Cấp cứu ngộ độc số 53 – BS Nguyễn Văn Thịnh

NGỘ ĐỘC GAMMA-HYDROXYBUTYRATE (GHB)
(GHB OVERDOSE)

Adam J.Rosh, MD
Assistant Professor
Department of Emergency Medicine
Wayne State University School of Medicine
Detroit, MI

TEST

Một thanh niên 19 tuổi được EMS mang đến khoa cấp cứu sau khi được tìm thấy nằm trên sàn nhà ở một câu lạc bộ nhảy (dance club). EMS nói rằng bệnh nhân dường như bất tỉnh ở câu lạc bộ nhảy nhưng ngay khi họ chuyển bệnh nhân lên brancard bệnh nhân đã trở nên hiếu chiến. Lúc đến ở khoa cấp cứu, HA của bệnh nhân là 120/65 mmHg, tần số tim là 75 đập mỗi phút, nhiệt độ là 98,9 độ F, tần số hô hấp là 12 hơi thở mỗi phút, và độ bảo hòa oxy là 98% ở khí phòng. Lúc khám, các đồng tử kích thước trung bình, đối xứng và phản ứng với ánh sáng. Da của bệnh nhân ấm và khô. Khám phổi, tim, và bụng không có gì đặc biệt. Khi anh bước rời xa giường, anh nghe monitor alarm báo hiệu zero respirations và độ bảo hòa oxy bắt đầu sụt xuống. Anh thực hiện một sternal rub và bệnh nhân ngồi dậy trên giường và bắt đầu hét vào mặt anh. Khi anh rời bệnh nhân lần thứ hai, anh lại nghe monitor alarm báo hiệu zero respirations. Anh tiêm Naloxone, nhưng không thay đổi tình trạng.
Chất nào sau đây có khả năng nhất được uống bởi bệnh nhân này ?
a. GHB (gamma-hydroxybutyrate)
b. Diazepam
c. Cocaine
d. PCP (Phencyclidine)
e. Heroin

Câu trả lời đúng là a
GHB (Gamma-hydroxybutyrate) là một chất dẫn truyền thần kinh tự nhiên (natural neurotransmitter) có tác dụng gây ngủ. GHB được bán như là một muscle builder (phóng thích kích thích tố tăng trưởng), một diet aid, và một thuốc giúp ngủ. Những bệnh nhân với ngộ độc GHB nói chung có mức độ tri giác bị giảm. Trái với những ngộ độc an thần/gây mê khác, mức độ tri giác có khuynh hướng dao động nhanh giữa kích động (agitation) và ức chế (depression). Một đặc điểm phân biệt của ngộ độc GHB là suy giảm hô hấp với ngừng thở ngắn, được gián đoạn bởi những thời kỳ kích động và vùng vẫy, đặc biệt sau khi cố nội thông.
(b) Diazepam, một benzodiazepine, cũng giảm áp chức năng tâm thần và hô hấp nhưng bệnh nhân vẫn an thần.
(c) Cocaine là một chất kích thích, làm gia tăng tần số tim, HA, và thường gây giãn đồng tử
(d) Ngộ độc PCP (Phencyclidine) có thể gây hành vi kỳ lạ, ngủ lịm, kích động, lú lẫn, hay hung bạo. Không như GHB, chất ma túy này tác dụng như là một chất kích thích hơn là một chất giảm áp.
Phencyclidine (PCP) là chất gây ảo giác phổ biến nhất, nguyên thủy đã được phát triển như thuốc gây mê và về sau được sử dụng như thuốc an thần thú y. Khi tiềm năng lạm dụng được khám phá, PCP đã được thay thế bởi những chất khác an toàn hơn. PCP có những tính chất kích thích và giảm áp lên hệ thần kinh trung ương. Ta tìm thấy nó dưới dạng bột kết tinh trắng, chất lỏng hay thuốc viên.
Với những liều thấp (10 mg hay ít hơn), PCP gây nên một phối hợp của những tác dụng hưng thần (effets psychoactifs), bao gồm euphorie, một sự mất định hướng, một trạng thái lú lẫn cũng như những thay đổi tính khí đột ngột (như một trạng thái tức giận). Những dấu hiệu tiêu thụ PCP có thể gồm có ban đỏ da (érythème cutané), vã mồ hôi (diaphorèse), tăng tiết nước dãi (hypersialorrhée) và mửa. Nói chung các đồng tử vẫn phản ứng. Nhăn mặt, nhãn chấn hay những cử động nhãn cầu không tự ý là những tác dụng có thể nhận diện của sự sử dụng PCP liều thấp.
Những người tiêu thụ PCP ít nhạy cảm với đau hơn nhiều, điều này có thể cho họ cảm tưởng có một sức mạnh siêu nhân khi họ kích động. Thật vậy, với liều thấp, tỷ lệ tử vong gia tăng bởi vì nó được liên kết với hành vi tự hủy (comportement autodestructeur) liên kết với những tác dụng giảm đau và giảm áp của hệ thần kinh trung ương. Những bệnh nhân dưới ảnh hưởng của các thuốc gây ảo giác là một đe dọa cho chính mình và những kẻ khác, điều này cũng bao gồm những người cứu.
Những liều mạnh PCP (> 10 mg) có thể gây nên một giảm áp quan trọng của hệ thần kinh trung ương, trong đó một tình trạng hôn mê. Suy yếu hô hấp, cao huyết áp và tim nhịp nhanh là những dấu hiệu thường gặp. Cao huyết áp có thể gây nên những rối loạn tim, encéphalopathie, xuất huyết não và co giật. Những trường hợp ngộ độc PCP có thể cần xử trí một ngừng hô hấp và một trạng thái động kinh. Những bệnh nhân này phải được chuyển nhanh đến bệnh viện.
Sự xuất hiện đột ngột của một psychose do PCP có thể xảy ra ngay cả với liều thấp. Trạng thái này là một cấp cứu tâm thần thật sự, có thể kéo dài trong nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần sau ngộ độc. Lúc bị loạn thần, hành vi có thể thay đổi từ không đáp ứng (état catatonique) đến một thái độ hung bạo hay một tình trạng tức giận (état de rage). Những bệnh nhân này cực kỳ nguy hiểm, và một tăng cường cảnh sát phải hiện diện và theo kèm anh suốt trong thời gian xử trí cho đến khi đến bệnh viện.
(e) Ngộ độc heroin có thể gây suy giảm hô hấp. Bệnh nhân thường có các đồng tử hẹp lại.

Reference : Emergency Medicine. PreTest
AMLS. Prise en charge des urgences médicales

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(14/12/2018)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu ngộ độc, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

1 Response to Cấp cứu ngộ độc số 53 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Cấp cứu ngộ độc số 54 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s