Liệu pháp gen chữa bệnh Parkinson & “Siêu keo” dán động mạch

LIỆU PHÁP GEN CHỮA TRỊ BỆNH PARKINSON

Tại bệnh nhân Parkinson, nhân đen (substantia nigra) bị thoái hóa và không còn chức năng sản xuất ra chất dopamin nữa. Điều này đã dẫn đến rối loạn chức năng của nhân vỏ hến (putamen), một thành phần của nhân hạt đậu và đồng thời gây rối loạn một chuỗi vận động, từ đó xuất hiện các triệu chứng về vận động của bệnh nhân.
Chất đen (substantia nigra) là một nhân của hệ thần kinh trung ương, nằm ở vùng não giữa và não trung gian. Sở dĩ nhân này được gọi là chất đen bởi vì các tế bào thần kinh tạo nên nhân này có màu đen do có sự hiện diện của sắc tố neuromelamin.
Chất đen gồm có 2 phần: phần đặc (pars compacta) và phần lưới (pars reticulata).
Chất đen có chức năng như sau:
– Phần đặc của chất đen chứa các nơ-ron tạo dopamin. các nơ-ron này đến từ các cấu trúc khác của não bộ: nhân đuôi và nhân vỏ hến (putamen), tạo thành một thể, gọi là thể vân. Thể vân điều khiển sự giải phóng dopamin trên các cấu trúc này.
– Phần võng của chất đen chứa các nơ-ron tạo GABA (Gamma Aminobutyric Acid). Các nơ-ron này đến từ các vùng khác của não như vùng đồi thị, củ no trn và nhân cầu não.
Như vậy, chất đen cũng có chức năng kiểm soát vận động. Trong trường hợp bệnh Parkinson, có sự tổn thương trước tiên ở phần đặc và các tế bào sản sinh dopamin của chất đen. Điều này sẽ dẫn đến sự thiếu hụt trong việc phóng thích dopamin ở putamen (nhân vỏ hến) và nhân đuôi.Một nhóm nghiên cứu gồm các nhà khoa học Anh-Pháp do TS Stephane Palfi thuộc Bệnh viện Henri-Mondor,Creteil, Pháp, chủ trì, đã thực hiện một cuộc thử nghiệm về liệu pháp gen nhắm vào các nơ-ron của nhân vỏ hến. Mục đích: làm cho các nơ-ron này có thể tự tổng hợp được chất dopamin từ tyrosin, một loại acid amin có mặt trong tất cả các tế bào. Các nhà nghiên cứu đã tiêm vào chúng 3 gen được mã hóa 3 men cần thiết. Kết quả: sau 12 đến 36 tháng, các nhà nghiên cứu nhận thấy các triệu chứng về vận động giảm đi và các phản ứng phụ cũng ở mức tối thiểu.
(Theo La Recherche, 3/2014)
BS NGUYỄN VĂN THÔNG

“SIÊU KEO” DÁN ĐỘNG MẠCH

Thật khó tưởng tượng được là chỉ cần một chút siêu keo là đủ để bít lại vết mỗ trong động mạch cổ hay trong tim, những cơ quan chịu áp lực mạch máu rất cao và máu lưu thông liên tục. Thế nhưng nhóm nghiên cứu của TS Jeffrey Karp, thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Hoa Kỳ đã đạt được đỉnh cao đó. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng siêu keo trong khi giải phẫu ở trên loài lợn và đã thành công. Trái ngược với các loại keo dán phẫu thuật đang hiện hành, loại siêu keo này đồng thời vừa kết dính ngay trong môi trường ẩm ướt vừa có tính đàn hồi.
Để có được hiệu năng này, các kỹ sư sinh học đã nghiên cứu từ dịch tiết nhờn của một loài sâu biển sống dưới nước: những phân tử kỵ nước chứa trong dịch, có tác dụng đuổi nước đi và các phân tử đó len lõi vào trong các vết nứt bé nhỏ nhất. Lựa chọn mà các nhà nghiên cứu hướng đến là một polyme-sinh học có tác dụng kỵ nước và nhờn, bao gồm 2 phân tử đã được Cơ quan quản lý thuốc-thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) chấp thuận. Do phân tử này thiếu tính chất kết dính, các nhà nghiên cứu đã biến đổi chúng để chúng trở nên kết dính bằng cách chiếu tia cực tím vào chúng trong vài giây. “Tia cực tím sẽ biến đổi polyme thành một elastome dẽo dai hơn và có khả năng kết dính vào các tổ chức mô, theo giải thích của TS Christophe Bancel, giám đốc Trung tâm Gecko Biomedical, cơ sở tiên phong trong việc chế tạo “siêu keo” này hiện nay. Siêu keo này có tác dụng tống khứ máu đi khi nó được áp vào trên vết thương và vẫn tồn tại trong thời gian cần thiết cho đến khi hóa sẹo. Sau đó, siêu keo sẽ tự tan đi trong khoảng vài tuần.Tuy nhiên, siêu keo vẫn đang còn trong giai đoạn thử nghiệm. Nếu thành công, sẽ đem lại lợi ích vô cùng to lớn trong phẫu thuật tim mạch.

(Theo La Recherche, 3/2014)

BS NGUYỄN VĂN THÔNG
DrThong007@gmail.com

Bài này đã được đăng trong Khoa học ngày nay. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s