Cấp cứu tiền bệnh viện số 9 – BS Nguyễn Văn Thịnh

HỘI CHỨNG ĐUÔI NGỰA
(SYNDROME DE LA QUEUE DE CHEVAL)

Advanced Medical Life Support (AMLS)
National Association of Emergency Medical
Technicians (NAEMT)

Hội chứng đuôi ngựa (syndrome de la queue de cheval) là một thương tổn thần kinh, trong đó những dây thần kinh xuất phát từ đầu dưới của tủy sống trong vùng thắt lưng của cột sống bị đè ép, điều này gây đau trong các chi dưới, yếu hay liệt, bí tiểu tiện và đại tiện cũng như mất chức năng sinh dục. Hội chứng này là một cấp cứu, và một can thiệp ngoại khoa là cần thiết để tránh mất chức năng vĩnh viễn.

I. SINH BỆNH LÝ
Về phương diện cơ thể học, đuôi ngựa (queue de cheval) được gọi như thế bởi vì nó có dạng vẻ của cái đuôi ngựa. Đuôi ngựa được tạo thành bởi các rễ thần kinh ở đầu dưới của tủy sống, ở một mức nằm giữa đốt sống ngực thứ 12 (T12) và đốt sống thắt lưng thứ 2 (L2). Hội chứng đuôi ngựa có thể do một sự đè ép của những rễ thần kinh này, hoặc là sau một chấn thương, một thoát vị đĩa (hernie discale), một khối u, một thương tổn khác của tủy sống hay một hẹp của ống sống thắt lưng (sténose de canal lombaire). Những rễ thần kinh của phần thắt lưng của tủy là nhạy cảm với những thương tổn bởi vì épinèvre (hay vỏ bọc ngoài) ít phát triển, và vì vậy bảo vệ chúng ít tốt hơn chống lại sự đè ép hay sự kéo dài ra.

II. LÂM SÀNG
Bệnh nhân bị một hội chứng đuôi ngựa có thể cảm thấy đau ở phần thấp của lưng, một đau dây thần kinh tọa (sciatique) đôi khi hai bên, những rối loạn cảm giác “hình yên ngựa” (en selle) trong vùng đáy chậu (périnée), và những rối loạn bàng quang và cơ vòng. Một thương tổn vận động và cảm giác ở các chi dưới có thể hiện diện do đè ép các rễ thần kinh, và những phản xạ gân có thể giảm hay vắng mặt. Đau lưng là triệu chứng thường gặp nhất. Nếu bệnh nhân không đề cập những rối loạn bàng quang và cơ vòng, hãy nghĩ hỏi bệnh nhân điều đó.

III. CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT
Những chẩn đoán phân biệt gồm đau vùng thắt lưng sau một chấn thương hay do một nguyên nhân khác, một khối u, hội chứng Guillain-Barré, một đè ép tủy sống, những rối loạn chuyển hóa và những bệnh thần kinh khác.

IV. NHỮNG TRIỆU CHỨNG CHỦ YẾU
– Đau thắt lưng, thường lan xuống các cẳng chân
– Những rối loạn cơ vòng hay bàng quang
– Can thiệp mới đây trên cột sống (chọc dò thắt lưng, phẫu thuật)
– Chấn thương.

V. CHIẾN LƯỢC XỬ TRÍ
Sự xử trí trong giai đoạn tiền viện được giới hạn vào việc điều trị các triệu chứng. Lúc đến khoa cấp cứu, nhiều thăm dò X quang (chụp X quang cột sống, scanner, IRM..) có thể được thực hiện trong mục đích chẩn đoán. Một can thiệp ngoại thần kinh có thể cần thiết.

VI. NHỮNG ĐỘNG TÁC CẤP CỨU
Mặc dầu thông thường không một can thiệp nào là cần thiết trong giai đoạn tiền viện, và mặc dầu hội chứng này không là một đe dọa sinh tồn, những di chứng thần kinh có thể vĩnh viễn nếu không có một can thiệp ngoại thần kinh nhanh chóng.

VII. QUYẾT ĐỊNH CHUYỂN BỆNH NHÂN
Một bệnh nhân được nghi ngờ hội chứng đuôi ngựa phải được chuyển đến một bệnh viện, ở đó có thể thực hiện một phẫu thuật chỉnh hình và ngoại thần kinh lên cột sống.

VII. VẬN CHUYỂN
Một bệnh nhân bị một hội chứng đuôi ngựa có thể phải được bất động để vận chuyển, nếu một chấn thương là nguồn gốc của thương tổn và nếu một chuyển động không đúng lúc có thể làm gia trọng thương tổn.

Reference : AMLS. Prise en charge des urgences médicales.
Đọc thêm : Cấp cứu chấn thương số 62, 63, 64, 65

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(20/1/2019)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu tiền bệnh viện, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s