Xử trí sớm tiền bệnh viện bệnh nhân bị chấn thương nặng (chương 8, phần 3) – BS Nguyễn Văn Thịnh

CHƯƠNG 8
CHUP X QUANG CHỌN LỌC CỦA MỘT BỆNH NHÂN ĐA CHẤN THƯƠNG NẶNG
(RADIOLOGIE DE TRIAGE D’UN POLYTRAUMATISE GRAVE)
PHẦN III
CHỤP KHUNG CHẬU

I. NHẮC LẠI CƠ THẾ HỌC
Khung chậu (pelvis) bao gồm xương cùng (sacrum), các mảnh xương mu (lame pubienne), các cánh chậu (ailes iliaques), các xương ngồi (ischion). Những cấu trúc này được cố định một cách vững chắc nhờ một bộ máy dây chằng (appareil ligamentaire) rất khỏe : dây chằng chậu cùng (ligament sacro-iliaque), dây chằng khớp mu (symphyse pubienne), dây chằng cùng-ụ ngồi (ligament sacro-ischiatique). Vậy toàn thể có thể được so sánh với một vòng (“vòng chậu” mà chức năng là truyen trọng lượng của cơ thể xuống chi dưới, và bảo vệ các cơ quan trong bụng, các tạng, các dây thần kinh và huyết quản. Chính vì vậy mà sự phát hiện những gãy xương hay trật khớp có tính chất quyết định. Ưu tiên đầu tiên là phát hiện va điều trị những thương tổn xuất huyết quan trọng.

II. CƠ THỂ BỆNH LÝ
Ngoài những thương tổn xuất huyết của các tạng rỗng hay đặc, tính chất đáng lưu ý là khả năng xuất huyết quan trọng của các thương tổn xương xốp của các cánh chậu và của xương cùng (không có co thắt mạch vì không có lớp cơ mạch máu) và những thương tổn tĩnh-động mạch vùng kế cận (arrachement, vỡ hay kéo giãn)
Tầm quan trọng của xuất huyết tương quan với tình trạng không vững của các mảnh xương gãy (cục máu đông cầm máu có thể xê dịch) và tương quan với sự di lệch của các mảnh xương khi bị chấn thương (arrachement des plexus vasculaires)

III. NHỮNG CƠ CHẾ THƯƠNG TỔN
Cơ chế và lực của va chạm xác định tính chất của các thương tổn :
– Lực tác động trước sau : compression antéro-postérieure
– Cơ chế ép bên : compression latérale, impact latéral
– Cơ chế ép dọc (cisaillement vertical)
– Các cơ chế phối hợpTính chất khép của vòng chậu (anneau pelvien) khiến phải tìm kiếm một cách hệ thống những thương tổn trước và sau theo đường chéo.
IV. XẾP LOẠI NHƯNG THƯƠNG TỔN CỦA VÒNG CHẬU
Ta thường theo phân loại Tile A,B,C theo thứ tư tăng dần về tính chất không vững và nguy cơ gây thiệt hại mạch máu
Tính chất không vững có thể là xoay (đứt vòng chậu quanh một trục thằng đứng) hay thẳng đứng (tách rời hai nửa của vòng chậu).

Loại A : không đứt vòng chậu, vững thẳng đứng và xoayLoại B : đứt vòng chậu, không tách thẳng đứng các mảnh xươngMở (xoay) vòng chậu quanh một trục thằng đứng, do toạc khớp mu (disjonction symphyse) hay gãy các nghành chậu
Gãy loại mở ra như cuốn sách (Fracture de type open book)

Loại C : mở vòng chậu và instabilité verticale do gãy và trật khớp sau.

V. CHỤP HÌNH ẢNH GÃY XƯƠNG CHẬU
1. CHỤP X QUANG CHỌN LỰA
Phải có sẵn sàng để sử dụng ở phòng chống sốc. Tuy nhiên tính chất hạn chế của thăm dò này đủ để đánh giá sự hiện diện của một gãy xương không vững. Sự phân tích nhanh các ” lỗ ” (trou) X quang (trou pelvien, trou obturateur, trou sacré) và sự nhìn thấy một gián đoạn vỏ xương cho phép phát hiện những gãy xương của đường vô danh (ligne inominée), của khớp cùng chậu (articulation sacro-iliaque), của tiếp hợp mu, của các nhánh trước, của xương cùng.2. CHỤP CẤT LỚP VI TÍNH
Cần thiết để đánh giá hoàn toàn và chính xác loại gãy xương và tiến hành điều trị vĩnh viễn. Cho phép xác định những thương tổn phía sau , chi phối tính chất vững của khung chậu và do đó những thương tổn liên kết.

Reference : Prise en charge précoce du traumatisme grave. Bruxelles 2008

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(22/7/2013)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu tiền bệnh viện, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s