Cấp cứu chỉnh hình số 34 – BS Nguyễn Văn Thịnh

CHẤN THƯƠNG MẮT CÁ
(ANKLE INJURIES)

Adam J.Rosh, MD
Assistant Professor
Department of Emergency Medicine
Wayne State University School of Medicine
Detroit, MI

TEST 1

Một vận động viên trượt băng nghệ thuật ngã một cách không đúng đắn sau một cú nhảy và bị chấn thương mắt cá phải. Bệnh nhân tự đứng dậy nhưng khó tì chân vì vậy bệnh nhân gọi EMS. Bệnh nhân đến khoa cấp cứu với sưng và nhạy cảm đau khi sờ mắt cá ngoài. Anh ấn chẩn mạch dorsalis pedis và posterior tibialis. Bệnh nhân có thể gập vào lòng bàn chân (plantar flexion) và mu bàn chân (dorsal flexion) không khó khăn. Anh không chắc chắn là bệnh nhân có cần chụp X quang hay không bởi vì anh nghĩ rằng bệnh nhân chỉ chịu một bong gân mắt cá.
Hỏi :
Ngoài đau gần các mắt cá, phát biểu nào sau đây là một chỉ định đối với một X quang theo những quy tắc Ottawa đối với mắt cá và bàn chân ?
a. Nhạy cảm đau khi sờ xương ở bờ trước của 12 cm cuối hay đỉnh của mắt cá ngoài hay trong.
b. Bệnh nhân có thể tì chân trong ít nhất 4 bước ngay sau chấn thương nhưng không vào lúc đánh giá.
c. Nhạy cảm đau khi sờ xương thuyền (navicular) hay ở nền của xương đốt bàn chân thứ năm
d. Phản xạ Achille giảm ở phía chấn thương.
e. Một tràn dịch hiện diện khi khám lâm sàng.
Câu trả lời đúng là c
Quy tắc Ottawa là một cây quyết định lâm sàng (clinical decision tree) để cho chụp X quang ở người trưởng thành. Bằng cách theo những quy tắc này, thầy thuốc cấp cửu có thể loại bỏ đến 30% những phim X quang được thực hiện một cách thường quy mà không bỏ sót những gãy xương có ý nghĩa lâm sàng. Chụp X quang chỉ được đòi hỏi nếu có đau xương ở vùng mắt cá hay vùng giữa của bàn chân (midfoot), và cứ một trong những yếu tố sau đây : nhạy cảm đau khi sờ xương thuyền hay ở nền của xương bàn chân thứ 5
(a) Nhạy cảm đau khi sờ xương ở bờ sau của 6 cm cuối hay ở đỉnh của mắt cá trong hay ngoài.
(b) Bệnh nhân không thể tì chân trong ít nhất 4 bước ngay sau chấn thương và vào lúc đánh giá.
(d) và (e) Giảm phản xạ Achilles hay tràn dịch không thuộc về những tiêu chuẩn Ottawa.
Những quy tắc Ottawa của mắt cá (Ottawa ankle rules)
Những quy tắc này là những clinical decision rules, nhằm làm giảm số lượng những phim X quang được đòi hỏi, mà không bỏ sót những gãy xương đáng kể về mặt lâm sàng. Đòi hỏi chụp X quang tư thế trước-sau hay bên của mắt cá dựa trên những tiêu chuẩn Ottawa này, nếu có đau ở vùng mắt cá và bất cứ một trong những tiêu chuẩn sau đây :
(a) Không thể tì chân (không thể bước 4 bước mà không có sự giúp đỡ, không kể đi khập khiễng) cả trong giờ đầu sau chấn thương lẫn ở khoa cấp cứu
(b) Nhạy cảm đau khi sờ trên mép sau hay đỉnh của 6 cm dưới của mắt cá trong.
(c) Nhạy cảm đau khi sờ trên mép sau hay đỉnh của 6 cm dưới của mắt cá ngoài
Những quy tắc Ottawa của bàn chân (Ottawa foot rules)
Đòi hỏi những phim X quang bổ sung của chân chỉ khi có đau ở vùng giữa của chân và bất cứ một trong những tiêu chuẩn sau đây :
(a) Không thể tì chân tức thời hay khi đến khoa cấp cứu
(b) Nhạy cảm đau khi sờ ở nền của xương đốt bàn thứ 5
(c) Nhạy cảm đau khi sờ trên xương thuyền (navicular)
Reference : Emergency Medicine. PreTest

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(16/4/2017)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu chỉnh hình, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s