Cấp cứu nội tiết và chuyển hóa số 45 – BS Nguyễn Văn Thịnh

SUY THUỢNG THẬN
(ADRENAL INSUFFICIENCY)

Jacques W. Kobersy, MD
Resident Physician
University of Michigan Medical
Center/Saint Joseph Mercy Hospital
Ann Arbor, Michigan

+ Một bệnh hiếm, nếu không được nhận biết, có một tỷ lệ tử vong 100%
+ Hãy xét đến ở bất cứ bệnh nhân bị ốm nào đang điều trị steroids mãn tính
+ Vỏ thượng thận sản xuất :
– Glucocorticoids : chủ yếu cortisol, giúp điều hòa glucose huyết thanh và sự phân bố của nước nội và ngoại tế bào và hủy bỏ ACTH
– Mineralocorticoids : chủ yếu aldosterone, gia tăng sự giữ sodium và thải potassium trong những ống uốn xa (renal distal tubules).
– Androgenic hormones (quan trọng nhất ở phụ nữ, nhưng một lượng không đáng kể ở đàn ông so với những tuyến sinh dục)
+ Tủy thượng thận : sản xuất epinephrine và norepinephrine

I. SINH BỆNH LÝ
– Suy thượng thận có thể được gây nên bởi hoặc do tuyến thượng thận bị phá hủy hoặc do giảm ACTH.
– Acute adrenal crisis xảy ra khi dự trữ thượng thận cạn kiệt. Thường được thấy khi một bệnh nhân với suy thượng thận mãn tính có steroids thay thế đột ngột bị gián đoạn và/hoặc bị stress (nhiễm trùng, chấn thương, bỏng…) và làm giảm cung cấp nội tại.

II. LÂM SÀNG
Những triệu chứng rất không đặc hiệu và có thể bị che dấu bởi những triệu chứng của căn bệnh xảy ra đồng thời.

III. XÉT NGHIỆM
– Sodium có thể hơi giảm hay bình thường
– Potassium có thể hơi tăng hay bình thường
– Giảm đường huyết thường rõ rệt.

IV. XỬ TRÍ CẤP CỨU
1. CHẨN ĐOÁN
– Được thực hiện bằng lâm sàng, dựa trên index of suspicion ở những bệnh nhân sử dụng steroids trong thời gian dài hạn.
– ACTH stimulation test có thể được thực hiện ở khoa cấp cứu, nhưng cần trắc nghiệm kéo dài hơn để xác nhận suy thượng thận và phân biệt suy nguyên phát với thứ phát.
2. ĐIỀU TRỊ
+ Fluid replacement
– Dịch thiếu hụt thường 20% trọng lượng cơ thể hay 2-3 L
– D5NS, 1 L trong 1 giờ, và thêm 2L trong 8 giờ tiếp theo
+ Điều chỉnh điện giải và steroid replacement
– Dexamethasone, 4 mg tĩnh mạch, hay hydrocortisone, 100 mg tĩnh mạch bolus, cộng 100-200 mg PO/IV mỗi 6-8 giờ trong 24 giờ đầu
– Mineralocorticoids thường không được đòi hỏi, nhưng nếu cần thiết, desoxycorticosteroid (Percorten), 2,5 đến 5 mg tiêm mông qd-bid
– Điều chỉnh tăng kali-huyết
+ Nhận diện và điều trị nguyên nhân khởi phát
– Chụp X quang ngực, phân tích nước tiểu, cấy, CT nếu chỉ định
+ Nhập viện để ổn định và thăm dò thêm.
– Cơn cấp tính phải cải thiện trong 12-24 giờ, những bệnh nhân thường cần đưa vào khoa điều trị tăng cường (ICU care) trong 24-48 giờ.
– Điều trị kinh diễn glucocorticoid thường là hydrocortisone, 20-30 mg mỗi ngày, hay prednisone, 5-7,5 mg mỗi ngày.
– Nếu cần, điều trị thay thế kinh diễn mineralocorticoid có thể được thực hiện với fludrocortisone, 50-200 mcg mỗi ngày.

Reference : Emergency Medicine. Quick Glance
Đọc thêm : Cấp cứu nội tiết và chuyển hóa số 43, 44

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(29/11/2018)

Advertisements
Bài này đã được đăng trong Cấp cứu nội tiết và chuyễn hóa, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s