Giải mã bi ẩn về bộ não của Einstein

Một nhà nhân loại học người Mỹ đã thiết lập được bản đồ não bộ của nhà vật lý học lừng danh thế giới từ những hình chụp chưa hề được biết đến. Kết quả cho thấy những nếp gấp đặc biệt đã làm tăng các kết nối thần kinh.

           gmbabne 1gmbabne 2

Bộ não của Einstein thật sự rất khác biệt với bộ não của chúng ta. Đây là một khám phá độc đáo vừa được TS Dean Falk, nhà nhân loại học thuộc Viện đại học quốc gia Florida, Hoa Kỳ, công bố. Nhà nhân loại học này đã phân tích 14 tấm hình chưa hề được công bố về bộ não của nhà bác học này và đã so sánh với hình chụp của 85 bộ não khác. Kết quả, được công bố trên tờ tạp chí “Brain”, cho thấy các cuộn não ở vùng võ não của vị cha đẻ thuyết tương đối này là rất phức tạp so với người bình thường, đặc biệt ở một số vùng như vùng vỏ não trước trán (vùng thiên về lý luận, lập trình) và vùng thùy đính thiên về khả năng toán học và không gian 3 chiều.gmbabne 3Nhà bác học Einstein mất vào tuổi 76 tại bệnh viện Princeton (bang New Jesey, Hoa Kỳ) và được chuyển vào khu giải phẩu pháp y của TS Thomas Harvey. Theo yêu cầu của gia đình, bác sỹ Harvey đã giải phẩu tử thi để chẩn đoán nguyên nhân tử vong của Einstein. Kết quả cho thấy nhà bác học đã tử vong do vỡ phình động mạch chủ bụng. Tuy nhiên Harvey đã thực hiện một ý định táo bạo: ông đã lấy cắp bộ não của Einstein mà không được phép của gia định. Phần còn lại của cơ thể (ngoại trừ cặp mặt đã được bác sỹ nhãn khoa lấy đi) đã được thiêu đốt và tro được rải ở một nơi bí mật vì nhà bác học không muốn người ta thờ phụng mình.
Kể từ đó, bộ não vĩ đại đó đã trở thành đối tượng mơ ước của các nhà khoa học. Phải chăng bí mật của thiên tài này nằm ở các cuộn não? Vài năm sau, TS Thomas Harley đã tìm cách giải mã vấn đề này. Phát hiện gây ngạc nhiên đầu tiên là bộ não của thiên tài này chỉ nặng 1230g so với 1350g ở người bình thường. Điều này cho thấy không phải bộ não càng lớn là càng thông minh. TS Harley tiến hành 40 cuộc đo đạc với độ chính xác cao rồi với cái máy ảnh Exakta 35mm, ông chụp lia lịa khoảng 12 tấm hình đen trắng dưới mọi góc cạnh, trước tiên là toàn bộ bộ não rồi kế đó là 2 bán cầu não. Sau đó, TS Harley dùng dao mỗ cắt 2 bán cầu não này thành 240 khối nhỏ có kích cở 10cm3 mà từng khối được ông ghi chú trên các tấm hình. Tiếp đó, các khối này được ngâm trong dung dịch celloidin và ông làm khoảng một trăm tấm “lame” thử nghiệm tế bào học.
gmbabne 4Tuy vậy, Thomas Harley không công bố điều gì cả. Đến năm 1960, Harley đột nhiên mất tích cùng với các thẩu chứa bộ não của nhà bác học. Mãi đến năm 1978, Steven Levy, phóng viên tờ báo “New Jersey Monthly” mới lần mò ra dấu vết của TS Harley ở Wichita thuộc bang Kansas, Hoa Kỳ. Phóng viên Levy tường thuật lại: TS Harley sau một lúc chần chờ đã cho biết là ông rất bị ám ảnh về bộ não của nhà bác học. Sau đó, TS Harvey đi về phía một cái thùng có ghi dòng chữ “Cidre Costa” và lấy ra 2 cái thẩu mà trong đó ông đã cất giữ bộ não của con người đã làm thay đổi thế giới này. Ong đã nói với phóng viên rằng ông chưa phát hiện ra được điều gì đã khiến cho Einstein trở thành nhà bác học kiệt xuất.
Harvey biến mất lần nữa cùng với các thẩu quý báu đó. Mãi đến năm 1982, TS Harvey mới chịu san sẻ “báu vật” của ông với các đồng nghiệp khác. Ông gởi vài cm3 của bộ não cho TS Merian Diamond, chuyên gia phẫu thuật thần kinh thuộc Viện đại học Berkeley, bang California, Hoa Kỳ và họ đã cùng nhau công bố báo cáo đầu tiên gây tiếng vang lớn vào năm 1985. Kết luận của bài báo cáo cho thấy thùy đính dưới trái (có chức năng về tư duy toán học và không gian 3 chiều) chứa rất nhiều tế bào đệm (tế bào nuôi dưỡng và bảo vệ nơ-ron) hơn người bình thường. Kể từ đó, có không dưới 18 nhà nghiên cứu có vinh dự nhận được 1 mẫu mô tế bào quý giá này cùng với những tấm hình hay các tấm “lame” mô học từ TS Harley.
Nếu có vài cuộc thử nghiệm không thu hái kết quả gì như thử nghiệm các mẫu ADN của nhà nghiên cứu Charles Boyd vào năm 1988 vì lý do là có một chất đã bị thoái hóa, còn lại 6 công trình nghiên cứu khác được công bố có kết quả tốt đẹp. Trong các công trình nghiên cứu đó, Anderson và Harvey (1996) đã phát hiện được trong thùy trán phải có một mật độ nơ-ron rất cao; Kigar (1997) cho thấy mật độ tế bào đệm rất cao trong vỏ não thùy thái dương; Colombo (2006) cho thấy có một lượng lớn tế bào hình sao (tế bào của hệ thần kinh trung ương). Tuy nhiên, công trình nghiên cứu quan trọng nhất do Harvey và Sandra Witelson, chuyên gia thần kinh học thuộc Viện đại học Mac Master de Hamilton, Canada, thực hiện mặc dù chưa hoàn tất nhưng kết quả bước đầu cho thấy (công bố trên tạp chí The Lancet, năm 1999) như sau: sau khi đối chiếu bộ não của Einstein với bộ não của 35 người đàn ông và 56 phụ nữ “bình thường”, các nhà nghiên cứu nhận thấy cấu trúc giải phẫu của não bộ của nhà bác học nằm trong giới hạn bình thường ngoại trừ những thành phần liên quan đến 2 thùy đính đều phì đại. Hơn nữa, trong 2 bán cầu não, hình thái của khe Sylvius thật kỳ lạ so với khe này ở những người đối chứng. Sau cùng, não bộ của Einstein thiếu nắp thùy đính, đây là vùng não có chức năng kiểm soát các cử động vi tế của bàn tay. Các nhà khoa học khẳng định trí thông minh của Einstein trong lĩnh vực nhận thức và tư duy khoa học có thể liên quan đến vùng giải phẫu tiêu biểu của các thùy đính dưới. Một thùy đính dưới lớn hơn bình thường cũng được các nhà vật lý và toán học khác nhận thấy.
Tất cả những kết quả đó nhà nhân chủng học Dean Falk gần như thuộc nằm lòng. Dean Falk là nữ chuyên gia nghiên cứu về sự phát triển não bộ ở loài linh trưởng (hay còn gọi là loài khỉ) cao cấp. Bà đã khảo sát mối tương quan giữa vỏ não với sự phát triển của trí thông minh và khả năng nhận thức trong nhiều thập niên. Ước mơ của bà là được khảo sát bộ não của nhà bác học vĩ đại này. Bà đã xuất bản công trình nghiên cứu đầu tiên dựa trên những tấm hình chụp bộ não của Einstein dù không được rõ nét lắm vào năm 2006. Bà cho biết là bà không thể có được những tấm hình chất lượng tốt được nhưng mục đích của bà là chỉ cần có cái nhìn tổng thể chứ không cần tập trung vào các chi tiết. Cái chết của Thomas Harley vào năm 2007 đã giải tỏa được tình huống này. Thực vậy, gia đình của Harley đã di tặng phần còn lại của “kho báu” này cho Viện bảo tàng Quốc gia về Sức khỏe và Y học ở Chicago, Hoa Kỳ. Cuối cùng, Dean Falk cũng nhận được 14 tấm hình chưa bao giờ được khảo sát vào năm 2010. Bà rất hân hoan cho biết lần đầu tiên những tấm hình này cho phép xác định được rất chi tiết các rãnh và các thông số khác của hình thái bên ngoài. Sau đó, nhóm nghiên cứu của bà đã trải qua nhiều tháng trời để theo dõi từng cuộn não, từng rãnh để xác định và lần đâu tiên tạo lập được bản đồ não bộ của thiên tài này.gmbabne 5TS Dean Falk đã biên soạn 24 trang mô tả giải phẫu chi tiết của các cuộn não, các rãnh và các khe của bộ não Einstein. So sánh bộ não này với 85 bộ não đối chứng, TS Falk xác định nhà bác học Einstein có các vùng vỏ não trước trán thật dị thường với các nếp gấp phức tạp đã khiến cho ông có khả năng nhận thức phi thường. Bởi vì các nếp gấp càng phức tạp tức là các kết nối thần kinh càng nhiều. Nói chung, sự phát triển rộng lỡn thuộc các nếp gấp trong một vùng đặc biệt cho thấy có thể có một sự tăng số lượng nơ-ron trong vùng này. Như vậy là có sự tăng về mạng lưới nối kết thần kinh.gmbabne 6Tuy nhiên, khám phá chưa dừng lại ở đó. Vùng võ não được gọi là cảm giác và vận động gần với vùng biểu thị của mặt và lưỡi là rất rộng. Các thùy đính cũng không bình thường và chúng đã cung cấp một tố chất thần kinh đặc biệt liên quan đến khả năng toán học và không gian 3 chiều như các tác giả khác đã ghi nhân. Như vậy, kết luận của TS Dean Falk ngược lại với những kết luận của Thomas Harvey: Không có thiếu nắp thùy đính và rãnh Sylvius bất thường. Tóm lại, sẽ còn có những cuộc tranh cãi của các chuyên gia trong tương lai. Huyền thoại về bộ não của Einstein vẫn chưa kết thúc!
(Theo Sciences & Avenir, 1/2013)

BS NGUYỄN VĂN THÔNG
DrThong007@gmail.com

Bài này đã được đăng trong Khoa học ngày nay. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s