi hoặc hơn). Những người già có một nguy cơ đặc biệt đối với những gãy xương sườn, có lẽ đó mất mật độ vỏ xương (loãng xương), làm cho các gãy xương sườn có khả năng xảy ra hơn mặc dầu một động lực nhỏ hơn. Dầu tuổi tác là bao nhiêu, tỷ lệ tử vong gia tăng nếu số xương sườn gãy gia tăng. Tỷ lệ tử vong đối với một gãy xương sườn duy nhất là 5,8% và chuyển qua 10% ở những người có 5 xương sườn bị gãy. Tỷ lệ tử vong là 34% ở những bệnh nhân có 8 xương sườn bị gãy.
Mặc dầu sự bảo vệ tương đối tốt của các xương sườn bởi một hệ thống cơ (musculature) phủ kín chúng, những gãy xương sườn vẫn thường gặp trong chấn thương ngực. Các xương sườn trên (cotes supérieures), rộng và dày, đặc biệt được bảo vệ tốt bởi đai vai và các cơ. Vì lẽ năng lượng quan trọng phải được phát sinh để gây nên những gãy xương sườn trên, nên những bệnh nhân có loại gãy xương này có nguy cơ có những thương tổn quan trọng khác, như tách thành động mạch chủ (dissection aortique) do chấn thương. Những gãy xương sườn xảy ra hơn giữa xương sườn thứ 4 và 8, là nơi chúng mảnh hơn và ít được bảo vệ bởi hệ thống cơ hơn.Các đầu bị gãy của các xương sườn có thể xé rách các cơ, phổi và những huyết quản. Dập phổi (contusion pulmonaire) là thương tổn thường được liên kết nhất với gãy nhiều xương sườn.Sự ép phổi (compression des poumons) có thể làm vỡ những phế nang và gây tràn khí màng phổi (pneumothorax), như được đề cập trước đây. Những gãy của các xương sườn dưới có thể được liên kết với những thương tổn của lách và gan và có thể chỉ khả năng những thương tổn khác trong bụng. Những thương tổn này có thể được biểu hiện bởi những dấu hiệu xuất huyết hay tình trạng choáng.

a. ĐÁNH GIÁ
Những bệnh nhân với gãy xương sườn đơn thuần thường kêu đau ngực khi thở hay khi cử động và khó thở. Có thể có dyspnée. Ấn chẩn tỉ mỉ thành ngực nói chung sẽ phát hiện một sensibilité trực tiếp trên nơi gãy xương sườn, cũng như những tiếng lạo xạo (crépitement) do tiếng kêu cọt kẹt của các đầu xương gãy lên nhau. Intervenant préhospitalier đánh giá những tham số sinh tồn, với một sự chú ý đặc biệt đối với tần số thông khí và độ sâu của hô hấp. Một oxymétrie de pouls cũng phải được thực hiện, cũng như một capnographie nếu có.

b. XỬ TRÍ
Mục tiêu đầu tiên của xử trí những bệnh nhân bị gãy xương sườn là làm giảm đau. Điều này có thể được thực hiện bằng cách trấn an bệnh nhân và bất động các cánh tay của bệnh nhân. Điều quan trọng là trấn an và liên tục tái đánh giá bệnh nhân, đồng thời ghi nhớ sự trầm trọng hóa của thông khí và sự xuất hiện của một tình trạng choáng. Sự thiết đặt một đường tĩnh mạch phải được dự kiến, tùy theo trạng thái lâm sàng của bệnh nhân và thời gian vận chuyển được dự kiến. Việc cho các thuốc giảm đau opiacé bằng đường tĩnh mạch có thể được chỉ định trong vài tình huống, với những protocole thích ứng và một controle médical. Bệnh nhân được khuyến khích thở sâu và ho để tránh sự xuất hiện của xẹp phế nang (collapsus alvéolaire) (atélectasie), cũng như khả năng viêm phổi và những biến chứng khác. Phải được tránh một sự bất động của lồng ngực bằng ruban adhésif hay sangle, bởi vì nó có thể làm dễ sự xuất hiện của một xẹp phổi (atélectasie) và một viêm phổi. Sự cho oxygène và hỗ trợ thông khí có thể cần thiết để mang lại một oxygénation thích đáng.

Reference : PHTLS (Prehospital Traumatic Life Support). Huitème édition
Đọc thêm : Cấp cứu chấn thương số 66.

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(24/1/2019)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu tiền bệnh viện, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

2 Responses to Cấp cứu tiền bệnh viện số 10 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Cấp cứu tiền bệnh viện số 11 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

  2. Pingback: Cấp cứu tiền bệnh viện số 12 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s