Cấp cứu dạ dày ruột số 50 – BS Nguyễn Văn Thịnh

THÁI ĐỘ XỬ TRÍ ĐAU BỤNG
(APPROACH TO ABDOMINAL PAIN)

John Kahler, MD
Clinical Instructor
University of Michigan Medical Center
Ann Arbor, Michigan

I. BỆNH SỬ
– Hỏi về khởi đầu (đột ngột hay từ từ) ; mức độ nghiêm trọng, và những yếu tố làm gia tăng hay giảm.
– Những triệu chứng liên kết, đi du lịch mới đây, hay sử dụng kháng sinh
– Tiền sử nội khoa và ngoại khoa
– Ngày kinh cuối cùng ở những phụ nữ tuổi sinh đẻ.

II. KHÁM VẬT LÝ
1. Quan sát
– Bệnh nhân không thể thoải mái (sỏi thận, xoắn buồng trứng, sỏi túi mật)
2. Thị chẩn bụng
– Chướng bụng (tắc)
– Đỏ/sưng : thoát vị nghẽn (incarcerated hernia), viêm tế bào (cellulitis), herpes zoster)
3. Thính chẩn
– Giảm nhu động ruột (viêm phúc mạc)
– Tiếng thổi (bệnh lý mạch máu)
4. Shake bed (Lay giường)
– Đau trở nên tệ hơn hay khu trú (viêm phúc mạc, viêm túi cùng, viêm ruột thừa)
5. Ấn chẩn
– Có thể đòi hỏi giảm đau nếu quá đau không khám được (morphine, 2-4 mg tiêm tĩnh mạch)
– Khám vùng sinh dục (thoát vị, xoắn tinh hoàn)
– Khám trực tràng tìm máu ẩn (dương tính trong viêm đại tràng, nhồi máu ruột, loét dạ dày-tá tràng)

III.CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT ĐAU BỤNG
    • Đau hạ sườn phải

– Cơn đau quặn gan
– Viêm túi mật cấp tính
– Viêm gan
– Viêm tụy tạng
– Sỏi thận
– Viêm phổi thùy dưới phải (RLL pneumonia)
– Herpes zoster

    • Đau hố chậu phải

– Ruột thừa viêm
– Bệnh lý buồng trứng/tinh hoàn
– Sỏi thận
– Bệnh viêm ruột (IBD)
– Herpes zoster

    • Đau thượng vị

– Loét dạ dày tá tràng (PUD)
– Viêm túi mật
– Hiatal hernia
– Nhồi máu cơ tim
– Viêm tụy tạng

    • Đau lưng

– Phình động mạch chủ bụng
– Viêm tụy tạng
– Viêm túi mật cấp tính
– Sỏi thận
– Viêm ruột thừa sau manh tràng
– Psoas abscess

    • Đau hạ sườn trái

– Sỏi thận
– Loét dạ dày-tá tràng (PUD)
– Viêm phổi thùy dưới trái (LLL pneumonia)/ Nghẽn tắc động mạch phổi
– Bón
– Nhồi máu /vỡ lách
– Herpes Zoster

    • Đau hố chậu trái

– Viêm/áp xe túi cùng
– Sỏi thận
– Bệnh lý buồng trứng/tinh hoàn
– Bón
– Thoát vị nghẽn (incarcerated hernia)
– Herpes zoster

IV. XỬ TRÍ
+ Xử trí đau
– Giảm đau không được ngăn cản và có thể cải thiện thật sự khám vật lý ở vài bệnh nhân.
– Morphine, 2-5mg IM, hay Dalaudid, 0,5-1mg TM. Chuẩn độ theo mức đau đớn
+ Hội chẩn ngoại khoa tức thời nếu những bệnh sau đây được nghỉ ngờ
– Ruột thừa viêm
– Phình động mạch chủ bụng
– Có thai lạc chỗ
– Viêm phúc mạc

V. XÉT NGHIỆM CHẨN ĐOÁN
+ Trắc nghiệm thai nghén ở những phụ nữ tuổi sinh đẻ (phải loại bỏ có thai lạc chỗ)
+ CBC không đặc hiệu, nhưng số lượng bạch cầu tăng cao có thể gợi ý quá trình viêm cấp tính hay nhiễm trùng.
+ Xét nghiệm nước tiểu để loại bỏ nhiễm trùng và sỏi đường tiểu và xác định hydration status.
+Acute abdominal series (những phim X quang bụng không sửa soạn) chỉ được chỉ định nếu tắc, khí tự do, hay nghi vật lạ.
– Low threshold ở những bệnh nhân suy giảm miễn dịch hay già
+ Các chất điện giải nếu comorbidities hiện diện đối với bệnh thận, nếu bệnh nhân già hay đau nặng, hay nếu cần thuốc cản quang tĩnh mạch.
+ Amylase/lipase để loại bỏ viêm tụy tạng
+ LFTs nếu đau hạ sườn phải
+ Siêu âm :
– Tinh hoàn : loại bỏ xoắn tinh hoàn
– Chậu : loại bỏ bệnh lý buồng trứng, có thai lạc chỗ, hay đau bụng
dưới không phân biệt ở phụ nữ.
– Động mạch chủ : loại bỏ phình động mạch chủ bụng
– Hạ sườn phải : loại bỏ tắc đường mật, viêm túi mật cấp tính
– Thận : những bệnh nhân ghép thận, đánh giá tìm sỏi thận ở những bệnh nhân có thai.
+ Chụp cắt lớp vi tính :
– Không có chất cản quang : thăm dò lựa chọn để đánh giá sỏi thận.
– Chất cản quang tĩnh mạch/miệng tốt để đánh giá :
– viêm ruột thừa
– viêm túi cùng, bệnh ruột viêm (IBD)
– áp xe trong bụng

VI. PEARLS AND PITFALLS
– Cường độ đau không tỷ lệ với khám vật lý ở người già gợi ý nhồi máu/thiếu máu cục bộ ruột (bowel infarction/ischemia)
– Phình động mạch chủ bụng thường bị bỏ sót và nhầm với đau lưng cơ- xương
– Đừng chẩn đoán nhầm. Nếu nguyên nhân không rõ, chẩn đoán “đau bụng không rõ nguyên nhân” và bệnh nhân sẽ cần được khám lại trong 12-24 giờ.
– Nếu nghi ngờ cấp cứu ngoại khoa (ruột thừa viêm, phình động mạch chủ bụng, xoắn, vỡ), hãy hội chẩn trước khi xét nghiệm xác định.

Emergency Medicine. Quick Glance
Đọc thêm : Cấp cứu dạ dày-ruột số 12, 19

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(3/10/2016)

This entry was posted in Cấp cứu dạ dày ruột, Chuyên đề Y Khoa. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s