Xử trí sớm bệnh nhân chấn thương nặng (Chương 20, Phần 2) – BS Nguyễn Văn Thịnh

CHƯƠNG XX
VAI TRÒ CỦA CHỤP HÌNH ẢNH TRONG XỬ TRÍ BỆNH NHÂN CHẤN THƯƠNG
(PLACE DE L’IMAGERIE DANS LA PRISE EN CHARGE DU PATIENT TRAUMATISÉ)

Dr. Jean-Marie Jacques
Service des Urgences
CH Hornu-Frameries, Hornu
Belgique

PHẦN II

II. BILAN THỨ CẤP : SCANNER TOÀN THÂN THỂ
Sau bilan sơ cấp, cho phép quyết dinh một can thiệp ngoại khoa cấp cứu và sự ổn định bệnh nhân, một bilan bổ sung được thực hiện. Trước hết đó là một bilan lâm sàng với một thăm khám cẩn thận bệnh nhân bị chấn thương, từ đầu đến chân. Phần thứ hai của bilan thứ cấp này gồm một bilan X quang của cột sống và một chụp cắt lớp vi tính, luôn luôn cần thiết đối với loại đa chấn thương này, cũng như những thăm dò khác được quyết định tùy theo thăm khám lâm sàng và/hoặc những kết quả đầu tiên của bilan thương tổn được thực hiện.
Hiện nay scanner toàn thân thể là một thăm dò hệ thống (un examen systématique) cho phép thực hiện một bilan thương tổn hoàn toàn, ngoại trừ những thương tổn các chi, biện minh những phim chụp X quang centrées
Protocole của scanner toàn thân thể là cổ điển :
– acquisition không tiêm thuốc cản quang ở não và cổ
– acquisition, không và với tiêm thuốc cản quang, ở ngực, bụng và khung chậu, ở thì động mạch ;
– rồi ở thì tĩnh mạch.
Sự sử dụng hiện nay những scanner multibarettes cho phép một acquisition rất nhanh và một thời gian thăm dò dưới 15 phút. Tuy nhiên, trong phần lớn thời gian, scanner cần sự di chuyển bệnh nhân trong khoa X quang : đối với một bệnh nhân không được ổn định, đó là một lúc rất nguy hiểm bởi vì monitoring thường ít nghiêm túc hơn và sự theo dõi lỏng lẻo hơn.
Trong vài khoa scanner nằm ngay trong khoa cấp cứu và, trong những trường hợp này, ta có thể ngay cả bàn thực hiện nhanh một scanner toàn thân thể mà không cần bilan ban đầu trước đó ở khoa cấp cứu, miễn là những détresse vitale đã được nhận diện và điều trị bởi kíp tiền viện, kể cả bằng một siêu âm.
Những máy mới cho phép những tái tạo mảnh (reconstructions fines), cũng theo 3 chiều, nhất là ở mặt và cột sống.
Ít thương tổn chấn thương bị thăm dò kém bởi scanner. Độ nhạy cảm thấp hơn đối với sự phát hiện vỡ cơ hoành phải hay những thương tổn của ống tiêu hóa.
Nhiều bài báo mới đây đã cho thấy rằng sự hội nhập nhanh của scanner trong những protocole xử trí những bệnh nhân đa chấn thương gia tăng tỷ lệ sống sót
BILAN BỔ SUNG
Tùy theo những vùng đau hay bị biến dạng ở các chi, những cliché centré sẽ được thực hiện
Artériographie đôi khi đóng một vai trò quan trọng : aortographie để chẩn đoán vỡ eo động mạch chủ hay để embolisation những thương tổn nặng của khung chậu.Không có vài trò của IRM trong bilan lésionnel của một bệnh nhân đa chấn thương trước khi thực hiện scanner. Chỉ định duy nhất cấp cứu khi có những rối loạn thiểu só thần kinh gợi ý một thương tổn tủy sống, trong khi scanner bình thường. Thăm dò này cho phép xác nhận hay không sự hiện diện của một hématome péri-médullaire hay một hernie discale compressive. Điều này chỉ có ý nghĩa ở một bệnh nhân có thể mổ được và do đó ổn định.
Đôi khi một siêu âm qua thực quản có thể được thực hiện ở một bệnh nhân thường được nội thông khí quản để chẩn đoán thương tổn nội mạc của động mạch chủ ngực, thậm chí để chẩn đoán đụng dập cơ tim hay những thương tổn van tim do chấn thương.
Nội soi khí quản phải được thực hiện một cách rộng rãi trước một chấn thương ngực và một cách hệ thống nếu bệnh nhân được nội thông khí quản. Nó cho phép chẩn đoán inhalation bronchique rất thường gặp trong trường hợp mất tri giác, những xuất huyết nội phế quản tương quan với một đụng dập phổi, và những vỡ khí-phế quản có thể bị phát hiện muộn. Ngoài ra fibro-aspiration đôi khi cho phép khai thông một phế quản (các dịch tiết, cục máu đông) và do đó ngăn ngừa một xẹp phổi.
Điều chủ yếu là làm lại bilan lâm sàng hoàn chỉnh trong 24 giờ nhưng cũng đọc lại tất cả các phim X quang đã được thực hiện (bilan tam cấp)

III. XỬ TRÍ X QUANG NHẰM ĐIỀU TRỊ
Mặc dầu geste chirurgical vẫn là pierre angulaire của kiểm soát một xuất huyết, một embolisation par voie angiographique trở nên một phương tiện ngày càng populaire và hiệu quả để kiểm soát một xuất huyết động mạch ở một bệnh nhân với một chấn thương kín, với một thương tổn của một cơ quan rắn hay một vỡ xuống sọ. Những kết quả rất là thuận lợi, với một tỷ lệ thành công có thể đạt 90%.
Theo quy tắc chung, một artériographie với embolisation, nếu được biện minh, phải được thực hiện một cách nhanh chóng, ít lâu sau khi nhập viện, bởi vì một sự chậm trễ (> 3 giờ) gia tăng tỷ lệ tử vong từ 15 lên 75%. Tuy nhiên trong trường hợp vỡ xương chậu vẫn khó xác định động tác này phải được thực hiện trước hay sau một fixation externe hay một động tác phẫu thuật. Yếu tố quan trọng là phải biết nguyên nhân chính của xuất huyết có nguồn gốc tĩnh mạch (điều này có thể được kiểm soát bằng fixation externe) hay động mạch (điều này cần phải mổ hay embolisation). Sự nhìn thấy một rò động mạch trên scanner đôi khi cho phép phân biệt hai tình huống này.

Référence :
– Prise en charge précoce du traumatisé grave. ARAMU
– European Trauma Course. EuSEM
– Trauma Care Manual
– PHTLS : Basic and Advanced Prehospital Trauma Life Support
– Cours de réanimation avancée néonatale & pédiatrique
– Médecine d’urgence préhospitalière
– Urgences médico-chirurgicales de l’adulte
– Urgence en neurologie. Journées scientifiques de la Société
Française de Médecine d’Urgence 2007
– Essentials of Immediate Medical Care. C. John Eaton
– Traumatologie à l’usage de l’urgentiste. Dominique Saragaglia
– La prise en charge des plaies en urgence. Pr P. Lheureux

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(9/5/2018)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu chấn thương, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s