Cấp cứu nội tiết và chuyển hóa số 43 – BS Nguyễn Văn Thịnh

ADRENAL CORTICAL INSUFFICIENCY
(SUY TUYẾN THUỢNG THẬN)

Adam J.Rosh, MD
Assistant Professor
Department of Emergency Medicine
Wayne State University School of Medicine
Detroit, MI

TEST 1

Một người đàn bà 53 tuổi được chồng mang đến khoa cấp cứu. Người chồng nói rằng vợ ông cảm thấy rất yếu người trong 2 ngày qua, nôn và mửa ít nhất 3 lần. Người chồng nói rằng vợ ông đang dùng một loại thuốc liều cao để trị đau khớp nhưng tuần qua đã hết thuốc. Những dấu hiệu sinh tồn của bệnh nhân là HA 90/50 mmHg. Tần số tim 87 đập mỗi phút, tần số hô hấp 16 hơi thở mỗi phút, và nhiệt độ 98,1 độ F. Anh đặt bệnh nhân vào monitor, bắt đầu truyền dịch tĩnh mạch và gởi máu bệnh nhân đi xét nghiệm. 30 phút sau, những kết quả của xét nghiệm trở lại và cho thấy sau đây :Chẩn đoán nào là khả dĩ nhất ?
a. Hôn mê phù niêm (myxedema coma)
b. Bão giáp (thyroid storm)
c. Hyperaldosteronism
x d. Suy tuyến thượng thận
e. Diabetic acidocetosis

Câu trả lời đúng là d
Suy vỏ thượng thận (adrenal cortical insufficiency) là một tình trạng ít gặp, tiềm năng đe dọa mạng sống, nếu được nhận biết sớm, được điều trị dễ dàng. Nguyên nhân thông thường nhất của suy thượng thận là hypothalamic-pituitary-adrenal axis suppression do dùng lâu dài glucocorticoid ngoại tại. Bệnh nhân này đã đột ngột ngừng steroids liều cao. Bệnh cảnh lâm sàng của suy thượng thận là mơ hồ nhưng trong trường hợp điển hình gồm có yếu người (weakness), mệt (fatigue), nôn, mửa, hạ huyết áp, và giảm đường huyết. Những bất thường điện giải là thường gặp. Giảm natri huyết và tăng kali huyết hiện diện trong hơn 2/3 các trường hợp. Xử trí gồm điều trị hỗ trợ với cho glucocorticoids và điều chỉnh điện giải.
Suy thượng thận cấp tính là một bệnh trong đó như cầu glucocorticoides và minéralocorticoides vượt quá sự sản xuất những hormone này bởi các tuyến thượng thận. Nguyên nhân thường gặp nhất là ngừng đột ngột điều trị thuốc sau một sử dụng kéo dài bởi một bệnh nhân bị suy thượng thận mãn tính. Điều đó cũng có thể xảy ra khi một bệnh nhân như thế không nhận một liều điều chỉnh trong những thời kỳ stress, như khi mắc phải một bệnh hay sau một phẫu thuật quan trọng hay sau một chấn thương.
Bệnh cảnh lâm sàng của suy thượng thận cấp tính gồm có nôn, mửa, mất nước, đau bụng và biến thái tình trạng tổng quát. Khi suy thượng được kèm theo hạ huyết áp, tình trạng được gọi là crise surrénalienne và là một cấp cứu thật sự.
Cũng như suy thượng thận mãn tính, suy thượng thận cấp tính được xếp loại thành nguyên phát, thứ phát hay tam phát tùy theo sự loạn năng của tuyến nội tiết. Suy thượng thận nguyên phát tương ứng với một sự loan năng của các tuyến thượng thận, thứ phát tương ứng với loạn năng của não thùy và tâm phát tương ứng với loạn năng của hypothalamus.
(ab) Hôn mê phù niêm (myxedema coma) là một hội chứng giảm năng tuyến giáp cực kỳ nặng trong khi bão táp (thyroid storm) là tăng năng tuyến giáp cực kỳ.
Giảm năng tuyến giáp hypothyroidie) là một loạn năng nội tiết đuoc đặc trưng bởi một sự tiết bị giảm hay vắng mặt của những kích thích tố giáp trạng.
Giảm năng tuyến giáp có một tác dụng độc lên những hệ khác nhau của cơ thể, trong đó bì, các hệ chuyển hóa, các hệ thần kinh và tim mạch. Da của một bệnh nhân giảm tuyến giáp lạnh, khô và vàng. Bệnh nhân nói chung có những lông mày bi mỏng đi, tóc và da ráp, bệnh nhân rõ rệt không chịu được nhiệt độ lạnh và những rối loạn thần kinh như những rối loạn tri giác, thất điều và những phản xạ gân xương kéo dài. Khi giảm năng tuyến giáp trở nên mãn tính và cực kỳ, nó có thể tiến triển thành một bệnh tiềm năng gây chết người được gọi là coma myxoedémateux, được đặc trưng bởi hạ huyết áp, tim nhịp chậm, hạ đường huyết và giảm natri huyết.Tăng hoạt động của tuyến giáp, hay hyperthyroidie, là một bệnh thường gặp, gây nên một tình trạng tăng chuyển hóa được gọi là thyréotoxicose.
Tăng hoạt động của tuyến giáp, hay hyperthyroidie, là một bệnh thường gặp, gây nên một tình trạng tăng chuyển hóa được gọi là thyréotoxicose. Tăng hoạt động cấp tính của tuyến giáp (hyperfonctionnement aigu) (hay crise thyréotoxique hay thyroid storm) là một biến chứng hiếm của tăng năng tuyến giáp (hyperthyroidie)
Bệnh cảnh lâm sàng đặc trưng của một bệnh nhân với tăng năng tuyến giáp gồm sự lo sợ, kích động, nervosité, tim hồi hộp và mất cân có thể vượt 20 kg trong vài tháng. Sự không chịu nhiệt (intolérance à la chaleur) gây nên bởi tình trạng tăng chuyển hóa này là một triệu chúng thường gặp.
Một khám vật lý hoàn toàn sẽ phát hiện những triệu chứng và những dấu hiệu lâm sàng của thyréotoxicose, như exophtalmie, đặc trưng của bệnh cảnh lâm sàng.(c) Hyperaldosteronism được đặc trưng bởi cao huyết áp và giảm kali huyết
(d) DKA (Diabetic ketoacidosis) được biểu hiện bởi tăng đường huyết, anion-gap metabolic acidosis, và sản xuất ketone.

Reference :
– Emergency Medicine. PreTest
– AMLS. Prise en charge des urgences médicales

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(18/11/2018)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu nội tiết và chuyễn hóa, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

1 Response to Cấp cứu nội tiết và chuyển hóa số 43 – BS Nguyễn Văn Thịnh

  1. Pingback: Cấp cứu nội tiết và chuyển hóa số 46 – BS Nguyễn Văn Thịnh | Tiếng sông Hương

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s