Xử trí sớm bệnh nhân chấn thương nặng (Chương 4bis, Phần 2) – BS Nguyễn Văn Thịnh

CHƯƠNG IV BIS
CHIẾN LƯỢC THỰC HÀNH XỬ TRÍ CHUNG BỆNH NHÂN ĐA CHẤN THƯƠNG NẶNG
(STRATEGIE PRATIQUE DE PRISE EN CHARGE GENERALE DU POLYTRAUMATISE GRAVE)

Dr. Jean-Marie Jacques
Service des Urgences
CH Hornu-Frameries, Hornu
Belgique

PHẦN II

III. BILAN THU CẤP VÀ XỬ TRÍ
1. THU ĐƯỢC NHỮNG TIỀN SỬ CỦA BỆNH NHÂN VÀ CƠ CHẾ THƯƠNG TỔN
+ Có được những thông tin về bệnh nhân
– Tìm hiểu tình hình ở bệnh nhân, gia đình và nhân viên tiền viện
– Những tiền sử của bệnh nhân
– Những thuốc mà bệnh nhân sử dụng
– Những dị ứng nếu có
– Những trường hợp đi trước tai nạn
– Giờ của bữa ăn cuối cùng
+ Có được những thông tin về tai nạn
Thường ở nhân viên tiền viện, xác định rõ cơ chế chấn thương (photo được chụp ở nơi tai nạn)2. ĐẦU VÀ MẶT
a. Khám lâm sàng
– Thị chẩn và ấn chẩn toàn bề mặt của đầu và mặt để tìm những vết rách, đụng dập, gãy xương, tụ máu hay bỏng,…– Tái đánh giá tình trạng của các đồng tử
– Tái đánh giá tình trạng tri giác và điểm số Glasgow
– Khám mắt : xuất huyết, những vết thương xuyên, thị lực, trật thủy tinh thể, sự hiện diện của lentille de contact,…– Đánh giá sự toàn vẹn của các đôi dây thần kinh đầu
– Khám tai và mũi tìm rò nước não tủy
– Khám miệng tìm xuất huyết, dịch não tủy, những vết rách của mô mềm và những chiếc răng bị nhổ.b. Xử trí
– Duy trì đường khí mở, tiếp tục thông khí và oxygénation bệnh nhân
– Kiểm soát xuất huyết
– Phòng ngừa những thường tổn não thứ phát
– Lấy đi những lentille de contact
3. CỔ VÀ CỘT SỐNG CỔ
a. Khám lâm sàng
– Thị chẩn tìm kiếm những thương tổn kín hay hở, một di lệch của khí quản, sự sử dụng các cơ phụ hô hấp.
– Ấn chẩn tìm sensibilité, biến dạng, sưng phù, khí thủng dưới da, di lệch khí quản, sự đối xứng của mạch– Thính chẩn những động mạch cảnh
b. Xử trí
– Giữ thường trực một bất động thẳng hàng đúng đắn với bảo vệ cột sống cổ.
4. NGỰC
a. Khám lâm sàng
– Thị chẩn thành ngực trước, bên và sau nhằm tìm kiếm những dấu hiệu chấn thương hở hay kín, những dấu hiệu của sự sử dụng những cơ hô hấp phụ và của cử động hai bên của ngực khi thở.– Thính chẩn hai bên thành ngực trước và những đáy của thành ngực sau để tìm những tiếng hô hấp và tim– Ấn chẩn toàn bộ thành ngực để tìm kiếm chấn thương hở hay kín, khí thủng dưới da, đau, tiếng lạo xạo.– Đả chẩn tìm kiếm một âm đục tăng vang âm hay một tăng vang âm
b. Xử trí
– Décompression à l’aiguille ở khoang gian sườn thứ hai hay đặt một ống dẫn lưu ngực tùy theo sự cần thiết– Nối ống dẫn lưu ngực với một dispositif d’aspiration– Phủ một cách đúng đắn vết thương ngực hở– Chọc dò màng ngoài tim nếu được chỉ định– Chuyển bệnh nhân đến phòng mổ nếu cần
5. BỤNG
a. Đánh giá
– Thị chẩn thành trước và sau của bụng để tìm kiếm những dấu hiệu chấn thương kín hay hở và những dấu hiệu gợi ý xuất huyết nội.– Thính chẩn để tìm sự hiện diện hay vắng mặt của những tiếng ruột
– Đả chẩn bụng để tìm thấy một sensibilité hay rebond
– Ấn chẩn để tìm sensibilité, đề kháng cơ không tự ý, rebond hay sự hiện diện của một tử cung có thai– Thực hiện chụp X quang khung chậu và một siêu âm 3 P nếu bệnh nhân tình trạng không ổn định– Thực hiện một scanner bụng nếu bệnh nhân ổn định về mặt huyết động.
b. Xử trí
– Đưa bệnh nhân vào phòng mổ nếu cần
– Thiết đặt một système de contention nếu vỡ xương chậu với sự cần thiết kiểm soát một ở xuất huyết (nếu cơ chế chấn thương khiến nghĩ đến điều đó).6. ĐÁY CHẬU
+ Khám đáy chậu
– Đụng dập hay máu tụ
– Vết rách (lacérations)
– Chảy máu niệu đạo
+ Khám trực tràng
– Máu ở trực tràng
– Trương lực của cơ vòng hậu môn
– Sự toàn vẹn của thành ruột
– Những mảnh xương
– Vị trí của tiền liệt tuyến
+ Khám âm đạo
– Sự hiện diện máu ở vòm âm đạo
– Rách âm đạo
7. CÁC CHI
+ Đánh giá
– Thị chẩn các chi trên và dưới để tìm kiếm những dấu hiệu chấn thương kín hay hở, những đụng dập, những vết rách, những biến dạng.– Ấn chẩn các chi trên và dưới để tìm đau, tiếng lạo xạo, những cử động bất thường, sensibilité.– Ấn chẩn tất cả các mạch ngoại biên và ghi nhận sự hiện diện, vắng mặt và đối xứng của chúng.– Đánh giá khung chậu để phát hiện những dấu hiệu gợi ý của gãy xương và xuất huyết liên kết (chỉ thực hiện thủ thuật Larrey một lần)– Thị chẩn và ấn chẩn cột sống ngực và thắt lưng để tìm những dấu hiệu của chấn thương kín hay xuyên, những đụng dập, những vết rách, sensibilité, biến dạng và đau.
– Đánh giá chụp X quang khung chậu để xác định có gãy xương không
– Thực hiện chụp X quang những nơi nghi gãy xương, tùy theo sự cần thiết.
+ Xử trí
– Thiết đặt hay điều chỉnh những nẹp bất động đối với những gãy xương các chi ; tùy theo sự cần thiết
– Duy trì bất động cột sống ngực và thắt lưng
– Đặt matériel de contention cần thiết trong trường hợp vỡ xương chậu
-Tiêm nhắc lại uốn ván
– Cho những thuốc chống đau tùy theo sự cần thiết và theo lệnh của trauma leader
– Xét đến khả năng của một syndrome des loges
– Thực hiện khám tim mạch hoàn toàn của các chi
8. TÌNH TRẠNG THẦN KINH
+ Đánh giá
– Tái đánh giá các đồng tử và tình trạng tri giác
– Xác định score de Glasgow
– Đánh giá những chi trên và chi dưới về chức năng vận động và cảm giác (score ASIA)
+ Xử trí
– Tiếp tục thông khí và oxygénation
– Giữ hoàn hảo bất động tất cả cột sống
9. NHỮNG BỔ SUNG THIẾT YẾU CHO BILAN THỨ CẤP
Xét đến những nhu cầu có được một hay nhiều thăm dò bổ sung tùy theo tình trạng ổn định của bệnh nhân.
– Chụp X quang bổ sung cột sống
– CT Scan đầu, cột sống cổ, ngực, bụng
– Urographie với chất cản quang
– Angiographie
– Chụp X quang các chi
– Siêu âm tim bằng đường qua thực quản
– Soi khí quản
– Soi thực quản

IV. TÁI ĐÁNH GIÁ BỆNH NHÂN
Phải tái đánh giá bệnh nhân, ghi chú những thăm khám vào hồ sơ và tất các những biến đổi của tình trạng bệnh nhân và những đáp ứng với những động tác hồi sức khác nhau.
Một sự sử dụng đúng đắn các thuốc giảm đau phải được thực hiện
Monitoring liên tục bệnh nhân là thiết yếu, nhất là về những tham số sinh tử và lưu lượng nước tiểu

V. CHUYỂN ĐỂ ĐIỀU TRỊ CUỐI CÙNG
Tùy theo sự cần thiết, sự chuyển bệnh nhân có thể ra cần thiết
Phải hiện hữu những thủ thuật được xác định trước
Điều thiết yếu là theo dõi bệnh nhân một cách thích đáng trong khi chuyển và tiếp xúc trực tiếp với thầy thuốc tiếp nhận.

Reference : Prise en charge précoce du traumatisé grave.ARAMU
European Trauma Course. EuSEM
Trauma Care Manual

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(22/8/2017)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu chấn thương, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s