Cấp cứu nội tiết và chuyển hóa số 49 – BS Nguyễn Văn Thịnh

BÃO GIÁP
(THYROID STORM)

Mathew A. Bridges, M.D
Assistant Professor
University of Missouri
Kansas City School of Medicine

Bão giáp là một tình trạng hiếm, đe dọa tính mạng, do ưu năng tuyến giáp (hyperthyroidism). Bão giáp thường được thấy nhất ở những bệnh nhân với tiền sử bệnh Grave và thường được khởi phát bởi nhiễm trùng hay vài biến cố gây stress khác.

I. LÂM SÀNG
Những triệu chứng và dấu hiệu liên kết với bão giáp là do sự gia tăng hoạt tính của hệ giao cảm. Những dấu hiệu thông thường nhất là sốt, tim đập nhanh, biến đổi tri giác và toát mồ hôi. Chìa khóa chẩn đoán gồm có một bệnh sử ưu năng tuyến giáp, lộ nhãn (exophthalmos), một pulse pressure (différentielle) rộng, và một bướu cổ có thể sờ được.
Những rối loạn hệ thần kinh trung ương thường xảy ra và gồm có lú lẫn (confusion), mê sảng (delirium), co giật, và hôn mê. Những bất thường tim mạch thường hiện diện, với tim nhịp nhanh xoang là thường xảy ra nhất. Những loạn nhịp khác gồm có rung nhĩ và ngoại tâm thu thất. Bệnh nhân có thể có những triệu chứng và dấu hiệu của suy tim sung huyết. Những dấu hiệu tiêu hóa, như ỉa chảy và hyper-defecation xảy ra ở hầu hết các bệnh nhân. Nhiễm độc tuyến giáp vô cảm (apathetic thyrotoxicosis) là một bệnh cảnh riêng biệt được thấy ở những bệnh nhân già, ở họ không có những triệu chứng đặc trưng, và ngủ lịm (lethargy), trạng thái tâm lý chậm (slowed mentation), và gương mặt vô cảm (apathetic facies) được thấy. Bướu giáp (goiter), mất cân, và yếu cơ gần (proximal muscle weakness) hiện diện. Rung nhĩ và suy tim sung huyết có thể xảy ra.

II. CHẨN ĐOÁN VÀ CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT
Bão giáp là một chẩn đoán lâm sàng bởi vì các xét nghiệm không giúp phân biệt nó với nhiễm độc tuyến giáp (thyrotoxicosis). Những tiêu chuẩn chẩn đoán gồm có sốt, tim nhịp nhanh không tỷ lệ với sốt ; loạn năng của hệ thần kinh trung ương, của các hệ tim mạch, và/hoặc tiêu hóa ; và những biểu hiện ngoại biên của nhiễm độc tuyến giáp gia tăng quá mức. Trong bối cảnh lâm sàng này, một sự gia tăng của nồng độ T4 (L-thyroxine) và một sự giảm nồng độ TSH (thyroid-stimulating hormone) xác nhận chẩn đoán.Chẩn đoán phân biệt gồm có sepsis, những nguyên nhân khác của suy tim sung huyết, đột qụy, những biến chứng của đái đường (diabetic ketoacidosis hay hạ đường huyết), trúng nắng (heat stroke), delirium tremens, tăng thân nhiệt ác tính, neuroleptic malignant syndrome, pheochromocytoma, cai thuốc, và ngộ độc thuốc giống giao cảm (sympathomimetic drug overdose). Nhiều trong số những bệnh lý này có thể trùng hợp với hoặc làm phát khởi bão giáp, do đó làm cho chẩn đoán phức tạp.

III. XỬ TRÍ Ở PHÒNG CẤP CỨU.
Tầm quan trọng của điều trị sớm bão giáp dựa trên nghi ngờ lâm sàng, phải được nhấn mạnh. Điều trị có thể được chia thành năm phần : điều trị hỗ trợ tổng quát, ức chế sự tổng hợp kích thích tố giáp trạng, làm chậm sự phóng thích kích thích tố giáp trạng, phong bế những tác dụng ngoại biên của kích thích tố giáp trạng, và nhận diện và điều trị những yếu tố phát khởi.
1. Ổn định đường khí, oxy bổ sung, truyền dịch, và monitoring tim
2. Điều trị thuốc bão giáp được tóm tắt sau đây :
+ Giảm sự tổng hợp hormone tuyến giáp
– Propithiouracil : khởi đầu 600-1000 mg bằng đường miệng, sau đó 200-250 mg mỗi 4 giờ.
– Methimazole : liều khởi đầu 40 mg bằng đường miệng, sau đó 25 mg mỗi 6 giờ.
+ Ngăn ngừa sự phóng thích hormone (sau khi sự phong bế tổng hợp đã được bắt đầu)
– Iodine
– Lithium carbonate
+ Ngăn ngừa tác dụng ngoại biên
– Phong bế beta : Propranolol (tĩnh mạch) chuẩn độ 1-2 mg mỗi năm phút (có thể cần 240-480 mg bằng đường miệng mỗi ngày). Esmolol tĩnh mạch 500 mcg/kg bolus, sau đó liều duy trì 50-200 mcg/kg/phút
– Guanethidine3. Cấy và kháng sinh có thể được chỉ định
4. Tất cả các bệnh nhân phải được monitorage sát và được đưa vào đơn vị điều trị tăng cường.

Reference : Emergency Medicine Manual.
Đọc thêm : Cấp cứu nội tiết và chuyển hóa số 2, 22, 47, 48

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(7/12/2018)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu nội tiết và chuyễn hóa, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

1 Response to Cấp cứu nội tiết và chuyển hóa số 49 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Cấp cứu nội tiết và chuyển hóa số 50 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s