Xử trí sớm tiền bệnh viện bệnh nhân bị chấn thương nặng (chương 2, phần 2) – BS Nguyễn Văn Thịnh

PHẦN II

IV/ SỰ AN TÒA CỦA EQUIPE TẠI NƠI TAI NẠN.
1/ MỐI HIỂM NGUY TỨC THỜI.
Khi xe cấp cứu đến, dầu thuộc loại nào, câu hỏi đầu tiên đặt ra là sự hiện diện hay không một mối nguy sinh tử tức thời (danger vital imminent), cho bệnh nhân cũng như cho những người cứu thương. Mối nguy hiểm này có thể được liên kết với một nguy cơ ngoại tại, thí dụ do suraccident hay phát khởi một hỏa hoạn, hay một nguy cơ ngừng tim tuần hoàn (arrêt cardiocirculatoire) sắp xảy ra ở một bệnh nhân đang hấp hối. Đội viên cứu hỏa và thầy thuốc của SMUR tức thời thông tin cho nhau về một nguy cơ như thế.

Trong trường hợp trả lời xác định cho câu hỏi được đặt ra, services de secours médicaux phải nhường chỗ ngay cho service de sauvetage, nghĩa là những đội viên cứu hỏa (pompier). Những người này sẽ chọn kỹ thuật cắt (technique de découpe), sẽ cho phép lấy bệnh nhân ra khỏi xe nhanh nhất, lý tưởng là trong vòng dưới 3 phút. Trong tình huống cực kỳ này, các nhân viên y tế xe cứu thương (ambulancier) và các đội SMUR, đứng ngoài mối hiểm nguy ngoại tại có thể xảy ra và không cho nạn nhân một điều trị nào để không làm chậm việc lấy nạn nhân ra. Cùng lắm, và điều này trong chừng mực có thể được, một minerve sẽ được thiết đặt bởi các đội viên lính cứu hỏa. Những phương tiện khiêng cán nhẹ, loại scoop hay planche de sauvetage, sẽ được sửa soạn trong trục ra (axe de sortie) của bệnh nhân để mang nhanh chóng đến vùng điều trị.
Nếu không có nguy cơ sinh tử tức thời, các pompier và équipe soignante sẽ cùng đánh giá tình hình thêm nữa. Tuy nhiên điều rất quan trọng là một thủ thuật được thiết lập rõ ràng để có thể báo cáo ở bất cứ lúc nào ở những giai đoạn sau này của điều trị bệnh nhân sự xuất hiện của một mối nguy hiểm tức thời mới. Một phương tiện đơn giản là mỗi người cứu mang một sifflet. Một tiếng sifflet vang lên khi đó được mọi cứu thương viên nhận diện như là tín hiệu của một nguy cơ sắp xảy ra và do đó là tín hiệu áp dụng thủ thuật vừa được mô tả trên đây.
Nếu không có nguy hiểm tức thời được nhận diện, hãy kiểm tra xem người hay những người trong xe có thật sự bị thương và bị kẹt (incarcéré) hay không. Nếu không phải như vậy, dĩ nhiên không cần phải médicalisation.
2/ SỰ ĐẢM BẢO AN TOÀN (SECURISATION)
Nếu người ở trong xe bị thương hay bị kẹt (incarcéré), ngay bề ngoài có vẻ chẳng hề hấn gì, hành động đầu tiên của các người cứu thương là đảm bảo an toàn bên ngoài và bên trong.
Việc đảm bảo an toàn bên ngoài (sécurisation externe) chủ yếu là công tác của các lính cứu hỏa. Công tác này theo trình tự gồm có :
– thực hiện một đặt cọc tiêu (balisage) đầy đủ để bảo vệ nạn nhân và những người cứu.
– đặt hai bình chữa lửa ở hai góc đối diện nhau của xe.
– ngắt hay cắt các dây cable de batterie để làm giảm những nguy cơ bốc cháy.
– đặt những miếng chèn (cales) phía dưới thùng xe (caisse de voiture) để tránh cho thùng xe khỏi xê dịch và sau đó cắt các van của bánh xe (valves des pneus), điều này cho phép làm bất động một cách dứt điểm chiếc xe trên những miếng chèn.
– chống (étançonner) nhằm tránh sự mất thăng bằng của một chiếc xe trong trạng thái cân bằng không vững.
– thực hiện nếu cần một sự chiếu sáng thích đáng nhờ nhưng đèn chiếu (projecteurs)
– đặt một chiếc xe ở trên nơi xảy ra tai nạn, để đóng vai trò một “ bouclier ” nếu xảy ra.
Việc đảm bảo an toàn bên trong (sécurisation interne) sẽ được thực hiện bởi người cứu đầu tiên vào đuợc bên trong xe. Người này sẽ vào trong xe chừng nào có thể được, qua một cửa sau (portière arrière) hay hayon, nhằm tránh đặt mình vào nơi một túi khí (airbag) có thể bị phát động. Cũng vậy cần tránh nghiêng người giữa người lái (conducteur) và tay lái (volant). Nếu không có sự đe dọa rõ rệt tức thời đối với các chức năng sinh tồn, sự đảm bảo an toàn trong xe sẽ được đảm nhiệm bởi một pompier. Nếu một thành viên của kíp điều trị đi vào trước tiên trong habitacle (phần không gian của thủng xe dành cho những người trong xe), thì chính người này phải thực hiện sự đảm bảo an toàn này trong xe trước mọi hành động khác. Sự đảm bảo an toàn này gồm có :
– tắt và rút ra clef de contact
– kéo phanh tay
– cài một tốc độ (enclenchement d’une vitesse).
– nhận diện sự hiện diện của các túi khí (airbag) và số lượng của chúng, cũng như sự hiện diện của các arceau de sécurité mobile, được gọi là “RPS” hay “ROPS”, trong trường hợp một xe ô tô có mui tháo được (cabriolet).
Nhiều thiết bị an toàn hoạt động (dispositif de sécurité active) đã được phát triển bởi các nhà chế tạo để tăng cường sự an toàn cho những người lái xe : prétensionneur de ceintures de sécurité (trong trường hợp bị va chạm, thiết bị này tức thời làm căng dây an toàn, như thế làm gia tăng tính hiệu quả của nó), túi khí (airbag), arceaux ROPS.Tùy theo cách bố trí và tầm quan trọng của va chạm ban đầu, chúng có thể đã không được kích hoạt. Sự phát động bất ngờ của những thiết bị này trong khi mang nạn nhân ra khỏi xe (désincarcération) là một mối nguy hiểm không phải là nhỏ, đối với bệnh nhân cũng như đối với người cứu.
Các prétensionneur gây nên sự căng của các dây an toàn, do đụng một cartouche de gaz. Thiết bị này chỉ được tháo kíp (désamorcer) 5 phút sau khi cắt circuit điện.
Các túi khí (airbag) là những quả bóng có thể bơm đầy khí (ballon gonflable au gaz) nhưng không được làm bất hoạt (désactivé) bởi sự cắt circuit điện. Một sự va chạm vào các capteur có thể làm khởi động chúng trong khi làm thủ thuật mang nạn nhân ra khỏi xe (manoeuvre de désincarcération). Những airbag này được dấu trong tay lái (volant) đối với người lái xe, trong tableau de bord nơi hộp găng (boite à gants) đối với người ngồi trước (passager avant) và trong các lưng ghế ngồi (dossiers des sièges) đối với các túi khí bên (airbag latéral).
Hiện nay, chỉ có túi khí được gắn vào tay lái là có thể vô hiệu hóa một cách dễ dàng, hoặc bằng một système de sangles, thực hiện một lưới giam (filet d’emprisonement) quả bóng trong trường hợp phát động bất ngờ hoặc bằng một thiết bị bằng kim loại được đặt vào tay lái và được trang bị bởi những cái móc (grigffe) để đảm bảo sự làm vỡ ngay trong trường hợp quả bóng bị mở ra. Những thiết bị này nhất thiết sẽ được sử dụng. Không có thiết bị tương tự đối với túi khí hành khách (airbag passger) cũng như đối với những túi khí bên (airbags latéraux). Để ngắt điện (déconnetion) cần mở couvercle de protection hay lấy đi lưng ghế ngồi, điều này không phải luôn luôn có thể thực hiện một cách dễ dàng. Vậy những người cứu cần tránh sử dụng không gian của người ngồi trước (espace passager avant). Còn về những ghế ngồi sau (sièges arrière), các túi khí chủ yếu được cấu tạo bởi những màn bên có thể bơm phòng (rideau gonflable latéral), chỉ chiếm ít chỗ trong habitacle. Những túi khi này được dấu trong những hốc ở bờ trên của các kính bên trước và sau. Sau cùng, vài nhà chế tạo xe hơn cũng phát triển những túi khí trước (airbag frontal) nhằm bảo vệ những ghế ngồi sau. Những túi khí này khi đó được dấu trong lưng những ghế ngồi trước (siège avant). Do do không gian trung tâm nằm giữa những ghế ngồi trước và banquette arrière là nơi an toàn nhất mà những người cứu phải sử dụng.
Những thiết bị ROPS (Roll Over Protection System) là những vòng cung kim loại (arceau métallique) nhằm bảo vệ những người ngồi trong những chiếc xe mui trần (véhicules cabriolets) trong trường hợp nguy cơ lật (tonneaux). Chúng hoặc là một vòng cung lớn bằng cả bề rộng chiếc xe và được gắn vào trong thùng xe ở chỗ nối giữa habitacle và coffre, được dựng lên thành cung tròn về phía trên bà phía trước, hoặc là hai vòng nổi lên thẳng đứng ở phía sau mỗi ghế ngồi. Trong cả hai trường hợp, sự khởi động của chúng xảy ra khi xe hơi nghiêng quá mức. Chúng chỉ được làm mất hoạt sau khi cắt circuit điện.

Référence : Prise en charge du traumatisé grave (4ème édition) Bruxelles 2008

BS NGUYỄN VĂN THỊNH
(17/5/2013)

Bài này đã được đăng trong Cấp cứu tiền bệnh viện, Chuyên đề Y Khoa. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s