Cấp cứu chỉnh hình số 12 – BS Nguyễn Văn Thịnh

CHẤN THƯƠNG BÀN TAY
(TRAUMATOLOGIE DE LA MAIN)

Dominique SARAGAGLIA
Professeur des universités-Praticien hospitalier
d’orthopédie-traumatologie
Chef du service de chirurgie orthopédique et
de traumatologie du sport, urgences
CHU de Grenoble, hôpital sud

PHẦN III
CÁC THƯƠNG TỔN DÂY GÂN  (LES LÉSIONS TENDINEUSES)

I. NHỮNG THƯƠNG TỔN CÁC GÂN DUỖI  (LES LÉSION DES EXTENSEURS)
ccch12 11. Nhắc lại giải phẫu học
+ Các gân duỗi các ngón tay là những dây gân dẹt, chạy ở mặt sau của cổ tay, của bàn tay và của các ngón tay. Chúng không có bao hoạt dịch (gaine synoviale).
+ Ở cổ tay, những dây gân này được phân biệt rất rõ chạy qua những poulie de réflexion (toàn thể là 6), được giữ bởi dây chằng vòng sau (ligament annulaire dorsal) của carpe.
+ Ở mu bàn tay, cấu trúc trở nên phức tạp hơn do các jonctions intertendineuses
– Ở mu của khớp bàn ngón (AMP), dải gân của một rayon dài lớn ra và tạo thành gân trung tâm được làm vững bởi một dossière.
– Chính ở mức này mà ngón trỏ và ngón đeo nhẫn nhận tăng cường từ cơ duỗi riêng của chúng.
+ Ở P1, dải gân nhận tận cùng của các cơ nội tại (các cơ giun và liên cốt) trước khi chia thành ba dải, một dải giữa (bandelette médiane) và hai dải bên (bandelle latérale).– Dải giữa bắt cầu qua trên khớp gian đốt gần (IPP) rồi bám vào nền của P2.
– Hai dải bên từ mỗi phía chạy để gặp nhau trên mặt sau của thân xương của P2 rồi kết hợp với nang khớp của khớp gian đốt xa (IPD) và bám vào nền của P3.
2. Khám lâm sàngccch12 2
+ Mặc dầu việc không thể đưa ngón tay lên là dấu hiệu gián đoạn hoàn toàn của appareil extenseur, nhưng sự bảo tồn vận động không loại bỏ một thương tổn không hoàn toàn hay gần như hoàn toàn, do tầm quan trọng của các suppléance.
Trong trường hợp vết thương, chính sự thăm dò sẽ cho phép chẩn đoán. Nơi của thương tổn có thể được xác định bởi những zone de Verdan (Z1 đến Z8 đối với những ngón tay dài và T1 đến T6 đối với ngón cái) :
– Những ngón dài : Z1 : khớp gian đốt xa (IPD) ; Z2 : P2 ; Z3 : khớp gian đốt gần (IPP) ; Z4 : P1 ; Z5 : khớp bàn ngón (MP) ; Z6 : mu bàn tay ; Z7 : cổ tay ; Z8 : cẳng tay.
ccch12 3– Ngón cái : T1 : khớp gian đốt (IP) ; T2 : P1 ; T3 : khớp bàn ngón (MP) ; T4 : M1, T5 : cổ tay ; T6 : cẳng tay.
+ Phải tìm kiếm những biến chứng tức thời nhất là những thương tổn liên kết như những dây thần kinh và những động mạch bên. Một lần nữa chỉ sự thăm dò mới cho phép điều đó
+ Những trường hợp đặc biệt :
– Mallet finger (doigt en maillet) tương ứng với sự mất duỗi của P3 trên P2. Thương tổn có thể là gân thuần túy hay tương ứng với gãy-bong (fracture-avulsion) của chỗ bám của dây gân duỗi ở nền của P3
– Boutonnière tương ứng với đứt gân duỗi chung ở khớp gian đốt gần (IPP), chỏm của P1 đi xuyên qua chỗ rách. Ngón tay gấp ở khớp liên đốt gần. Đứt có thể hở hoặc kín
3. Điều trị
+ Điều trị chỉ ngoại khoa đối với những trường hợp đứt gânccch12 4
(section tendineuse).
– Sự sửa chữa được thực hiện bởi point central de Kessler (fil monobrin résorbable 4/0) và surjet périphérique (fil monobrin résorbable 6/0)
– Để hạn chế những dính (adhérences), cần bắt đầu vận động tích cực sớm theo kỹ thuật Levame.
+ Mallet finger thường được điều trị bằng một attelle en
tulle, giữ P3 ở tư thế tăng duỗi và điều này trong một thời gian
8 tuần.
ccch12 5Trong trường hợp mảnh xương di lệch, nên có một ý kiến
ngoại khoa.
+ Boutonnière cũng cần một ý kiến ngoại khoa.
+ Điều thầy thuốc cấp cửu có thể làm :
– Thăm dò vết thương cho phép thiết đặt chẩn đoán chính xác (đứt gân một phần hay hoàn toàn, tỷ lệ %, vùng X) và hoàn chỉnh (thương tổn mạch máu hay thần kinh liên kết)
– Trong trường hợp cộng tác chặt chẽ với thầy thuốc ngoại chuyên khoa và với một kinh nghiệm nào đó về những động tác ngoại khoa cơ bản, ta có thể quan niệm rằng một thầy thuốc cấp cứu kinh nghiệm có thể tự xử lý những thương tổn đơn giản.ccch12 6II. NHỮNG THƯƠNG TỔN CỦA CÁC GÂN GẤP  (LES LÉSION DES FLÉCHISSEURS)
1. Nhắc lại cơ thể học
Ở mỗi ngón tay, ta nhận thấy một gân gấp sâu (TFP : tendon fléchisseur profond) và một dây gân nông (TFS : tendon fléchisseur superficiel), cả hai chạy trong một gaine synoviale và được làm vững bởi những poulie de réflexion tạo thành kênh ngón tay (canal digital).
2. Thăm khám lâm sàng.
+ Trong trường hợp vết thương, chính sự thăm dò nó cho phép chẩn
đoán.
+ Thăm khám lâm sàng chỉ để débrouillage, bởi vì nó có thể không nhận biết những thương tốn không hoàn toàn có thể trở nên hoàn toàn thứ phát.
– Testing gân duỗi nông : ta bất động những ngón tay kế cận với ngón tay bị thương, và ta yêu cầu bệnh nhân gấp ngón tay này. Nếu có sự liên tục của gân gấp nông, ta có thể thấy đốt ngón 2 gấp lên đốt ngón 1.
– Testing gân gấp sâu : ta bất động đốt ngón 2 của ngón tay bị thương, và ta yêu cầu gấp nó. Nếu có một sự liên tục của gân gấp sâu, ta sẽ có thể quan sát thấy đốt ngón 3 gấp lên đốt ngón 2.ccch12 7+ Để định rõ nơi thương tổn, Verdan và Michon đã mô tả 5 vùng đối với những ngón dài :
ccch12 8– Vùng 1: đó là chỗ ra của canal digital, hoặc khớp gian đốt xa
(IPD) và đốt ngón 3
– Vùng 2 : đó là canal digital, hoặc khớp đốt bàn ngón (AMP),
đốt ngón 1, khớp gian đốt gần (IPP) và đốt ngón 2.
– Vùng 3 : lòng bàn tay (paume de la main)
– Vùng 4 : canal carpien
– Vùng 5 : cổ tay
+ Tìm kiếm những biến chứng tức thời : những thương tổn liên kết như những dây thần kinh và những động mạch bên phải được loại bỏ, và một lần nữa chỉ sự tham dò mới cho phép điều đó.
+ Trường hợp đặc biệt : Jersey Finger thương ứng với một bong chấn thương của chỗ bám tận xa của dây gân gấp sâu (TFP), thứ phát một flexion contrariée forcée của khớp gian đốt xa (IPD). Sự dữ dội của lực kéo ban đầu thường làm mảng xương bong lên trong bao hoạt dich. Chẩn đoán dựa trên lâm sàng : bệnh nhân không thể gấp chủ động khớp gian đốt xa. Điều trị luôn luôn ngoại khoa.
3. Điều trị
– trong tất cả các trường hợp, điều trị là ngoại khoa
– xét vì nguy cơ quan trọng bị những biến chứng (dính +++), đó là một lãnh vực của chuyên khoa.

Reference : Traumatologie à l’usage de l’urgentiste

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(21/8/2014)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu chỉnh hình, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s