Trường sinh bất tử: kỳ vọng của khoa học – BS Nguyễn Văn Thông

Không có ai lại chẳng biết giai thoại Tần Thủy Hoàng sai người đi tìm phương thuốc “trường sinh bất tử”. Nhưng chỉ hoài công, vô vọng. Mấy ngàn năm sau tham vọng “trường sinh bất tử” vẫn không nguôi.
Bước vào thế kỷ XXI, với sự tiến bộ vượt bực của khoa học kỹ thuật, ngành công nghệ cao, y học lại muốn làm một cuộc cách mạng trong ước vọng biến con người thành “trường sinh bất tử”. Liệu có phải là chuyện hoàng đường không? Câu trả lời là không! Nhưng phải cần thời gian hơn 30 năm nữa.
Bằng cách nào? Không tính đến những trường hợp chết do thiên taihay tai nạn. Tử vong do bệnh nhiễm khuẩn và ung thư trong tương lai sẽ được chữa lành. Còn lại, nguyên nhân đưa đến cái chết chủ yếu là dọ lão hóa, tuổi già. Trong “12 nhân duyên” của giáo lý Phật pháp, “sinh, bệnh, lão, tử” là 4 nhân duyên sau cùng. Diệt được “lão” thì sẽ ngăn chận “tử” tức là đưa đến trường sinh bất tử.
Sau đây là các liệu pháp mà các nhà khoa học trên thế giới đang dày công nghiên cứu để thực hiện ước mơ của nhân loại.

1. BIOQUARK, HỒI SINH NGƯỜI CHẾT
Thực vậy, một công ty công nghệ sinh học của Mỹ, có tên gọi là Bioquark, đã được cho phép thử nghiệm trên 20 người ở trong tình trạng chết não, để thử “đánh thức” não bộ của họ. Thật là điên rồ! Ở giai đoạn này, hoàn toàn không còn hy vọng gì bởi vì não bộ không còn thực hiện được các chức năng sống nữa. Thế nhưng Bioquark vẫn quyết định vượt qua giới hạn này. Tham vọng của Bioquark là làm hồi sinh người chết. Các nhà khoa học tin rằng trong tương lai với những kiến thức và tiến bộ của khoa học kỹ thuật, con người sẽ khuất phục được cái chết.

2. KÉO DÀI TUỔI THỌ GẤP 3 LẦN
– Năm 1993, các nhà nghiên cứu thử nghiệm trên loài sâu Caenorhabditis elegans đã kéo dài đời sống của chúng lên gấp 3 lần. Các bạn có hiểu không, điều đó tương đương với việc tăng tuổi thọ của con người từ 80 thành 240 tuổi!
Tác giả của công trình nghiên cứu này là nữ TS Cynthia Kenyon, giám đốc công ty khoa học do Google thành lập. Sở dĩ bà say mê con sâu C. elegans là vì ấu trùng của sâu này được trang bị một thứ siêu năng lực. Khi những ấu trùng này ở trong điều kiện sống khắc nghiệt (thiếu chất dinh dưỡng, thiếu nước, đông đúc…) tức thì chúng chuyển vào tình trạng ngủ đông,tức là trong trạng thái mà mọi hoạt động sinh tồn gần như dừng hẵn.
Trong trạng thái này, ấu trùng đó có khả năng tồn tại trong 6 tháng và chờ đợi điều kiện sống tốt hơn để chuyển biến thành sâu trưởng thành.
Quá kinh ngạc, các nhà nghiên cứu cố tìm hiểu xem cơ chế nào khiến chúng có năng lực lạ thường như vậy. Họ tập trung chú ý đến ADN của sâu. Và họ nhận thấy rằng trong suốt thời gian ngủ đông, một loại gen đặc biệt, được gọi là daf-2, nằm ở dạng bất hoạt. Tức thì, họ thử nghiệm giảm hoạt động ở những con sâu trưởng thành. Thật kỳ diệu! điều này đã làm tăng tuổi thọ của chúng, lên đến 48 ngày so với đời sống bình thường của sâu trưởng thành chỉ 18 ngày… – Giải mã hiện tượng: tự phòng vệ chống tác nhân kích thích
Các nhà khoa học phát hiện là gen daf-2 có chức năng tạo ra thụ thể đáp ứng với insulin. Thụ thể này nằm trên bề mặt tế bào, có nhiệm vụ phát hiện insulin và gen này cũng hiện diện trên con người. Phân tích gen ở những người sống trên trăm tuổi, các nhà nghiên cứu nhận thấy những thụ thể cảm ứng với insulin đều nằm ở dạng bất hoạt, tương tự như ở loài sâu trong thời gian ngủ đông.
Vai trò của thụ thể là định lượng thường xuyên nồng độ insulin trong máu, tức là biết được đường huyết. Nếu đường huyết bình thường, thụ thể gởi tín hiệu “ổn định” đến tế bào mà nó gắn trên đó. Nhưng khi đường huyết hạ thấp quá mức thì nó lại câm lặng. Và sự câm lặng này tạo ra “sự chuẩn bị chiến đấu” .Thật vậy, đường là nguồn năng lượng của tế bào. Nếu nguồn năng lượng này bị thiếu hụt và tiếp tục bị cạn kiệt thì có nguy cơ đình trệ hoạt động của bộ máy tế bào, tạo ra các độc chất (tứci là gốc tự do) làm cho hiện tượng lão hóa xảy ra sớm. Đó là lợi ích của tín hiệu báo động được thụ thể gởi đến để cho tế bào tạm ngừng hoạt động. Và nhất là để kích hoạt các hoạt động tu bỗ như: thay thế các tế bào già, thải trừ các chất cặn… Tóm lại, tự tạo cho mình sự trẻ hóa để tồn tại trong điều kiện khắc nghiệt.
Cơ chế tu bỗ này xảy ra trong tất cả tế bào của chúng ta. Chúng tự kích hoạt bằng cách đáp ứng với hàng loạt kích thích khác nhau (như thiếu chất dinh dưỡng hay nước, nhiệt độ quá cao, hiện diện của độc chất…). Như vậy để thực sự ngăn chận tuổi già, ta phải tìm các phương cách để phát khởi các hoạt động tu bỗ này thường xuyên. Đó chính là điều mà các nhà khoa học đã thực hiện mà không hề hay biết trên con sâu C. elegans. Bằng cách bất hoạt các thụ thể insulin của sâu khiến cho chúng trở nên kém nhạy cảm nghĩa là phải có nhiều insulin hơn mới kích hoạt được chúng. Kết quả: với nồng độ đường vừa đủ trong máu, các thụ thể vẫn “câm lặng” mà đúng ra là đã phát khởi một sự “càn quét” rộng lớn rồi. Thật vậy, các tế bào của sâu đã chuyển qua một thời gian ngủ đông rất dài khiến cho chúng vẫn trẻ mãi.

3. LIỆU PHÁP TRẺ MÃI KHÔNG GIÀ
Metformin, một loại thuốc đã được sử dụng từ lâu nay để chữa bệnh đái đường mà thuốc lại có tác dụng phụ kỳ lạ. Theo kết quả điều tra được thực hiện tại Anh, những bệnh nhân dùng thuốc Metformin sống lâu hơn 15% so với những người không dùng thuốc này hoặc không bị bệnh đái đương…
Tuy nhiên, đây không phải là phương thuốc tối ưu để chống lại cái chết. Bởi vì cơ chế tự tu sửa, kể cả do kích thích, cũng không thể đạt hiệu quả 100%. Theo thời gian, các tế bào này tích tụ chất độc hại trong ADN nên chúng không thể hoạt động được nữa. Để bù đắp, cơ thể buộc phải tăng cường nhân bản để thay cho các tế bào già. Tuy nhiên sự tái tạo này cũng có giới hạn: sự nhân bản bằng sự gián phân không thực hiện quá 50 lần.
4. TẾ BÀO “ẨN CƯ” HOẠT ĐỘNG RA SAO?
Chuyện gì xảy ra sau đó? Sẽ có nhiều tế bào chết đi hay bị hư hoại. Nhưng vấn đề là ở đây: Một số tế bào bắt đầu “ẩn cư” nghĩa là chúng ngừng hoạt động mà vẫn tồn tại trong cơ thể. Khi ta còn trẻ tuổi thì không có vấn đề gì. Ngược lại, khi ở vào độ tuổi 50-60, hệ miễn dịch bị suy giảm. Các tế bào già cỗi tích tụ trong cơ thể và thực sư trở thành một gánh nặng . Bởi vì các chất mà chúng tạo ra sẽ trở thành chất độc đối với cơ thể. Các chất này tấn công các cơ quan và mô tế bào, gây rối loạn chức năng và tiến trình lão hóa xuất hiện: nếp nhăn trên mặt, tích tụ mỡ trong cơ thể, cơ bắp bị nhão, thoái hóa khớp và chúng cũng là tác nhân gây ra ung thư,bệnh tim mạch, thoái hóa thần kinh dẫn đến tử vong!

4. MỞ CÁNH CỬA VÀO “TRƯỜNG SINH BẤT TỬ”
Để kéo dài đời sống và tồn tại trong sự trường sinh thì phải diệt trừ tế bào già cỗi trong cơ thể. Năm 2016, TS Jan van Deursen của Viện nghiên cứu Mayo Clinic, Hoa Kỳ, cho thấy chỉ cần diệt khoảng 30% tế bào già cỗi ở chuột, là có thể gia tăng tuổi thọ của chúng thêm 1/3. Như vậy, nếu ở người thì tuổi thọ sẽ từ 80 tăng lên 112 tuổi.
Phương pháp mà các nhà nghiên cứu sử dụng là biến đổi gen của chuột trước khi sinh, tức là đang còn là phôi thai. Kết quả cho thấy đã phát khởi tiến trình phá hủy tế bào lão hóa. Google đã đầu tư hàng núi tiền vào các công trình nghiên cứu và xây dựng các phòng thí nghiệm “khủng” để chế tạo các ‘linh dược” chống lão hóa để đưa ra thị trường trong thời gian sớm nhất.

5. BIẾN CŨ THÀNH MỚI
Những viên “linh dược” sẽ mở cánh cửa vào trường sinh bất tử ? Chắc hẵn chúng ta còn nhớ giới hạn của sự phân chia tế bào là không quá 50 lần ?
Tuy nhiên, gần đây các nhà khoa học đã tìm ra một phương pháp làm tăng thời gian cho tế bào nghĩa là dù đến “giới hạn 50”, tế bào vẫn thực hiện sự phân chia tế bào như thườngi. Tác giả của khám phá kỳ tài này là nhà khoa học Pháp, Jean-Marc Lemaitre. Vào năm 2011, nhà nghiên cứu đã phân lập tế bào từ da của những người từ 90 đến 101 tuổi. Và ông đã thành công khi biến các tế bào này thành các tế bào phôi thai.

6. THAY THẾ TẠNG PHỦ
Đây là bước khởi đầu của cuộc cách mạng y học. Bởi vì tất cả các tế bào trẻ đó không những chỉ có khả năng tự nhân bản mà còn có thể tự biến đổi thành bất kỳ tế bào nào của cơ thể. Hiện nay, các nhà khoa học đã biết cách điều khiển sự biến đổi này trong ống nghiệm, để tạo thành các nơ-rôn (tức là tế bào thần kinh), các cơ, tế bào gan hay bất cứ tế bào nào mà ta muốn. Họ cũng đã bắt đầu sử dụng chúng để tạo ra những cơ quan hoàn chỉnh của chuột ở trong phòng thí nghiệm.
Như vậy, trong tương lai gần đây, người ta có thể “đặt hàng” một cơ quan tạng phủ để thay thế, với các tế bào của riêng từng cá nhân. Và thay thế bất cứ khi nào người ta muốn! Nhưng lý tưởng nhất sẽ là tiêm trực tiếp các yếu tố “chống lão hóa” vào cơ thể của người muốn làm mới tế bào. Như đã nói, với liệu pháp ngăn chận “khống chế 50 năm” , nên cứ 50 năm, ta lại tiêm “thuốc chống lão hóa” và chu kỳ 50 năm…50 năm…tiếp diễn cho đến “Trường sinh bất tư”.
(Theo Science&Vie Junior.8.2016)

BS NGUYỄN VĂN THÔNG
Email: DrThong007@gmail.com

Bài này đã được đăng trong Khoa học ngày nay. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s