STATIN: lựa chọn hàng đầu cho tăng cholestérol huyết

 Tăng cholesterol-huyết, hiện diện trong hơn 50% bệnh nhân bị bệnh tim mạch có triệu chứng. Hiện nay có khoảng 9 triệu người Pháp mắc phải chứng tăng cholesterol-huyết này. Nếu bị tăng cholesterol-huyết, cần chữa trị để làm giảm nguy cơ tim mạch và đột quỵ. Có 2 liệu pháp chủ yếu: thay đổi lối sống và dùng thuốc.
Chữa trị tăng cholesterol-huyết là ưu tiên hàng đầu. Các liệu pháp bao gồm: thay đổi lối sống và nhất là sử dụng thuốc statin tùy theo mức độ nguy cơ, theo giới tính, theo tuổi tác, theo mức độ hút thuốc lá, tình trạng huyết áp và cholesterol-huyết toàn phần. Bệnh nhân có nguy cơ cao cần phải điều trị tích cực tất cả các yếu tố nguy cơ. Nhóm statin có tác dụng làm hạ cholesterol rất hiệu quả và làm giảm nguy cơ tử vong do tim mạch.

THAY ĐỔI LỐI SỐNG

Thay đổi lối sống rất quan trọng đối với tất cả những ai mắc chứng tăngstatin 3 cholesterol-huyết. Cần thực hiện những điều sau đây:
– Chế độ ăn: nên ăn những thứ có lợi cho tim mạch như cá, trái cây, rau xanh, ngủ cốc, chất xơ và bánh mì. Ngoài ra nên dùng dầu thực vật như dầu oliu, dầu đậu nành…
– Giảm cân: nếu bạn bị béo phì thì cần phải làm cho giảm cân. Cần giảm từ 2,3 đến 4,5kg (hay 5 đến 10 lb) thì có thể làm hạ cholesterol. Giảm cân còn giúp làm hạ huyết áp.
– Vận động: Cần hoạt động thể lực đều đặn hàng ngày, ít nhất cũng vài ngày trong tuần. Đi bộ là lựa chọn hàng đầu của đại đa số. Tiêu chuẩn là 30 phút hay nhiều hơn mỗi ngày...– Bỏ thuốc lá. Bỏ hút thuốc lá có thể làm tăng HDL(cholesterol tốt) và cải thiện tình statin 6trạng tim mạch.
Thay đổi tập quán từ lâu nay, không phải là điều dễ dàng nhưng lại đặc biệt quan trọng để giúp bạn sống khỏe mạnh hơn và sống lâu hơn.
Nếu thay đổi lối sống mà vẫn không làm giảm cholesterol hoặc có nguy cơ tim mạch cao thì phải chuyển qua liệu pháp dùng thuốc hạ cholesterol. Statin là lựa chọn hàng đầu...

STATIN

 Nhóm statin là liệu pháp dùng thuốc ưu tiên hàng đầu. Statin được chỉ định sử dụng khi các biện pháp thay đổi lối sống không làm giảm cholesterol-huyết. Statin còn có hiệu ứng rất tốt về tiên lượng của bệnh khi nguy cơ tăng cao. Để phòng ngừa tiên phát, liệu pháp hạ lipid-huyết cần kéo dài thời gian điều trị. Trong phòng ngừa thứ phát, hiệu quả của statin, giống như trong hướng dẫn điều trị, là rất cần thiết sau khi bị tai biến mạch vành, vì có tác dụng tương tự như thuốc chống kết tụ tiểu cầu.

Các loại statin
Tất cả các loại statin đều có tác dụng ức chế men HMG-CoA reductase, đây là men có khả năng hạn chế sự tổng hợp tế bào từ cholesterol. Sự giảm nồng độ cholesterol nội bào làm tăng số lượng thụ thể LDL trên màng tế bào, dẫn đến sự tăng thâm nhập tế bào của các LDL-C lưu thông trong máu và tức thì làm giảm nồng độ cholesterol trong máu.
– Phân loại statin dựa vào biến dưỡng:
Trái ngược với các loại khác, simvastatin và atorvastatin biến dưỡng theo cùng một dạng của cytochrome P450, điều này sẽ dẫn đến nguy cơ tương tác thuốc. Hai loại statin này không được phối hợp với thuốc ketoconazol, itroconazol hay các men kháng-protease.
– Phân loại statin dựa vào tác dụng:
Từ tác dụng yếu nhất đến mạnh nhất, người ta xếp hạng : fluvastatin, pravastatin, simvastatin, atorvastatin và rosuvastatin. Chúng đều có thời gian tác dụng dài như nhau và chỉ cần uống một lần mỗi ngày là đủ…

 Chọn loại statin nào ?
Một công trình hồi cứu so sánh tác dụng của các statin dựa vào phân tích dữ liệu các trường hợp tử vong, hiệu quả giảm LDL-C và chi phí của liệu trình điều trị mỗi năm, đã đưa đến việc đề xuất sự xếp hạng các nhóm statin. Nói chung, tất cả 5 loại statin đều có tác dụng làm giảm nguy cơ tử vong khoảng 10%. Ngược lại, tác dụng làm giảm LDL-C lại không tương đồng nhau giữa 5 loại statin. Vì vậy, việc chọn lựa loại statin nào cần gắn kết với tỉ lệ giảm LDL-C mong muốn. Các statin càng có hiệu quả bao nhiêu thì càng đắt tiền bấy nhiêu, theo thứ tự sau đây:
– Pravastatin: nếu muốn giảm nồng độ LDL-C mong muốn xuống < 20%
– Simvastatin để hạ thấp < 40% – Rosuvastatin và atorvastatin để hạ thấp > 40%

Tác dụng phụ
Tác dụng không mong muốn phụ thuộc vào liều lượng cũng như vào các loại statin. Nói chung, sự dung nạp thuốc đều tốt và cần lưu ý đến tương quan lợi ích/nguy cơ nhất là trong các trường hợp như đái đường hay suy thận.
Những tác dụng phụ thường gặp nhất là
– Đau cơ (7-25%) có hoặc không tăng CPK : việc điều trị bị gián đoạn tùy theo mức độ dung nạp thuốc trên lâm sàng và nồng độ CPK (>5 x N). Không nên định lượng CPK ở bệnh nhân không có triệu chứng. Những tai biến gây tiêu cơ vân rất hiếm gặp. Thông thường chỉ có đau cơ, yếu cơ, tổn thương cơ có khi cả khối cơ do tăng cao nồng độ CPK (>30 hay 40xN) và chứng tiểu ra myoglobin. Tiên lượng tùy theo mức độ suy thận. Suy thận là do ức chế tổng hợp ubiquinon cần thiết cho sự biến dưỡng năng lượng của ti lạp thể.
– Tăng men transaminase : sự tăng men này thường xảy ra và có thể dung nạp đến 3xN. Thực vậy, không có viêm gan nhiễm độc nặng do statin. Khi ngưng điều trị statin thì các bất thường sinh học này giảm đi.
– Các tác dụng phụ khác : làm nặng thêm chứng bệnh đái đường typ 2 do dùng statin hay nguy cơ xuất huyết não ở người đái đường.

Chống chỉ định và phối hợp thuốc
– Không có chống chỉ định nào đối với statin ngoại trừ trường hợp không dung nạp thuốc hay bị suy gan.
– Chống chỉ định phối hợp thuốc trong các trường hợp sau : simvastatin và atorvastatin với các loại thuốc thoái biến ở cytochrom 450 hoặc nhóm fibrate (Gemfibrozil) ; uống nước quả bưởi làm tăng mạnh nồng độ simvastatin và atorvastatin trong máu.
Chống chỉ định thuốc này ở phụ nữ có thai.

Chỉ định
Chọn lựa thuốc statin phụ thuộc vào mục tiêu làm giảm LDL-C, mục tiêu là LDL-C < 1g/l ở tất cả bệnh nhân có nguy cơ cao về tim mạch. Liều dùng hàng ngày nên thực hiện vào giờ cố định, tốt nhất là buổi chiều hay trước khi đi ngủ. Chỉ dùng statin tác dụng mạnh trong trường hợp LDL-C rất cao. Trong trường hợp một mình statin chưa đạt hiệu quả thì có thể phối hợp thêm nhóm ức chế hấp thu cholesterol (Ezetimibe), có tác dụng làm giảm bổ sung LDL-C khoảng 20%. Hiệu ứng không đạt được có thể do liên quan đến cơ chế tăng cholesterol-huyết (như đột biến apoB) hay do khiếm khuyết thụ thể như trong chứng tăng cholesterol-huyết gia đình đồng hợp tử. Điều trị kết hợp với statin Trong trường hợp tăng triglycerid-huyết > 2,5g/l kèm theo HDL-C thấp (<0,04g/l) và nồng độ LDL-C quá cao, việc phối hợp statin với nhóm fibrate vẫn đang còn tranh cãi. Tránh phối hợp với gemfibrozil.
Fenofibrate (Lipanthyl) cho thấy rất có hiệu quả, theo công trình nghiên cứu của nhóm nghiên cứu Field&Accord.
Kết hợp statin với acid nicotinic hay với acid béo omega-3 đang được nghiên cứu.
(Theo 100 Situations clés en médecine générale)

BS NGUYỄN VĂN THÔNG
DrThong007@gmail.com

Bài này đã được đăng trong Khoa học ngày nay. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s